Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық саясаткер және әскери шенеунік
American politician and military officer
Мозес Генри Додж (12 қазан 1782 – 19 маусым 1867) – американдық саясаткер және әскери шенеунік, АҚШ Өкілдер палатасының және АҚШ Сенатының Демократиялық партиясынан сайланған мүшесі, Висконсин аймағының губернаторы және Қара шоқпар соғысының қатысушысы. Оның ұлы, Аугуст С. Додж, Айова штатынан АҚШ сенаторы болды; олар 1848 жылдан 1855 жылға дейін Сенатта бірдей қызмет еткен алғашқы және қазірге дейін жалғыз әке-бала жұбы еді. Генри Додж Миссури сенаторы Льюис Ф. Линннің жартылай бауыры болды. Айова аймағының губернаторы Джеймс Кларк оның күйеу баласы еді.
Moses Henry Dodge (October 12, 1782 – June 19, 1867) was an American politician and military officer who was Democratic member to the U. S. House of Representatives and U. S. Senate, Territorial Governor of Wisconsin and a veteran of the Black Hawk War. His son, Augustus C. Dodge, served as a U. S. Senator from Iowa; the two were the first and so far the only father son pair to serve concurrently in the Senate, which they did from 1848 to 1855. Henry Dodge was also the half brother of Missouri Senator Lewis F. Linn. James Clarke, the Governor of Iowa Territory, was his son in law.
Ерте өмір
Генри Додж – Израиль Додж пен Нэнси Хантер Доджтың ұлы болды. Израиль Коннектикут штатынан шыққан және Брэндивайн шайқасының қатысушысы, ол батысқа Джордж Роджерс Кларктың әскери басшылығындағы ағасының қол астында қызмет ету үшін келді. Нэнсидің отбасы да батысқа көшіп, Кентуккиде қоныстанды. Біраз уақыт Хантер отбасы Огайо және Миссисипи өзендерінің қосылған жеріндегі Форт Джефферсон деп аталатын гарнизонды қолдауға жиналған отаршылдардың бір бөлігі болды. Генри Додж Винсенс қаласында (сол кезде Вирджинияның билігінде) дүниеге келді, ол кезде Нэнси Каскаскиядан Луисвиллге бара жатқанда Израильді (Винсенсте қызметте) көру үшін тоқтаған. Генри – қазіргі Индиана штатында колониялық ата-аналардан туған алғашқы бала болды, ал Винсенстің қалған тұрғындары үнді және француз-канаддық тегінен шыққан. Додж Кентуккиде өсті. 1788 жылы Израиль отбасын тастап кетті, ал Генриді анасы тәрбиеледі. (Нэнси кейіннен қайтадан үйленді және Льюис есімді ұлы болды, ол да сайланған лауазымға ие болды.) 14 жасында Додж Миссуриге, тұз және қорғасын өндірісімен айналысатын әкесімен бірге көшті. Генри Кентуккиге кейде (соның ішінде заң оқу үшін) қайтып келсе де, Миссуриге көшкені соңғы болды. 1800 жылы Кристиана Макдональдқа үйленді. 1805 жылы Додж әкесіне бағынышты шерифтің орынбасары болып тағайындалды. 1806 жылы Аарон Берр Доджты оңтүстік-батыста жаңа мемлекет құруға жасаған сәтсіз әрекетіне қатысуға шақырды, бұл оқиға Беррдің қастандығы деп белгілі болды. Додж пен серігі Нью-Мадридтегі жиынға келді. Бірақ Томас Джефферсон мұны мемлекетке қарсы қылмыс деп есептегенін білген соң, олар дереу бұл әрекеттен бас тартып, үйлеріне оралды. Доджқа қастандыққа қатысқандық айып тағылды, бірақ ол айыптан босатылды. 1806 жылы Додж милицияның лейтенанты болып тағайындалды. 1813 жылы ол АҚШ маршалы және Сент-Женев округінің шерифі болып тағайындалды.
Henry Dodge was the son of Israel Dodge and Nancy Hunter Dodge. Israel was from Connecticut and a veteran of the Battle of Brandywine, who came west to serve under his brother in the military command of George Rogers Clark. Nancy's family similarly moved west and settled in Kentucky, and for a period of time the Hunter family was part of the settler colony whose population was recruited to support the garrison at the confluence of the Ohio River and the Mississippi River, known as Fort Jefferson. Henry Dodge was born in Vincennes (then under the jurisdiction of Virginia) when Nancy stopped over to visit Israel (on duty in Vincennes) on her way from Kaskaskia to Louisville. Henry was the first child in what is now Indiana who was born to parents from the colonies, the other residents of Vincennes being of Indian and French Canadian heritage. Dodge was raised in Kentucky. In 1788 Israel abandoned the family and Henry was raised by his mother. (Nancy later remarried, and had a son Lewis who himself became an elected official.) At age 14 Dodge moved to Missouri to live with his father, who ran salt and lead operations. Although Henry returned to Kentucky occasionally (including to read law), his move to Missouri was permanent. In 1800, he married Christiana McDonald. In 1805 Dodge was appointed deputy sheriff, reporting to his father. In 1806 Dodge was recruited by Aaron Burr to participate in Burr's spurious attempt at creating a new country in the southwest, an incident known as the Burr conspiracy. Dodge and a companion went so far as to report to a concentration point for the affair in New Madrid. However, when they learned that Thomas Jefferson had deemed it a treasonous act, they immediately abandoned the effort and returned home. Dodge was indicted as a participant in the conspiracy, but the charges were dropped. In 1806 Dodge was named lieutenant of the militia. In 1813 he was appointed U. S. Marshal, as well as Sheriff of Ste. Genevieve County.
1812 жылғы соғыс
1812 жылғы соғыста Додж Миссури штатының еріктілеріне капитан ретінде қосылды. Ол атты әскер бөлімінің құрамында болды. Соғысты Миссури милициясының генерал-майоры дәрежесімен аяқтады. Оның ең маңызды жетістігі – 1814 жылғы жазда Бун Лик поселкесіне шабуыл жасаған шамамен 150 Майами үндісін сөзсіз қырғыннан құтқару болды. 1827 жылдың шілде айының басында Додж үлкен отбасымен және әкесінен мұра болған құлдармен бірге АҚШ-тың минералды аймағына көшіп келді. Ол сол жылы Қызыл құс көтерілісі кезінде милиция командирі болып қызмет етті, ал қазан айында қазіргі Доджвилл қаласының орталық бөлігінде үлкен жерге қоныстанды, ол кезде бұл жер "Додж лагері" деп аталды. Ол 1830 жылға дейін үлкен жерді өңдеді, содан кейін бірнеше шақырым оңтүстікке қарай, әдемі орманды аймаққа, қазір "Додж Гроув" деп белгілі жерге көшті. Осы жерде ол өсіп келе жатқан кең отбасысы үшін үлкен екі қабатты үй салуға кірісті. 1787 жылғы Солтүстік-Батыс жарлығына қарамастан, ол бүкіл Солтүстік-Батыс аймағында, оның ішінде Висконсин штатында да құлдыққа тыйым салған болатын, Додж Миссуриден бес қара құлды әкеліп, оларды өзінің қорғасын кеніштерінде жұмыс істеткенін атап өту керек.
In the War of 1812, Dodge entered as a captain in the Missouri State Volunteers. He was part of a mounted company. He finished the war as a major general of the Missouri Militia. His crowning achievement was saving about 150 Miami Indians from certain massacre after their raid on the Boone's Lick settlement in the summer of 1814. Dodge emigrated with his large family and slaves inherited from his father to the U. S. Mineral District in early July 1827. He served as a commander of militia during the Red Bird uprising of that year, and in October settled a large tract in present day downtown Dodgeville, known then as "Dodge's Camp." He worked a large claim until around 1830, when he moved several miles south in a beautiful forested area known still as "Dodge's Grove." Here he began building what would become a large two story frame house for his ever growing extended family. It is worthy to note that, despite the Northwest Ordinance of 1787 banning slavery in the entire Northwest Territory, including Wisconsin, Dodge brought five black slaves from Missouri to work in his lead mines.
Қара шұңқыр соғысы
Додж 1832 жылғы Қара шоқпар соғысы кезінде көзге түсті. Мичиганның батыс аймағындағы милиция полковнигі ретінде Додж өте қысқа мерзімде сенімді жауынгерлік күш құрды. Түннің ішінде он бес бекініс, нығайтылған үйлер мен блокпосттар бой көтерді. Осы бекіністерден Додж және атты еріктілер, төрт компаниялық аумақтық милиция және бір Иллинойс атты рейнджерлері "Мичиган атты еріктілері" деген атпен далаға шықты. Додж пен оның әскері Хорсшу Бенд, Висконсин Хайтс және Бад-Акстегі шайқастарда қатысты. 1832 жылдың маусым айында ол Конгресс актісімен бекітілген Атты рейнджерлер батальонының майоры болып тағайындалды. Ол тұтқынға ешкімді алмады. Хорсшу Бендте атылған 12-13 адамның ешқайсысы аман қалған жоқ. Рейнджерлік тәжірибе бір жылға созылды, содан кейін 1833 жылы АҚШ драгун полкімен ауыстырылды. Додж полковник қызметін атқарды; оның капитандығына Дэниел Бунның кіші ұлы Натан Бун кірді. АҚШ драгун полкі – Америка революциясы мен континенттік жеңіл драгундарды есептемегенде, АҚШ армия тарихындағы төртінші атты тұрақты әскер бөлімшесі. 1834 жылдың жазында полковник Додж Бірінші драгун экспедициясына қатысып, комманчилермен сәтті байланыс орнатты. Ол үндістермен күрескен жауынгер, ең әйгілісі – 1835 жылы президент Эндрю Джексон тапсырған бейбітшілік миссиясы, ол АҚШ драгун әскерін көмекке шақырған еді.
Dodge rose to prominence during the Black Hawk War of 1832. As colonel of the western Michigan Territory Militia, Dodge brought a credible fighting force into being in a very short time. More than fifteen forts, fortified homes and blockhouses sprang up almost overnight. From these forts, Dodge and the mounted volunteers, with four companies of Territorial militia and one of Illinois mounted rangers, took to the field as the "Michigan Mounted Volunteers." Dodge and his men saw action at the battles of Horseshoe Bend, Wisconsin Heights, and Bad Axe. In June 1832, he accepted a commission as Major of the Battalion of Mounted Rangers, commissioned by an Act of Congress. Apparently, he took no prisoners. None of the 12 or 13 shot at Horseshoe Bend survived. The ranger experiment lasted a year, and then, in 1833, was replaced by the United States Regiment of Dragoons. Dodge served as colonel; one of his captains was Nathan Boone, Daniel Boone's youngest son. The United States Regiment of Dragoons was the fourth mounted Regular Army unit in United States Army history, not including the American Revolution, Continental Light Dragoons. In the summer of 1834, Colonel Dodge engaged on First Dragoon Expedition and made successful contact with the Comanches. He was an Indian fighter, most noted for his 1835 peace mission commissioned by President Andrew Jackson, who had called out the U. S. Dragoons to assist.
Аумақтық губернатор
Додж 1836 жылдан 1841 жылға дейін және 1845 жылдан 1848 жылға дейін Висконсин территориясының алғашқы аумақтық губернаторы болды. Бұл аймақ (1838 жылдың 4 шілдесіне дейін, Айова территориясы құрылғанға дейін) Висконсин, Айова және Миннесота штаттарының қалыптасуына кірді. Губернаторлық қызметінің екі мерзімі арасында Додж жиырма жетінші және жиырма сегізінші Конгресстерге (4 наурыз 1841 – 3 наурыз 1845) Висконсин территориясының жалпы округінің сайланбалы делегаты ретінде сайланды. Аумақтық губернатор ретінде Додж Висконсин Үндістан агенттігінің басшысы қызметін де атқарды. Отарлаушылардың емес, ағаш өңдеумен айналысатын кәсіпкерлер мен бизнесмендердің ықпалымен, ол 1837 жылдың шілде айында Миссисипи өзенінің шығысындағы және Сент-Круа өзенінің батысындағы шығыс-орталық Миннесотадан, сондай-ақ Сент-Круа өзенінің шығыс жағынан басталып, Сент-Круа сарқырамасына дейінгі және Чиппева өзенінің солтүстік бөлігінен Чиппева сарқырамасына дейінгі батыс-орталық Висконсин ожибвелерімен келісімге келді, бұл келісім кейде "Қайын ағашы келісімі" деп аталды. АҚШ ожибвелерге жерде қалуға және балық аулау, аң аулау және жинау құқықтарын сақтауға рұқсат берді, бірақ ирониялық түрде жерді де зерттеп, сатуға болады. Төлемдер тек 20 жылға ғана қарастырылды. Ожибвелерге болашақта белгілі бір уақытта көшіп кету керектігі және тек "Президенттің қалауымен" қала алатыны айтылды. Додж 1844 жылғы Демократиялық ұлттық конвенцияда АҚШ Президенттігіне өтініш беру мүмкіндігінен бас тартты. Ол Мартин Ван Бюренге адал болды және екеуі де Техасты аннексиялауға қарсы болды. Олардың күш-жігеріне қарамастан, аннексияны жақтаған демократ Джеймс К. Полк президент болды. 1848 жылы Висконсин Одаққа қабылданғаннан кейін Додж оның алғашқы екі сенаторының бірі болып сайланды. Ол екі мерзім қызмет етті. 1857 жылы ол Франклин Пирстен Вашингтонның аумақтық губернаторы болып тағайындалудан бас тартты.
Dodge was the first Territorial governor of Wisconsin Territory from 1836 to 1841 and again from 1845 to 1848, an area which encompassed (before July 4, 1838, when Iowa became a territory) what became the states of Wisconsin, Iowa and Minnesota. In between his two terms as governor, Dodge was elected as a non voting Democratic delegate to the Twenty seventh and Twenty eighth Congresses (March 4, 1841 – March 3, 1845) representing Wisconsin Territory's at large congressional district. As territorial governor, Dodge was also Superintendent of the Wisconsin Superintendency of the Indian Agency. Under pressure not from settlers but from developers and businessmen interested in logging, he negotiated a treaty with Ojibwe from east central Minnesota east of the Mississippi and west of the St. Croix River and Ojibwe from west central Wisconsin starting at the east side of the St. Croix including St. Croix Falls and including the northern section of the Chippewa River to Chippewa Falls in July 1837, sometimes dubbed "the Pine Tree Treaty." The U. S. would allow the Ojibwe to remain on the land and retain their rights to fish, hunt, and gather, but ironically the land would be surveyed and sold as well. Payments would only be for twenty years. The Ojibwe were told that they would have to move at an undetermined time in the future and could only stay "at the pleasure of the President." Dodge declined the opportunity to have his name put forward for the Presidency of the United States at the 1844 Democratic National Convention. He was loyal to Martin Van Buren and both men opposed the annexation of Texas. Despite their efforts, James K. Polk, the Democrat who favored annexation, became president. Upon Wisconsin being admitted to the Union in 1848, Dodge was elected one of its first two senators. He served two terms. He turned down the appointment of Territorial Governor of Washington from Franklin Pierce in 1857.
Өлім
Додж 1867 жылы Айова штатының Берлингтон қаласында қайтыс болды. Ол Берлингтондағы Аспен Гроув зиратында жерленген.
Dodge died in 1867 in Burlington, Iowa. He is interred at the Aspen Grove Cemetery in Burlington.
Мұра
1948 жылы Айова округі Висконсин штатына 160 акр жерді сыйға тартты, ол кейін Губернатор Додж атымен аталған мемлекеттік саябаққа айналды. Жылдар бойында бұл саябақтың ауданы 5 270 акрға дейін кеңейді, бұл жер Додж өзінің туған жері деп есептеген аймақта орналасқан. Висконсин штатындағы Додж округі, Миннесота штатындағы Додж округі, Айова штатындағы Генри округі және Висконсин штатындағы Доджвилл қаласы Доджтың құрметіне аталған. 1850 жыл шамасында АҚШ армиясының Форт Кларк бекінісі, қазіргі Форт Додж қаласының жанында салынған, сенатор Доджтың есімімен қайта аталды. Доджвиллдегі оның бұрынғы қабінесі, қазір Додж тау-кен лагерінің қабінесі деп белгілі, мұражай болып жұмыс істейді және Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілген.
In 1948, Iowa County presented a 160 acre estate to the State of Wisconsin which eventually became Governor Dodge State Park. Over the years, this park has grown to include 5,270 acres in the area Dodge once called his home. Dodge County, Wisconsin, Dodge County, Minnesota, and Henry County, Iowa, and Dodgeville, Wisconsin were named after Dodge. Fort Clark, the U. S. Army post built near the present day location of Fort Dodge, Iowa, was renamed for Senator Dodge around 1850. His former cabin in Dodgeville, now known as the Dodge Mining Camp Cabin, serves as a museum and is listed on the National Register of Historic Places.