Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Малави мемлекетінің басшысы және үкімет басшысы
Head of state and government of Malawi
Малави Республикасының Президенті – Малави мемлекетінің және үкіметінің басшысы. Президент Малави Үкіметінің атқару билігін жетекшілік етеді және Малави Қорғаныс күштерінің Бас қолбасшысы болып табылады.
The president of the Republic of Malawi is the head of state and head of government of Malawi. The president leads the executive branch of the Government of Malawi and is the commander in chief of the Malawian Defence Force.
Атқарушы билік
1995 жылғы Конституцияға сәйкес, мемлекет басшысы және үкімет басшысы болып табылатын президент бес жыл сайын жалпыға бірдей тікелей дауыс беру арқылы сайланады. Малавиде президентпен бірге сайланатын вице-президент бар. Президент басқа партиядан вице-президентті тағайындауға құқылы. Сондай-ақ, президенттік тағайындалған кабинет те бар. Малави кабинетінің мүшелері заң шығарушы органның құрамынан немесе одан тыс жерден тағайындалуы мүмкін. Президент сонымен қатар Қорғаныс министрінің лауазымын да атқарады. Қазіргі президент – Лазар Чаквера, ол 2020 жылдың 28 маусымында Малави президенті болып ант берді.
Under the 1995 constitution, the president, who is both head of state and head of government, is chosen through universal direct suffrage every five years. Malawi has a vice president who is elected with the president. The president has the option of appointing a second vice president, who must be from a different party. It also includes a presidentially appointed cabinet. The members of the cabinet of Malawi can be drawn from either within or outside of the legislature. The President is also concurrently the Minister of Defense. The current president is Lazarus Chakwera sworn in as president of Malawi on 28 June 2020.
Төрағалықтың пайда болуы
1964 жылғы 6 шілдеде Ньясаленд британдық үкімшіліктен тәуелсіздік алып, Малави деп өз атауын өзгертті, ал Елизавета II Малави патшайымы болды. 1966 жылғы жаңа конституция бойынша Малави республикаға айналды, премьер-министр Гастингс Банда елдің тұңғыш президенті болды. 1966, 1994 және 1995 жылғы конституцияларға сәйкес, президент мемлекет және үкімет басшысы болып табылады және бес жылдық мерзімге сайланады. Тұңғыш президент Банда Ұлттық Ассамблея тарапынан сайланды және 1971 жылы өмір бойына президенттік лауазымға тағайындалды. Соңғы президенттер халықтың басымен сайланды. 1993 жылы көппартиялық демократия қайта орнатылғаннан кейін, президенттікке саяси жүйеге толыққанды билік етуіне жол бермеу үшін бірқатар тежеулер мен тепе-теңдіктер енгізілді.
On 6 July 1964, Nyasaland became independent from British rule and renamed itself Malawi, with Elizabeth II as Queen of Malawi. Under a new constitution in 1966, Malawi became a republic with prime minister Hastings Banda becoming its first president. Under the country's 1966, 1994 and 1995 constitutions, the president is executive head of state and government, and serves a five year term. The first president, Banda, was elected by the National Assembly, and was named president for life in 1971. Subsequent presidents have been popularly elected. After the restoration of multiparty democracy in 1993, the presidency was hedged about with a number of checks and balances to prevent its total dominance over the political system.
Президентті сайлау
Президент сайлаушылардың көпшілік дауысымен (50% + 1) тікелей, жалпы және тең сайлау құқығы арқылы сайланады. 18 жасқа толған барлық Малави азаматы барлық сайлауларда дауыс беруге құқылы. Әрбір президенттік үміткер өзінің кандидатурасын ұсынған кезде, сайланған жағдайда вице-президенттің кім болатынын міндетті түрде жариялауға тиіс. Вице-президент президентпен бірдей уақытта сайланады, екі үміткердің де аты бюллетеньде болады.
The president is elected by a majority vote (50% + 1) of the electorate through direct, universal and equal suffrage. All Malawian citizens that have attained the age of 18 are eligible to vote in all elections. Every presidential candidate shall declare who shall be the vice president if elected at the time of the candidate's nomination. The vice president shall be elected concurrently with the president, with both names on the ballot.
Мерзімдік шектеулер
2021 жылдан бастап Малави Конституциясы президенттің бес жылдық екі мерзімнен аспауына шектеу қояды. 2003 жылы Бакили Муллузи үшін мерзім шектерін өзгертуге талпыныс жасалды, бірақ ол сәтті болмады.
As of 2021, the Constitution of Malawi limits a president to two consecutive five year terms. There was an attempt to modify the term limits in 2003 for Bakili Muluzi, but it did not materialize.