Кіріспе

Американдық музыкант, әнші-күйші және жазбалар продюсері (1938–2015)

Аллен Ричард Туссент (/t//uː//s//ɑː//n//t/; 14 қаңтар 1938 – 10 қараша 2015) – американдық музыкант, әнші-күйші, аранжировщик және жазбалар продюсері. Ол 1950 жылдардан ғасыр соңына дейін Нью-Орлеан ритм-блюзіне зор ықпал еткен тұлға, «популярлы музыканың көріне бермейтін, бірақ маңызды тұлғаларының бірі» деп сипатталды. Көптеген музыканттар Туссенттің шығармаларын орындады. Ол жүздеген жазбаның продюсері болды: ең танымалдары – ұзақ жылдар бойы досы доктор Джонның «Дұрыс орында, қате уақытта» және Labelle тобының «Леди Мармалед» әндері.

Ерте өмір және мансап

Үш баланың ең кішісі Туссент 1938 жылы Нью-Орлеанда дүниеге келді және Герт Таун ауданындағы "мылтық үйінде" өсті. Онда оның анасы Наоми Невилл (кейін ол кейбір туындылары үшін псевдоним ретінде қолданды) ұлымен бірге жаттығулар мен жазулар кезінде түрлі музыканттарды қабылдап, тамақтандырды. Оның әкесі Кларенс теміржолда жұмыс істеп, трубада ойнады. Туссент жасөспірім шағында гитарист Снукс Иглинмен бірге "Flamingos" тобында ойнады, бірақ мектепті тастап кетті. Туссентке профессор Лонгхейрдің синкопацияланған "екінші желі" фортепиано стилі зор әсер етті. Туссент католик дінінде тәрбиеленді. 17 жасында ол Алабама штатының Причард қаласында Эрал Кинг тобымен өнер көрсету кезінде Хьюи "Пиано" Смитты ауыстырды. Осы оқиғадан кейін Туссент Дейв Бартоломей басқаратын жергілікті музыканттар тобымен танысты, олар Нью-Орлеанның оңтүстігіндегі Ласалл көшесіндегі "Dew Drop Inn" түнгі клубында үнемі өнер көрсетті. Оның алғашқы жазбасы 1957 жылы Фац Доминоның "I Want You to Know" әніне пианинода ойнап, Домино вокалын жаздыруға көмектесу арқылы жасалды. Жазуларға Туссент пен Тайлердің "Java" шығармасы енді, ол алғаш рет 1962 жылы Флойд Крамер үшін, ал 1964 жылы Аль Херт үшін (RCA-да да) хит болды. Туссент 1960-шы жылдардың басында Аллен Оранжбен бірге әндер жазды және бірлесіп жұмыс істеді.

Минут және мигделік жазбалар

1960 жылы Minit Records және кейін Instant Records компаниясының Джо Банашак Тоусентті A&R менеджері және рекорд продюсері ретінде жұмысқа алды. Ол Fury сияқты басқа лейблдер үшін фрилансер ретінде де жұмыс істеді. Туссент пианинода ойнады, әндер жазды, аранжировкалады және 1960-шы жылдардың басында және ортасында Нью-Орлеан R&B әртістері үшін көптеген хиттер жасады. Олардың қатарында Ernie K Doe, Крис Кеннер, Ирма Томас ("It's Raining"), Art and Aaron Neville, The Showmen және Ли Дорси болды, оның алғашқы хиті "Ya Ya" 1961 жылы жарық көрді. Бенни Спеллманның 1962 жылы шыққан екі жақты хиті "Lipstick Traces (on a Cigarette)" (The O'Jays, Ringo Starr және Алекс Чилтонмен қайта жазылған) және қарапайым, бірақ тиімді "Fortune Teller" (1960-шы жылдардағы The Rolling Stones, The Nashville Teens, The Who, The Hollies, The Throb және The Searchers тобының негізін қалаушы Тони Джексон сияқты әртүрлі рок топтарымен қайта жазылған) әндерін қамтыды. Ол өзінің Наоми Невилл псевдонимімен жазған "Ruler of My Heart" әнін алғаш рет 1963 жылы Ирма Томас Minit лейблі үшін орындады, ал сол жылы Отис Реддинг оны "Pain in My Heart" деген атаумен жазды, бұл Туссентті Реддинг пен оның Stax компаниясына қарсы сотқа жүгінуге мәжбүр етті (дау соттан тыс шешілді, Stax Наоми Невиллді ән авторы ретінде мойындауға келісті). Реддингтің ән нұсқасы The Rolling Stones-тің екінші альбомында жазылған және Grateful Dead тобының алғашқы репертуарында болды. 1964 жылы "A Certain Girl" (алғашқыда Эрни К. Доудің әні) The Yardbirds тобының алғашқы синглының B жағы болды. Ән 1980 жылы Уоррен Зевон Bad Luck Streak in Dancing School альбомынан бірлік ретінде қайта шығарылды және Billboard Hot 100 тізімінде 57-орынға жетті. The Shangri Las тобының бұрынғы солисі Мэри Вайс оны 2007 жылы "A Certain Guy" деп қайта орындады. Линда Ронштадт 1998 жылы We Ran альбомында "Ruler of my Heart" әнінің джаздық нұсқасын жариялады. Туссент ата-анасы Кларенс пен Наомиге шамамен жиырма әнді жазды, кейде "Наоми Невилл" псевдонимін қолданды. Олардың ішінде Бенни Спеллман 1961 жылы алғаш жазған "Fortune Teller", Отис Реддинг 1963 жылы хит болған "Pain In My Heart" және 1966 жылы The Artwoods тобы жазған "Work, Work, Work" әндері бар. Элисон Краусс пен Роберт Плант 2007 жылғы Raising Sand альбомында "Fortune Teller" әнін қайта орындады.

Сансу: Соул және ертедегі Нью-Орлеанс фанкі

Туссент 1963 жылы АҚШ армиясына қабылданып, әскери қызметтен демалысқа шыққанда жазбаларын жасауын жалғастырды. Ол Sansu Enterprises компаниясын құрды, оның құрамында Sansu жазбалар компаниясы болды, ол Tou Sea, Deesu немесе Kansu аттарымен де белгілі болды, және Ли Дорси, Крис Кеннер, Бетти Харрис сияқты әртістерді жазды. Дорси Туссенттің бірнеше әнімен хитке енді, соның ішінде "Ride Your Pony" (1965), "Working in the Coal Mine" (1966) және "Holy Cow" (1966). Олардың музыкалық сүйемелдеуі Дорсидің "Ride Your Pony" және "Working in the Coal Mine" әндерінде естіледі, кейде мүйізді аспаптармен толықтырылып, көбінесе Тюссент оларды реттеп берді. Тюссент осы жылдары Meters тобының мүшелерімен бірге жазбалар жасады, олардың синкопацияны және электр аспаптарды жиі пайдалануы профессор Лонгхейр және одан бұрынғылардың ықпалымен қалыптасты, бірақ осы бағыттарды жаңартып, қазіргі заманғы Жаңа Орлеан фанк дыбысының дамуына негіз салды.

1970-1990 жылдар

Туссен 1969 жылы өз атымен жазбалар шығара бастағанда The Meters-ті продюсерлік етуді жалғастырды. Сансуда басталған және 1970-ші жылдары нәтижесіне жеткен процестің бір бөлігі ретінде ол көптеген әртістер үшін әндер жазып, продюсерлік етті, мысалы, Dr. John (The Meters қолдауымен, 1973 жылы шыққан In the Right Place альбомында "Right Place, Wrong Time" хиті бар) және "Big Chief Jolly" (Джордж Лэндри) (The Meters және оның бірнеше шөберелері, соның ішінде Meters-тің Арт және Сирил Невилл, сондай-ақ олардың ағалары Чарльз бен Аарон, кейін The Neville Brothers ретінде танымал болған) бастаған Жаңа Орлеан Марди Грас үнділері тайпасы The Wild Tchoupitoulas альбомы. 1970-ші жылдары Туссен Жаңа Орлеаннан тыс әртістермен де жұмыс істей бастады, мысалы, Б. Дж. Томас, Роберт Палмер, Вилли Девилл, Сэнди Денни, Элки Брукс, Соломон Берк, шотландтық соул әншісі Фрэнки Миллер (High Life) және оңтүстік рок орындаушысы Майлон ЛеФевр. Ол The Band-тің Cahoots (1971) және Rock of Ages (1972) альбомдарына, сондай-ақ деректі фильм The Last Waltz (1978) үшін духовой музыкасын қойды. Боз Скагс Туссеннің "Қыздың не істеуін қалайсыз?" әнін 1976 жылы шыққан Silk Degrees альбомында жазды, ол АҚШ поп-альбомдар тізімінде 2-орынға ие болды. Бұл әнді сондай-ақ Бонни Райт 1975 жылғы Home Plate альбомы үшін, Джефф Малдаур (1976), Лоуэлл Джордж (1979), Винс Гилл (1993) және Элвис Костелло (2005) жазды. 1976 жылы ол Джон Мейаллмен Notice to Appear альбомында бірлесіп жұмыс істеді. 1973 жылы Туссен мен Сехорн Шығыс Жаңа Орлеанның Gentilly ауданында Sea Saint жазу студиясын құрды. Туссен өзінің атымен жазуды бастады, вокалмен қатар фортепианода да орындады. Оның жеке мансабы 1970-ші жылдардың ортасында From a Whisper to a Scream және Southern Nights альбомдарымен гүлденді. Осы кезеңде ол Labelle тобымен бірлесіп, олардың 1975 жылы шыққан Nightbirds альбомын продюсерлік етті, онда "Lady Marmalade" хиті бірінші орынға шықты. Сол жылы Туссен Пол Маккартни мен Wings тобы үшін Venus and Mars хит-альбомы үшін жұмыс істеді және "Rock Show" әнінде ойнады. 1973 жылы оның "Yes We Can Can" әні The Pointer Sisters тобының дебюттік альбомында орындалды; сингл ретінде шығарылған ол поп және R&B хиттеріне айналып, топты танымал мәдениетке енгізді. Екі жылдан кейін Глен Кэмпбелл Туссеннің "Southern Nights" әнін орындап, оны поп, кантри және ересектерге арналған хит-парадтарда бірінші орынға көтерді. Туссеннің "I'll Take A Melody" әні Джерри Гарсия тобының тұрақты репертуарына енді. 1987 жылы ол Бродвейде Staggerlee атты қойылымның музыкалық жетекшісі болды, онда оның каталогтан әндерінен құралған музыка қолданылды, қойылым 150 рет көрсетілді. Көптеген замандастары сияқты, Туссеннің шығармаларына қызығушылық 1980 және 1990 жылдары хип-хоп әртістері оның әндерін үлгі ретінде пайдалана бастағанда қайта жанданды.

2000 жылдар

Туссеннің мүлкінің көп бөлігі, оның ішінде үйі мен жазбалар студиясы Sea Saint Studios, 2005 жылы «Катрина» даулы кезінде жоғалды. Ол бастапқыда Канал көшесіндегі «Астор Кроун Плаза» қонақүйінде уақытша баспана алды. Кейіннен ол Жаңа Орлеанға оралып, өмірінің соңына дейін сонда тұрды. Туссен экранда сұхбат берді, музыкалық директор болып жұмыс істеді, өзінің тобын басқарды және 2005 жылғы «Make It Funky!» деректі фильмінде өнер көрсету кадрларында пайда болды. Бұл фильм Жаңа Орлеан музыкасының тарихын және оның ритм-энд-блюз, рок-н-ролл, фанк және джазға тигізген әсерін көрсетеді. Фильмде ол «Fortune Teller», «Working in the Coal Mine» және «A Certain Girl» шығармаларынан құралған попурри орындады. Ол сондай-ақ Джон Клиримен бірге «Tipitina» фортепиано дуэтімен, Ирма Томаспен «Old Records», Ллойд Прайспен «Lawdy Miss Clawdy» және Бонни Райтпен «What is Success» әндерін орындады. Туссеннің Элвис Костелломен бірлесіп жазған «The River in Reverse» альбомы 2006 жылдың 29 мамырында Ұлыбританияда Verve Records арқылы Universal Classics және Jazz UCJ компаниясымен шығарылды. Ол Голливудта және Байвотердегі Piety Street студиясында «Катрина» даулынан кейін өткен алғашқы маңызды студиялық жазба ретінде жазылды. 2007 жылы Туссен Жаңа Орлеан музыканты және тұрғыны Фэтс Доминоның «I Want to Walk You Home» әнін Пол Маккартнимен дуэтте орындады, бұл Goin' Home: A Tribute to Fats Domino альбомына олардың үлесі болды. 2008 жылы Туссеннің «Sweet Touch of Love» әні Axe (Lynx) брендінің дезодоранты жарнамасында қолданылды. Жарнама 2008 жылғы Канн Lions Халықаралық жарнама фестивалінде «Алтын Арыстан» жүлдесін жеңіп алды. 2008 жылдың ақпанында Туссен KCRW радиосында таратылатын Гарри Ширердің «Le Show» бағдарламасында пайда болды. Ол 2008 жылдың тамызында Лондондағы Roundhouse-та өнер көрсетті. 2008 жылдың қазанында ол The O2 аренасында өткен Жаңа Орлеан фестивалінде Dr. John және Buckwheat Zydeco сияқты артистермен бірге өнер көрсетті. Нью-Орлеан джаз және мұра фестивалінің Квинт Дэвис және Филип Аншуц демеушілігімен өткен бұл шара Жаңа Орлеан музыкасы мен мәдениетін насихаттауға және «Катрина» даулынан кейін толығымен жоғалған туризмді қайта жандандыруға бағытталған. Туссен өзінің «The Bright Mississippi» альбомынан инструменталды шығармаларды және көптеген ескі әндерін PBS телеарнасының «Austin City Limits» бағдарламасы үшін жаздырды, ол 2015 жылдың 9 қаңтарында эфирге шықты. 2009 жылдың желтоқсанында ол Санденс арнасындағы Элвис Костеллоның «Spectacle» бағдарламасында «A Certain Girl» әнін орындады. Туссен 2010 жылғы Эрик Клэптонның «Clapton» альбомында Фэтс Уоллердің «My Very Good Friend the Milkman» және «When Somebody Thinks You're Wonderful» әндерін каверледі. Оның өнерпаз ретінде мансабы East Village пабындағы жексенбілік бранч сессиясында ойнау ұсынысын қабылдағанда басталды. 2014 жылы The Guardian газетіне Ричард Уильямс берген сұхбатында Туссен: «Мен өзімді ешқашан орындаушы деп ойлаған емеспін. Менің ыңғайлы аймағым – сахна артында» деді. 2013 жылы ол хореограф Твила Тарппен бірлесіп балет қойды. Туссеннің екі некесі де ажырасып кетті. Ол 77 жаста болды. Ол 15 қарашада The Barbican-дағы EFG London Jazz Festival-де өзінің тобымен және Тео Крокермен бірге толық сатылған концертке қатысуға тиіс еді. Ол сондай-ақ 8 желтоқсанда Жаңа Орлеандағы қайырымдылық концертінде Пол Саймонмен бірге ойнауға жоспарланған. Оның үш баласы – Кларенс (әсіресе Реджинальд ретінде танымал), Наоми және Элисон, сондай-ақ бірнеше немерелері бар. Оның балалары соңғы жылдары оның мансабын басқарды. 2016 жылы ол Blues Music Awards-та Pinetop Perkins пианино шебері атағын жеңіп алды. 2022 жылдың қаңтарында Жаңа Орлеан қалалық кеңесі қаладағы Роберт Э. Ли бульварының атын оның құрметіне Аллен Туссен бульвары деп өзгертуге бірауыздан дауыс берді.