Кіріспе

Pteris (ажырату) – Pteridaceae тұқымдасының Pteridoideae кіші тұқымдасына жататын шамамен 300 түрді қамтитын папоротниктер туысы. Pteris multifida, Pteris ensiformis, Pteris vittata сияқты кейбір Pteris түрлері маңызды экономикалық және экологиялық құндылыққа ие; Pteris multifida және Pteris vittata түрлері гипераккумулятор ретінде топырақ ластануын бақылауға қолданылуы мүмкін. Көптеген түрлерінің жапырақ сегменттері сызықтық, ал кейбіреулері толық қолға бөлінген. Pteridaceae тұқымдасының басқа өкілдері сияқты, жапырақ шеті маргиналды спорангийлердің үстінен иілген. Сыртқы қабаты – стоматалары жоқ, бір қабатты эпидермис. Қабық сыртқы және ішкі қабықтық аймақтарға жіктеледі. Тамырлы цилиндр амфифлоикалық сифоностеле болып табылады. Осы туысқа жататын папоротниктерді атау үшін қолданылатын "brake" термині – Оңтүстік Англиядағы орта ғасырлық ағылшын тілінде "папоротник" деген мағынаны білдіреді. Оның шығу тегі нақты белгісіз, көбінесе "bracken" сөзімен байланысты деп есептеледі, бұл сөз "балалар" сияқты көпше түрде қолданылған, ал "brake" сөзі кейіннен туындаған. Дегенмен, оның жеке шығу тегі болуы мүмкін. Латын тіліндегі Pteris атауы грек тіліндегі папоротник атауын (сонымен қатар "қаусырмалы") білдіреді.

Өсіру және пайдалану

Кейбір папоротниктерді үй шаруашылығында өсіру кең таралған. Бұл кіші түрлерді көбінесе "үстел папоротниктері" деп атайды. Pteris vittata (көбінесе тоқтау папоротнигі деп аталады) топырақтағы арсенді "гипержинақтау" (көп мөлшерде сіңіру) қабілетіне ие екені анықталды. Бұл папоротник Флорида штатының орталық бөлігінде, топырағында көп мөлшерде мыс арсенаты бар жерде өскен. Флорида университетінің докторы Лена К. Ма кейіннен оның топырақтан қатты арсенді гипержинақтағанын анықтады. Бұл жаңалық Pteris vittata-ны потенциалды биоремедиациялық өсімдік ретінде пайдалануға әкелуі мүмкін.