Жәк ДеЖонетт: Американдық джаз шебері

Кіріспе

Америкалық джаз дауылпаңы, пианист және композитор (1942 жылы туған)

Джек ДеДжоннет (9 тамыз 1942 жылы туған) – американдық джаз дауылпаңы, пианист және композитор. Ол Чарльз Ллойд, Фредди Хаббард, Кит Джаррет, Билл Эванс, Джон Аберкромби, Элис Колтрейн, Сонни Роллинс, Майлз Дэвис, Джо Хендерсон, Майкл Брекер, Пат Метень, Херби Хэнкок және Джон Скофилд сияқты музыканттармен жетекші және бірге орындаушы ретіндегі кең жұмысымен танымал. ДеДжоннет 2007 жылы «Заманауи дауылпаңылар даңқы залына» енгізілді. Ол екі рет «Грэмми» сыйлығын жеңіп алды және тағы бес рет номинацияланды.

Жастық шағы және музыкалық бастамасы

ДеДжоннет Чикаго, Иллинойс штатында Джек ДеДжоннет (1911–2011) және Ева Жанет ДеДжоннет (қыз есімі Вуд, 1918–1984) отбасында дүниеге келген. Ол негізінен африкалық-американдық тегін мұра еткенімен, өзінің ішінде американдық жергілікті халықтың – әсіресе Семинол және Кроу тайпаларының тамырлары бар екенін айтқан. Ол музыкалық мансабын төрт жасынан бастап, Чикагодағы әйелдер симфониялық оркестрінің жетекшісі Антуанетт Ричтен фортепиано сабақтарын алып, 14 жасында алғаш рет кәсіби сахнаға шыққан. 13 жасында ол домбыраға ауысып, сол ауданда тұратын джаз домбырашысы Бобби Миллер-младшийден домбыра ойнаудың әдістерін үйренген. ДеДжоннет өзінің ағасы Рой Вуд С. (1915–1995) – Чикаго диджейі және Ұлттық қара желісінің вице-президенті/құрылтайшысы – музыкаға деген құштарлығын оятқанын айтады. Чикагода ол R&B, хард-боп және авангард музыкасын орындаған. Ол Ричард Абрамс, Роско Митчелл және болашақта Шығармашылық Музыканттарды Дамыту Ассоциациясының (1965 жылы құрылған) негізгі мүшелерімен бірге өзінің тобын басқарған. 1966 жылы ДеДжоннет Нью-Йоркке көшіп, Чарльз Ллойд квартетіне қосылған. Алайда, 1968 жылдың басында Ллойдтың «жалтақ» ойнауын себеп етіп, ДеДжоннет топтан кеткен. Ллойдтың тобында ол алғаш рет халықаралық деңгейде танымал болса, Дэвис ДеДжоннеттің рок-н-роллдың қуатты ырғақтарын джаздың импровизациялық мүмкіндіктерімен үйлестіре білу қабілетін мойындаған. ДеДжоннет «Bitches Brew» альбомындағы негізгі домбырашы болған. ДеДжоннет және басқа музыканттар «Bitches Brew» сессияларын құрылымсыз, фрагментті, бірақ сонымен бірге инновациялық деп санаған: «Музыка ойналғанда, дамығанда Майлз жаңа идеялар табатын. Ол бір рет жазып, тоқтатып, содан кейін бұрын болғаннан идея алып, оны кеңейтетін. «Bitches Brew» жазбасы – шығармашылық музыкалық энергияның ағыны болды. Бір нәрсе екіншісіне құйылып, біз үнемі тоқтап, бастап тұратынбыз». Дэвис Билли Кобхэм, Дон Алиас және Ленни Уайтты да шақырғанмен, ДеДжоннет топтың ырғақ бөлімінің жетекшісі саналған. Ол Нью-Йорктегі Fillmore East және Сан-Францискодағы Fillmore West концерттерінде ойналған «Bitches Brew» альбомынан кейін шыққан концерттік альбомдарда орындаған. Бұл жобалар сол кездегі Columbia Records президенті Клайв Дэвистің тапсырмасымен жүзеге асырылған. ДеДжоннет келесі үш жыл бойы Дэвиспен жұмыс істеуді жалғастырған, бұл Джон Маклафлин, Чик Корея және Голланд сияқты Дэвис тобының басқа мүшелерімен ынтымақтастыққа әкелді; ол сондай-ақ Кит Джарретті топқа шақырған. 1971 жылдың ортасында ол Дэвис тобынан кетіп, бірақ сол жылдың соңына дейін бірнеше концерттерге оралған. Ол Фредди Хаббардтың 1971 жылы CTI лейблінен шыққан «First Light» альбомында да ойнаған. ECM үшін жазған кездегі музыкалық еркіндік ДеДжоннетке көптеген кездесулерде сайдмен ретінде қатысуға және өзінің тобын құруға мүмкіндік берген. ДеДжоннеттің Special Edition тобымен жұмысы басқа жобалармен үнемі тоқтатылып тұратын, олардың ең маңыздысы – 1983 жылы жазылған және 1985 жылдан бастап Кит Джаррет триосының мүшесі ретінде джаз стандарттарын ойнауға толыққандай берілген гастрольдері. Басқа екі жаңа жоба – Джек ДеДжоннет квартеті, Харрис, Данило Перес және Джон Патитуччи және Тони Уильямсқа және оның Lifetime триосына (Уильямс, Ларри Янг және Джон Маклафлиннан тұратын) құрмет көрсету мақсатында құрылған Trio Beyond, Джон Скофилд пен Ларри Голдингс қатысқан. ДеДжоннет 2005 жылы өзінің Golden Beams Productions лейблін де құрған. Сол жылы ол жаңа лейблінде «Music in the Key of Om» атты электронды альбомын шығарған, ол синтезатор мен резонанс қоңырауларын ойнап, демалу және медитациялық мақсаттар үшін жасалған және «Жылдың жаңа эра альбомы» номинациясына ие болған. 2012 жылы ДеДжоннет Макферрин, Квинтеро, Брюс Хорнсби, Эсперанса Сполдинг, Лайонел Луик және Джейсон Моран қатысқан «Sound Travels» альбомын шығарған. Сол жылы ол «жаззды байытуға және өнер түрінің өсуіне үлкен үлес қосқаны үшін» NEA Jazz Masters Fellowship сыйлығымен марапатталған.

DeJohnette was born in Chicago, Illinois, to Jack DeJohnette (1911–2011) and Eva Jeanette DeJohnette (née Wood, 1918–1984). Although of predominantly African American heritage, he has stated that he has some Native American ancestry, specifically Seminole and Crow. He began his musical career as a pianist, studying from age four with Antoinette Rich, the leader of an all female symphony orchestra in Chicago, and first playing professionally at the age of 14. When Jack was 13, he switched to drums and was taught drumming techniques from a local jazz drummer, Bobby Miller Jr, who lived in the same neighborhood. DeJohnette credits his uncle, Roy Wood Sr. (1915–1995), a Chicago disc jockey and vice president/co founder of the National Black Network of Black Broadcasters, as his inspiration to play music. DeJohnette played R&B, hard bop, and avant garde music in Chicago. He led his own groups in addition to playing with Richard Abrams, Roscoe Mitchell and other eventual core members of the Association for the Advancement of Creative Musicians (founded in 1965). In 1966 DeJohnette moved to New York City, where he became a member of the Charles Lloyd Quartet. However, DeJohnette left the group in early 1968, citing Lloyd's deteriorating, "flat" playing as his main reason for leaving. While Lloyd's band was where he received international recognition for the first time, Davis recognized DeJohnette's ability to combine the driving grooves associated with rock and roll with improvisational aspects associated with jazz. DeJohnette was the primary drummer on Bitches Brew. DeJohnette and the other musicians saw the Bitches Brew sessions as unstructured and fragmentary, but also innovative: "As the music was being played, as it was developing, Miles would get new ideas He'd do a take, and stop, and then get an idea from what had just gone on before, and elaborate on it The recording of Bitches Brew was a stream of creative musical energy. One thing was flowing into the next, and we were stopping and starting all the time." While he was not the only drummer involved in the project, as Davis had also enlisted Billy Cobham, Don Alias, and Lenny White, DeJohnette was considered the leader of the rhythm section within the group. He played on the live albums that would follow the release of Bitches Brew, taken from concerts at the Fillmore East in New York and Fillmore West in San Francisco. These ventures were undertaken at the behest of Clive Davis, then president of Columbia Records. DeJohnette continued to work with Davis for the next three years, which led to collaborations with other Davis band members John McLaughlin, Chick Corea, and Holland; he also drew Keith Jarrett into the band. He left the Davis group in mid 1971, although he returned for several concerts through the rest of that year. He was also featured on First Light, an album by trumpeter Freddie Hubbard, released by CTI in 1971. The musical freedom he had while recording for ECM offered DeJohnette many dates as a sideman and opportunities to start his own groups. DeJohnette's work with Special Edition has been interrupted regularly by other projects, the most significant of which are his recordings in 1983 and tours from 1985 as a member of Keith Jarrett's trio, which was totally devoted to playing jazz standards. The other two new projects were the Jack DeJohnette Quartet, featuring Harris again alongside Danilo Perez and John Patitucci, and the Trio Beyond, a tribute to DeJohnette's friend Tony Williams and his trio Lifetime (consisting of Williams, Larry Young and John McLaughlin), featuring John Scofield and Larry Goldings. DeJohnette also founded his own label, Golden Beams Productions, in 2005. That same year, he released Music in the Key of Om on his new label, an electronic album which he created for relaxing and meditative purposes on which he played synthesizer and resonating bells, which was nominated for a Grammy in the Best New Age Album category. In 2012, DeJohnette released Sound Travels, which included appearances by McFerrin, Quintero, Bruce Hornsby, Esperanza Spalding, Lionel Loueke, and Jason Moran. The same year, he was awarded an NEA Jazz Masters Fellowship for his "significant lifetime contributions [which] have helped to enrich jazz and further the growth of the art form."

Стиль

ДеДжоннеттің стилі джаз, фри-джаз, әлемдік музыка және R&B элементтерін қамтиды, осының арқасында ол ең жоғары бағаланған және сұранысқа ие барабаншылардың бірі саналады. Бастапқыда дәстүрлі ұстау тәсібін қолданған ол, кейіннен сіңір тудыратын қабыну (тендинит) проблемасы туғандықтан, екі қолмен ұстау тәсібіне көшкен. Оның барабан ойнау стилі бірегей деп аталады; бір сыншы оны жай ғана барабаншы емес, "соқпалы аспаптар шебері, түс беруші және ансамбльдің өзгеретін тығыздығын бағалайтын ойшыл комментатор" деп жазады және "оның барабан ойнауы әрқашан музыканың ішкі құрылысының бір бөлігі болып табылады". 2004 жылы Modern Drummer журналы ДеДжоннеттің барабан ойнауын "техникадан асып түсетін" деді. Ол мансабының басында пианист және барабаншы ретінде ойнаған. Кейін фортепианоға оралып, 1985 және 2016 жылдары жеке фортепиано альбомдарын шығарды және 1994 жылы жеке фортепианошы ретінде гастрольдік сапарға шықты. Ол барабаншы ретінде ойнайтын альбомдарда пианино, орган және синтезатордың пернетақталық аспаптарында да орындаған, мысалы, Pictures (1977) немесе New Directions In Europe (1979 жылы концертте орындалған, 1980 жылы жарық көрген).

Қонақ ретінде

Егер қысқы түні Стинг (2009) «The Burning Babe» әнін орындайды.