Блэкберн Рок: Екінші дүниежүзілік соғыстағы британдық теңіз күштерінің ұшағы

Кіріспе

Blackburn Roc (компаниялық белгішесі B 25) – британдық Blackburn Aircraft авиациялық компаниясы жасаған және өндірген әскери-теңіз күштеріне арналған ұшақ. Ол атын «Араб түндері» ертегілеріндегі мифтік құс Роктан алған. Оны Флоттың әуе күштері (FAA) пайдаланды және ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қолданысқа енді. Roc, Әуе министрлігінің O.30/35 талабына сәйкес жобаланды және Blackburn Skua пикирлеуші бомбалаушы/ұшағынан туындап, осымен бірге дамытылды. Skua-дан айырмашылығы, Roc-тың қару-жарағы мұнарада орналасқан. Жұмыстың көп бөлігі басқа ұшақ өндіруші, Boulton Paul компаниясымен шарттық негізде жүргізілді, ол өз шабуылшы ұшағы Boulton Paul Defiant-ты да жобалаған. 1938 жылдың 23 желтоқсанында Roc прототипі алғашқы ұшуын жасады. Тестілеулер оның салыстырмалы түрде төмен максималды жылдамдығы бар екенін көрсетті. Roc-тың гидроұшақ нұсқасы тіпті баяу болды, бұл гидроұшақ эскадрильяларын осы типпен жабдықтау жоспарларын тоқтатуға әкелді. Жобаны тоқтату мәселесі талқыланды, бірақ бұл қадам әуе кемелері өндірісіне тигізетін әсеріне байланысты қабылданбады. 1939 жылдың сәуір айында Roc-тың стандартты нұсқасы FAA қызметіне енгізілді. Бұл тип Норвегиядағы одақтас әскерлерінің науқанында, сондай-ақ «Динамо» және «Әуе» операцияларында, яғни Дюнкерк пен басқа француз порттарынан одақтас күштерін эвакуациялау кезінде болды. Roc тез арада Skua сияқты қолданыстағы ұшақтардан нашар деп есептелді және оның алдыңғы қатардағы қызметі шектеулі болды. Roc-тың әуедегі жалғыз расталған жеңісі 1940 жылдың 28 мамырында болды, сол кезде 806 теңіз әуе эскадрильясының Roc ұшағы, пилот мичман А.Г. Дей басқаруымен, Junkers Ju 88 бомбалаушысын төменнен атып түсірді. 1940 жылдың соңында Roc көбінесе әуедегі теңіздік құтқару және нысана сүйреу міндеттеріне жұмсалды. Осы уақыттан кейін сирек кездесетін қақтығыстар болды, бірақ маңызды жетістіктерге қол жеткізілмеді. Roc 1943 жылы қолданыстан алынды.

Өмірбаян

1935 жылғы 31 желтоқсанда Әуе министрлігі О.30/35 спецификациясын жариялады, ол Флот Әуе Күштері (ФӘК) үшін кемеден ұшуға арналған, мұнарамен жабдықталған истребительді іздеді. Блэкберн ұшақтарды жобалау тобының жетекшісі Г. Э. Петти болды. Олар өзінің жаңа Skua пикируші бомбалаушысының түйіндемесін жасауға шешім қабылдады, оның екі прототипі сол жылдың басында Флот Әуе Күштері үшін тапсырыс берілген еді. Бірнеше маңызды айырмашылықтар болды, соның ішінде Skua мұнараны пайдаланбады; оны орналастыру үшін фюзеляж ортаңғы бөлігі кеңейтілді. "Sea Defiant" жылдамрақ болады деп күтілгенімен, Әуе министрлігі Блэкберннің ұсынысын таңдады. Ол қысылатын артқы тістегі шассимен және әуе кемелерінде сақтау үшін бүгілетін қанаттармен жабдықталды. Skua-дан айырмашылығы, стандартты түрде жүзу шассисін бекіту нүктелері болды. Roc-та Skua-да болған қанатқа орналасқан тежегіштер сақталды, бірақ қанат ұшының жоғары көтерілуін болдырмау үшін негізгі қанат кішкене диэдраль бұрышпен қайта жобаланды. Roc-тың негізгі қаруы – Defiant-та қолданылған Боултон Пол А типіндегі, төрт Браунинг пулеметімен жабдықталған, электрмен жұмыс істейтін мұнара болды. 1937 жылғы 28 сәуірде Әуе министрлігі 136 Roc ұшағына "сызбадан" тапсырыс берді.

Ұшуға

1938 жылғы 23 желтоқсанда прототиптік Roc ұшағының алғашқы ұшуын Блэкберн сынақ ұшқышы Х. Дж. Уилсон жүзеге асырды. Алғашқы ұшу сынақтары оның басқарылуының ғана емес, сонымен қатар Skua ұшағынан да жоғары екенін көрсетті; әуеде айналу маневрлеріне жарамсыз болғанымен, тік құлауларда тұрақтылығын көрсетті. Ұшақтың кейбір аспектілерінде нашар өнімділік байқалды, әсіресе оның максималды жылдамдығы тек... болды. Осы кездегі бірқатар шенеуніктер Roc ұшағының өнімділігінің жеткіліксіз екенін мойындады; 1938 жылғы қазан айында Теңіз күштерінің Бас авиациялық қызметінің бастығы Александр Рамзи Roc ұшағының әзірлеуін тоқтату туралы ұсыныс жасады. Жобаны тоқтату Boulton Paul үшін тым көп қиындықтар тудыратындықтан өндіріс жалғастыруға рұқсат берілді; ұшақты нысана сүйреу және басқа да қосалқы міндеттерді орындауға бейімдеу жоспарлары жасалды. Roc ұшағының негізгі міндеті авиатасымалдағыш ретінде жұмыс істеу болды, сонымен қатар ол суға қондырушы ұшақ ретінде де жұмыс істей алуы керек еді. Блэкберн Shark ұшағынан алынған жүзу құралдарын орнатуға мүмкіндік беретін түрлендіру жиынтығы жасалды. Көбінесе Alclad қоспасынан жасалған бұл жүзу құралдары пневматикалық түрде басқарылатын су рульдерімен жабдықталды, олар тікелей ұшақтың стандартты тежегіш жүйесімен байланысты болды; сондай-ақ, құйрық доңғалағы буксирлеу сақинасымен ауыстырылды. Түрлендірудің екінші нұсқасын қолдана отырып, сынақтар жалғасты, оның тұрақсыздығын жоюға ерекше назар аударылды. Үлкен құйрық қанатын қосу мәселені шешкенімен, жүзу құралдарының ұшақтың өнімділігіне тигізген әсері тым үлкен болды, өйткені максималды жылдамдық тек... дейін төмендеді, сондықтан Roc суға қондырушы ұшақтарымен жабдықталған эскадрилья құру жоспарларынан бас тартылды. 1942 жылы Roc суға қондырушы ұшағы қайтадан флоттың нысана сүйреуі үшін пайдалы болатынын анықтау мақсатымен бағаланды, бұл Блэкберн Shark суға қондырушы ұшақтарының нысана сүйреушілерін алмастыруға арналған еді. Roc суға қондырушы ұшағы осы рөлде де қабылданбады, нәтижесінде флоттың нысана сүйреуге деген қажеттілігі Майлз Мартинет сияқты құрлықтағы ұшақтармен қанағаттандырылды. 1940 жылғы тамыз айына қарай Roc ұшағының өндірісі тоқтатылды және өндіріс ресурстары Fairey Fulmar және Hawker Sea Hurricane сияқты тиімді ұшақтарға бағытталды.

On 23 December 1938, the prototype Roc performed its maiden flight in the hands of Blackburn test pilot H. J. Wilson. Early flight testing revealed its handling to be not only acceptable but superior to that of the Skua; while not suitable for aerobatic manoeuvres, it demonstrated its steadiness in steep dives. The aircraft also demonstrated poor performance in some areas, particularly that its maximum speed was only
By this point, some officials had already recognised that the Roc's performance would be inadequate; during October 1938, the Fifth Sea Lord (the Chief of Naval Air Services) Alexander Ramsay issued his recommendation that the development of the Roc be abandoned. Production was allowed to continue as the project's cancellation would have caused too much disruption for Boulton Paul; plans were laid to adapt the aircraft to perform target towing and other secondary duties. As well as its primary role as a carrier based fighter, the Roc was also required to be capable of operating as a floatplane. A conversion kit was designed that allowed for a set of floats from a Blackburn Shark to be fitted. These floats, which was largely composed of Alclad, were fitted with pneumatically actuated water rudders that connected directly with the aircraft's conventional braking system; the tail wheel was also replaced by a mooring ring. Testing continued using the other conversion, with particular effort paid to addressing its instability. While the addition of an enlarged ventral fin largely resolved the problem, the effect of the floats on the aircraft's performance was too great to be ignored, as the maximum speed had fallen to only , thus plans to form a fighter squadron equipped with Roc floatplanes were abandoned. During 1942, the Roc floatplane was again evaluated to determine whether the aircraft could be useful as a target tug for the fleet, replacing Blackburn Shark floatplane target tugs. The Roc floatplane was rejected in this role as well, resulting in the fleet's requirements for target tugs being fulfilled by landplanes, such as the Miles Martinet, instead. By August 1940, production of the Roc had ceased and manufacturing resources were diverted to more capable aircraft such as the Fairey Fulmar and the Hawker Sea Hurricane.

Пайдалану тарихы

1939 жылдың сәуір айында Roc эскадрильялық қызметке кірісуге дайындық жұмыстары басталды; сол айда бесінші ұшақ Орталық ұшу мектебіне қызметкерлерді таныстыруға көмектесу үшін жеткізілді. Сол жылы Roc ұшақтары 800 және 803 әскери-әуе эскадрильяларына беріле бастады, үш немесе төрт Roc ұшағы Skuas ұшақтарын толықтырды. 803 эскадрильясы Солтүстік Шотландиядағы RAF Wick-ке, Оркней аралдарындағы Скапа-Флоу әскери-теңіз базасын қорғау үшін көшірілген кезде Roc ұшақтары тиімсіз болып шықты; эскадрилья командирі оларды «тұрақты кедергі» деп сипаттап, олардың орнына қосымша Skuas ұшақтарын беруді сұрады. Норвегиядағы одақтас әскерлерінің науқаны кезінде Roc ұшақтарының шағын тобы 800 және 801 әскери-әуе эскадрильяларымен бірге саяхаттады (сол кезде 803 эскадрильясы Roc ұшақтарынан бас тартып, толығымен Skuas эскадрильясына айналды). Норвегияда олар флот үстінен әуедегі күзеттік патрульдерді жүргізу үшін қолданылды, бірақ олардың тиімділігі төмен болды және неміс ұшақтарын ұстау кезінде жеткіліксіз өнімділік көрсетті. 1940 жылдың жазында Skuas және Roc ұшақтары Дюнкерк пен басқа француз порттарынан одақтас әскерлерін эвакуациялау операциялары – «Динамо» және «Аэро» операцияларында Англия жолағында жұмыс істеді. Roc ұшағының жалғыз расталған әуедегі жеңісі 1940 жылдың 28 мамырында болды, 806 әскери-әуе эскадрильясының Roc ұшағы, пилот мичман А.Г. Дэй, екі Skuas ұшағымен бірге Бельгияның Остенде қаласының жанында конвойға шабуыл жасаған бес Junkers Ju 88 ұшағын тоқтатты. Дэй Roc ұшағын Junkers ұшақтарының астынан ұшырып, Skuas жоғарыдан шабуыл жасады, ол бір Ju 88 ұшағын жойып, RAF Детлингке аман-есен оралды. 12 маусымда 801 әскери-әуе эскадрильясының Roc және Skuas ұшақтары Булонь портындағы неміс E-катерлеріне шабуыл жасап, бірнеше катерлерге зиян келтірді. 20 маусымда Skuas және Roc ұшақтары Кап Грис Нездегі қару-жарақ орналасқан жерлерді бомбалады. Roc ұшақтары әуеден теңізге құтқару және нысаналарды сүйреу міндеттеріне жұмсалды. Ұшақтардың көп бөлігі екінші эскадрильяларға жіберілді. Олар әуеден теңізге құтқару патрульдерін жүргізу үшін, батып кеткен кемелер мен ұшақтардың құрбан қалғандарын іздеу үшін қолданылды. 1940 жылдың 26 қыркүйегінде осындай патруль кезінде пилот офицер Д.Х. Кларк және оның пулеметшісі сержант Хант құтқару миссиясында болған Heinkel He 59 су ұшағына шабуыл жасады, ол оларға бірінші болып оқ атқан. Екі ұшақ Франция жағалауына жеткенше атыс жүргізді, онда Heinkel зақымдалған күйінде қашып кетті. Кейбір Roc ұшақтары Бермуда сияқты алыс жерлерге жіберілді, бірақ соңғы екі Roc ұшағы 1943 жылдың маусым айында қызметтен алынды. Госпорттағы HMS Daedalus кемесінде орналасқан соңғы төрт Roc ұшағы 1944 жылдың соңына дейін сақталды, олардың барлығы ұшуға жарамсыз болды, олардың мұнаралары әлі де әуе шабуылына қарсы қорғаныс үшін қолданылды.

During April 1939, preparations commenced for the Roc's entry into squadron service; that same month, the fifth production aircraft was delivered to the Central Flying School to assist with personnel familiarisation. Later that year, deliveries of the Roc commenced to the Skua equipped 800 and 803 Naval Air Squadrons, with three or four Rocs supplementing the Skuas. When 803 Squadron relocated to RAF Wick in northern Scotland to provide fighter cover for the Royal Naval base at Scapa Flow in the Orkney Islands, the Rocs proved ineffective; they were described by the squadron's commanding officer as a "constant hindrance", who requested that the type be replaced by additional Skuas. During the Allied campaign in Norway, a small contingent of Rocs travelled with 800 and 801 Naval Air Squadrons aboard (By this point, 803 Squadron had abandoned its Rocs to become an all Skua squadron). In the Norwegian theatre, they were used to carry out combat air patrols over the fleet, but were regarded as being of little use, showing inadequate performance when intercepting German aircraft. Both Skuas and Rocs operated over the English Channel in the summer of 1940 in Operation Dynamo and Operation Aerial, the evacuations of Allied forces from Dunkirk and other French ports. What is believed to be the Roc's sole confirmed aerial victory occurred on 28 May 1940, when a patrolling Roc of 806 Naval Air Squadron, flown by pilot Midshipman A. G. Day, alongside two Skuas, intercepted five Junkers Ju 88s which were attacking a convoy off Ostend in Belgium. Flying underneath the Junkers while the Skuas attacked from above, Day's Roc destroyed one Ju 88 before returning safely to RAF Detling. On 12 June, Rocs and Skuas of 801 Naval Air Squadron strafed and dive bombed German E boats in Boulogne harbour, damaging several E boats. On 20 June, Skuas and Rocs were used to bomb gun emplacements at Cap Gris Nez. The Roc was relegated to air sea rescue and target towing duties at various locations. The majority of aircraft were dispatched from the production line to second line squadrons. The type was commonly deployed for air sea rescue patrols, searching for the survivors of sunken ships and downed aircraft in the Channel. On 26 September 1940, during one such patrol, Pilot Officer D. H. Clarke and his gunner, Sergeant Hunt, engaged a Heinkel He 59 seaplane, also on a rescue mission, which had fired on them first. The two aircraft exchanged fire until they reached the coast of France where the Heinkel escaped in a damaged condition. Some Rocs were dispatched to distant locations such as Bermuda, however, the last pair of operational aircraft were withdrawn from service during June 1943. The last four Rocs stationed at HMS Daedalus in Gosport survived until late 1944, all unairworthy, with their turrets still being used for anti aircraft defence.