Кіріспе

1137-1164 жылдар аралығында Арагон патшайымы Петронилла (29 маусым/11 тамыз 1136 – 15 қазан 1173), сонымен қатар Петронила немесе Петронелла деп те жазылатын (арагондық: Peyronela немесе Payronella), 1137 жылы әкесі Рамиро II тақтан бас тарғаннан бастап, 1164 жылы өзі бас тарғанға дейін Арагон патшайымы болды. Тақтан бас тарғаннан кейін ол ұлы Арагонның Альфонсо II-сі (1164–1173) еңбекке жарамсыз кезінде регенттік қызметін атқарды. Ол Арагондағы Хименес әулетінің соңғы билеуші мүшесі болды және неке арқылы тақты Барселона үйіне жеткізді.

Ерте өмір

1136 жылы тамызда дүниеге келген Петронилла Арагонның Рамиро II мен Аквитанияның Агнесінің қызы болды. Ол ерекше жағдайларға байланысты таққа отырды. Оның әкесі Рамиро Барбастро-Рода епископы болған, ал ағасы Альфонсо I 1134 жылы баласыз қайтыс болды. Альфонсо патшалықты тамплиерлер, госпиталиерлер және қасиетті қабірдің рыцарьларына қалдырды, бірақ оның шешімі құрметтелмеді. Наварра аристократиясы өздерінің патшасын сайлап, тәуелсіздіктерін қайта жаңғыртты, ал Арагон дворяндары Рамироны таққа отырғызды. Папа Инокентий II бұл сайлауды қабылдамады, Альфонсо I-нің соңғы өсиетін растауға тырысты. Папаның қолдауы болмағанмен, Рамиро, «Монах патша» деп белгілі болған, 1135 жылы Аквитанияның Агнесіне үйленді. Петронилланың үйленуі мемлекет үшін өте маңызды мәселе болды. Дворяндар Кастилияның Альфонсо VII-нің Петронилла мен оның ұлы Санчоның некелерін ұйымдастыру және оны өз сарайында тәрбиелеу туралы ұсынысын қабылдамады. Петронилла бір жастан асса, 1137 жылғы 11 тамызда Барбастрода Барселона графы Реймонд Беренгар IV-ке, өзінен 23 жас үлкенірек кісіге, күйеу ретінде берілді.

Билік басындағы патшайым

1137 жылы 13 қарашада Эль-Кастеллар қаласында Рамиро тақтан бас тартып, билікті Рамон Беренгуерге жүктеді және дінге кешіп, монастырь өміріне қайтты. Рамон Беренгуер «Арагондықтардың князі» (princeps Aragonensis) деген атақпен патшалықты де-факто басқарды. 1150 жылдың тамызында Петронилла он төрт жасқа толғанда, Ллейда қаласында өткен тойда оның некесі бекітілді. Петронилла Рамон Беренгуерге 1151 жылдың басында, он бес жасқа толғанда тұрмысқа шықты. Олардың некесінен бес бала дүниеге келді: Питер (1152–57), Раймонд Беренгар (1157–96), Питер (1158–81), Дульсе (1160–98) және Санчо (1161–1223). Бірінші балаға күтіп жүргенде, 1152 жылдың 4 сәуірінде ол өсиетнама жазып, босанғанда тірі қалмаса, патшалығын күйеуіне қалдырды. Әкесі Рамиро II қайтыс болғанға дейін, Петронилла 1152 жылы жазылған өсиетінен бастап Арагон патшайымы деген атақты қолданды. Күйеуі 1156–57 жылдары Прованста болғанда, ол жас граф Раймонд Беренгар II-нің регенті (1144 жылдан бері) болғандықтан, патшайым Петронилла Барселонада қалды. Есептік жазбалар оның сол жерден Виламажор және Сант-Селониге қарай жылжығанын, Раймонд Беренгуердің болмауында сот отырысын басқарғанын көрсетеді. 1162 жылы күйеуі қайтыс болғаннан кейін Петронилла Бесалу графтығы мен Рибс аңғарын өмір бойына иеленді. Жесір қалған ол келесі екі жыл бойы Арагонды жалғыз өзі биледі.

Регент

Күйеуі Рамон Беренгуер IV қайтыс болғаннан кейін де, 1164 жылы оның орнынан бас тарту туралы құжатта Петронилланың титулдары Арагон королевасы және Барселона графинесі болып сақталды. Оның үлкен ұлы жеті жаста болғанда, 18 маусымда 1164 жылы (Actum est hoc in Barchinona XIIII kalendas julii anno Dominice incarnationis M C LXIIII), Петронилла Арагон тағынан бас тарды және оны оған тапсырды. Реймонд Беренгуер анасынан тақ мұрагерлік еткенде, арагондықтарға құрмет көрсету үшін есімін Альфонсо деп өзгертті. Екінші ұлы, Питер есімді, кейін өзінің атын Реймонд Беренгуер деп өзгертті. Оның ұлы мен мұрагері оның пайдасына бас тартқанда жеті жаста еді, сондықтан ол бас тартқаннан кейін де билік жүргізді, осы жолы оның ересек болмауы кезінде регент ретінде әрекет етті. Петронилла 1173 жылы қазанда Барселонада қайтыс болды және Барселона соборында жерленді; оның қабірі қазіргі таңға дейін табылмайды. Оның қайтысынан кейін Бесалу және Валль-де-Рибес оның ұлы Альфонсо, Барселона графының тікелей иелігіне қайта оралды, ол 1174 жылы Бесалуды әйелі Санчаға сыйлады. Рибес аймағында жергілікті сот өкілі Рамон өзі үшін «де-факто тәуелсіз әкімшілік билік» құрды. Ол Реймонд Беренгуердің қайтысынан кейін Петронилла үшін мүліктің тізімін жасады, ал оның ұлы, осы атпен, 1198 жылы билікте болды.

Мұра

1410 жылы король Мартиннің заңды мұрагерлері болмағаннан кейін Барселона әулеті заңды еркек желісінде тоқтатылды. Екі жыл өткен соң Фердинанд I Каспе келісімі бойынша таққа отырды. Фердинанд негізінен саяси және әскери себептермен жеңіске жеткенімен, оның кандидатурасының теориялық негізі әйел желісі арқылы мұрагерлік болды, осыған патшайым Петронилла үлгі ретінде келтірілді. Ол Мартиннің ең жақын заңды туысы еді, бірақ әйел арқылы туысқан. Оның басты қарсыласы, Ургель графы Джеймс II Мартинмен алыс туыс болды, бірақ еркек желісі бойынша. Каталонияда әйелдерге графтық лауазымдарға ие болуға тыйым салынған, бірақ Арагонда осы мәселе бойынша заң болған жоқ. Екі елде де әйелдер өз құқықтарын ұлдарына берген бірнеше жағдай болды, ең маңыздысы – Петронилла. Петронилла Арагонның нағыз билеушісі болды ма, жоқ па деген пікірталас әлі де жалғасуда. Кейбіреулер Рамиро II Арагон патшалығын күйеуінің ұлына берді және Петронилланың рөлі екінші деңгейде болды деп санайды. Жеронимо де Зюританың сөзіне қарағанда, Рамон Беренгуермен жасалған келісімде Петронилла қайтыс болған жағдайда, Арагон Рамон Беренгуердің болашақ екінші некесінен туған балаларына беріледі делінген. Дегенмен, бұл мәселе бойынша толыққанды қорытынды жасауға жеткілікті құжаттар жоқ, ал Каспе келісімі әйелдер арқылы мұрагерлік заңдылығын растады.