Кіріспе

Кешкі ас

Кешкі ас көбінесе күндізгі негізгі тамақ ретінде қолданылады, бірақ оның қолданылуы кең ауқымды. Кешкі ас кешке жеңіл тағам немесе тамаққа синоним ретінде де қолданылуы мүмкін, ол немесе кешкі асқа дейін, немесе оның орнына беріледі.

Этимология

Бұл термин француз тіліндегі "супер" сөзінен шыққан, ол Канадалық, Швейцариялық және Бельгиялық француз тілдерінде осы тағамды атау үшін қолданылады. Ол "соуп" сөзімен байланысты. Скандинавия тілдеріндегі "соппа" немесе "суппе", неміс тіліндегі "Суппе" және Каталон тіліндегі "сопа" сөздерімен де байланысты, каталон тілінде кешкі ас "сопар" деп те аталады. Дегенмен, "Оксфорд ағылшын сөздігі" "суп" сөзінің түбірінің шығу тегі белгісіз екенін көрсетеді.

Тарих

Кешкі ас бастапқыда екінші дәрежелі, жеңіл кешкі тамақ болған. Күннің негізгі тағамы – ас, бұрын күннің ортасында, шамамен түскі уақытта берілетін, бірақ ғасырлар бойы, әсіресе 19 ғасырда, кешіректе беріле бастады. Ас әлі ерте берілетін кезде кешкі ас жеу жиі кездесетін, ол әрқашан күнің соңғы тағамы бола бермейтін, себебі кейін шай ішу де мүмкін еді. 17 ғасыр элитасының дәстүріне сәйкес, Людовик XIV-нің түскі асы сағат 12-де, ал кешкі асы – сағат 10-да болатын. Тіпті ас кешкі уақытта берілген кезде де, кешкі ас бал кезінде немесе одан қайтқаннан кейін, сондай-ақ басқа кешкі саяхаттардан кейін ұсынылатын. 1791 жылы өткен ағылшын балында 140 қонаққа кешкі ас сағат 1-де берілді. Олар бұрын, үйден шығар алдында бірнеше сағат бұрын ас ішкен болатын. Басқа, әсем балдарда кешкі ас тіпті сағат 3:30-ға дейін берілді, мысалы, 1811 жылы Лондон балында Бедфорд герцогинясы ұсынған.

Қазіргі қолданысы

Қазіргі қолданыста "супер" сөзі, көбінесе таптық ерекшеліктерге байланысты, кешкі шайға (жұмысшы және орта таптың қолдануы) немесе "супер" мен "кешкі ас" арасындағы айырмашылықты білдіруге пайдаланылады. "Супер" отбасылық, аспаханада немесе отбасылық асханада желетін бейресми тамақ болса, "кешкі ас" әдетте, үйден тыс қонақтар шақырылған, әлдеқайда әсем әрі ресми кешкі ас болып саналады, ол ең жақсы асханада желінеді. Әртүрлі мәдениеттерде "супер" әдетте әртүрлі уақытта дастарқанға тартылады. Мысалы, The Daily Meal басылымының мәліметінше, Норвегияда шамамен сағат төрт шамасында, ал Австралияда сағат бес пен жеті аралығында жеуге бастайды. Оңтүстік Африка ағылшын тілінде "супер" негізгі кешкі ас ретінде қолданылады, ал "кешкі ас" әдетте ресми шараларға арналған.

Солтүстік Америка

Түскі ас пен кешкі ас арасындағы айырмашылық Солтүстік Американың ауыл шаруашылығы қауымдастықтарында 20-шы ғасырға дейін, әсіресе Орта Батыста және Американың оңтүстігінде жиі кездесетін, бірақ бүгінде көптеген американдықтар оларды синоним деп санайды және кешкі ас үшін "кешкі ас" деген терминді қалайды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ әскеріндегі рациондар әлі де таңғы ас, түскі ас және кешкі ас деп бөлінді, тамақтарға дәстүрлі атаулар қолданылды. Бүгінде АҚШ пен Канаданың көп бөлігінде "кешкі ас" және "түскі ас" синонимдер саналады (дегенмен, кешкі ас көне сөз болып саналады). Саскачеван және Атлантикалық Канаданың көп бөлігінде "кешкі ас" күннің негізгі тағамы дегенді білдіреді, әдетте кешкі уақытта беріледі, ал "түскі ас" шамамен түскі уақытта беріледі. "Түскі ас" Ньюфаундленд және Лабрадор сияқты кейбір аймақтарда түскі ас пен "Алғыс айту күнінің кешкі асы", "Флиппер кешкі асы" немесе "Рождество кешкі асы" сияқты арнайы тағамдарды сипаттау үшін қолданылады, ал кешкі ас "кешкі ас" деп аталады. "Кешкі ас" сөзі сондай-ақ, жергілікті жерлерде шіркеулер мен басқа да қоғамдық ұйымдар ұйымдастыратын егін жинау кешкі астарында қолданылады: "құс кешкі асы" немесе "күзгі кешкі асы" (тұрғылданған тауықтан жасалған) Канадада кең таралған; шіркеу топтары ұйымдастырған "панкейк кешкі асы" бір кезде АҚШ-та дәстүрлі болған; ал "бұршақ кешкі асы" (пектелген бұршақтан жасалған) Жаңа Англияда және әсіресе Мэн штатында дәстүрлі болған.

Британдықтар

Шотландияда дәстүрлі британдық балық пен картоп фри тағамы "балық кешкі асы" деп аталады. Бұл жағдайда "кешкі ас" – көбінесе кешкі уақытта желінетін, негізгі тағам мен қалың кесілген картоп фриден тұратын тамақ. Балықтың орнына қуырылған пицца сияқты басқа да тағамдар да болуы мүмкін.