Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Хоххо – Эсватини мемлекетінің солтүстік-батыс бөлігінде орналасқан аймақ. Хоххо аты Мсвати II патшаның астанасының құрметіне берілген, ол Свази аумағын солтүстік және батысқа қарай кеңейтіп, Барбертон, Нельспруйт, Каролина және Пит Ретиф аудандарын қосып алған. Бұл аймақтар кейін Трансвааль провинциясының құрамына өткен, қазір Оңтүстік Африканың Мпумаланга провинциясының бөлігі болып табылады. Аймақтың ауданы 3 625,17 км², халқы 320 651 адамды құрайды (2017 жылғы мәлімет бойынша), және ол 14 тинкхундлаға бөлінген. Әкімшілік орталығы – ұлттық астана Мбабане қаласы. Оңтүстік-шығысында Лубомбо аймағымен, оңтүстік-батысында Манзини аймағымен шектеседі.
Hhohho is a region of Eswatini, located in the north western part of the country. Hhohho was named after the capital of King Mswati II, who expanded the Swazi territory to the north and west, taking in the districts of Barberton, Nelspruit, Carolina and Piet Retief. These areas were later acquired by what was the Province of Transvaal and today they form part of the Mpumalanga Province of South Africa. It has an area of 3,625.17 km², a population of 320,651 (2017), and is divided into 14 tinkhundla. The administrative center is the national capital of Mbabane. It borders Lubombo Region on the southeast and Manzini Region in the southwest.
Этимология
Ххохо деген атау 19 ғасырдағы Эсватини патшасы Мсвати II-нің патшалық астанасының аты болған. Англо-буар соғысынан кейін Эсватини британдық басқаруға көшті. Одан кейін ел аудандарға бөлінді, және ең солтүстік аудан Ххохо деп аталды.
The name Hhohho was the name of the royal capital of Mswati II, a 19th century king of Eswatini. After the Anglo Boer war, Eswatini came under British administration. A partition of the country into districts followed and Hhohho was the name chosen for the northernmost district.
Тарих
Эсватинидің қазіргі Ххохо аймағында бұрын хоисан тайпалары қоныстанған. Кейіннен нгуни және сото текті банту қоныс салушылары осы аймаққа қоныстар құрды. Бұл жерді король Собхуза I 19 ғасырдың басында өз астанасын қазіргі Шиселвенидегі Зомбодзеден Эсватинидің орталығындағы Зомбодзеге көшіру арқылы бағындырды. Гама, Мниси және Магагула сияқты сото рулары, сондай-ақ Масеко сияқты нгуни рулары Свази мемлекетіне қосылды. Собхузаның патшалық астанасы Езулуньги (көк аңғары) аңғарында салынды. Бұл жердің таңдалу себебі – оның жаулар үшін өткір болмауы, құнарлылығы және мол өзендерге ие болуы еді. Патша Мсвати II билігі тұсында патшаның резиденциясы елдің солтүстігінде салынды және Ххохо деп аталды. Осылайша, Ххохо аймағының аты осыдан шыққан. Бұл Эсватинидің саяси орталығын қысқа мерзімге солтүстікке жылжытты, ең алдымен оңтүстіктен зулу шапқыншылығының қаупін азайту үшін, содан кейін солтүстікке қарай кеңейіп, жаулап алу үшін. Дейін, Мсвати әскерлері Эсватини аумағын кеңейтті. Патшалық бекіністер қазіргі Оңтүстік Африканың Мпумаланга провинциясындағы қалаларда да салынды. Аумақтың жоғалтылуы Мсвати билігі аяқталғаннан кейін болды және Трансваал Республикасы аймағындағы концессия іздеушілер мен қоныс салушылардың әрекеттеріне байланысты туды. Эсватинидің британдық протекторат мәртебесінде (1903–1968) Ххохоның шекарасы ресми түрде белгіленді, ал оның және елдің астанасы – Мбабане болды. Британдық резиденциялық комиссарының кеңсесі осы қалада орналасқан еді. Қаланың аты осы аймақта өскен «кішкентай және ащы жоталық өсімдік» деген мағынаға ие деп саналады және басшы Мбабане Куненеден кейін аталды.
The region of Eswatini which is today Hhohho was inhabited in earlier times by the Khoisan people. Later, Bantu settlers of Nguni and Sotho origin established settlements in the area. The land was later conquered by King Sobhuza I in the early 19th century as he relocated his capital from Zombodze in present day Shiselweni, to Zombodze in the centre of Eswatini. Sotho clans such as the Gama, Mnisi and Magagula, and Nguni clans such as the Maseko, were incorporated into the Swazi state. The royal capital of Sobhuza was built in what forms the Ezulwini valley (valley of heaven). This land was chosen for its impenetrability by invaders, and for its fertility, and good rivers. Under the rule of King Mswati II, the royal capital of the king was constructed north of the country and was called Hhohho. This is the eponym of the Hhohho region. This briefly shifted the political centre of Eswatini northwards, first to minimise the danger of invasion by Zulu forces from the south, and later to expand and conquer lands in the north. Indeed, Mswati's armies expanded the territory of Eswatini. More royal outposts were constructed in towns that are now in South Africa's Mpumalanga province. The loss of the territory occurred after Mswati's reign had ended, and was spurred by the concession hunters, and settlers in the territory that became the Transvaal Republic. During Eswatini's status as a British protectorate (1903–68), the borders of Hhohho were officially drawn, with its capital – and that of the country – being Mbabane. The British resident commissioner had his offices in the town. The city, the meaning of whose name is believed to originate from a “small and bitter highveld plant” that grew in the area, is named after Chief Mbabane Kunene.
Өнеркәсіп
Эсватинидің солтүстік-батысында алтынның табылуы көптеген кеншілер мен қоныс аударушыларды осы аймаққа тартты. Алтын кен орындары заманауи дәуірде алғаш рет 1872 жылы Пиггс Пик кеніші маңында тіркелді, ал 1884 жылы батыстағы төбелерде алтынға толы кен қабаты Уильям Пигг деген кен іздеуші тарапынан табылды, оның атымен қала аталды. Пиггс Пик Эсватинидегі және әлемдегі ең ірі темір кен қорының бірін құрайды, оның қоры 700 миллион тоннаға жетеді және 35% темір металлдан тұрады. Тағы да кен өндіру жұмыстары көршілес Булембу қаласында жүргізілді, онда кейін асбест өндірілді. Эсватинидің Оңтүстік Африкамен шекарасында орналасқан Нгвенья қаласында әлемдегі ең ежелгі темір кен кеніші бар. Кен орнында 1977 жылға дейін коммерциялық масштабта кен қазу жүргізілді.
In the northwest of Eswatini, gold was discovered, drawing a large number of miners and settlers in the area. Gold deposits were first recorded around Piggs Peak mine during modern times in 1872 and in 1884 a gold bearing reef was discovered in the hills to the west by the prospector, William Pigg, after whom the town is named. Pigg's Peak represents one of the largest iron ore reserves in Eswatini and in the world having estimated reserves of 700 million tonnes of ore grading 35% iron metal. Other mining activity took place in the neighbouring town of Bulembu, where later on, asbestos was mined. The town of Ngwenya on the western border of Eswatini with South Africa, is home to the oldest known iron ore mine in the world. Commercial scale mining took place in the mine until 1977.
Заң және мемлекеттік басқару
Ххохо аймағын аймақтық әкім басқарады, оны король тағайындайды. Қазіргі аймақтық әкім – Корольдік ханшайым Цандзиле. Аймақтық әкімдіктің орналасқан жері – аймақтық астана Мбабане. Мбабане сонымен қатар Эсватинидің әкімшілік астанасы болып табылады. Ххохо аймағындағы құқықтық жүйе бүкіл елдегідей. Римдік-голланд заңын қолданатын судьялық соттар бар.
The Hhohho region is governed by the regional administrator, who is appointed by the king. The present regional administrator is HRH Princess Tsandzile. The seat of the regional administration is in the regional capital, Mbabane. Mbabane is also the administrative capital of Eswatini. The legal system in Hhohho follows that of the whole country. There are magistrate courts which administer Roman Dutch law.
Экономика
Хохо Эсватинидің экономикалық жағынан ең дамыған аймағы болып табылады. Елдің астанасы және Манзини-Мбабане дәлізінің маңызды бөлігі осы аймақта орналасқандықтан, Эсватинидегі ең ірі қалалық халқы осында шоғырланған. Аймақтың экономикасында қызмет көрсету, туризм және орман шаруашылығы басымдыққа ие. Елорда Мбабанеде Эсватини корпорацияларының көптеген бас кеңселері орналасқан. Эсватинидің орталық банкі Мбабанеде орналасқан, сондай-ақ Стандарт банк, Недбанк, Свази банк, Бірінші Ұлттық банк және Эсватини құрылыс қоғамының бас кеңселерi де осында. Мбабанеде орналасқан басқа қаржы компанияларына: Африка Альянсы, Select Management Services, Эсватини кірістер басқармасы және тағы да басқалары кіреді. Орман шаруашылығы – Хохо экономикасының маңызды секторларының бірі. Пиггс Пик және Булембу қалаларының маңында көптеген орман шаруашылықтары мен ағаш кесетін зауыттар орналасқан. Ағаш Оңтүстік Африкаға өңдеу үшін экспортталады. Қалған ауыл шаруашылығы секторы бұрынғыдан да шағын болып қала береді. Көптеген ауыл тұрғындары Свази ұлттық жерінде жаңбырға тәуелді дақылдарды өсіруді және аз мөлшерде мал шаруашылығын жүргізуді жалғастыруда. Хоходағы кен өндірісі ХХ ғасыр мен ХХІ ғасырдың басында айтарлықтай төмендеді. XIX ғасырдың басында кен өндірісі Нгвенья кені, Булембу, Пиггс Пик және басқа да аймақтардағы кен орындарымен басым сала болып табылды. Нгвенья кені әлемдегі ең көне темір кен орыны ретінде танымал. Бұл кенде әлі де үнді кен компаниясы Salgaocar арқылы кен өндіру жұмыстары жүргізілуде. Аймақтағы басқа кен орындары енді жұмыс істемейді. Бұрын асбест өндірісінің негізгі орталығы болған Булембу кен қалашығы қазір басқа секторларға да диверсификацияланды және жеке меншікте. Туризм – Хохо экономикасының ірі секторларының бірі. Эзулуни аңғары Эсватинидің ең танымал туристік аймағы болып табылады және көптеген қонақ үйлер мен мейрамханаларды қамтиды. Эсватинидің патшалық және заңнамалық астанасы Лобамбада түрлі туристік тартымдылықтар бар. Олардың қатарында Ұлттық мұзей, король Собхуза II ескерткіші және Эсватини Ұлттық мұрағаты бар. Луджиджини Корольдік Краалында өткізілетін умхланга фестивалі Эсватинидегі ең танымал мәдени шаралардың бірі. Зулвини аңғарында орналасқан Мантенга шарлауы және мәдени ауыл Свази мәдениетін танып білуге келген туристерді қызықтырады. Аймақтың солтүстігінде Магуга тоғаны және демалыс орталығы, ал одан әрі солтүстікте Фофонези шарлауы орналасқан. Хохо Малолотия табиғи қорығына да ие, ол жаяу серуендеу жолдарымен әйгілі.
Hhohho is the most economically advanced region of Eswatini. Being home to the capital of the country, and hosting a significant fraction of the Manzini Mbabane corridor, it has Eswatini biggest urbanized population. The economy of the region is dominated by services, tourism, and forestry. The capital, Mbabane is home to the headquarters of many of Eswatini corporations. The central bank of Eswatini is located in Mbabane, so are the headquarters of Standard Bank, Nedbank, Swazi Bank, First National Bank and Eswatini Building Society. The other financial services companies located in Mbabane include: African Alliance, Select Management Services, Eswatini Revenue Authority, among many others. The forestry industry is one of the most important sectors of the Hhohho economy. The area around the towns of Piggs Peak and Bulembu is home to many planted forests and sawmills. The wood is exported for processing in South Africa. The remaining agricultural sector remains very small. Most rural dwellers continue to cultivate rain fed crops on Swazi Nation Land, and keep small amounts of livestock. Mining in Hhohho has declined significantly over the period of the 20th century and the beginning of the 21st. Mining in the early 19th century was the dominant industry with mines located in Ngwenya mine, Bulembu, Piggs Peak and other areas. Ngwenya mine is notable for its status as the oldest known iron ore mine in the world. Some mining activity still continues in this mine under the Indian mining company Salgaocar. The other mines in the region are no longer operational. The Bulembu mining town which was the main centre for asbestos mining, has now diversified to other sectors, and is privately owned. Tourism is one of the largest sectors of the Hhohho economy. The Ezulwini valley is Eswatini's most famous tourist area with many hotels and restaurants. In Lobamba, the royal and legislative capital of Eswatini, various tourist attractions exist. These include the National Museum, the King Sobhuza II Memorial, and the Eswatini National Archives. The umhlanga festival, held at Ludzidzini Royal Kraal, is one of the most famous cultural events in Eswatini. Mantenga Falls and cultural village, also in the Zulwini valley, are magnets for Swazi culture tourists. Further north of the region, lies the Maguga dam and lodge, and further north is the Phophonyane Falls. Hhohho is also home to the Malolotja nature reserve, a place renowned for its hiking trails.
Мәдениет
Хохо Эсватинидің Лобамбадағы патшалық астанасына орналасқан. Осы жерде елдің маңызды мәдени шаралары өтеді. Олар – Инкуала және Умхланга мерекелері. Хохо Мбабанедегі Индингилизи галереясы сияқты өнер галереяларына да ие. Мбабанедегі театр клубында көріністі өнерді тамашалауға болады.
Hhohho is home to the royal capital of Eswatini at Lobamba. Here the main cultural events of the country are held. These are the Incwala ceremony and the Umhlanga ceremony. Hhohho is also home to art galleries such as the Indingilizi Gallery in Mbabane. Performance arts can be seen at the theater club, also in Mbabane.
Білім
Мбабанеде Эсватини ұлттық университетінің кампусы орналасқан, ол денсаулық сақтау және қоршаған орта ғылымдары саласында маманданған. Эсватини технология колледжі (SCOT) де Мбабанеде орналасқан және түрлі техникалық мамандықтарға бағытталған. Аймақтағы жақында ашылған жоғары оқу орындары – Эсватини Христиан университеті және Лимкоквинг университетінің кампусы.
A campus of the national University of Eswatini is located in Mbabane, and specializes in health and environmental sciences. The Eswatini College of Technology (SCOT), is also located in Mbabane, and focuses on various technical trades. Recent tertiary institutions in the region are the Eswatini Christian University and a campus of Limkokwing University.