Кіріспе

7 адамнан құралған командалық спорт, регби одағының бір тармағы
регби одағының нұсқасы

Регби жетілік (көбінесе жай ғана жетілік деп аталады және бастапқыда жеті адамнан құралған регби деп аталған) – регби одағының бір нұсқасы, онда командалар жеті ойыншыдан тұрады және әдеттегі 15 ойыншының 40 минуттық таймдарының орнына жеті минуттық таймдар ойнайды. Регби жетілігін бүкіл әлемдегі регби одағына жауапты World Rugby басқарады. Ойынның барлық деңгейде танымалдылығы бар, әуесқойлар мен клубтар турнирлері көбінесе жаз айларында өткізіледі. Жетілік – регбидің ең көп таралған түрлерінің бірі және Африканың, Азияның, Еуропаның және Американың кейбір аймақтарында, әсіресе Тынық мұхитының оңтүстігінде танымал. Регби жетілігі 1880 жылдары Шотландияның Мелроуз қаласында пайда болды; Мелроуз жетіліктері турнирі әлі күнге дейін жыл сайын өткізіледі. Регби жетілігінің танымалдылығы 1970 жылдары Гонконг жетіліктерінің дамуымен одан әрі артты, содан кейін 1998 жылы спорт түрін алғаш рет Ұлттар Достастығы ойындарына қосу және 1999 жылы жыл сайынғы World Rugby жетілік сериясын және 2012 жылы World Rugby әйелдер жетілік сериясын құру арқылы жалғасты. 2016 жылы регби жетілігі алғаш рет жазғы Олимпиада ойындарында өткізілді. Ол сондай-ақ Еуропаның кіші мемлекеттерінің ойындары, Пан Америка ойындары және Азия ойындары сияқты іс-шараларда ойналды, ал 2018 жылы әйелдер турнирі алғаш рет Ұлттар Достастығы ойындарында өткізілді.

Шолу

Регби жетілік ойыны World Rugby ұйымының бекітуімен өткізіледі және 15 ойыншыдан тұратын командалармен ойналатын регби ережелеріне ұқсас (төменде көрсетілген ерекшеліктермен) және сол өлшемдегі алаңда өтеді. Регби одағының әдеттегі матчы кемінде 80 минутқа созылса, жетілік матчы екі кезеңнен тұрады, әр кезеңі 7 минуттан, ал кезеңдер арасында 2 минуттық үзіліс болады. Бұрын турнирдің финалы екі кезеңнен 10 минуттан ойналған, бірақ 2017 жылдан бастап финалдық кезеңдердегі матчтар 7 минутқа дейін шектелді (тең түскен жағдайларды қоспағанда), жарақаттарды азайту мақсатында. Жетілік ойынындағы ұпайлар көбінесе регбидегі ұпайлармен салыстыруға болады, бірақ жетілікте ұпайлар жиірек түседі, себебі қорғаушылар алаңда кеңірек тарап орналасады. Ұпай санау жүйесі регби одағындағыдай: әрбір әрекет үшін 5 ұпай, пенальти немесе дроп-гол үшін 3 ұпай, ал әрекеттен кейінгі конверсия үшін 2 ұпай. Матчтың қысқа ұзақтығы регби жетілік турнирлерін бір күн немесе демалыс күндері аяқтауға мүмкіндік береді. Көптеген жетілік турнирлері кубок, тарелка, тостаған және қалқан үшін жарыс өткізеді, бұл түрлі деңгейдегі командалардың қолы бос қайтуын болдырмайды. Жетілік турнирлері дәстүрлі түрде 15 ойыншыдан тұратын командалармен салыстырғанда көңілді атмосфераға ие және олар көбінесе «фестивальдар» деп аталады. Жетілік турнирлері «қалыпты маусымның көп бөлігін құрайтын қатал және қиын ойындардан маусым соңындағы демалыс ретінде танымал болды». Жанкүйерлер көбінесе әртүрлі костюмдермен келеді, сондай-ақ олар үшін ойын-сауық шаралары ұйымдастырылады. Гонконгтағы жетілік турнирі Азияда бұл ойынның танымал болуына үлкен үлес қосты, ал регби жетілік халықаралық регбиді таратудың («евангелизм») маңызды құралы болды; сондықтан бұл ойынның ең көп таралған түрі, турнирлер Богота мен Бангкок, Куала-Лумпур мен Кения, Сингапур және Скандинавия сияқты алыс елдерде, сондай-ақ регби одағы жақсы дамыған елдерде өтеді.

Ережелер

Жетілік стандартты регби одағының ойын алаңында ойналады. Алаңның ұзындығы 100 метрге дейін, ал ені 70 метрге дейін жетеді. Әр гол сызығында H пішінді қақпа орналасқан.

Ойын заңдарының өзгеруі

Регбиде жетіліктерге қатысты заңдарда бірнеше өзгерістер бар, негізінен ойынды жылдамдату және ойыншылар санын азайту үшін. Негізгі өзгерістерді былай қорытындылауға болады:

Әр командадағы ойыншы саны – 7 (15-тен орнына). Бес резервтік ойыншы, бес ауыстыру мүмкіндігі (8-ден орнына). Жартысының ұзақтығы – 7 минут (15-тен ойыншысы бар регбидегідей 40 минут орнына). Ұсынылған үзіліс ең көп дегенде 2 минутты құрайды (10 минут орнына). Егер матч регламенттік уақыттан кейін тең түссе, «алтын гол» қосымша уақыты тағайындалады, ол бірнеше 5 минуттық кезеңдерден тұрады. Барлық реализация әрекеттері тек қана допты жерге тигізбей соққымен орындалуы тиіс (орналастырып соғу мүмкіндігі болмайды). Реализация соққысы, команда ойынды өткізгеннен кейін 30 секунд ішінде орындалуы керек (90 секунд орнына). 2016 жылға дейін бұл шектеу 40 секунд болған. Скрамдарда үш ойыншыдан (8 ойыншының орнына) тұрады. Старттық соққыны ұпай алған команда орындайды, екінші команда емес (15-тен ойыншысы бар регбидегідей). Сары карточка алған ойыншы 2 минутқа (10 минут емес) алаңнан шығарылады. Төрешілер артықшылық жағдайын жылдам шешеді (бір ойын әдетте артықшылықты аяқтайды, 15-тен ойыншысы бар регбиден өзгеше). Ірі жарыстарда, голдардың дұрыстығын бағалау үшін қосымша төрешілер (туды ұстаушы төрешілер) болады, бұл ойынды тоқтатып, төрешілердің орналасуын күтуді болдырмайды.

Ойынның позициялары мен ойын

Командалар жеті ойыншыдан тұрады: үш шабуылшы және төрт қорғаушы. Скрам әр командадан үш ойыншыдан құралады. Төмендегі кесте команданың скрам кезіндегі әдеттегі орналасуын көрсетеді, үш шабуылшы скрамға байланған, скрам жартысы доп скрамнан шыққаннан кейін оны алуды күтеді, ал үш қорғаушы пас беруге дайын тұрады. Мұнда көрсетілген нөмірлер тек иллюстрациялық мақсатта қолданылады. Регби-15-те ойыншының нөмірі оның позициясына сәйкес келетін болса, регби-7-де нөмірлеу икемдірек. Он екі ойыншыдан тұратын құрамда ойыншылар бірден он екіге дейін нөмірленеді. Бастапқы ойыншылар міндетті түрде біртен жетіге дейін емес, он екі нөмірдің кез келгенін тағайындауы мүмкін. Нөмірлер позицияларды белгілемейді; мысалы, біртен үшке дейінгі нөмірлер шабуылшыларға ғана арналған емес, құрамдағы кез келген ойыншы кие алады. Ашық ойын кезінде әдеттегі қорғаныс формациясы алты қорғаушыдан тұратын сызықтан және сызықтың артында тұратын бір сыпырушыдан құралады. Шабуылдаушы команда жеті ойыншысын қорғанушы команданың алты ойыншысына қарсы пайдалана отырып, көбінесе допты жылжыту арқылы басымдық жасауға тырысады. Егер қорғанушы команда допты тартып алып, ойыншыларын рюкке (ruck) жіберсе, қорғаныс желісі қысымға ұшырауы мүмкін; қорғаныс желісінде ойыншылар азайғандықтан, шабуылдаушы командаға кеңірек мүмкіндік туады.

Ойынның қарқыны

Жетілік регбисі көбінесе он беслік регбиге қарағанда қарқынды өтеді. Ойынның қарқындылығына байланысты, жетілік регби ойыншылары жиі он беслік регбиде артқы немесе шабуылдық жартылай ойыншылар болады. Ең басты айырмашылықтар ойынды қайта бастағанда байқалады. Жетілік регбиде доғалас үш ойыншыдан бір қатар құрайды, ал он беслік регбиде сегіз ойыншы үш қатар құрайды. Сондықтан жетілікте доғалас тез құрылады, аз қайталау қажет етеді және доп доғаластан жылдам шығады. Жетілік регбидегі айыппұлдар көбінесе допты қағып, аутқа шығарудың орнына жылдам қағылып алынады, нәтижесінде доп ойынға тез қайта енгізіледі. Ойыншы қағылғанда және доғалас құрылғанда, доп әдетте жылдам шығады, себебі шабуылдаушы командада көбінесе үш ойыншы ғана қатысады – қағылған ойыншы, бір көмекші ойыншы және бір доғалас жартысы.

Шығу тегі

Шотландияның Муссельбург қаласындағы Лоретто мектебінде сол кездегі директор Хели Хатчинсон Алмонд 1860 және 1870 жылдары оқушыларды қысқа жақты матчтарға тартты. Бұл ойыншылардың пас беруін жақсарту мақсатында жасалды. Сол кездегі регби одағының толық матчы жиырмадан бір ойыншыдан құралды және индивидуализм басым стиль болды. Алмондтың айтуынша, ол 1860-шы жылдары жігіттеріне, егер олар үнемі және жүйелі түрде бір-біріне пас берсе, мұндай тактикаға дайын болмаған кез келген команданы жеңе алатындарын айтқан. Алмонд, регби одағындағы ұжымдық ойынның алғашқы қолдаушысы, оқушыларын осы жүйеге үйрету үшін күресті. Оқушылар бұл ойынды "қорқу" деп атады, бірақ 1872 жылы ол Эдинбург Академикасымен он бірден бір ойыншыдан тұратын матч ұйымдастырды. 2007 жылы Алмонд IRB Даңқ залына ұсынылды, бірақ оған енгізілмеді. Ұжымдық ойын ақырында жаңа клубтармен бірге қалыптасты, Шотландия оны әлемге, әсіресе жеті ойыншыдан құралған командалар арқылы таратып, Жаңа Зеландия және Оңтүстік Африка сияқты командалар ұжымдық ойынның артықшылықтарын тез түсінді. Шотландияның ірі клубтары өз тәсілдерін өзгертуге құлшынбады. Олар жеңіске жетіп, өздерінің позициясын сақтау үшін басқа клубтардың ең үздік ойыншыларын тарта алды. 1895 жылы "Шотланд рефери" газеті әлі де Батыс Шотландияны ұжымдық әдісті қолданбағаны үшін сынады.

Шотландия

Регбидің жетілігін 1883 жылы Шотландияның Мелроуз қаласынан шыққан Нед Хейг пен Дэвид Сандерсон, жергілікті "Мелроуз RFC" клубы үшін қаражат жинау мақсатында ойлап тапты. Алғашқы жетілік матчы Мелроуз клубының "Гриньярдс" алаңында өтті және жақсы қарсы алынды. Екі жыл өткен соң, 1885 жылы "Тайнедел" клубы "Бордерс Севенс" турнирінің бірін жеңіп, шотландық емес клубтардың арасында алғашқы жеңімпаз атанды. Регби жетілігінің танымалдылығы Шотландияның солтүстігіне тарады: Абердин 1889 жылы, Эдинбург 1896 жылы, Глазго 1898 жылы, ал Дунди 1901 жылы жетілік турнирлерін өткізді. 1920-1930 жылдары жетілік ойынының танымалдылығы арта түсті. 19 ғасырдан бері Шотландияда 150-ден астам жетілік турнирі өткізілген, кейбіреулері тоқтатылса, жаңалары ашыла берді. Жетілік Шотландияда әлі де танымал, ал "Мелроуз Севенс" турнирі жыл сайын шағын Бордерс қаласына шамамен 12 000 көрерменді шақырады. 1983 жылы өткен "Мелроуз Севенс" турниріне 17 500 жанкүйер келді.

Англия

1886 жылы 29 мамырда Сент-Хеленс крикет клубы регбиден жетілік турнир өткізді, ал финал бір аптадан кейін өтті. 1886 жылы 14 тамызда Уоррингтон ФК (регби клубы) атлетика күні регбиден жетілік турнир ұйымдастырды, бірақ ол қайталанбады. 1888 жылы 22 шілдеде Ланкаширдің Чорли қаласында Чорли регби және Атлетик клубының спорт күні аясында регбиден жетілік матч өткізілді; келесі жылы, 1889 жылы 24 тамызда тағы бір матч өткізілген сияқты. Рейнфорд Атлетика Клубы 1888 жылы 7 тамызда үш командалық регбиден жетілік турнирін өткізіп, Спорт күнін ұйымдастырды, бірақ бұл бір рет болды және қайталанбады. Содан кейін Англияда жетіліктер тоқтады және кез келген болашақ ағылшын жетіліктер турниріне ұзақ күту керек еді, 1894 жылы Хексемде өткен Уитсонтид шарасын қоспағанда, ол ресми қолдаусыз өткен сияқты. Хексам Витсунтид спорт комитеті Хавик RFC-ні өздерінің жұлдыз қонағы ретінде шақыруға тырысты, бірақ қолдау болмағандықтан бұл жоспар орындалмады. Ұзақ уақыт бойы Англия регби одағы Англияда регбиден жетілік ойнауға қарсы болды. Англия клубтары, әсіресе Шотландия шекарасына жақын және Шотландиядағы ойынның табысты екенін білген клубтар өз турнирлерін өткізуді қалады. Олардың өтініштері еш нәтиже бермеді. Келесі турнир 1921 жылы 3 қыркүйекте Солтүстік-Шығыс Англиядағы Перси Парк Севенс турнирінде өтті. 1939 жылы Кардифф RFC құрамында Уилф Вуллер, Лес Спенс және Венди Дэвис сияқты ойыншылар тағы да болды.

Жаңа Зеландия

Содан кейін севенс Шотландиядан Жаңа Зеландиядағы шотланд эмигранттарының қаласы – Дунединге тарады. Дунединдегі алғашқы севенс турнирі 1889 жылдың 28 қыркүйегінде Дунедин ауруханасына көмек көрсету мақсатында өткізілген қайырымдылық турнирі болды.

Ирландия

Ирландияда Корк қаласының «Дуглас RFC» клубы 1900 жылғы 8 желтоқсанда жетіліктен турнир өткізуге тырысты. Бірақ қолайсыз ауа райының салдарынан бұл жоспар орындалмады. Ирландиядағы алғашқы жетіліктен турнир 1921 жылғы 30 сәуірде «Батырлар күні» қорына көмек көрсету мақсатында Белфастта өткізілді. Оны IRFU-ның солтүстік филиалы ұйымдастырды.

Аргентина

Жетілік турнирін өткізген келесі ел Аргентина болды; олар да Шотландиялық экспатрианттар арқылы келді. Буэнос-Айрес крикет және регби клубы 1921 жылдың 9 шілдесінде өз жетілік турнирін өткізді. Буэнос-Айрес клубы финалда Белграно атлетика клубын жеңіп шықты. Буэнос-Айрес клубы әр жылдың 9 шілдесінде жетілік турнирін өткізіп келді; алайда финалда алаңға жаппай кіру дәстүрі салдарынан 1937 жылға дейін басқа жеңімпаздар тіркелмеді. 9 шілде Аргентинаның Тәуелсіздік күні мерекесі болып табылады; осы мерекеде көбінесе той дайындалады. Аңыз бойынша, алаңға жаппай кіру дәстүрі финал кезінде тамақ дайын екенін хабарлайтын қоңырау соққанда басталған. Олар сондай-ақ 1987 жылғы бірінші Регби әлем чемпионатынан бұрын регбиде кең таралмаған, әсіресе "Үлкен сегіздікке" кірмейтін халықаралық бәсекелестіктің жоғары деңгейін ұсынды. 1986 жылға қарай Гонконг жетілігі басқалар үшін оң үлгі ретінде қарастырылды, бірақ көптеген кіші елдердің командалары көбінесе экспатрианттардан құралған.

Әлем кубогы

Регбиден әлем чемпионатының жеті ойыншысынан құралған командалар арасындағы турнирі, Мелроуз кубогы үшін күреспен, 1993 жылы қолға алынды.

Халықаралық даму

Регбидің жетілік түрі Шотландияның шекара аймағында әлі де танымал, онда ең беделді он турнирден "Жетілік патшалары" деп аталатын лигалық жарыс құралады. Регбидің жетілік түрін құрудағы Мелроуз RFC клубының рөліне құрмет ретінде, клуб 2008 жылы Хайгпен бірге IRB Даңқ залына енгізілді. Шотландиядағы жетілік турнирлеріне жетекші клубтар мен халықаралық командалар жиі қатысады, ал спорттың негізін қалаушы оқиға болған Мелроуз жетілігі ең беделдісі саналады. Сондай-ақ, жетілік Фиджи, Тонга, Самоа және Кения сияқты Тынық мұхиты аралдарында да жақсы қалыптасты. Регбидің көптеген шағын елдерінде, мысалы Польшада, спортты насихаттау үшін жетілік түріне басымдық беріледі. Гонконг, Сингапур және Дубай сияқты он бес адамдық регбиде үлкен жетістікке қол жеткізбеген жерлерде де жетілік түрі танымал болды. Сонымен қатар, әлемдік серияның барлық кезеңдерінде өнер көрсететін 15 қазіргі "негізгі команданың" жетісі 15 адамдық ойынның жоғары деңгейіне кірмейтін елдерді білдіреді – Фиджи, Самоа, Кения, АҚШ, Канада, Португалия және Жапония. Жақында Ресей және Германия сияқты көптеген жаңа командалар жетілік турниріне қосылды.

Жетілік регби лигасы

Регби лигасының жеті ойыншыдан құралған ойындағы тарихы да тереңде жатыр. 1932 жылы Лидс қаласындағы Раундхей паркінде жетілікті регби лигасының рекордтық көрермен саны 80,000 адамды құрады, оны патшалық салтанатты түрде қабылдады. Дегенмен, қазіргі заманда кіші командалық регби лигасы Тоғыз форматына көбірек назар аударуда, ол жетілікті регби одағы сияқты лига кодексіне де ұқсас бейімделулерді ұсынады.

Дүниежүзілік регби жеткіншектер сериясы

Әлемдік серия – 1999–2000 жылғы алғашқы маусымнан бері әр маусымда өткізілетін серия. Әр маусымда қазан айынан маусым айына дейін жетіден он бір турнирге дейін Севенс сериясы ұйымдастырылады. Көптеген турнирлерде 16 команда бақталастырады – олардың көпшілігі әр іс-шараға қатысатын «негізгі командалар», сонымен қатар кейбір командалар белгілі бір турнирлерге қатысу құқығын жеңіп алады. Соңғы турнир 2022–2023 маусымында өткізілді. Жаңа Зеландия Севенс сериясында үстемдік құрып, 23 маусымның 13-інде жеңіске жетті, соның ішінде 1999–2000 жылдан 2004–2005 жылдарға дейінгі алғашқы алты маусымды қамтыды. Алайда, соңғы жылдары бірнеше команда Жаңа Зеландияның үстемдігіне қарсы тұрды. Фиджи 2005–2006, 2014–2015 және 2015–2016 жылдары, Оңтүстік Африка 2008–2009 және 2016–2017 жылдары, ал Самоа 2009–2010 жылдары серия жеңімпазы атанды. Англия мен Австралия да соңғы маусымдарда бірнеше рет төрттікке кірген күшті қарсыластар. 2015 жылғы Лондон Севенсінде АҚШ Әлемдік сериядағы алғашқы турнирін жеңді. Әлемдік серияның танымал ойыншылары – Англиядан Дэн Нортон, ол кез келген ойыншыдан көп ұпай (>230) жинады; және Англиядан Бен Голлингс, ол кез келген ойыншыдан көп ұпай (2652) жинады.

Әйелдер арасындағы регби әлем чемпионаты

Регби әйелдерінің жетінші түрі сериясы 2012-2013 жылғы алғашқы маусымнан бері әр маусымда өткізіліп келді. Әр маусымда жетінші түрі сериясы бес-алты турнирден тұрады, әдетте қараша айында басталып, маусым айында аяқталады. Көптеген турнирлерде 12 команда бақталастырады – көбінесе әр іс-шараға қатысатын "негізгі командалар", сондай-ақ таңдалған іс-шараларға қатысу құқығын жеңіп алған командалар да бар. Соңғы серия 2022-2023 жылғы маусымда өткізілді. Жаңа Зеландия серияның құрылғаннан бері 2018 жылға дейін өткен алты жарыстың төртеуінде жеңіске жетіп, ең үстем командасы атанды.

SVNS

2023 жылы World Rugby Севенс сериясын жаңа World Rugby SVNS сериясына (спонсорлық себептермен HSBC SVNS деп аталады) қайта брендтеді. World Rugby ерлер және әйелдер турнирлерін Олимпиадалық бәсекелік үлгісімен үйлестіре отырып, толықтай біріктіретінін хабарлады, олар екі турнир де 2023 жылдың желтоқсанында Дубайда бірдей күндері және қалаларда, ареналарда өтеді және 2024 жылдың маусымында Мадридте аяқталады. Бұл идея әлемнің әр қаласына фестивальдік атмосфераны сыйлау. Екі жыныстағы командалар да тең қатысу ақысымен бірдей төлем алады. Жаңа форматта үздік он екі ерлер және әйелдер командасы көрсетіледі, олардың ішіндегі үздік сегіз команда Серия чемпиондары атанған Ұлы финалда бақ сынасады. Тоғызыншыдан он екінші орынға дейінгі командалар жаңа "Челленджер" сериясының үздік төрт командасымен 2024–2025 маусымда қатысу құқығы үшін төмендеу ойынында күш сынасады.

Жазғы Олимпиада ойындары

Халықаралық Олимпиада комитеті 2009 жылы Бразилияның Рио-де-Жанейро қаласында өтетін 2016 жылғы Олимпиада ойындарының бағдарламасына регбиден 7-шілік құрамын қосуға дауыс берді. Спорт түрлеріне екі бос орын болды және бастапқыда 2016 жылғы бағдарламаға ену үшін жеті спорт түрі өтінім берді. Бұл жарыс 2014 жылғы Жазғы Жастар Олимпиадасында Олимпиада бағдарламасында дебют жасады. Регби одағы мен Олимпиада құрылымы арасындағы екі мәселе 2016 жылғы Олимпиада ойындарынан бұрын шешілді. Біріккен Ұлыбритания командасы мәселесі регби одағында үлкен қиындық тудырмады. World Rugby бас директоры Майк Миллер 2011 жылы 2016 жылғы Олимпиада мен одан кейінгі кезеңдерде біріккен Ұлыбританияның 7-шілік командасының идеясын қолдады. Тағы бір мәселе – Солтүстік Ирландияның мәртебесі. World Rugby Ирландия регби футбол одағын бүкіл Ирландия үшін спортты басқарушы орган ретінде мойындайды. Керісінше, Халықаралық Олимпиада комитеті Ұлыбритания Олимпиада қауымдастығын Ұлыбритания Олимпиада командасын басқарушы орган ретінде мойындайды, ал Ирландия Олимпиадалық кеңесі әдетте барлық Ирландия бойынша ұйымдастырылған спорт түрлерінде Ирландияны білдіретін командаларды ұсынады. Солтүстік Ирландияның 7-шілік ойыншылары Ирландия құрамасы үшін ойнайды. Ерлер арасындағы жарыста Фиджи спорттың Олимпиададағы тұңғыш қатысуында алтын медальді жеңіп алды, Ұлыбритания күміс, Оңтүстік Африка қола медальді иеленді. Әйелдер арасында алтын медальді Австралия, күміс медальді Жаңа Зеландия, қола медальді Канада жеңіп алды.

Жетілік әлем кубогы

Жетіліктен регби әлем кубогы төрт жылда бір рет өткізіледі және Олимпиада ойындарынан басқа регбидің ең басты халықаралық турнирі болып табылады. Алғашқы турнир 1993 жылы Мюррейфилдте өтті, және Англия осы турнирді жеңген алғашқы команда атанды. Фиджи және Жаңа Зеландия ең сәтті командалар, Фиджи екі рет әлем кубогын, ал Жаңа Зеландия үш рет жеңіп алды. Ерлер арасындағы жарыста командалар Мелроуз кубогы үшін, ал 2009 жылы басталган әйелдер арасындағы жарыста командалар Әйелдер регби әлем чемпионатының жетіліктен турнирі үшін күреседі. 2018 жылы Сан-Францискода өткен турнирден бастап, әлем кубогы жазғы Олимпиада ойындары циклының ортасында, әр Олимпиададан кейін екі жыл өткен соң ұйымдастырылады. Жетілікті Олимпиадалық спорт түріне енгізу мақсатында World Rugby Олимпиада турнирінің беделін арттыру үшін әлем кубогын тоқтатуды ұсынды. Бірақ, пікір алмасудан кейін, World Rugby және ХОК әдеттегідей ірі әлем кубогын (24 команда) сақтап қалудың маңыздылығын түсінді, бірақ оны уақыт бойынша Олимпиада турнирімен (12-ден 16 командаға дейін) үйлестірді.

Достастық ойындары

Регби жетілік 1998 жылы Малайзияның Куала-Лумпур қаласында өткен Комонвелл ойындарында алғаш рет ойналғаннан бері әр төрт жыл сайын Комонвелл ойындарының құрамында болып келеді және бұл спорт түрін қосатын алғашқы маңызды халықаралық көп түрлі спорттық жарыс болды. Регби жетілік – Комонвелл ойындары федерациясының "Негізгі" спорты болып саналады, сондықтан ол болашақтағы барлық ойындарда міндетті түрде болуы керек. Жаңа Зеландия құрамасы төрт рет алтын медальді жеңіп алды, ал Оңтүстік Африка 2014 жылы Глазгода өткен турнирде финалда титулдың қорғаушыларына қарсы жеңіс одісін тойлады. 2014 жылғы Глазго ойындарына дейін бұл Комонвелл ойындарындағы жалғыз ерлер спорты болып келді, себебі сол ойындарға әйелдер боксы қосылды. Әйелдер регби жетілігі 2018 жылғы ойындарда Комонвелл ойындарының бағдарламасына алғаш рет енді. Жаңа Зеландия командасы ерлер және әйелдер арасындағы жарыстарда алтын медальді жеңіп алды.

Өңірлік турнирлер

Жетілік регбиі Азия ойындары және Тынық мұхиты ойындары сияқты түрлі аймақтық көп түрлі спорт жарыстарында өтеді. Рагби одағы бұрын Дүниежүзілік ойындарда ойналған, алайда регби енді Олимпиада спорты болғандықтан, ол тоқтатылды.

Азия ойындары

1998 жылы Азия ойындарында ерлер регбисінің жетіліктен ойыны енгізілді. 2010 жылы әйелдер турнирі қосылды.

Пан-Америкалық ойындар

2011 жылғы Панамерикан ойындарынан бері ерлер регбисінен жетілік форматтағы жарыс әр төрт жылда бір рет өткізіліп келеді, және Канада, Аргентина және АҚШ әрқашан медальдарды жеңіп алды. Әйелдер регбисінен жетілік форматтағы жарыс 2015 жылғы Панамерикан ойындары бағдарламасына кейін қосылды.

Жетілікте Еуропа чемпионаты

Регби Еуропа Севенс Гран-при сериясы екі түрлі турнирге өңірлік іріктеу ретінде қызмет етеді. Әр жыл сайын World Rugby Sevens Series негізгі құрамына кірмейтін ең үздік екі команда Гонконг Севенс турниріне қатысады, ол World Rugby Sevens Series негізгі команда мәртебесіне қол жеткізуге тырысатын командалар үшін іріктеу турнирі болып табылады. Еуропа Гран-приі жазғы Олимпиада ойындары мен Регбиден әлем чемпионатына сияқты төрт жылда бір рет өткізілетін маңызды турнирлерге де өңірлік іріктеу ретінде қызмет етеді. Еуропа чемпионатында Португалия жетілік бойынша үстемдік құрды (2002–10); команда тек 2007 және 2009 жылдары ғана жеңіске жете алмады, ол кезде екі рет те чемпионатты Ресей жеңді. 2011 жылдан бері Гран-при сериясы кезеңінде Англия мен Франция чемпион атанды; екі команда да қатарынан екі реттен жеңіс тойлады. Португалия алғашқы турнирді жеңіп алды, ал Ресей – қазіргі чемпион.

Премьер-Регби Жетілік

Премьер-Регби Жетілік – Солтүстік Америкадағы жеке, кәсіби регби жетілік лигасы. АҚШ Регбисімен санкцияланған және ел ішіндегі ең жоғары деңгейдегі жетілік турнирі болып табылады. Лига 2021 жылы құрылып, үздік американдық және халықаралық деңгейдегі ойыншыларды тарту мақсатында World Rugby Sevens Series турнирімен қатар өткізіледі.

Әйелдер регбиінің жетіліктері

Әйелдер регбиінің жетілік құрамында Жаңа Зеландия басымдық танытты, 1999–2001 жылдар аралығында Жаңа Зеландия командасы немесе Aotearoa Maori әйелдер регбиінің жетілік құрамасы (Жаңа Зеландия ретінде ойнайтын) 1997 жылдан 2007 жылға дейін жыл сайынғы Гонконг жетілік турнирінде жеңіске жетті. 2008 жылы АҚШ Канаданы жеңіп, Гонконг Севенс турнирінің жеңімпазы атанды (Жаңа Зеландия командасы қатыспады). Әйелдер арасындағы регбиден алғашқы әлем чемпионаты 2009 жылдың наурыз айының алғашқы күндері Дубайда, ерлер турнирімен бірге өтті. Англия Канаданы 12:0 есебімен жеңіп, ал Австралия қосымша уақытта Жаңа Зеландияны 15:10 есебімен жеңіп, әйелдер регбиінен әлем чемпионатында бірінші болып жеңіске жетті. Сол кезде Халықаралық регби кеңесі (IRB) ретінде танылған WR, 2011 жылы Дубай Севенсінде әлем чемпионатынан тыс әйелдердің алғашқы ресми жетілік турнирін ұйымдастырды. Бұл 2012–13 жылдарға арналған толық IRB International Women's Sevens Series сериясын іске қосу жоспарының бір бөлігі болды. Халықаралық серия 2012 жылдың 4 қазанында IRB жариялаған ресми мәлімдемеге сәйкес IRB әйелдер сериясы деп аталды. Жоспарланғандай, серия 2012–13 маусымында басталды және бастапқыда Дубай, АҚШ, Қытай және Нидерландыдағы турнирлерді қамтыды. 2013–14 жылғы серияға тағы екі турнир жоспарланған, бірақ соңында Бразилиядағы турнир ғана өтті. 2014–15 жылғы серияда Қытай кестеден шығарылды, ал Канада мен Англия жаңа турнирлерге ие болды. 2014 жылдың қараша айында IRB-нің World Rugby болып қайта аталғаннан кейін, серия 2014–15 жылдарға World Rugby Women's Sevens Series деп қайта аталды. 2015–16 жылғы серияда тек бес турнир өтті; Англия мен Нидерланды турнирлері алынып тасталды, ал Францияда жаңа турнир қосылды. 2016–17 жылғы серия Жапонияда өткен турнирдің арқасында алты турнирге дейін өсті. IRB регбиді жазғы ойындарға қайта енгізу бойынша сәтті ұсыныс жасағаннан кейін, әйелдер регбиінің жетілік құрамы 2016 жылғы Олимпиада ойындарына қосылды. Австралия финалда Жаңа Зеландияны 24:17 есебімен жеңіп, алтын медальді жеңіп алды. Үшінші орын үшін өткен ойында Канада Ұлыбританияны 33:10 есебімен жеңіп, қола медальді иеленді. WR сондай-ақ 2018 жылғы Достастық ойындарына әйелдер жетілігін қосуға сәтті қол жеткізді. Шотландиядағы көптеген клубтық турнирлер өздерінің турнирлерінің бір бөлігі ретінде әйелдер турнирлерін өткізеді.

Жетілік пен он бестік

Жетілік коммерциялық және бәсекеге қабілетті табысқа ие болғандықтан, ол 15 адамдық регбиден бөліне бастады. Уэльстің бұрынғы регбиші және қазіргі сарапшы Джон Тейлор 2010 жылы былай деп жазды: [Жетілік] толығымен дербес ойынға айналу қаупі бар. Бен Райан (регби одағы)