Кіріспе
Найваша көлі – Найробидің солтүстік-батысында орналасқан Накуру округінің Найваша қаласының сыртындағы Кениядағы тұщы сулы көл. Ол Ұлы Рифт аңғарында жатыр. Көлінің аты жергілікті масаи тіліндегі ɛnaɨpɔ́sha атауынан шыққан, ол "қозғалатын", "толқынатын" деген мағынаны білдіреді. Бұл масаи тілінде желді немесе дауылды кезде толқындар тудыра алатын үлкен су қоймасын атау үшін қолданылады. "Найваша" атауы британдықтардың масаи тіліндегі атауды айтуға тырысуының нәтижесінде пайда болған. Сөзбе-сөз аударғанда, Найваша көлі – "Көл көлі" дегенді білдіреді.
Lake Naivasha is a freshwater lake in Kenya, outside the town of Naivasha in Nakuru County, which lies north west of Nairobi. It is situated in the Great Rift Valley. The name derives from the local Maasai name ɛnaɨpɔ́sha , meaning "that which heaves," a common Maasai word for bodies of water large enough to have wave action when it is windy or stormy. Naivasha arose from a British attempt to pronounce the Maasai name. Literally, Lake Naivasha means "Lake Lake."
Орналасқан жері
Найваша көлі Кенияның Рифт аңғарының ең биік нүктесінде, вулкандық тау жыныстары мен үлкен Плейстоцен дәуірі көлінен қалған шөгінділердің күрделі геологиялық үйлесімінде орналасқан. Көлге уақытша ағыстардан басқа, Мәлева және Гилгил өзендері жыл бойы сумен қамтамасыз етеді. Көлден көзге көрінетін шығару жолы жоқ, бірақ суы салыстырмалы түрде таза болғандықтан, жер астынан ағып шығады деп есептеледі. 2010 жылға дейін көлдің қалыпты беттік ауданы 198 шаршы километрді құрады, ал 2020 жылға қарай 198 шаршы километрге дейін артты. Оны батпақты жер қоршап тұр, оның ауданы 1,5 км² құрайды, бірақ бұл көрсеткіш жауын-шашын мөлшеріне байланысты айтарлықтай өзгеруі мүмкін. Теңіз деңгейінен 1900 метр биіктікте орналасқан. Тоғыз жыл өткен соң, 2010 жылы көлде ауланған балықтың массасының 90% астамы қарапайым сазанға тиесілі болды. Найваша көлінің жанында екі кішкентай көл бар: Олоиден көлі және Соначи көлі (жасыл кратер көлі). Жақын жерде Кратер көлінің қорығы орналасқан, ал көл жағалауы еуропалық иммигранттар мен қоныс аударушылармен танымал.
Тарих
1937-1950 жылдар аралығында көл Ұлыбританиядағы Саутгемптоннан Оңтүстік Африкаға Imperial Airways жолаушылар мен пошта бағытындағы дирижабльдер мен ұшақтардың қону орны ретінде пайдаланылды. Ол Кисуму мен Найробині байланыстырды. "Еркін тудым" кітабының авторы Джой Адамсон 1960 жылдардың ортасында көл жағасында тұрды. Көл жағасында екі дүниежүзілік соғыс аралығындағы "Бақытты аңғар" дәуірінде әйгірленген Осериан ("Джинн сарайы") орналасқан. Қазір ол Осериан гүл шаруашылығының бір бөлігі болып табылады. 1999 жылы Найваша көлінің жағалау қауымдастығы Найваша көлі Рамсар аймағын сақтау жөніндегі күш-жігері үшін Рамсар ылғалды жерлерді сақтау сыйлығын алды.
Ауыл шаруашылығы және өнеркәсіп
Көлдің айналасындағы негізгі өнеркәсіп – гүл шаруашылығы. Дегенмен, көл суын суару үшін жеткілікті реттелмеген пайдалану көлдің деңгейін төмендетіп, Кенияда алаңдаушылық тудыруда. Көлде балық аулау да жергілікті халықтың жұмыспен қамтылуы мен табысының маңызды көзі болып табылады. Көлдің деңгейі үлкен өзгерістерге ұшырайды және 1890 жылдары дерлік құрғап қалған. Көл деңгейінің өзгеруі, көл алабындағы жауын-шашын мөлшерімен тікелей байланысты. Бір кезде Шығыс Африка көлдерінің «Жемісі» деп аталған Найваша көлі, соңғы онжылдықтарда адамның көптеген зиянды әсерлеріне тап болды, оның ішінде жағалау бойында кең ауқымды бау-бақша және ауыл шаруашылығы өнеркәсібінің дамуы, сондай-ақ көл жағалауында қазірге жуық миллион адамнан шығатын шөгінді, канализация және басқа да ағынды сулардың салдарынан қоректік заттардың артуы да бар. 1981 жылы Найваша көлі үшін алғашқы геотермиялық станция іске қосылды, ал 1985 жылға қарай аймақта барлығы 45 МВт электр энергиясы өндірілді. Рифт аңғарындағы көлдердің су деңгейі содан бері айтарлықтай өзгерді, бірнеше көл бірнеше рет құрғауға жақын болды. Найваша көлі әлі де көптеген жергілікті компанияларды қолдайды. Олардың кейбіреулері, мысалы, танымал «Watamu Boat Rides Naivasha» (watamuboatridesnaivasha.com) компаниясы, туристер мен жергілікті тұрғындарды көлге саяхатқа алып шығып, оларға бегемоттардың көп шоғырланған жерлерін және Ай жарымшамық аралын көрсетеді.