Кіріспе

Американдық саясаткер (1915–2005)

Эдвард Уильям Проксмайр (11 қараша 1915 – 15 желтоқсан 2005) – американдық саясаткер. Демократиялық партия мүшесі, ол 1957 жылдан 1989 жылға дейін Висконсин штатынан АҚШ сенаторы болып қызмет етті. Ол Висконсин штатынан ең ұзақ қызмет еткен сенатор рекордын сақтайды. Проксмайр Сенаттың Банктік комитетінің, Сенаттың Ұсыныстар комитетінің және Бірлескен Экономикалық комитеттің құрамында болды. Ол барлық комитеттерде мемлекеттік қаражатты ысыраппен жұмсауды қатаң сынады. Бірлескен Экономикалық комитетте ол C-5 ұшағы және F-16 истребителі сияқты әскери бағдарламаларға, сондай-ақ үстін-бас көлігі (SST) әзірлеу сияқты басқа да мемлекеттік бағдарламаларға ысыраппен жұмсалған қаражаттың көптеген мысалдарын жариялады.

Ерте өмір

Доктор Теодор Стэнли Проксмайр, Чикаго аймағының хирургы, және Адель (Фланиган) Проксмайрдың ұлы Эдвард Уильям Проксмайр 1915 жылғы 11 қарашада Иллинойс штатының Лейк-Форест қаласында дүниеге келді. Кейіннен ол актер Уильям С. Хартқа деген құрметінің нышаны ретінде "Эдвард" есімінен гөрі "Уильямды" пайдалануды жөн көрді. Ол 1933 жылы The Hill School (Поттстаун, Пенсильвания) мектебін бітірді, 1938 жылы Йель университетін (B.A.), 1940 жылы Гарвард бизнес мектебін (M.B.A.), ал 1948 жылы Гарвард мемлекеттік басқару аспирантурасын (M.P.A.) тәмамлады. 1940 және 1941 жылдары Проксмайр J.P. Morgan & Co. компаниясында студент-клерк болып жұмыс істеді және Колумбия университетінде публикалық сөйлеу өнерін оқыды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол АҚШ армиясына қарапайым сарбаз ретінде қатысып, шен бойынша шебер сержантқа дейін көтерілді. Кейін Проксмайр әскери барлау бөлімінде офицерлік қызметке тағайындалды. Оның қызметінің басым бөлігі Чикаго аймағындағы қарсы барлау жұмысына қатысты, онда оның бөлімшесінің мүшелері бүлікшілдік қызметпен күдіктелген адамдарды тергеді. Ол 1941 жылдан 1946 жылға дейін әскери қызметте болды және бірінші лейтенант шенімен запасқа шығарылды. Армияда қызмет еткен кезінде Проксмайр Солтүстік-Батыс университетінде публикалық сөйлеуді оқуын жалғастырды. Қызметтен босатылғаннан кейін ол Гарвардқа оралғанға дейін J.P. Morgan компаниясында басқарушы стажер болып жұмыс істеді. Гарвардта оқытушы болып жұмыс істеп, екінші магистрлік дәрежесін алғаннан кейін Проксмайр Висконсин штатына көшіп, Мэдисон қаласындағы The Capital Times газетінде тілші болып жұмыс істеді және саяси мансабын дамытуға қолайлы жағдай туды. "Мені жеті айлық жұмыстан кейін еңбек қызметімен айналысқаным және бейшаралық танытқаным үшін жұмыстан шығарды", - деді ол бірде.

Висконсин штатының Ассамблеясы

Проксмайр 1951-1953 жылдары Висконсин штатының Ассамблеясының мүшесі болды. Ассамблеядағы қызметі кезінде Проксмайр қатысу тізімінде ешқандай жоқтықсыз болған аз ғана мүшелердің бірі еді, және ол осы қасиетін кейін АҚШ Сенатында да сақтап қалды. Ассамблеяда жұмыс істеген кезінде ол Ватерлоо қаласындағы Artcraft Press компаниясының президенті болып қызмет етті. Проксмайр 1952, 1954 және 1956 жылдары Висконсин штатының губернаторы лауазымына үміткер болғанмен, сайлауда жеңіліске ұшырады.

АҚШ сенаторы

1957 жылдың тамызында Проксмайр Джозеф Маккартидің 1957 жылдың 2 мамырындағы қазасынан босаған АҚШ Сенатының қалған мерзімін толтыру үшін өткен арнайы сайлауда жеңіске жетті. Өзінің орнына отырғаннан кейін Проксмайр өмірден өткен алдыңғы сенаторға дәстүрлі құрмет көрсетпеді, керісінше Маккарти "Висконсин, Сенат және Американың намысына кір келтірді" деді. Проксмайр 1958, 1964, 1970, 1976 және 1982 жылдары үлкен артықшылықпен қайта сайланды, оның ішінде 1970 жылы 71 пайыз, 1976 жылы 73 пайыз және 1982 жылы 65 пайыз дауыс жинады. Соңғы екі сайлау кампаниясында Проксмайр қаржылай көмек қабылдаудан бас тартты және қайта сайлануға қатысты құжаттарды рәсімдеуге кеткен шығындарды өтеу үшін өз қаражатынан 200 доллардан аспайтын соманы жұмсады, ал түскен барлық қайырымдалықтарды кері қайтарды. Ол сайлау қаржысын реформалауды қолдаушылардың бірі болды.

Бір-біріне ілеспе түрде аты-жөнімен дауыс беру

Проксмайр АҚШ Сенатында қатарынан берілген дауыс бойынша рекордты иеленеді: 1966 жылдың 20 сәуірінен 1988 жылдың 18 қазанына дейін 10 252 дауыс. Осылайша ол Мэн штатының сенаторы Маргарет Чейз Смит бұрынғы рекордты – 2941 дауысты – басып өтті. 2016 жылдың қаңтарында Чак Грассли Проксмайрдың қатарынан дауыс берудегі ең ұзақ уақыт аралығы бойынша рекордын жаңартты, бірақ Проксмайр қатарынан дауыс берген кезеңде Грассли одан шамамен 3000 дауысқа аз берген.

Комитет мүшелері

Проксмайр 1975 жылдан 1981 жылға дейін және 1987 жылдан 1989 жылға дейін Банктік, тұрғын үй және қалалық істер жөніндегі комитеттің төрағасы болды. Осы лауазымда алғашқы мерзімінде Проксмайр 1976-77 жылдары Нью-Йорк қаласын банкроттықтан құтқаруға көмектесетін қаржылық жоспарды жасауда маңызды рөл атқарды. Банктік комитетіндегі жұмысына қоса, Проксмайр еңбек өтілі бойынша Ассигнованиелер комитетінің жоғары лауазымды мүшесі болды және бірнеше кіші комитеттерде белсенді жұмыс істеді, олардың ішінде Қорғаныс, Тұрғын үй және қалалық даму, Еңбек, Денсаулық сақтау және әлеуметтік қызмет, сондай-ақ байланысты агенттіктер, Пошта қызметі және байланысты агенттіктер кіретін.

Мәселелер мен заңнама

1961 жылдың қазан айында Проксмайр АҚШ Капитолийін 22 миллион долларға жөндеу жоспарына қарсы шығып, «кеңейту нәтижесінде пайда болған кеңістіктің көп бөлігі» 23 сенатордың «жеке, жасырын кеңселерді орналастыруға» жұмсалатынын айтты. Проксмайр жөндеуге қарсылық танытты және жоба 1970 жылдардың басында аяқталғанға дейін пікірталас жалғасты. 1964 жылдың наурыз айында Проксмайр ұлттық қорғаныс қажеттіліктері емес, саяси мәселелер көптеген теңіз кеме жасаушылықтарын ашық ұстап тұрғанын, бұл федералдық қаражатты ысырап етуге алып келгенін мәлімдеді: «Теңіз күштері мен тәуелсіз топтардың барлық статистикалық зерттеулеріне сәйкес, жеке кеме жасаушылықтары төрт кеме жасауға жұмсалатын қаражатқа бес кеме құрай алады, жөндеу немесе жаңарту». Проксмайр ақшаны үнемдеу және қажетсіз нысандарды жабу үшін ең төмен бағаны ұсынған мердігерге келісімшарт беруді қолдады және «осы еркін кәсіпкерлік тәсілінің артықшылықтарын» Қорғаныс министрі және бұрынғы корпоративтік бас директор Роберт Макнамара мойындағанын атап өтті. 1967 жылдан 1986 жылға дейін Проксмайр Геноцид қылмысын алдын алу және жазалау туралы конвенцияны ратификациялау қажеттілігін күнделікті сөздерінде атап өтті. Ол 20 жыл бойы Сенат отырысында болған әрбір күні 3211 рет сөйледі. 1986 жылдың 11 ақпанында АҚШ Сенаты конвенцияны ратификациялады. Проксмайр Вьетнам соғысының ертедегі және ашық сынышысы болды және президенттер Линдон Джонсон мен Ричард Никсонды жиі сынады. Проксмайр американдық гиперүнді көліктерді жою науқанының жетекшісі болды, ол әсіресе ғарыш зерттеуіне қарсы болды және нәтижесінде НАСА бюджетінен осындай зерттеулерге жұмсалатын қаражатты жоюға ұмтылды. CBS бағдарламасы «60 минутта» ғарыш колониялары туралы көрсеткенге жауап ретінде Проксмайр: «Бұл НАСА қаржысын сүйекке дейін кесудің ең жақсы аргументі. Мен осы ақымақ қиялға бір тиын да бермеймін» деді. Проксмайр 1982 жылғы НАСА бюджетіне түзету енгізді, ол НАСА-ның жаңадан пайда болған SETI бағдарламасын тоқтатты, ал 1994 жылғы бюджетке сенатор Ричард Брайан енгізген ұқсас түзету НАСА-ның SETI бағдарламасын толығымен тоқтатып қойды. Осы ұстанымдарымен Проксмайр көптеген ғарыш жақтастарының және ғылыми фантастика жанкүйерлерінің наразылығына ұшырады. Артур Кларк 1960 жылы «Өлім және сенатор» атты әңгімесінде Проксмайрды сынады. Кейіннен Ларри Нивеннің 1989 жылғы «Уильям Проксмайрдің оралуы» әңгімесі және Нивен, Джерри Пурнелл және Майкл Флинн жазған 1991 жылғы «Күңгірт періштелер» романы сенаторға қарсы бағытталды. 1971 жылдың мамырында Проксмайр Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасын тұтынушыларға қатерлі ісікке себеп болатын гормонның қалдықтарын қолдануға рұқсат бергені үшін федералды заңды бұзды деп айыптады, бұл 1958 жылғы Тамақ қоспалары туралы түзетудегі Делани түзетуін бұзу болып табылады және диэтилстильбестролды дереу тыйым салуды талап етті. 1971 жылдың қыркүйегінде Проксмайр C-5A жүк ұшағының қауіпсіздігіне қауіп төнді деп мәлімдеді және АҚШ Әуе күштеріне Конгреске шығындар туралы ақпаратты жарияламағаны үшін айып тақты. 1972 жылы Проксмайр Әуе күштерін генерал Джон Д. Лавеллді әскери сотқа беру мақсатымен қайта белсенді қызметке шақыруға шақырды. Лавелл Вьетнам соғысындағы бомбалау миссияларына қатысқандығы үшін зейнетке шығуға мәжбүр болды. Лавелл қайта шақырылмады және әскери сотқа берілген жоқ, ал 2007 жылы жаңадан ашылған және жарияланған ақпарат президент Ричард М. Никсонның бомбалау миссияларын бекілегенін көрсетіп, Лавеллді ақтады. Проксмайр хатта Борктың 30 күннен астам уақыт лауазымда болғанына және Сенаттың растауы болмағандықтан Бас прокурор міндетін атқаруы заңсыз екенін жазды. Ол Борктың 39-шы күнден кейін жасаған кез келген әрекетіне қарсы шағымдануға болатынын айтты және президент Никсонды жағдайды түзетуге шақырды. Бас прокурордың көмекшісі Роберт Г. Диксон кіші Проксмайрдың мәлімдемесіне күмәнмен қарады, Сенаттың растауысыз 30 күннен астам Бас прокурор міндетін атқарған осындай жағдайлар бұрын алты рет болғанын мәлімдеді. 1977 жылдың қаңтар айында Проксмайр АҚШ Бас прокуроры лауазымына президент Джимми Картердің үміткері Гриффин Беллге қарсы дауыс берген бес демократтың бірі болды. 1978 жылдың қаңтар айында Картер Проксмайрге Нью-Йорк қаласының тұрғындарының банкроттықтан сақтау жоспарындағы жауапкершілігі туралы хат жазды. Сәуір айында Нью-Йорк сенаторлары Дэниел Патрик Мойнихан мен Джейкоб Джавитс Нью-Йорк қаласына 2 миллиард долларлық несие кепілдемесін беруді көздейтін Картер әкімшілігінің заң жобасын ұсынғаннан кейін Джавитс Проксмайрдің комиссияда тоқтатып, шараны жоюға тырыспайтынына сенімді екенін мәлімдеді. Мамыр айында Проксмайр муниципалдық кәсіби одақтары келісімшарттарын келісіп бітіргенге дейін Нью-Йорк қаласына федералдық көмек жалғастыру туралы тыңдау өткізуге дайын екенін жариялады және Сенат Банкинг комитеті еңбек келісімінің әсері туралы ақпаратты алу үшін мүмкіндігінше ұзақ күтетінін мәлімдеді. Проксмайр еңбек келісімшарттарының қашан келісімге келетінін білмейтінін және осы ұзақ процестің Сенат Банкинг комитетіне ешқандай шара қабылдаудан алдын алуға мүмкіндігі бар екенін айтты. 1978 жылдың маусымында Сенат Банкинг комитеті Нью-Йорк қаласына федералдық көмек жалғастыру туралы төрт күндік тыңдау өткізді. 6 маусымдағы тыңдаудан кейін Проксмайр қарсылыққа бейім болғанына қарамастан, ашық ойлы болғанын мәлімдеді, бұл көмекке қарсы үнемі келіспеушілігінен өзгеше, және ол Банкинг комитетінің заң жобасы бойынша жағымды дауыс беруіне қарсы емес екенін айтты, бұл Сенаттың тақырыпты қарастыруына рұқсат береді. Ол комитет мүшелерінің пікірлері бөлінгенін мойындады. Кейіннен Проксмайр журналистерге еңбек заң жобасының жалғасқан филибүстері айдың соңына дейін Сенаттың заңға қатысу мүмкіндігін азайтатынын, өйткені филибүстерді тоқтату үшін бірауыздан келісім қажет болды деді. Айда соңында Техас республикашысы Джон Тауэр мен Юта республикашысы Джейк Гарнмен бірге Проксмайр Нью-Йорк қаласына 1,5 миллиард долларлық ұзақ мерзімді несие кепілдемелерін бекіту туралы заң жобасын жариялауға қарсы дауыс берген үш сенатордың бірі болды. Проксмайр бұл шараның панель дауысына ұқсас түрде Сенаттан өтетініне сенімді екенін қосты. 1978 жылдың ақпанында президент Картер Г. Уильям Миллерді Федералдық резерв төрағасы лауазымына ұсынғаннан кейін Проксмайр сенімді көзқарасқа ие болғанымен, оның растау процесінің басынан Миллердің аз қарсылыққа тап болатынын болжады. Айдың соңында Сенат Банкинг комитетінің он бір мүшесі Миллердің Федералдық резерв төрағасы лауазымына расталуын талап етті, бұл Проксмайр қабылдамаған, бірақ дауыс беруді басқа күнді белгілеген, және ол панель мен толық палата Миллерді оңай растайтынын мойындады. 2 наурызда Проксмайр Миллердің лауазымға лайық емес екенін, өйткені ол экономикалық немесе ақшалық істерде тәжірибесі болмағанын айтып, Миллердің ұсынымына қарсы жалғыз дауыс берді. Проксмайр Миллердің бизнес табысын мойындады және рейтингтік республикашы Эдвард У. Брук Миллердің растау процесін асықтыру үшін Картер әкімшілігі панель мүшелеріне ықпал еткенін атап өтті. 1978 жылдың ақпанында Проксмайр Теңіз күштері мен Әуе күштерінің «өткен жылы 3500 жергілікті қоғамдық лидерлерді 31 әскери базаға әскери бағдарламаларға лобби жасау үшін тасымалдауға кем дегенде 42 000 доллар жұмсағанын» айтты және бұл сапарларды әскери бағдарламаларға лобби жасау үшін жергілікті азаматтардың лоббиленуінің мысалы деп атады. Проксмайр сапарларға Әуе күштерінің B-1 бомбалаушысын өндіруді жақтауы кіргенін және Әуе күштері бағаны көрсетуден бас тартқандықтан 42 000 долларлық шамамен шығынға түскенін айтты. 1979 жылдың ақпанында Проксмайр Қаржы министрі У. Майкл Блюменталға федералды несие беруді тоқтатуға шақыратын хат жолдады...

"Алтын қалыңдық" сыйлығы

Проксмайр өзінің «Алтын Жүн» сыйлығын, Жерді басқару бюросы мен Ұлттық саябақтар қызметін таныстыруымен белгілі болды. Алғашқы «Алтын Жүн» сыйлығы 1975 жылы Ұлттық ғылым қорына адамдардың махаббатқа түсу себептерін зерттеуге жұмсалған 84 000 долларлық қаржыландыруы үшін берілді. Кейін Проксмайр SETI және басқа бірнеше жобаларын тоқтатуы үшін өтініш айтты. Көптеген адамдар дұрыс емес сенімде, Проксмайр бұл сыйлықты Эдвард Ф. Книплингке бұрандалы құстың жыныстық өмірін зерттегені үшін берген, ал оның нәтижелері стерильді бұрандалы құстарды жасауға және Солтүстік және Орталық Америкадағы малға зиян келтіретін бұл паразиттің таралуын тоқтатуға пайдаланылды, соның нәтижесінде дүние жүзінде ет және сүт өнімдерінің бағасы төмендеді. Бірақ Висконсин тарихи қоғамында сақталған Проксмайрдің құжаттарында осы талапты растайтын ешқандай дәлел жоқ. Сонымен қатар, АҚШ Ауыл шаруашылығы министрлігінің бұрандалы құстың жыныстық өмірі туралы зерттеулері 1930-1950 жылдар аралығында, «Алтын Жүн» сыйлығының 1970-1980 жылдардағы дәуірінен бұрын жүргізілді, ол кезде Проксмайр көбінесе заманауи зерттеулерге бағытталды. «Алтын Жүн» сыйлығының иегері Рональд Хатчинсон 1976 жылы Проксмайрды ар-намысқа тигені үшін сотқа берді. Проксмайр Хатчинсонның зерттеулері туралы мәлімдемелерінің АҚШ Конституциясының «Сөз және пікір-таластың еркіндігі» туралы ережесімен қорғалғанын мәлімдеді. АҚШ Жоғарғы Соты бұл баптың Конгресс мүшелерін ресми конгресс отырыстарынан тыс жасалған ар-намысқа тигізетін мәлімдемелер үшін жауапкершіліктен қорғамайтынын шешті (Хатчинсон v. Проксмайр). Ақырында, бұл іс соттан тыс келісіммен аяқталды.

Жеке өмір

1946 жылы Проксмайр мұнай магнаты Джон Д. Рокфеллердің інісі және серіктесі Уильям Рокфеллердің шөбересі Элси Стиллман Рокфеллерге үйленді. Олардың екі ұлы болды, біреуі дүниеден ерте кетті. Ол бірнеше ай бойы алған ем 1972 жылдың 22 ақпанында басталды. Оның 1972 жылғы салық декларациясы, Конгресс жазбаларында жарияланды, онда ол шаш отырғызуға 2758 доллар төлегені және бұл операцияны медициналық шығын ретінде көрсеткені айтылды. Проксмайр жеке дене шынықтыруға берілгендігімен, оның ішінде жүгіру мен иық көтеру жаттығуларымен танымал болды, соның салдарынан "Пуш-Ап" деген лақап атын алды. 1973 жылы ол "Сіз мұны істей аласыз: сенатор Проксмайрдің жаттығу, диета және демалыс жоспары" деген атпен дене күйін сақтау туралы кітап жариялады. Конгресстен кеткен соң Проксмайр Конгресс кітапханасында кеңсе ашты. Ол 2005 жылдың 15 желтоқсанында 90 жасында Мэриленд штатының Сайксвилл қаласындағы зейнеткерлер үйінде қайтыс болды, онда ол төрт жылдан астам уақыт тұрған.