Кіріспе

Канаданың Онтарио штатындағы Кингстон қаласында орналасқан Ұлттық тарихи орын және бекініс.

Fort Henry Ұлттық тарихи орыны Канаданың Онтарио штатындағы Кингстон қаласында, Катараки өзенінің аузына жақын, стратегиялық және биік орналасқан Point Henry нүктесінде орналасқан. Бұл нүкте Сент-Лоуренс өзеніне құятын жерге және Онтарио көлінің шығыс жағына жақын. Бекініс және оның салынып тұрған жері Квебек провинциясының бұрынғы лейтенант-губернаторы Генри Гамильтонның құрметіне аталған. 1812 жылғы соғыс кезінде Кингстон Корольдік теңіз кеме жасау орнатын (қазіргі Канада Корольдік әскери колледжі орналасқан жер) Фредерик нүктесіндегі мүмкін американдық шабуылдан қорғау және Сент-Лоуренс өзені мен Онтарио көліндегі теңіз трафигін бақылау мақсатында бекініс салынды. 1830 жылдары бұл құрылыстың орнына әлдеқайда ірі бекініс салынды, ол теңіз кеме жасау орнының қорғанысын күшейту және Ридо каналының оңтүстік кіреберісін қорғау үшін қажет болды. Форт 1930 жылдары қайта жаңартылды және маңызды туристік орынға айналды.

Өмірбаян

Америка революциясынан кейінгі жылдары британдық-американдық қарым-қатынастар британдықтарды алаңдатып тұрды, ал Генри мүйісінің биік тіктелігі қорғаныс бекінісі үшін қолайлы орын деп есептелді. Дегенмен, 1812 жылғы соғыс басталғанға дейін бұл төбеде бекініс салынбады. 1783 жылы британдық әскерлер қазіргі Кингстон қаласында француздардың қираған фортын (Фронтенак форты) жартылай қайта жаңартып, гарнизон орналастырып, бекініс құрды. Форт маңындағы гарнизон мен дамып келе жатқан қалашықтарды қорғау қиындық тудырды, сондықтан аймақтағы лоялисттарды қоныстандыруға жауапты британдық офицер Джон Росс бекініс пен қалашықты қорғануға ыңғайлы Генри мүйісіне көшіруді ұсынды. 1794 жылы Лорд Дорчестер әскери теңіз базасының орналасқан жерін анықтау үшін Генри мүйісін, Фредерик мүйісін және "порттың қауіпсіздігіне немесе қолайлылығына әсер ете алатын жақын маңайдағы елді мекендер мен шығанақтарды" зерттеуді тапсырды. Корольдік инженерлер лейтенанты Александр Брайс Хальдиманд шығанағын (қазіргі Navy Bay) теңіз базасы ретінде бағалап, оны қорғау үшін Генри мүйісінде бекініс салуды ұсынды.

Ертедегі бекіністер

1812 жылғы соғыс басталғанда, жергілікті жасақтар батысқа қарай Халдиманд шығанағы арқылы орналасқан Фредерик нүктесіндегі маңызды теңіз базасын қорғау және Сент-Лоуренс өзені мен Онтарио көліндегі теңіз трафигін бақылау үшін Генри нүктесінде блокхаус және батарея салды. 1812 жылдың 10 қарашасында бұл батарея Кингстон портына паналаған провинциялық теңіз кемесі «Роял Джордж»-қа шабуыл жасаған бірнеше американдық соғыс кемелерін тойтаруға қатысты. Бұл теңіз шайқасы күшті бекіністер қажеттігін көрсетті, сондықтан 1813 жылы жасақ және тұрақты армия батареялар мен казармалар салуға кірісті. Бұл форт соғыс кезінде Кингстон және оның төңірегінде салынған көптеген қорғаныс құрылыстарының бірі болды. 1820 жылға қарай форт жер мен тастан тұрғызылған қамалдардан, жартылай бастиондардан, реданнан, бекініс арықтарынан, қоймалардан, казармалардан, сигнал мұнараларынан және көмекші батареялардан құралды.

Екінші бекініс

1812 жылғы соғыстан кейін американдықтар мен британдықтар арасындағы сенімсіздік сақталды. Бұл түпкілікті форттың бұзылуына әкеп соқты, оның орнына 1832-1836 жылдар аралығында стратегиялық Ридо каналының, портының және теңіз кемежайының Онтарио көлі жағындағы қорғанысын қамтамасыз ету үшін ауқымдырақ форт салынды. 1843 жылы оңтүстікке қарай көлді бақылайтын алдыңғы қатарлы батарея құрылысы аяқталды, сол кезде казематтандырылған комиссариат қоймалары мен дүкендері салынды. Бұл тас ғимараттар алдыңғы қатарлы батареяны негізгі редутпен байланыстырды. Күрделі қорғаныс жүйесі жоспарланған, бірақ канал құрылысының бағасы шарықтап кеткеніне байланысты бекіністер төрт Мартелло мұнарасымен және форттың өзімен шектелді. Сол кезде бұл бекіністер Квебек қаласынан батысқа қарайғы Канададағы ең күшті қорғаныс болып саналды. Алғашқы да, екінші Генри форты да ешқашан шабуылға ұшырамады. Форт бір кезде "Жоғарғы Канаданың цитаделі" деп аталған. Империялық (британдық) әскерлер 1813 жылдан 1870 жылға дейін Форт-Генри орнында орналасқан. Содан кейін Канадалық милиция 1891 жылға дейін фортты күзетті. Британдық гарнизондарына Корольдік артиллерия полкі, 24-ші жаяу әскер полкі, Black Watch, Аргилл және Сазерленд таушылары, Корольдік Уэльс фюзилерлері және Корольдік Канадалық атқыштар полкі кірді. Фортты пайдаланған канадалық бөлімшелерге Гарнизон артиллериясының "А" және "Б" батареялары, сондай-ақ 14-ші батальон, Уэльс ханшайымының жеке мылтықтары кірді. АҚШ-пен қарым-қатынас жақсара түскен сайын, шекараны қорғау қажеттілігі азайды. Әскерилер фортты тастап кеткеннен кейін, ол құлдырап, тозығы жетті. Форт-Генри 1837-1838 жылдардағы көтерілістердің тұтқындарын уақытша ұстады. Неміс, австриялық және түрік соғыс тұтқындары, сондай-ақ Украинадан келген иммигранттар, Канаданың 1914-1920 жылдардағы алғашқы ұлттық ұстау операциялары кезінде "жау шетелдіктер" деп сипатталған, сонымен қатар кейбір азаматтар да фортта ұсталды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде форт неміс Люфтваффе және Кригсмарине қызметкерлері үшін соғыс тұтқындары лагері ретінде пайдаланылды.

Қазіргі қолданысы

1930 жылдары Рональд Л. Уэйдің басшылығымен Ұлы депрессия кезінде үкіметтік жұмыс бағдарламасы аясында қалпына келтіру жұмыстары жүргізілді. "Ескі Генри форты" Генри фортының сақшыларының құрылуымен тірі музейге айналды және 1938 жылдың 1 тамызында ашылды. Форт-Генриді Канада парктері басқарады, ал оның жұмысын Сент-Лоуренс парктері комиссиясы ұйымдастырады. Форт Генри сақшылары деп аталатын униформа киген әскери жеңілдетушілер британдық әскери өмірдің көрсетілімдерін және келушілерге экскурсияларды жүргізеді. Форт-Генри сақшыларының өзі де бай тарихқа ие. 1938 жылы құрылған сақшылар, форттың 1867 жылғы өмір рухын сақтап, оны қорғауда маңызды рөл атқарады. Сақшылар қатарына әскери жеңілдетушілер ғана емес, сонымен қатар шаруашылық жеңілдетушілер де кіреді. Жеке экскурсиялар да қолжетімді. Басқа іс-шаралар мен көрсетілімдерге жаттығулар мен шайқас тактикасын қайта жаңғырту, гарнизондық шеру, Виктория дәуіріндегі сынып бөлмесі және Мостер шеруі жатады, онда жас келушілерге дәуірлік киім кигізіліп, сақшылардың білікті мүшесі оларды қадам басқа үйретеді. Шілде және тамыз айларында әр сәрсенбіде күн бату рәсімі өткізіледі, онда тарихи жаттығулар, музыка және артиллерияның толық бағдарламасы көрсетіледі. Жыл бойы кешке туристік компания форттың құпиялы, әдеттегідей шақырылған рухтармен байланысты өткен тарихын көрсететін экскурсиялар ұйымдастырады. Форт-Генри Канаданың ұлттық тарихи ескерткіші мәртебесіне ие, ал 2007 жылы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енген Ридо каналының құрамына қосылды.

Мұра

1983 жылғы 30 маусымда Канада Посты "Форт Генри, Онтарио" маркасын "Канададағы бекіністер сериясы" (1983 және 1985) аясында шығарды. Маркалар Рольф П. Хардердің суреттері негізінде жасалған.