Кіріспе
Қасық — тұтқасы бар, сопақ немесе дөңгелек, ойыс бөлігінен (басынан) тұратын ыдыс. Асхана құралының бір түрі (АҚШ-та кейде "flatware" деп аталады), әсіресе дастарқанда тамақты ауызға салу үшін қолданылады. Қасықтар тағам дайындау кезінде ингредиенттерді өлшеу, араластыру, қайнату және әзірлеу үшін, сондай-ақ тағамды беру үшін де пайдаланылады. Қазіргі қасықтар металдан (әсіресе күмістен немесе күміс жалатылғандан, қатты немесе жалатылған), ағаштан, фарфордан немесе пластиктен жасалады. Әртүрлі материалдардан және әртүрлі мәдениеттерде әртүрлі мақсаттар мен тағамдар үшін жасалған қасықтың көптеген түрлері бар.
the utensil
A spoon (/UK//'//s//p//uː//n/, /US//'//s//p//u//n/ SPOON) is a utensil consisting of a shallow bowl (also known as a head), oval or round, at the end of a handle. A type of cutlery (sometimes called flatware in the United States), especially as part of a place setting, it is used primarily for transferring food to the mouth. Spoons are also used in food preparation to measure, mix, stir and toss ingredients and for serving food. Present day spoons are made from metal (notably flat silver or silverware, plated or solid), wood, porcelain or plastic. There are a wide variety of spoons that are made of a variety of materials and by different cultures for many different uses and foods.
Терминология
Қасық қапшықтан және тұтқадан тұрады. Жұқа таған тәрізді тұтқаны көбінесе сабақ деп атайды. Сабақтың ұшы өткір болуы мүмкін немесе оның басына сәндік түйме орнатылуы мүмкін. "Бұлақ", "жұмбақ ұшы" (шар үстіндегі спиральді әшекей), "қызылшақ" (бюст), "алмаз ұшы", "апостол" сияқты түрлі-түсті терминдермен сипатталған әртүрлі түйме пішінді қасықтар Англияда 14-17 ғасырларда ерекше танымал болды. "Қасық" атауы "чип" деген сөзден келген.
Тарих
Ежелгі мысырлықтар қолданған қасықтардың сақталған мысалдарына піл сүйегі, кремень, тақта және ағаштан жасалғандары кіреді, олардың көпшілігі діни белгілермен өрнектелген. Сардиниядағы неолиттік Ozieri мәдениеті кезінде керамикалық қасықтар мен кеселер қолданылған. Шан әулеті тұсында Қытайда қасықтар сүйектен жасалған. Қытайдағы ертедегі қола қасықтар өткір ұшымен жасалған және олар ас-аяқ ретінде де қолданылған болуы мүмкін. Гректер мен римдіктердің қасықтары негізінен қола мен күмістен жасалған, ал саптары көбінесе тік немесе үшкір болып келген. Ертедегі мұсылман әлемінде қасықтар сорпа ішу үшін пайдаланылған. Орта ғасырларда тұрмыстық қолданысқа арналған қасықтар көбінесе сиыр мүйізінен немесе ағаштан жасалған, бірақ 15 ғасыр шамасында мыс, қалайы және латун қасықтар да кең таралған. Филиппинде қасықпен кесу жиі кездеседі, бірақ Канадада осылай істеген студентке тәртіптік шара қолданылған. Қасықтар тағам дайындау және беруде де кеңінен қолданылады. Пісіру кезінде қамыр әдетте қасықтан құйып немесе түсіруге жететіндей жұқа болады; мұндай консистенциядағы қоспа кейде «құйылатын қамыр» деп аталады. Қасықтан түсірілген қамырдан печенье табасына салынған қамырдан тас кектер және басқа печеньелер жасалуы мүмкін, ал жүгері наны қайнатылған жүгері ұнын ыстық майланған табаға қасықпен салу арқылы дайындалады. Қасық ірімшік, қант және сиропты өңдеуге де пайдалы. Қайнап тұрған массадан алынған ірімшіктің сынамасы қасықтан «жабысу» деп аталатын кезеңде табаққа жіберіледі. «Жарылу» кезеңінде қайнатылған қанттан жасалған сироп қасықтан тамшылатылып, салқындатылғанда кескішпен сындырылады. 240°F температураға дейін қайнатылғанда қант жіптей болады. Ыстық сироп қасықтан тамғанда сынбайтын ұзын жіп пайда болса, «мұрттай» болады делінеді. Араластыру үшін қолданылатын қасық затты араластыру, біртегіс ету, еріту, салқындату немесе ингредиенттердің жабысуын болдырмау үшін дөңгелек қозғалыспен жүргізіледі. Аралас сусындарды дайындау үшін стақанның немесе араластырғыштың түбіндегі жалбыз және қант сияқты ингредиенттерді ұнтақтау және араластыру үшін қасықпен «ұнтақтау» әдісі қолданылады. Қасық суға ұнтақ түрлерін араластырып, тәтті немесе қоректік сусын дайындау үшін де қолданылады. Сондай-ақ, қасықпен ингредиенттерді жеңіл араластырып, сосын оларды соуспен жақсылап сіңдіруге болады. Сақтау үшін қасықтар мен пышақтар кейде жұпталған пышақ қораптарына салынатын, олар көбінесе биік үсті көлбеу, әсіресе 18 ғасырда қолданылатын әшекейлі ағаштан жасалған ыдыстар болған. Дастархан үстінде кеме пішініндегі әшекейлі ыдыс-аяқ, «неф» деп аталатын, салфетка, пышақ және қасықтарды ұстауға арналған.
Тіл және мәдениет
Қасықтар Киелі кітапта еске алынады: Құдай Шығу кітабында Мұсаға, басқа нәрселермен қатар, ғибадатхана үшін алтын қасықтар жасауды бұйырады. "Ауызында күміс қасықпен туылған" (жақсы жағдайда туылған) деген тіркес орта ғасырларда балаға "крещение қасығы" сыйлау салтынан пайда болды; жақсы отбасылар қымбат металлдан жасалған қасықтарға қол жеткізе алатын. Қасықтарды музыкалық аспап ретінде де пайдалануға болады. Қасықпен өзін немесе басқа біреуді тамақтандыру – бұл жай ғана қасықпен тамақ беруді білдіреді. Дегенмен, метафоралық мағынада, бұл көбінесе бір адамға немесе топқа тәуелсіз ойлау, бастамашылық немесе қабылдаушының өзіне сену қажеттілігін жоққа шығаратын нәрсені толыққанды немесе адал түрде ұсынуды білдіреді; немесе ақпаратты оны сұрақтап немесе түзетуге мүмкіндік бермейтіндей етіп, бұрмалап беруді білдіреді. Осылай ұсынылған нәрсені пассивті түрде қабылдаған адам "қасықпен тамақтандырылған" деп есептеледі. Қасықтың сыйымдылығы – қасықта бар немесе сыйып қанатын материал мөлшері – ас дайындауда көлемді өлшеудің стандартты бірлігі ретінде қолданылады, мұнда ол әдетте бір шай қасығын білдіреді. Бұл кох немесе кохл деп қысқартылады, ол кішкентай рим қасығы – кохлеарийден алынған. "Шай қасығы" дәріханада сатылатын дәрілердің дозасын көрсету үшін де жиі қолданылады. Десерт қасығы мен ас қасығы да сусын және тағам рецептерінде кездеседі. Бір шай қасығы шамамен 5 мл, ал бір ас қасығы шамамен 15 мл көлемге ие. Естелік қасықтар көбінесе тек оқиғаны, жерді немесе ерекше күнді еске түсіретін декоративтік зат ретінде қолданылады.
cochlearium, a small Roman spoon. "Teaspoonful" is often used in a similar way to describe the dosage for over the counter medicines. Dessert spoonful and tablespoonful may also be found in drink and food recipes. A teaspoon holds about 5 ml and a tablespoon about 15 ml. The souvenir spoon generally exists solely as a decorative object commemorating an event, place, or special date.
Өндiру
Машинамен жасалған қасықтардың негізгі пішіні стерлинг күмістен, никель күмісі қорытпасынан немесе тот баспайтын болаттан жасалған парақтан кесіледі. Қасық ойығы екі қысымды ролик арасынан өтізіліп, жіңірек бөлікке айналдырылады. Тұтқа бөлігі де қажетті енге дейін иіліп, жазылады. Содан кейін дайындама қажетті пішінге дейін кесіледі, ал екі қалып үлгіні дайындамаға түсіру үшін қолданылады. Артық материал (флеш) линишермен алынып тасталады, содан кейін ойық екі қалып арасында пішімделіп, иіледі. Ал, қасықты дәстүрлі қолмен пішімдеу үшін күміс таяқша қасық ойығы мен тұтқасының дұрыс пропорцияларымен белгіленеді. Одан кейін ол қызыл қызғанша қыздырылып, қысқышпен ұсталып, балға мен деміреуіштің көмегімен пішінделеді. Таяқшаның ұшы қасық ойығының ұшын жасау үшін үшкірленеді, содан кейін ойық пішімделеді. Егер қасықтың артқы жағы (тұяқ) болуы керек болса, орталық бөлігі қалың қалдырылады. Қасық ойығы мен қасықтың ұшы қалың болып қалады, себебі қалыңдықтың көп бөлігі осы жерде керек. Содан кейін тұтқа басталып, мойнынан қалың бастап, ұзындығына дейін созылады, біртіндеп қалыңдығы азайып, тепе-теңдік сезімін береді. Бұл процесте бұйым өте қатты болады және бірнеше рет қыздырылып (аннеалданып), содан кейін соңғы пішініне дейін қайта жұмыс істелуі керек. Ойық пішінделеді, көбінесе металл үлгі қолданылады. Содан кейін ойық қалайыдан жасалған форма мен қасық тірегінің көмегімен пішімделеді. Ерітілген қалайы қасық тірегінің айналасына құйылып, қатып қалғанша қалдырылады. Содан кейін тұтқа 45 градусқа иіледі, ал қасық қасық тірегі мен ауыр балғамен қалайыға соғылып, ойық пішімделеді. Тұтқаның иілуі жинақтағы басқа қасықтарға сәйкес келеді, сондықтан ол үстелге дұрыс тұрады. Ойықтың шеті тегістеледі, бұл процеске «соққы беру» дейді. Беттері ағаштан тазартылады, алдымен беттегі күйген іздерді алып тастау үшін кедір-бұдыр ағаштан, содан кейін тегіс ағаштан ағаш салынады. Содан кейін ол жылтыратылып, ойықтың ішіндегі кез келген ағаштан қалған іздер мен күйген іздер алынып тасталады, содан кейін қажетті жамылғыға дейін полировкаланады.
Деривативтер
Спорк пен спорф екеуі де қасықтан шыққан: олар қасықтың ойымын шанышқының тістерімен, ал спорф – шанышқының тістерімен және пышақтың кескіш жиегімен біріктіреді.