1930 жылдардың ұшақтар тікпегені: "Gloster Gladiator" ұшағының тарихы

Кіріспе

1930 жылдардағы жауынгер ұшақтары

Глостер Гладиатор – британдық екі қанатты ұшақ. Ол Корольдік әуе күштерінде (RAF) және Флот әуе күштерінде (FAA) (Теңіз Гладиаторы түрінде) қолданылды және 1930 жылдардың соңында бірқатар басқа әуе күштеріне экспортталды. Gloster SS.37 жекеменшік жобасы ретінде әзірленген, ол RAF-тің соңғы екі қанатты ұшағы болды және енгізілген кезде-ақ жаңа моноплан конструкцияларының арқасында ескірді. Екінші дүниежүзілік соғыстың басында көбінесе басым ұшақтармен шайқасқанмен, ол жақсы күш көрсетті. Гладиатор Екінші дүниежүзілік соғыстың барлық майдандарында, соның ішінде Остік державалардың әуе күштерінде де қатысты. RAF оны Францияда, Норвегияда, Грекияда, Мальтаны қорғауда, Таяу Шығыста және Англо-Ирак соғысында (сол кезде Ирактың Корольдік әуе күштері де осылай жабдықталған) пайдаланды. Басқа елдер Гладиаторды 1938 жылдан бастап Қытай Жапонияға қарсы, Финляндия (швед еріктілерімен бірге) Қысқы соғыста және Ұзақ соғыста Кеңес Одағына қарсы, Швеция бейтарап ел ретінде (бірақ швед еріктілері жоғарыда айтылғандай Финляндия үшін КСРО-ға қарсы соғысқан), сондай-ақ Норвегия, Бельгия және Греция өз жерлеріне басып кіруге қарсылық көрсету үшін қолданды. Оңтүстік Африкалық ұшқыш Мармадук "Пэт" Пэтл осы типте 15 жеңіспен ең табысты Гладиатор ұшқышы болды.

Шығу тегі

1920 жылдары Ұлыбританияның әуе қорғанысы тек қысқа қашықтыққа және белгілі бір жылдамдықпен ұша алатын ұстағыш ұшақтарға негізделген еді, бірақ 1930 жылға қарай Әуе министрлігі осы ұшақтарды жаңартуға ұмтылды. Атап айтқанда, бұрын қолданылған "бір ұшқыш, екі пулемет" конструкциялық формуласының сенімділігіне қатысты наразылықтар туды; пулеметтер жиі істен шығып, сенімсіз болып келді. Әуе министрлігінің техникалық жоспарлау комитеті F.7/30 талабын жасады, ол кем дегендегі жылдамдығы 400 м/с болатын, кем дегенде төрт пулеметпен қаруланған және күндізгі де, түнгі де эскадрильялар қолдана алатын жаңа ұшақтың қажеттілігін көрсетті. Талап сонымен қатар жаңа Rolls Royce Goshawk бумен салқындатылатын қатарлы қозғалтқышын пайдалануға ынталандырды; әртүрлі авиациялық компаниялар ұсынған көптеген жобаларда осы қозғалтқыш қолданылған. Алайда, Goshawk қозғалтқышы сенімсіз болып шықты, негізінен оның тым күрделі және жетілмеген салқындату жүйесіне байланысты, сондай-ақ ол ұрыс ұшақтарында қолдануға қолайсыз болды. Бұл нәтиже оны пайдалануға жоспарланған ұшақтың әзірлеуін тоқтатты. Жаңа ұрыс ұшағы Gauntlet ұшағының екі бөлікті қанаттарының орнына бір бөлікті қанаттарды қабылдады, сонымен қатар, қарсылықты азайту мақсатында екі жұп қанат аралық тіреулерден де бас тартты.

Үлгі

1934 жылдың көктемінде Глостер SS.37 прототипін құрылысын бастады. Бұл тапсырысқа 1937 жылдың соңына дейін барлық ұшақтар тапсырылуы тиіс деген шарт қойылған. Басты айырмашылықтар – сәл қуаттырақ Mercury VIIIAS қозғалтқышы, Hobson қоспаны басқару блогы және жартылай автоматты күшейткіш басқару карбюраторы, Mark I-дің екі қанатты ағаш пропеллерінің орнына Fairey тұрақты үш қанатты металл пропеллерін қолдану болды. Барлық MK II Gladiator ұшақтарында Vickers Lewis комбинациясының орнына Browning 0.303 дюймдік пулеметтері (лицензия бойынша Бирмингемдегі BSA компаниясы өндірген) орнатылды. Fleet Air Arm үшін модификацияланған Mk II, Sea Gladiator әзірленді, оған тұтқындау ілмегі, катапультаға бекіту нүктелері, күшейтілген ұшақ корпусы және құтқару қайығы орналасатын астыңғы бөлігі қосылды – бәрі де әуе кемелерінде пайдалану үшін. 98 ұшақтың ішінде, 54-і Екінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде әлі де қолданыста болды. Gladiator ұшақтары Бельгияға, Қытайға, Египетке, Финляндияға, Бос Францияға, Грекияға, Иракқа, Ирландияға, Латвияға, Литваға, Норвегияға, Португалияға, Оңтүстік Африкаға және Швецияға сатылды.

Қызметке кірісу

1937 жылдың ақпан айында Тангмирде орналасқан 72-эскадрилья "Гладиатор" истребителімен жабдықталған алғашқы эскадрилья болды. 72-ші эскадрилья 1939 жылдың сәуір айына дейін, кез келген басқа үй базасындағы жедел әскерлік бөлімге қарағанда ұзақ уақыт бойы осы типтегі ұшақтарды пайдаланды. 1937 жылдың наурыз-сәуір айларында Кенлидегі 3-эскадрилья да бірінші партияның қалған бөлігінен "Гладиатор" истребителін алды, олар ескірген "Бристоль Буллдог" истребитерін алмастырды. Ұшақты енгізуде қиындықтар туындады. "Гладиатор" ұшқыштарға әдетте ұнағанмен, осы типтегі ұшақтағы операциялық жаттығулар кезінде апаттардың жоғары деңгейіне байланысты 28 "Гладиатор Mk II" истребителінен тұратын қосымша партия асыққан түрде өндірілді. 1938 жылы RAF "Hurricane" және "Spitfire" монопландарының алғашқы партияларын ала бастады; жақын арада "Гладиатор" эскадрильяларының жартысын осы моноплан типтерінің бірімен қайта жабдықтауға басымдық берілді. Екінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде "Гладиатор" истребителі алдыңғы қатардағы RAF қызметінде көбінесе "Hurricane" және "Spitfire" истребителімен алмастырылды. Осы ұшақтарды енгізу "Гладиатор" истребителінің болуымен жеңілдетілді, себебі моноплан типтеріне ауысу алдында "Гладиатор" истребителін пайдаланған эскадрильялар ескі типтерден, мысалы "Gauntlet" истребителінен ауысқандарға қарағанда апаттардың азайғанын байқады. "Гладиатор" истребителінің қону қанаттарын пайдалану және оның жылжымалы кабинасымен танысу сияқты тәжірибелер ұшқыштардың жаңа типке бейімделуіне жағымды әсер еткені айтылады. "Глостер Гладиатор" истребителі 24 ақпан 1938 жылы алғаш рет ұрысқа шықты. Сол күні Нанкин ауданындағы шайқаста қытай-американдық капитан Джон Вонг Сун Шуи ("Бәке" лақап атымен белгілі) жапондық "Mitsubishi A5M "Claude" теңіз истребителін атып түсірді, бұл "Гладиатор" истребителінің алғашқы құрбаны болды. Вонг тағы бір "A5M" истребителін атып түсірген болуы мүмкін, себебі екі жапон истребителінің қираған қалдықтары табылды. 1938 жылдан 1940 жылға дейінгі Екінші Қытай-Жапон соғысы кезінде қытайлық "Гладиатор" истребителі жапондық ұшақтарға қарсы бірнеше жеңіске жетті. Қытайда "Гладиатор" истребителі 1940 жылдың басына дейін 3-ші топтың 28-ші, 29-шы және 32-ші эскадрильяларымен кеңінен қолданылды. Қытайлық авиаторлар "Гладиатор" истребителін өз класындағы өте жақсы ұшақ деп есептеді, бірақ ұшқыштар жаңа "A5M" истребителіне қарсы тұрудың қиын екенін анықтады. Сонымен қатар, қару-жарақ эмбаргосының салдарынан қосалқы бөлшектердің жетіспеуіне байланысты аман қалған "Гладиатор" истребителі көбінесе оқу-жаттығу мақсатына пайдаланылды. Жапондық "Mitsubishi A6M Zero" сияқты жаңа ұшақтар театрға енген кезде "Гладиатор" истребителінің күндері саналды. "Бәке" Вонг, алғашқы "Гладиатор" истребителінің асы және соғыстағы алғашқы американдық истребителі, 14 наурыз 1941 жылы "A6M Zero" истребителімен шайқаста атып түсірілді және екі күннен кейін алған жарақатынан қайтыс болды. Артур Чин және ол Қытайдағы алғашқы американдық ерікті ұшқыштар тобын құраған 15 қытай-американдықтардың тобының құрамында болды.

In February 1937, No. 72 Squadron, based at Tangmere, became the first squadron to be equipped with the Gladiator; No. 72 operated the type until April 1939, longer than any other home based frontline unit. Between March and April 1937, No. 3 Squadron at Kenley also received Gladiators from the remainder of the first production batch, replacing their obsolete Bristol Bulldogs. Difficulties with introducing the type had been experienced. Although the Gladiator was typically well liked by pilots, the accident rate during operational training on the type was so high that a small replacement batch of 28 Gladiator Mk IIs was hurriedly produced. During 1938, the RAF had begun to receive its first deliveries of the Hurricane and Spitfire monoplanes; an emphasis was soon placed on quickly re equipping half of the Gladiator squadrons with either of these monoplane types. By the outbreak of the Second World War, the Gladiator had largely been replaced by the Hurricane and Spitfire in front line RAF service. The introduction of these aircraft had been eased by the presence of the Gladiator, squadrons that had operated Gladiators prior to converting to the monoplane types experienced a noticeably improved accident record than those who converted from older types such as the Gauntlet. Experiences such as operating the Gladiator's landing flaps and familiarisation with its sliding hood have been attributed to having favourably impacted pilot conversion. The Gloster Gladiator had its combat début on 24 February 1938. That day, in the Nanking area, Chinese American Capt John Wong Sun Shui (nicknamed 'Buffalo') shot down a Mitsubishi A5M "Claude" naval fighter, the first victim of a Gladiator. Wong is believed to have shot down a second A5M as the wrecks of two Japanese fighters were found. Chinese Gladiators scored several more victories over Japanese aircraft from 1938 to 1940 during the Second Sino Japanese War. In China, Gladiators were used extensively before the start of 1940 by the 28th, 29th, and 32nd squadrons of the 3rd Group. Chinese aviators considered the Gladiator an excellent fighter in its class, but pilots soon found it increasingly difficult to hold their own against the modern A5M, and because of a lack of spare parts due to an arms embargo, the surviving Gladiators were mostly relegated to training. When newer Japanese aircraft such as the Mitsubishi A6M Zero entered the theatre, the Gladiators' days were numbered. "Buffalo" Wong, the first Gladiator flying ace and first American fighter ace of the war, was eventually shot down in combat with A6M Zeros on 14 March 1941 and died two days later from his injuries. Arthur Chin and he were among a group of 15 Chinese Americans who formed the original group of American volunteer combat aviators in China.

Фин Қысқы соғысы және жалғастыру соғысы

Қысқы соғыс кезінде Финляндия әуе күштері Ұлыбританиядан 30 Mk II истребителін алды. Ұшақтардың он данасы сыйға берілді, ал қалған 20-сын Финляндия әуе күштері сатып алды. Олардың барлығы 1940 жылдың 18 қаңтары мен 16 ақпаны аралығында жеткізілді, ал алғашқысы 1940 жылдың 2 ақпанында пайдалануға түсті. Фин Гладиаторлары 1945 жылға дейін қызмет етті, бірақ Соғысты жалғастыру кезінде қазіргі совет истребительдерінен кем түсті. 1941 жылдан бастап ұшақ көбінесе барлау үшін қолданылды. Финляндия әуе күштері Қысқы соғыс кезінде 22 ұшқышпен 45 әуе жеңісіне және Соғысты жалғастыру кезінде бір жеңіске қол жеткізді. Қысқы соғыста 12 Гладиатор, ал Соғысты жалғастыру кезінде 3 Гладиатор жойылды. Ұшақтар швед әуе күштеріне тиесілі болғанмен, швед экипажымен басқарылды, бірақ фин ұлтының белгілерімен ұшты. Швед Гладиаторлары сегіз әуе жеңісіне қол жеткізіп, жерде төрт ұшақты жойды. F 19 бас офицері капитан Бьёрн Бюггреннің мемуарларында жазғандай, бір мәселе туындады: "Гладиатор" пулеметтерінің іздеу оқтары совет бомбалаушыларының жанармай бактерілеріне енген кезде авиациялық отынды тұтандырмады.

Жалған соғыс

Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, "Тыныш соғыс" деп аталатын кезеңде, Ұлыбритания француз армиясымен бірге күресу үшін Ұлыбританиялық экспедициялық күшін (BEF) Францияға жіберді. Осы күштің бір бөлігі ретінде әртүрлі ұшақтарды пайдаланатын RAF бөлімшелері, соның ішінде екі "Гладиатор" эскадрильясы жіберілді. 1940 жылдың 18 мамырында Люфтваффе бомбалау шабуылы Витри-ан-Артуада BEF-тің көптеген "Гладиатор" және "Харрикейн" ұшақтарын жерде жойды, одан кейін көп ұзамай BEF-тің Дюнкеркке эвакуация үшін көшірілуі басталды. "Гладиаторлар" әдетте патрульдік рейстерді орындады, бұл кейде Люфтваффе барлау ұшақтарымен қақтығыстарға әкелді. 1940 жылдың 17 қазанында британдық "Гладиаторлар" алғашқы табысқа жетті, No 607 эскадрильясының "B" тобы Солтүстік теңізде 2. KuFlGr 606 құрамындағы Dornier Do 18 ұшағын ('8L+DK') атып түсірді. 1941 жылдың 10 сәуірінде 804 NAS Оркнейдегі Хатстоннан ұшып, жақындап келе жатқан неміс ұшақтарын тоқтатуға тырысты. Lt Cdr J. C. Кокберн бір ұшақты жойғаны үшін, ал "Көк бөлім" бір ұшақты "зақымдалған" деп есептелді.

Норвегиялық науқан

Норвегиялық науқанда норвегиялық және британдық «Гладиатор» ұшақтары Люфтваффемен шайқасты, ал норвегиялық «Ягевинген» эскадрильясы «Весерюбунг» операциясының – неміс басқыншылығының алғашқы күні Ослоны қорғауға қатысты. Кейіннен британдық «Гладиаторлар» норвегиялық үкіметке көмекке жіберілген одақтас күштеріне истребительдік қорғауды қамтамасыз ету үшін күш салды.

Норвегияның әрекеті

Норвегиялық "Jagevingen" ұшақ тобының "Gladiator" ұшқыштары Форнебу әуежайында орналасқан. 9 сәуірде, Норвегияға басып кірудің алғашқы күні, жеті қолданыстағы ұшақ бес неміс ұшағын атып түсірді: екі "Мессершмитт" Bf 110 истребителі, екі He 111 бомбалаушысы және бір "Fallschirmjäger" жүктелген Ju 52 көлігі. Бір "Gladiator" әуе шайқасы кезінде болашақ аса білікті ұшқыш Хельмут Лент тарапынан атып түсірілді, ал тағы екеуі Форнебу әуежайында отын құю және қайта қарулану кезінде зақымдалып, жойылды. Қалған төрт операциялық ұшаққа базадан мүмкіндігінше алыс қонуға бұйрық берілді. "Gladiator" ұшақтары Осло маңындағы мұзды көлдерге қонды, ұшқыштары оларды тастап кетті, кейін сувенир іздеген азаматтар бұзды. Норвегия әскери-әуе күштерінің ұшақтары 10 маусымда Норвегияның материктік әскерлері капитуляциялағанша батысқа қарай эвакуациялана алмады. Тек Норвегия Корольдік әскери-әуе күштерінің ұшақтары (бір M. F.11 және төрт He 115) солтүстік Норвегиядағы соңғы базаларынан Ұлыбританияға ұшуға қабілетті болды. Екі әскери-әуе күштерінің Fokker C. V. D және бір "Tiger Moth" та капитуляцияға дейін Финляндияға шығысқа қарай қашып үлкерді. Үш әскери M. F.11 және бір He 115 Финляндияға ұшып, Петсамодағы Салмиярви көліне қонды. Күннің соңына қарай он "Gladiator" үш неміс ұшағының жоғалуымен жойылды. Бір аптадан кейін эскадрильяның барлық ұшақтары қолданысқа жарамсыз болып, жеке құрам Ұлыбританияға эвакуацияланды.

Бельгия

Бельгиялық "Гладиаторлар" 1940 жылы немістерден ауыр қатыгездік көріп, барлық 15 қолданыстағы ұшағын жоғалтты, ал неміс ұшақтарының тек екеуіне ғана зақым келтіре алды. Осыған дейінгі "Тыныш соғыс" кезеңінде, 1940 жылдың 24 сәуірінде бейтараптық патрулінде болған бельгиялық "Гладиаторлар" неміс Heinkel He 111 бомбалаушысын атып түсірді, ол кейін Нидерланды аумағында құлады. V4+DA белгісі бар, Kampfgeschwader 1 эскадрильясының бомбалаушысы Франциядағы Маубеж қаласының маңында француз ұшақтарымен зақымдалып, Бельгия шекарасынан қуылған.

Британия шайқасы

Глостер Гладиатор Ұлыбритания шайқасы кезінде Девон, РОБОРУГ әуе базасында орналасқан 247-эскадрильяның құрамында болды. Әуе шайқастарының ең қаһарлы кезінде ешқандай ұрыс болмаса да, 247-эскадрильяның Гладиаторлары 1940 жылдың қазан айының соңында Heinkel He 111 ұшағын тоқтатты, бірақ ешқандай нәтижеге қол жеткізілмеді. 239-эскадрилья, әскери ынтымақтастық үшін Гладиаторларды пайдаланды, ал 804-ші Әскери-теңіз авиация эскадрильясы теңіз Гладиаторларымен жабдықталды, олар да Ұлыбритания шайқасында операциялар жүргізді.

Жерорта теңізі мен Таяу Шығыс театрлары

1940-1941 жылдары Жерорта теңізінде "Гладиатор" ұшақтары төрт одақтас әуе күштерімен: RAF, Австралия Корольдік әуе күштері, Оңтүстік Африка Әуе күштері және Ellinikí Vasilikí Aeroporía (Грекия Корольдік әуе күштері) эскадрильяларымен қақтығысты. Олар негізінен Fiat CR.32 және Fiat CR.42 бипландарымен жабдықталған итальяндық Regia Aeronautica-ға және Luftwaffe бомбалаушыларына қарсы белгілі бір табысқа жетті. Оңтүстік Африка асыл азаматы Мармадуке "Пэт" Пэтл (RAF-те қызмет еткен) Солтүстік Африка және Грекия кампанияларында "Гладиатор" ұшағымен 15 жауды жойды, бұл оны соғыстағы RAF-тің ең көп ұпай жинаған биплан асыл азаматы етті. 1941 жылғы Англия-Ирак соғысы ерекше болды, себебі RAF және Ирак Корольдік Әуе күштері "Гладиаторды" негізгі күрес ұшағы ретінде пайдаланды. "Гладиатор" ұшақтары Сирияда Виши Франциясына қарсы да қолданылды.

Мальта

1940 жылдың басында HMS Glorious кемесімен 802 әскери-әуе эскадрильясының 18 "Gladiator" ұшағы жеткізілді. Кейіннен үш ұшақ Норвегия жорығына қатысып, тағы үш ұшақ Мысырға жіберілді. Сәуір айында Мальтаға күшті қорғаныс қажет болды және RAF Hal Far базасында RAF және FAA қызметкерлерінен құралған "Gladiator" эскадрильясын құру туралы шешім қабылданды. Бірнеше теңіз "Gladiator" ұшақтары жиналып, сынақтан өтті. 1940 жылы Мальтаны қоршауда он күн бойы Мальтаны қорғаған күш Хал Фар эскадрильясы болды, бұл "Faith", "Hope" және "Charity" деп аталған үш ұшақтың аралдың жалғыз қорғанысын құрады деген аңызға жол ашты. Ұшақтардың аттары шайқас аяқталғаннан кейін пайда болды. Үштен астам ұшақ бір уақытта жұмыс істемеді, ал қалғандары қосалқы бөлшектер ретінде пайдаланылды. No 1435 эскадрильясы, кейіннен Мальтаның әуе қорғанысын өз бақылауына алды, 1988 жылы Фолкленд аралдарында әуе қорғанысы бірлігі ретінде қайта құрылғаннан кейін, ұшақтарына "Faith", "Hope" және "Charity" аттарын берді. Мальтаға қарсы орналастырылған итальяндық әуе күштері "Gladiator" ұшақтарын оңай жеңуі керек еді, бірақ олардың маневрлеу қабілеті мен дұрыс тактикасы бірнеше жекпе-жектерде жеңіске жетті, көбінесе Fiat CR.42 және Macchi MC.200 эскорт ұшақтары жауап бере алмас бұрын Savoia Marchetti SM.79 Sparviero бомбалаушыларына шабуыл жасап, басталды. 1940 жылы 11 маусымда "Gladiator" бір "Macchi" ұшағына зақым келтірді, ал 23 маусымда Джордж Бургес басқарған "Gladiator" бір "MC.200" ұшағын атып түсірді. Мальтадағы тағы бір сәтті ұшқыш "Timber" Вудс болды, ол екі S.79 және екі CR.42 ұшағын атып түсірді, сондай-ақ 11 маусымда бір "Macchi" ұшағын соқтырды және тағы бір S.79 ұшағына зақым келтірді. "Gladiator" ұшақтары итальяндық ұшақтарды бомбалаушылар мен барлаушы ұшақтарды сүйреуге мәжбүр етті. Regia Aeronautica сандық артықшылықпен және әуедегі басымдықпен басталса да, 1940 жылдың жазында жағдай өзгерді, "Hurricane" ұшақтары мүмкіндігінше тез жеткізіліп, аралдың әуе қорғанысын біртіндеп өз қолына алды. Маусым айында екі "Gladiator" ұшағы апатқа ұшырап, тағы екеуі құрастырылды. "Charity" 1940 жылы 31 шілдеде атып түсірілді. Оның пилоты, Питер Хартли, 09.45-те Ф. Ф. Тейлор және "Timber" Вудспен бірге SM.79 бомбалаушысын ұстап алу үшін 23° Gruppo-дан тоғыз CR.42 эскорт ұшағымен бірге ұшып кетті. Серж. Манлио Тарантино басқарған CR.42 ұшағы Хартлидің "Gladiator" (N5519) ұшағын атып түсіріп, оны ауыр күйдірді. Вудс Гранд-Харбордан шығысқа қарай бес шақырым жерде 75-ші эскадрильяның командирі Антонио Чиодиді атып түсірді. Кейіннен Чиодиге Италияның ең жоғары әскери марапаты - Medaglia d’Oro al Valor Militare марапаты берілді. 2009 жылдың мамыр айында "Charity" және басқаларының қалдықтары НАТО мина сыпырушыларының су асты іздеуіне түсті. "Hope" (N5531) 1941 жылдың мамыр айында жаудың бомбалауынан жерде қирады. Екі ұшақ арасындағы алғашқы әуе шайқасы 14 маусымда Амсиат үстінде болды. Тобруктан CR.42 ұшағымен ұшып келген 90a Squadriglia, 10° Gruppo, 4° Stormo-ның лейтенанты Франко Луччини "Gladiator" ұшағын атып түсірді; бұл шөлдегі соғыста RAF-ке қарсы жасалған алғашқы талап болды. 24 шілде күні түстен кейін CR.42 және "Gladiator" ұшақтары Бардияда қақтығысты. 10° Gruppo-дан 11 CR.42 ұшағы, 13° Gruppo-дан тағы алты ұшақ қолдауымен Бардияға шабуыл жасап жатқан тоғыз "Blenheim" ұшағына шабуыл жасады, ал оларға 15 "Gladiator" ұшағы шабуыл жасады. 33-ші эскадрильяның бес "Gladiator" ұшағы төрт CR.42 ұшағын жойғанын мәлімдеді. 1940 жылы 4 тамызда Fiat бипландары 160a Squadriglia капитаны Duilio Fanali басқарып, төрт "Gladiator" ұшағына шабуыл жасады, оларды Мармадуке "Пэт" Пэтл басқарды (соңынан одақтастардың шамамен 50 жеңіске ие болған аса ұшқыштарының біріне айналды), британдық бронетранспорттық көліктерді атып жатқанда Бреда Ba.65-ке шабуыл жасады. Шайқас шатасқан. Бастапқыда бұл тек CR.32 ұшақтары ғана болды деп ойланған, бірақ CR.42 ұшақтары да көп болды; сол кездегі тәжірибесіз Пэтлді басқа болашақ аса, Франко Луччини атып түсірген болуы мүмкін. Бұл жолы "Fiat" ұшақтары "Gladiator" ұшақтарын таң қалдырып, олардың үшеуін атып түсірді. Атып түсірілгеніне қарамастан аман қалған Викехам Барнс бір "Breda 65" ұшағын атып түсіргенін мәлімдеді, ал Пэтл бір "Ba 65" және бір CR.42 ұшағын атып түсіргенін мәлімдеді. 1940 жылы 8 тамызда тағы бір жекпе-жекте 80-ші эскадрильяның 14 "Gladiator" ұшағы 4° Stormo-ның 9° және 10° Gruppi-нан (Regia Aeronautica элиталық бөлімшесі) 16 Fiat CR.42 ұшағын Габр Салех үстінде, итальяндық аумақтың ішінде таң қалдырды. Британдық ұшқыштар 13-16 расталған жеңіске және 1-7 ықтимал жеңіске қол жеткізді, ал екі "Gladiator" ұшағы жойылды. Шын мәнінде итальяндықтар төрт ұшақты жоғалтты, тағы төрт ұшақ жерге қонды (кейін барлығы қалпына келтірілді). Бұл шайқас "Gladiator" ұшағының CR.42-ге қарағанда артықшылықтарын көрсетті, әсіресе радио жабдығын, ол үйлесімді шабуылға мүмкіндік берді, сонымен қатар бастапқы таң қалдыруды қамтамасыз ету үшін маңызды болды, сондай-ақ "Gladiator" ұшағының төмен биіктіктегі жалпы өнімділігі, жылдамдық және итальяндық қарсыласына қарағанда горизонтальды маневрлеу қабілеті жоғары болды. Алайда, жекпе-жекке бейімделген "Gladiator" итальяндық бомбалаушыларға қарсы аз табысқа жетті, олардың тек бірнешеуін атып түсіріп, өзі де шамамен осы көптеген шығындарға ұшырады, бұл оның жедел қызметтен тез шығарылуының себебі болуы мүмкін; "CR.42" керісінше, ерте британдық бомбалаушыларға қарсы сәтті болды, аз шығындармен жүздейін атып түсірді.

A stock of 18 Sea Gladiators from 802 Naval Air Squadron had been delivered by HMS Glorious, in early 1940. Three were later shipped out to take part in the Norwegian Campaign and another three were sent to Egypt. By April, Malta was in need of fighter protection and it was decided to form a flight of Gladiators at RAF Hal Far, to be composed of RAF and FAA personnel. Several Sea Gladiators were assembled and test flown. In the siege of Malta in 1940, for ten days the fighter force defending Malta was the Hal Far Fighter Flight, giving rise to a myth that three aircraft, named Faith, Hope and Charity, formed the entire fighter cover of the island. The aircraft names came into use after the battle. More than three aircraft were operational, though not always at the same time; others were used for spare parts. No 1435 Flight, which later assumed control of Malta's air defence, took on the names Faith, Hope and Charity for its aircraft upon its reformation as the air defence unit in the Falkland Islands in 1988. The Italian air force units deployed against Malta should have easily defeated the Gladiators but its manoeuvrability and good tactics won several engagements, often starting with a dive on Savoia Marchetti SM.79 Sparviero bombers before the Fiat CR.42 and Macchi MC.200 escort fighters could react. On 11 June 1940, a Gladiator damaged a Macchi and on 23 June, a Gladiator flown by George Burges, managed to shoot down an MC.200. Another successful pilot over Malta was "Timber" Woods who managed to shoot down two S.79s and two CR.42s, also claiming a Macchi hit on 11 June and another S.79 damaged. The Gladiators forced Italian fighters to escort bombers and reconnaissance aircraft. Although the Regia Aeronautica had started with a numerical advantage and air superiority, during the summer of 1940 the situation was reversed, with Hurricanes being delivered as fast as possible and gradually taking over the island's air defence. By June, two of the Gladiators had crashed and two more were assembled. Charity was shot down on 31 July 1940. Its pilot, Flying Officer Peter Hartley, scrambled at 09.45 with fellow pilots F. F. Taylor and Flight Lieutenant "Timber" Woods, to intercept an SM.79, escorted by nine CR.42s from 23° Gruppo. During a dogfight a CR.42 flown by Serg. Manlio Tarantino shot down Hartley's Gladiator (N5519), badly burning him. Woods shot down Antonio Chiodi, commander of the 75a Squadriglia five miles east of Grand Harbour. Chiodi was subsequently awarded a posthumous Medaglia d’Oro al Valor Militare, Italy's highest military award. In May 2009, the remains of Charity and others were the subject of an underwater search by NATO minesweepers. Hope (N5531) was destroyed on the ground by enemy bombing in May 1941. The first aerial combat between the biplanes took place on 14 June over Amseat. Tenente Franco Lucchini, of 90a Squadriglia, 10° Gruppo, 4° Stormo, flying a CR.42 from Tobruk, shot down a Gladiator; it was the first claim made against the RAF in the desert war. On the afternoon of 24 July, CR.42s and Gladiators clashed over Bardia. A formation of 11 CR.42s from 10° Gruppo, backed by six more from the 13° Gruppo attacked a British formation of nine Blenheims that was attacking Bardia, and was in turn reportedly attacked by 15 Gladiators. The five Gladiators of 33 Squadron claimed four CR.42s destroyed. On 4 August 1940, Fiat biplanes from 160a Squadriglia of Capitano Duilio Fanali intercepted four Gladiators commanded by Marmaduke "Pat" Pattle (eventually to become one of the top scoring Allied aces with approximately 50 claims) that were attacking Breda Ba.65s while they were strafing British armoured vehicles. The battle became confused. Initially it was thought that only the old CR.32s were involved, but there were also many CR.42s; it is likely that the then inexperienced Pattle was shot down by another future ace, Franco Lucchini. On this occasion, the Fiats managed to surprise the Gladiators, shooting down three of them. Wykeham Barnes, who was shot down but survived, claimed a Breda 65, while Pattle claimed a Ba 65 and a CR.42. On 8 August 1940, during another dogfight, 14 Gladiators of 80 Squadron took 16 Fiat CR.42s from 9° and 10° Gruppi of 4° Stormo (a Regia Aeronautica elite unit) by surprise over Gabr Saleh, well inside Italian territory. British pilots claimed 13 to 16 confirmed victories and one to seven probables, while losing two Gladiators. Actually the Italians lost four aircraft, and four more force landed (it seems that all were later recovered). That battle highlighted the strong points of the Gladiator over the CR.42, especially the radio equipment, which had permitted a coordinated attack, being also crucial for obtaining the initial surprise, and the Gladiator's superior low altitude overall performance, including speed and a markedly superior horizontal manoeuvrability over its Italian opponent. However, the Gladiator, optimised for dogfighting, met with only little success against the relatively fast Italian bombers, shooting down only a handful of them and suffering almost as many losses in the process, which could be one of the reasons for its quick retirement from first line duty; the CR.42 on the other hand was successful against early British bombers, shooting down a hundred of them with minimal losses.

Шығыс Африка

Шығыс Африкада Эфиопияда орналасқан итальяндық күштер британдық Аден протекторатына қауіп төндіретіні анықталды, сондықтан шабуыл қажет деп шешілді, онда «Гладиатор» итальяндық екіұшақты ұшақтармен – Fiat CR.32 және CR.42-мен кездеседі. 1940 жылғы 6 қарашада, британдықтардың Эфиопияға қарсы шабуылының алғашқы сағатында, капитан Антонио Раффи басқарған 412-ші эскадрильяның Fiat CR.42 истребительдері 1-ші ОАРК эскадрильясының бес «Глостер Гладиатор» ұшағын атып түсірді; итальяндық ұшқыштардың арасында Марио Висинтини болды, ол кейін Шығыс Африкадағы барлық соғысқан әуе күштерінің (Africa Orientale) үздік ұшқышы және Екінші дүниежүзілік соғыстың ең үздік екіұшақты ұшқышы атанды. Тактикалық тұрғыдан, ОАРК ұшақтары CR.42-лерге жаппай емес, бөліп-бөліп шабуыл жасау арқылы қателік жасады және олардың саны көп болды. Шабуылдың басында 94-ші эскадрильяның «Гладиаторлары» итальяндық күштерге қарсы түрлі шабуылдар жасады; әдеттегі нысандар – әуежайлар, жабдықтау қоймалары және ұшақтар болды. Оларға күндіз-түні Аденнің әуе кеңістігін қорғау және жақын маңдағы одақтас кемелерді қорғау міндеті де жүктелді. Осы соңғы рөлде Гордон Хейвуд басқарған 94-ші эскадрильяның «Гладиаторы» итальяндық «Архимед» класындағы «Галилей Галилей» су асты кемесінің тапсырылуына және тұтқындалуына жауапты болды. Басқа авторлар Малавольтидің атып түсірмей тұрып, тек екі «Гладиаторға» ғана оқ атқандығын айтады. Gustavsson, ОАРК ұшқышы (No. 47484V) лейтенант Ланселот Чарльз Генри «Пэдди» Хоуп, Дабат әуежайында CR.42 (MM7117) ұшағын ұстап алуға ұмтылды. Ол сүңгіп түсіп, 300 метр қашықтықтан атып бастады. CR.42 ұшқышы қашуға тырысқанмен, Хоуп оны 20 метрге жақындатып, суға батып кетуге тырысқанда атып түсірді. Ұшақтан қысқа ғана от шығып, Шығыс Африкада атылып түсірілген соңғы итальяндық ұшақ Амбаццоның жанында жерге құлап, өртеніп кетті. Ертесі күні ұшақтың қирандылары табылды, қақпақта мерт болған ұшқыш отырған күйі. Хоуп Амбаццодағы итальяндықтарға хабарлама жіберді: «Фиат ұшқышына құрмет. Ол батыр адам еді. Оңтүстік Африка Әуе күштері». Бірақ аймақтағы одақтас әскерлердің операциялық жазбаларында олар осы күні ешқандай шығынға ұшырамағаны айтылады. Өлгеннен кейін берілген Medaglia d’oro al valor militare мақтауында Малавольти бір «Гладиаторды» атып түсіріп, екіншісін жерге қондырған, бірақ үшінші «Гладиатор» оны атып түсіргені жазылған. Бұл Шығыс Африка кампаниясындағы соңғы әуеден әуеге қарсы жеңіс болды. Соғыстың соңында «Гладиаторлар» 1566-шы метеорологиялық эскадрильясымен Адендегі Хисвадан ұшып шықты.

In Eastern Africa, it was determined that Italian forces based on Ethiopia posed a threat to the British Aden Protectorate, thus it was decided that an offensive would be necessary, in which the Gladiator would face off against the Italian biplane fighters: Fiat CR.32s and CR.42s. On 6 November 1940, in the first hour of the British offensive against Ethiopia, the Fiat CR.42 fighters of the 412a Squadriglia led by Capt. Antonio Raffi shot down five Gloster Gladiators of 1 SAAF Sqn; among the Italian pilots was the ace Mario Visintini, who later became the top scoring pilot of all belligerent air forces in Eastern Africa (Africa Orientale) and the top biplane fighter ace of World War II. Tactically, the SAAF aircraft erred by engaging the CR.42's in a piecemeal fashion and not en masse, and they were heavily outnumbered. Early on in the offensive, Gladiators of No. 94 Squadron performed various attacks on the Italian forces; typical targets included airfields, supply depots, and aircraft. They were also assigned the mission of defending Aden airspace at day and night, and to protect Allied shipping operating in the vicinity. It was in the latter role that a single 94 Squadron Gladiator, piloted by Gordon Haywood, was responsible for the surrender and capture of the Italian Archimede class submarine Galilei Galileo. Other authors state that Malavolti managed only to fire on the two Gladiators before being shot down. According to Gustavsson, SAAF pilot (no. 47484V) Lieutenant Lancelot Charles Henry "Paddy" Hope, at Dabat airfield, scrambled to intercept the CR.42 (MM7117). Diving on it, he opened fire at 300 yards. Although the CR.42 pilot took violent evasive action, Hope pursued, closing to 20 yards and firing as it tried to dive away. There was a brief flicker of flame and the last Italian aircraft to be shot down over East Africa spun into the ground and burst into flames near Ambazzo. The next day the wreckage was found, the dead pilot still in the cockpit. Hope dropped a message on Italian positions at Ambazzo: "Tribute to the pilot of the Fiat. He was a brave man. South African Air Force." But operational record books of the Commonwealth units in the area state that they did not suffer any losses on this date. The dedication of the posthumous Medaglia d’oro al valor militare states that Malavolti shot down a Gladiator and forced another to crash land, but was himself shot down by a third Gladiator. This was the last air to air victory in the East African campaign. Towards the end of the war Gladiators were flown by Meteorological Flight 1566 out of Hiswa, Aden.

Грекия

1939 жылғы 7 сәуірде Италия әскерлері Албанияны басып алғаннан бері Грекия мен Италия арасындағы шиеленіс күшейіп келді. 1940 жылғы 28 қазанда Италия Грекияға ультиматум қойды, ол дереу қабылданбады; бірнеше сағаттан кейін итальян әскерлері Грекияға шабуыл жасап, Грек-итальян соғысын бастарды. Ұлыбритания 80 эскадрильяны гректерге көмек ретінде жіберді, оның бөлімдері 19 қарашада Триккалаға жетті. Сол күні "Гладиатордың" тұңғыш ұшуы күтпеген оқиға болды – Кортицада бес итальяндық CR.42 ұшағын тосқауылдап, олардың тек біреуі ғана базаға қайтып келді. 27 қарашада жеті "Гладиатор" үш "Фалкоға" шабуыл жасап, 364-ші эскадрильяның командирі Ком. Масфалди басқарған жетекші ұшақты атып түсірді. 28 қарашада 365-ші эскадрильяның командирі Ком. Граффер жекпе-жек кезінде атып түсірілді, онда жеті ұшақ жойылды, олардың төртеуі британдықтарға тиесілі болды. 3 желтоқсанда "Гладиаторлар" 112-ші эскадрильяның бөлімдерімен күшейтілді. Келесі күні 20 "Гладиатор" пен 10 CR.42 арасындағы қақтығыста бес ұшақ жойылды, олардың екеуі итальяндықтарға тиесілі еді. Келесі бірнеше күнде итальяндық Savoia Marchetti SM.79 және Savoia Marchetti SM.81 бомбалаушыларының бірнеше тобы тоқтатылып, жеңіс жетістіктеріне қол жеткізілді. Соғыстың ең маңызды "Гладиатор" ұрыстарының бірі 1941 жылғы 28 ақпанда Грекия мен Албания шекарасында болды. 28 "Гладиатор" мен "Харрикейн" аралас күші шамамен 50 итальяндық ұшақпен кездесіп, олардың кем дегенде 27-ін атып түсірді немесе ауыр зақымдады деп мәлімдеді.

Ағылшын-Ирақ соғысы

1932 жылы тәуелсіздік алғанға дейін Ұлыбритания Корольдік Ирак Әуе Күштері (RoIAF) жаттықтырылып, жабдықталды. Осының нәтижесінде RoIAF құрамында британдық жасалған ұшақтар басым болды. 1941 жылы RoIAF-тың жалғыз мақсатты истребитель эскадрильясы – 4-эскадрилья Рашид әуе базасында жеті операциялық Gloster Gladiator ұшағынан тұрды. 1941 жылдың 2 мамырында, RAF Habbaniya әуежайын қоршап алған Ирак күштерінің санының артуына және революциялық Ирак үкіметінің талаптарына жауап ретінде, қоршауды бұзу мақсатында RAF алдын ала шабуыл жасады. Осы шара барысында Ирак Gladiator ұшақтары британдық әуе базасына шабуыл жасап, тиімсіз нысанаға бірнеше рет оқ жаудырды. Келесі күндері RoIAF-тың көп бөлігі әуеде немесе жерде жойылса да, Ирак Gladiator ұшақтары соғыстың соңына дейін ұшып, 30 мамырда Бағдадтың шетіндегі 1-батальонның Essex полкінің A ротасына шабуыл жасады. Ирактағы жауынгерлік қимылдар басталғанға дейін RAF Habbaniya-дағы 4-ші әскери оқу мектебі үш ескі Gladiator ұшағын офицерлердің жеке көлігі ретінде пайдаланды. Жағдайдың шиеленісуіне байланысты база 19 сәуірде Мысырдан жеткізілген тағы алты Gladiator ұшағымен күшейтілді. Соғыстың басында бұл тоғыз Gladiator ұшағы әуе және жердегі нысаналарға қарсы көптеген ұшу миссияларын орындады, базаның поло алаңынан ұшып өтті. RAF-тың Ирактағы Gladiator күштері 11 мамырда тағы бес ұшақпен күшейтілді, бұл жолы Суэц каналындағы Исмаилиядағы 94-эскадрильядан келгендер. Шайқас барысында Gladiator ұшағының жалғыз құлатылуы 5 мамырда болды, онда ұшқыш Уотсон бомбалаушыларды сүйемелдеу миссиясы кезінде Бакуба үстінде Ирак Gladiator ұшағын атып түсірді. Соғыс кезінде Ирак Gladiator ұшақтарының жалғыз талабы 4 мамырда жерден атылған Vickers Wellington бомбалаушысы болды. RAF Gladiator ұшақтары Ирак ұшақтарына қарсы тиімді болды, олардың құрамына Орталық державалардың ұшақтары қосылған. Бұл күштердің жабдықтау, ауыстыру және сапалы отын жетіспеуіне байланысты, сондай-ақ RAF-тың агрессивті шабуылдарына байланысты күйреуіне дейін, 17 мамырда Бағдадтағы Рашид әуежайының үстінде екі Gladiator ұшағы Bf.110 екі ұшағымен шайқасты. Екі неміс ұшағы да жылдам атып түсірілді. Ирактағы жауынгерлік қимылдар аяқталғаннан кейін 94-эскадрилья өзінің Gladiator ұшақтарын SAAF және RAAF бөлімшелеріне тапсырды. Ирактықтар қалған Gladiator ұшақтарын пайдалануды жалғастырды, олардың кейбіреулері 1949 жылға дейін қолданыста болды; олар күрдтерге қарсы жердегі шабуыл миссияларын жүргізу үшін пайдаланылды.

The Royal Iraqi Air Force (RoIAF) had been trained and equipped by the British prior to independence in 1932. One result of this was the dominance of British built aircraft in the RoIAF inventory. In 1941, the sole RoIAF single purpose fighter squadron, 4th Squadron consisted of seven operational Gloster Gladiators at Rashid Air Base. On 2 May 1941, in response to a blockade established by increasing numbers of Iraqi forces on RAF Habbaniya and demands from the revolutionary Iraqi government, a preemptive RAF attack was launched to break the encirclement. During this action, Iraqi Gladiators took part in attacks on the British air base, repeatedly strafing it ineffectively. Although much of the RoIAF was destroyed in the air or on the ground in the following days, the Iraqi Gladiators kept flying until the end of the war, carrying out strafing attacks on A Company of 1 Battalion, The Essex Regiment on the outskirts of Baghdad on 30 May. Before the outbreak of hostilities in Iraq, the 4th Service Training School at RAF Habbaniya operated three old Gladiators as officers' runabouts. With the increased tension, the base was reinforced with another six Gladiators on 19 April, flying in from Egypt. During the early part of the war, these nine Gladiators flew numerous sorties against air and ground targets, taking off from the base's polo field. The RAF's Gladiator force in Iraq was further reinforced when, on 11 May, another five aircraft arrived, this time from 94 Squadron in Ismaïlia on the Suez Canal. During the fighting, the sole Gladiator on Gladiator kill occurred on 5 May, when Plt. Off. Watson of the fighter flight shot down an Iraqi Gladiator over Baqubah during a bomber escort mission. The Iraqi Gladiators' only claim during the war was a Vickers Wellington bomber shared with ground fire on 4 May. RAF Gladiators proved effective against the Iraqi aircraft, which had been reinforced by Axis aircraft. Before this force collapsed due to lack of supplies, replacements, and quality fuel in addition to aggressive RAF attacks, two Gladiators fought a pair of Bf. 110s over Rashid Airfield at Baghdad on 17 May. Both German machines were swiftly shot down. Following the end of hostilities in Iraq, No 94 Squadron handed its Gladiators over to SAAF and RAAF units. The Iraqis continued to operate their remaining Gladiators, some remaining in use as late as 1949; these were reportedly used to conduct ground attack missions against the Kurds.

Сирия

Ирактағы соғыс аяқталғаннан кейін британдықтар Виши Франциясының бақылауындағы Сирияға шабуыл жасады, бұл аймақтың тікелей неміс бақылауына өтуіне жол бермеу үшін. Сириядағы француздар ирактық көтеріліске материалдық көмек көрсетті және Люфтваффе әуе күштеріне Ирак үстіндегі операциялар үшін өз әуежайларын пайдалануға рұқсат берді. 1941 жылғы маусым-шілде айларындағы Сирия-Ливан кампаниясы ауада да, жерде де ауыр шайқастарға толы болды, нәтижесінде Сириядағы Виши Франциясының билігі 1941 жылғы 12 шілдеде капитуляциялады. 1941 жылғы 15 маусымда Корольдік әуе күштері мен Виши Франциясының әуе күштері арасындағы қақтығыста алты Gloster Gladiator ұшағына тең сандағы Dewoitine D.520 моноплан истребительдері шабуыл жасады. Шатасқан шайқаста екі тараптан бір ұшақ құлатылып, екіншісі ауыр зақымдалды. Француз әуе күштерінің шебері Пьер Ле Глоан "Гладиаторды" атып түсірді, бұл оның расталған 15-ші жеңісі болды. Ле Глоан өзінің зақымдалған D.520 ұшағын өз әуе базасына апаттық қондыруға мәжбүр болды. 1941 жылдың ортасына қарай, RAF әуе штабының бастығы Жапон қауіпіне қарсы колонияның қорғанысын күшейту мақсатымен Таяу Шығыстағы түрлі метеорологиялық және байланыс рейстерінен жиналған 21 Gloster Gladiator және сондай-ақ еркін француз бөлімшесінен бес ұшақты Сингапурға ұсынды. Ұсыныстан бас тартты, ал кейін күшейту Хокер Харрикейн ұшақтарынан құралды.

Басқа жерлердегі операциялар

Ирландия әуе корпусына 1939 жылдың 9 наурызында төрт «Гладиатор» ұшағы жеткізілді. 1940 жылдың 29 желтоқсанында екі ирландтық «Гладиатор» ұшағы Балдоннелден Дублин үстінен өтіп бара жатқан неміс Ju 88 ұшағын тоқтату үшін ұшырылды, бірақ байланыс орната алмады. Ирландиялық «Гладиаторлар» ешқандай ұшақты ұстап алмаса да, бірнеше британдық желкен шарына атып түсірді, олар өз орнынан жұлынып кеткен еді. 1940 жылы қысқа мерзімге ирланд пилоттарына әуежайлардың ұшу-қону жолақтарын бөгеу үшін ұшақтарын пайдалануға бұйрық берілді. Олар содан кейін мылтықтарын қолданып, кез келген басқыншыға оқ ату керек еді. Ирландиялық «Гладиаторлар» 1939 жылы SS Athenia лайнері батып кеткен жердің үстінен ұшып өтіп, ирландиялық әскерилердің көмегін ұсынды. Ұшуға қатысқан Корольдік теңіз күштерінің кемелерінен оқ атылды, нәтижесінде ирландтық «Гладиаторлар» кері шегінді. Люфтваффе 1942-1943 жылдары Ханау қаласының жанындағы Лангендибахтан Ergänzungsgruppe (S) 1 бөлімімен бірге тұтқынға алынған латвиялық «Гладиаторларды» желкен сүйрегіш ретінде пайдаланды. Ескіргеннен кейін RAF «Гладиаторлары» метеорологиялық жұмыстар сияқты жауынгерлік емес тапсырмаларды орындады, олар 1944 жылға дейін Африканың, Таяу Шығыстың және Еуропаның әртүрлі аймақтарында қолданылды. Соғыс аяқталған кезде, аман қалған ұшақтардың саны аз болды және олардың көп бөлігі тез арада жаратылды. Екі аман қалған ұшақты В. Х. Беллами жеке сатып алды, ол L8032 және N5903 бөлшектерінен ұшуға жарамды «Гладиаторды» құрастырды, ол осындай жағдайдағы осы типтің жалғыз мысалы болды.

Соңғы тапсырмалар

Финляндия әуе күштері Gloster бипланын соңғы рет жауынгерлік қимылдарда қолданды. "Гладиатор" фин туымен соңғы әуе жеңісіне қол жеткізді. Ұзақ соғыс кезінде, кеңес әскерлеріне қарсы, Глостерлер Ладога көлі маңында Карелия армиясының шабуылын қолдады. 1943 жылдың 15 ақпанында LLv 16-ның 1-ші лейтенанты Хокан Стромберг, Ақ теңіз бен Онега көлі арасындағы Мурманск темір жолы бойындағы барлау миссиясы барысында Каркиярви көлінде кеңес Polikarpov R 5 ұшағының ұшып шығып жатқанын байқады. Стромберг оған шабуыл жасап, екі кезекпен атып, ұшақты әуежайға жақын орманға құлатты. Бұл "Гладиатордың" соңғы расталған жеңісі болды.

Цитаталар

Сол ескі "Гладиаторлар" "Ураган" немесе "Спит" сияқты кернеулі болаттан жасалмаған. Оларда тар қанаттар, керемет тұтанғыш лакпен жабылған, ал астында жүздеген кішкентай, жұқа таяқшалар бар – отын үшін бұршақтардың астына қоятындай, бірақ олар одан да құрғақ әрі жұқа. Егер бір ақылды адам: "Мен әлемдегі ешнәрседен жақсырақ және жылдам жануға қабілетті үлкен нәрсе жасаймын" десе және ол міндетіне ыждахатпен кіріссе, ол, мүмкін, "Гладиаторға" ұқсас нәрсе жасап шығарар еді. |Роальд Даль| "Жеңіл жұмыс", "Генри Шугардың тамаша оқисынан" әңгімелер жинағы.

Гладиатордың асалары

Ең көп ұпай жинаған "Гладиатор" ұшқыштары Солтүстік Африка мен Грекияда осы ұшақпен ұшып, Regia Aeronautica ұшақтарына қарсы көптеген жеңіске жетті. Ең үздік ұшқыш – 80 эскадрильядан лейтенант Пэт Пэтл, ол "Гладиаторда" 15,5 расталған әуе жеңісіне қол жеткізді (оның 50-ден астам жеңісінің ішінде), сондай-ақ төрт ұшақты құлатты деп саналады және алтысын зақымдады. Екінші орында – 33 және 80 эскадрильялардан ұшқыш офицер Уильям "Черри" Вейл, ол 10 жеке ұшақты құлатты, 1 ортақ жеңіске қол жеткізді және 1,5 ұшақты зақымдады. 112 эскадрильядан лейтенант Джо П. Фрейзер және 33 және 80 эскадрильялардан аға сержант Дон С. Грегори барлық жеңістерін ("Гладиаторда" сәйкесінше 9,5 және 8 ұшақты құлатты) осы ұшақпен ұшу кезінде жеңді. 80 эскадрильядан сержант С. Е. "Кас" Касболт 7,5 жау ұшағын атып түсірді (сонымен қатар бір ұшақты құлатты деп саналады және 1,5 ұшақты зақымдады). Родезиялық ұшқыш Цезарь Халл 1940 жылғы Норвегия кампаниясында "Гладиаторда" өзінің сегіз жеңісінің бесеуін, оның ішінде төртеуін бір күнінің кешінде жеңіп алды. Ол кампанияның одақтас ұшқыштарының арасындағы көшбасшы болды. Финляндия әуе күштерінің ең үздік "Гладиатор" ұшқышы – капитан Пааво Берг, ол "Гладиаторда" 11 жеңістің 6-сын жеңді. Кіріспе офицері Оива Туоминен "Гладиаторда" 44 жеңістің 5-ін жеңіп алды. Басқа да бірнеше финляндиялық әуе күштерінің ұшқыштары "Гладиаторда" жеңіске жетті. Екі қытайлық ұшқыш, Джон Вонг және Артур Чин, "Гладиаторда" үздік ұшқыш атағына ие болды.