Кіріспе

Метро Ванкувердегі жедел көлік желісі, Канада

Милениум желісі – Канаданың Британ Колумбиясы аймағындағы Метро Ванкувердегі SkyTrain жедел көлік жүйесінің екінші желісі. Желіге TransLink компаниясының еншілес компаниясы BC Rapid Transit компаниясы иелік етеді және оны басқарады. Ол Ванкувер, Бернаби, Коквитлам және Порт-Муди қалаларын байланыстырады. Желі 2002 жылы ашылды және жаңа мыңжылдық құрметіне осылай аталды.

Бағыт

Millennium Line Ванкувердегі VCC–Clark станциясынан Коквитламдағы Lafarge Lake–Douglas станциясына дейін қатынайды. Желі Буркитлам станциясына дейін көтеріліп, содан кейін Port Moody қаласына дейін қазылған туннель арқылы өтеді. Порт-Мудиде желі теміржол жолын кесіп өтетін деңгейде жүреді. Коквитлам орталық станциясынан желі Lafarge Lake–Douglas станциясына дейін көтеріледі. Evergreen Extension 2016 жылдың соңында ашылғанда, шығысқа қарай бағытталған пойыздар Lougheed Town Centre станциясындағы жаңа ең солтүстік платформаға (Platform 3) кіру үшін батысқа қарайғы жолдарды кесіп өтті. Содан кейін пойыздар Burquitlam станциясына жақын жердегі ауысу учаскесіне дейін сол жақтан жүріп, қайта оң жаққа өтті. Батыс бағытындағы Millennium Line пойыздары Burquitlam станциясынан оңтүстікке қарай сол жаққа бұрылып, Lougheed Town Centre станциясындағы 2-платформаға кіруге мүмкіндік алды. Бұл ерекше қызмет схемасы Expo Line жолаушыларына Lougheed Town Centre станциясына келгеннен кейін Millennium Line-де VCC–Clark станциясына қарай батысқа қарай бір платформада ауысуға мүмкіндік берді. 2018 жылдың 25 маусымында барлық сол жақтан жүруді жою мақсатында қызмет схемасы өзгертілді. Бұл өзгеріс Expo Line-мен Lougheed станциясына батысқа қарай келген және VCC–Clark станциясына қарай жалғасуды көздеген жолаушыларға Lougheed станциясында платформаны ауыстыруға немесе келесі станция – Production Way–University станциясына дейін Expo Line пойызында күтіп, онда батысқа қарайғы Millennium Line пойызына бір платформада ауысуға мүмкіндік берді. Lougheed станциясына шығысқа қарай келген жолаушылар үшін Millennium және Expo Line пойыздары арасындағы ауысу бір платформада жүзеге асырылды. TransLink компаниясы дәстүрлі оң жақтан жүруге көшу жолаушыларға жылдам және сенімді сапарды қамтамасыз ететінін мәлімдеді, себебі бастапқы қызмет схемасының көптеген жол өзгертулері кешігулерге әкеп соқты.

Алғашқы ұсыныстар

1985 жылы Expo Line ашылған кезде, шығыс Бернабидегі Lougheed Mall-ға желіні ұзарту ұсынылды. Lougheed Mall-ға соқпа жолының ең мүмкін түйіскен жері Роял Оук станциясынан Эдмондс көшесі арқылы Lougheed Mall-ға дейін болжанып еді, алайда SkyTrain бағыттарының алғашқы карталары Нью-Вестминстерден солтүстік-шығысқа қарай да ұзартуды көрсеткен. Аталған екі жоспардың ешқайсысы іске аспады, бірақ 1989 жылы Expo Line-ның Columbia станциясына дейін ұзартылуы және 1990 жылы Surrey-ге SkyBridge-тың салынуы Columbia станциясының шығысында қысқа соқпа жолдың пайда болуына әкелді, ол кейін жаңа Millennium Line-ға енгізілді.

І кезең: Колумбия коммерциялық іске қосылады (2002)

1995 жылы Британдық Колумбия үкіметі Бродвей және Логхед шоссесі бойында Логхед сауда орталығына (Логхед Таун-центр станциясы қызмет көрсетеді) толыққанды жаңа желі, көше деңгейіндегі жеңіл рельстік желі салынатынын жариялады. Бұл "T" желісінің бірінші кезеңі (үш орташа сыйымдылықтағы көлік жүйесі желілерінің бірі) болды, ол Metro Vancouver өңірінің тұруға лайықты аймақ стратегиялық жоспарында Коквитламға дейін созылған. Жедел көлік жүйесін 18 айлық тексеру жоспарланып, 1998 жылдың қаңтарында басталды, бірақ үкімет 1998 жылдың маусым айында Bombardier технологиясын таңдағанын жариялағаннан кейін тоқтатылды. Бұл желінің бірінші кезеңінің қолданыстағы Экспо желісіне қосылуын талап етті, оның техникалық қызмет көрсету алаңын пайдалану үшін. Бродвей станциясында екі желіні қосу мүмкін емес деп танылды, сондықтан желілер Нью-Вестминстерде біріктірілді. Милленниум желісіне ауыстырғыштар Колумбия станциясының шығысынан Экспо желісіне орнатылды. Бұл ауыстырғыштарды орнату кезінде Экспо желісіндегі қызмет Skybridge арқылы бір ғана жолға дейін шектелді. Милленниум желісі 2002 жылдың 7 қаңтарында жол жүргізуге ашылды (SkyTrain жолаушылары үшін екі күн бұрын алдын ала танысу мүмкіндігі болды), пойыздар Экспо желісінің Уотерфронт станциясы мен шығыс Нью-Вестминстердегі Брейд станциясы арасында қозғады. Екінші кезеңде қызмет 2002 жылдың 31 тамызында Commercial Drive станциясына (кейіннен Бродвей станциясымен бірігіп Commercial–Broadway станциясын құрады) дейін ұзартылды (автобус желісімен толық интеграция 2002 жылдың 3 қыркүйегінде жүзеге асты).

Лейк-Сити-Вей және ВКК-Кларк кеңейтілуі (2003-2006)

Лейк Сити Вэй станциясы, Сперлинг–Бурнаби көлі және Продюшн Вэй–Университет станцияларының арасында орналасқан, 2003 жылғы 21 қарашада ашылды. Үш жыл өткен соң, 2006 жылғы 6 қаңтарда желі өзінің қазіргі соңғы станциясына, VCC–Clark станциясына дейін ұзартылды. "Миллениум" желісі 1,2 миллиард долларға аяқталды, бұл бюджеттен 40 миллион долларға арзанға түсті. 2009 жылы күніне кемінде 80 мың жолаушы тасылғаны бағаланды. Алғашқыда "Миллениум" желісі "Экспо" желісінің бағытымен Уотерфронттан Колумбия станциясына дейін жүрді, содан кейін жаңа бағыт арқылы Ванкуверге оралып, Commercial–Broadway станциясы арқылы басқа платформада өтіп, VCC–Clark станциясында аяқталады. 2016 жылғы 22 қазанда "Евергрин" желісінің ашылуына дайындық мақсатында қайта құрылымдалғаннан кейін, "Миллениум" желісі батыстағы VCC–Clark станциясы мен шығыстағы Lougheed Town Centre станциясы арасында жүрді. "Экспо" желісіне Production Way–University және Lougheed Town Centre станцияларында ауысу мүмкіндігі пайда болды. Брейд және Саппертон станциялары "Экспо" желісіне қайта берілді.

ІІ кезең: мәңгі жасыл кеңейту (2016)

Миллениум желісінің екінші кезеңі Лоугид Моллдан Кокитламға дейін (кейін Порт Муди – Кокитлам (PMC) желісі деп аталған) ұзарту болжанып, Кокитламнан ВКК–Кларк станциясына "бір орынмен" сапар жасау мүмкіндігін беретін еді. Лоугид қалалық орталығы станциясының шығысындағы PMC желісіне қосылатын қысқа тармақ және өткізгіштер орнатылды, сондай-ақ болашақ ұзартуды ескере отырып, үшінші платформаның негізі дайындалды. ІІ кезең провинциялық үкімет ауысқаннан кейін тоқтатылды. Алғашқы Миллениум желісі салынып жатқан кезде Lougheed Town Centre станциясынан Coquitlam Town Centre-ге дейін SkyTrain желісін ұзарту ұсынылған, және осы ұзарту үшін қажетті қосылатын теміржолдар станцияның бастапқы құрылысы кезінде салынған. Бір кезде, 2008 жылға дейін, ұзарту үшін жоспарланған көлік түрі SkyTrain орнына жеңіл рельстік көлікке өзгертілді, бұл қосылатын теміржолдар пайдаланбауға ұшырауы мүмкін еді. Алайда, 2008 жылдың ақпанында жоспарлар кеңейту үшін SkyTrain технологиясын пайдалануға қайта оралды, бұл жолаушылар ағынын арттыруға, сапар уақытын қысқартуға және қолданыстағы SkyTrain желісімен тікелей байланыс жасауға мүмкіндік береді. Нәтижесінде, Lougheed Town Centre станциясындағы қосылатын теміржолдар мен дайын платформа Evergreen Extension аясында пайдаланылды. Evergreen Extension құрылысы 2013 жылы басталды және 2016 жылдың соңында аяқталды. Ұзарту 2016 жылдың 2 желтоқсанында жолаушылар тасымалы үшін ашылды.

Құрылыс

Ұзарту жұмыстарына дайындық 2019 жылдың 19 ақпанында Арбутус және Гранвилл көшелері арасындағы 12-ші даңғылда троллейбус желілеріне қажетті бағаналар мен сымдарды орнатумен басталды. Бұл шара метро құрылысы кезеңінде троллейбустарды Бродвейден ауыстыру үшін қажет болды. 2020 жылдың 22 маусымында Бродвейден троллейбустар алынып тасталды. Облыстық үкімет бастапқыда 2020 жылдың сәуір айында мердігерді таңдап, сол жылдың соңында құрылысты бастауды жоспарлаған. 2020 жылдың 17 шілдесінде облыстық Көлік министрлігі испандық Acciona Infrastructure конгломераты мен итальяндық Ghella компаниясы құрылыс жұмыстарын жүргізетінін хабарлады. Станциялардың кіреберістерін және құрылыс алаңдарын дайындау үшін ғимараттарды бұзу жұмыстары 2021 жылдың ақпан айында басталды. Ұзартудың негізгі құрылысы 2021 жылдың 13 мамырында басталды. Станциялардың астында құрылыс жүргізіліп жатқанда Бродвейді жабудан аулақ болу үшін Монт Плезант, Бродвей–Сити Холл, Оук–VGH, Оңтүстік Гранвилл және Арбутус станцияларының үстінен "қозғалыс дектері" орнатыла бастады. Ұзартудың шығыс бөлігіндегі көтерілген эстакаданың құрылысы 2021 жылдың 13 желтоқсанында басталды. Бұл эстакада – ұзартудың жер үстіндегі жалғыз бөлігі және ол қолданыстағы VCC–Clark станциясын Эмили Карр өнер және дизайн университетіне жақын жердегі туннель порталымен байланыстырады. Жобаға арналған туннель қазу машиналарын Ванкуверге 2022 жылдың сәуір және маусым айлары аралығында жеткізіп берді. Диаметрі және ұзындығы бірдей екі машина күніне шамамен туннель қазып, жер бетінен шамамен тереңдікте жұмыс істеді. Екі машинаға Элси және Филис деп ат қойылды; алғашқы машина Элси 2022 жылдың қазан айында Ұлы Солтүстік жолы–Эмили Карр станциясынан шығысқа қарай туннель қазуды бастады, ал Филис қараша айының соңында батысқа қарай туннель қазу жұмыстарын бастады. Екі машина да 2023 жылдың 26 мамырына дейін Бродвей–Сити Холл станциясына, ал 2024 жылдың 8 ақпанына дейін Оңтүстік Гранвилл станциясына жетті. Филис 2024 жылдың 20 наурызында Арбутус станциясында туннель қазуды аяқтады, ал туннель қазу кезеңі Елси 2024 жылдың 26 сәуірінде Арбутусқа жеткенде толық аяқталды.

Британдық Колумбия университеті кеңейтілімі

2008 жылдың 14 қаңтарында Британдық Колумбия үкіметі ғаламдық жылынумен күресу мақсатындағы 14 миллиард долларлық көлік шығындары пакетінің аясында 2020 жылға дейін Миллениум желісін Британдық Колумбия университетіне (UBC) дейін кеңейтуге міндеттеме берді. Жаңа желінің қандай бағытпен жүретіні нақты белгісіз болды, бірақ Бродвей көшесіндегі бизнестің жұмысын бұзуды азайту және Камби көшесіндегі Канада желісі құрылысы кезінде туындаған мәселелерді болдырмау үшін кесіп-жауып салу әдісін аз пайдалану мүмкіндігі айтылды. Аталған кеңейту жобасы іске аспады. 2019 жылдың 15 ақпанында TransLink қалалар әкімдерінің кеңесі желіні UBC кампусына дейін ұзартуды қайта мақұлдады, бірақ Арбутус көшесінен кейінгі бөлігіне қаржыландыру әлі кепілденбеген еді. 2022 жылы TransLink ұзартудың жобаланған бағытын ұсынды: желі Бродвей көшесінің батыс жағына қарай жалғасады, Макдональд және Алма көшелерінде аялдамалар салынады. Содан кейін Жерихон жерлеріндегі жаңа құрылысқа қызмет ететін станцияға қарай сәл солтүстікке бұрылады. Университет жерлерінде желі Университет бульвары бойымен жер үстінен немесе Университет гольф клубының астынан туннель арқылы өтіп, Университет бульварының автобус аялдамасының астындағы станцияға UBC-ге жетеді. Макдональд көшесі, Алма көшесі және Жерихон жерлеріндегі станциялардың орналасқан жерлері 2022 жылдың наурыз айында Ванкувер қалалық кеңесімен бекітілді.

Коквитлам портының кеңейтілуі

Evergreen Extension салынғанда, Порт Кокитламға болашақта шығысқа қарай кеңейтуге мүмкіндік беретін алғашқы бірнеше метр рельс және стрелка Кокитлам орталық станциясында орнатылды. Бұл екі бағытты құрады, онда пойыздар Лафардж-Лейк-Дуглас станциясына немесе Порт Кокитламға қарай кезекпен жүретін болар еді. 2020 жылдың басында басталып, шамамен алты айға созылған қолайлылықты зерттеу жүргізілді. Порт Кокитлам қаласының мэрі Брэд Уэст, Порт Кокитлам қалалық кеңесі және Коквитлам қалалық кеңесі бұл кеңейтуді қолдады. Дегенмен, 2022 жылға дейін қаржыландыру да, ресми жоспар да әзірленбеді.