Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Конго өзенінің саласы
Tributary of the Congo River
the river
Луапула өзені – Орталық Африкада солтүстікке қарай ағатын өзен, Конго өзенінің суайдынында орналасқан. Луапула өзі Конго өзенінің бір бөлігі емес, бірақ кейбір дереккөздер Конго өзені жүйесінің ең ұзын бөлігін өлшеу үшін Луапула және оның саласы Чамбеши өзенін пайдаланады. Ол Чамбеши өзенімен суға толатын Бангуэлу көлінің (Замбия) батпақты жерлерінде бастау алады. Луапула батысқа, содан кейін солтүстікке қарай ағып, Замбия мен Демократиялық Конго Республикасы арасындағы шекараны белгілейді, соңында Мверу көліне құяды. Өзеннің аты Замбияның Луапула облысына берілген.
The Luapula River is a north flowing river of central Africa, within the Congo River watershed. The Luapula is not part of the Congo River itself, but some sources use the Luapula and its tributary, the Chambeshi, to measure the furthest length of the Congo River system. It rises in the wetlands of Lake Bangweulu (Zambia), which are fed by the Chambeshi River. The Luapula flows west then north, marking the border between Zambia and the Democratic Republic of the Congo before emptying into Lake Mweru. The river gives its name to Zambia's Luapula Province.
Луапула аңғары
Чембе көпірінен Мверу көліне дейін созылған Луапула аңғарының ауылдық халқы, осы аңғарды кесіп өтетін жазықтағыдан көп. Өзен осы аңғармен және Мверу көліне құятын ұзын, тар дельтасымен белгілі, бұл дельта көбінесе Луапула батпақтары деп аталады. Аңғардың көп тұрғындары бар бөлігі Мамбилима сарқысының солтүстігінен басталады, ал аңғардың қалған бөлігіне "Муаполени жолы" деген есім берілген, бұл Чибемба тілінде адамдар бір-бірімен кездескенде айтатын сәлемдемеден шыққан лақап ат.
From the Chembe Bridge to Lake Mweru, the long Luapula Valley has a higher rural population than the plateau through which it cuts to a depth of up to The river is known for this valley and for its long thin delta entering Lake Mweru, usually referred to as the Luapula Swamps. The well populated part of the valley starts north from Mambilima Falls, and along the rest of its length is nicknamed 'Mwapoleni Road', after the Chibemba greeting called out as people pass each other.
Луапула батпақтары
Батылдар өзеннің көлге жеткеншегі соңғы бөлігі бойында созылып жатыр, және оның көп бөлігінде кең аумақты, шамамен жабады. ДР Конгода дельтаның төрт мекендейтін аралы бар, оның ішінде ең үлкені құрғақ маусымда құрлықпен байланысады. Замбия дельтасында үш мекендейтін аралы бар, соның ішінде Чисенга аралы да бар. Сонымен қатар көптеген лагуналар бар, олардың ішіндегі ең үлкені – Замбия жағындағы Мофве лагунасы. Колониялық дәуірдегі алғашқы ірі қала ДР Конгодағы Касенга өзен порты болды, ол 1930 жылдары Елизаветавильге және Катанганың басқа қалаларына балық жеткізу арқылы гүлденіп, алғашқы автомобиль жолы арқылы аңғарға жетті. Балықтың көп бөлігі Мверу көлінен ауланып, Луапула өзенімен Касенгаға қайықпен жеткізіліп, онда бірнеше зауыттарда өндірілген мұзға салынатын. Балық аулау көлемі азайғанмен және қазіргі таңда көбі Замбияның жақсы жолдарымен тасымалданса да, Касенга өзендегі жалғыз порт болып қала береді.
The swamps stretch along the last of the river before it reaches the lake, and for much of that, they are wide, covering an area of about There are four inhabited islands in the DR Congo part of the delta, including the largest in the system which is connected to dry land in the dry season. Zambia has three inhabited islands in the delta including Chisenga Island. There are also many lagoons, the largest of which is Mofwe Lagoon on the Zambian side. The first large town of the colonial era was the river port, Kasenga, in DR Congo, which grew prosperous in the 1930s from supplying fish to Elizabethville and other towns of the Katanga Copperbelt via the first motor road to reach the valley. Most of the fish was caught in Lake Mweru and brought by boat up the Luapula to Kasenga, where it was packed in ice produced in several plants. Although the fish catch has declined and most now travels on the better roads of Zambia, Kasenga remains the only port on the river.
Өзен өткелдері
Алғашқы көлік паромдары Матанда маңындағы Касенга, Капалала және Шиниамада болды. Қазір олардың ешқайсысы қалмаған, бірақ Касенга мен Кашиба (Замбия) арасында жолаушылар паромы жүріп тұрады. 1950 жылдар шамасында Конго педикулі жолындағы Чембе паромдары басты көлік өткеліне айналды. Өзен кең, бірақ ауыр жаңбырлы маусымда су деңгейі тасып, одан да кеңейеді. 1983 жылы Самфья-Серенье жолындағы ұзын Луапула көпірі – өзен арқылы салынған алғашқы көпір болды. Көпірге жақын жолдарға көлденең батпақты жерлердегі көтерілген жолдың шамалы бөлігі және тасқынды алдын алу үшін жасалған бөгет кіреді. Өзен арқылы салынған екінші көпір – ұзын Чембе көпірі 2008 жылы Чембе паромын алмастыру үшін аяқталды.
The first vehicle pontoon ferries were at Kasenga, Kapalala and Shiniama near Matanda. None remain, though a passenger ferry operates between Kasenga and Kashiba, Zambia. Around 1950 the Chembe Ferry on the Congo Pedicle road became on the main vehicle crossing. The river there is wide but can flood to wide in a heavy rainy season. In 1983 the first bridge over the river was built, the long Luapula Bridge on the Samfya Serenje Road. The bridge approaches include nearly of elevated causeway over wetlands and another of embankment over flood plain. The second bridge over the river, the long Chembe Bridge was completed in 2008 to replace the Chembe Ferry.