Кіріспе

Барух Сэмюэл Блумберг (28 шілде 1925 – 5 сәуір 2011), Барри Блумберг ретінде танымал, – американдық дәрігер, генетик және 1976 жылғы физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының бірлескен иегері (Дэниел Карлтон Гайдюсекпен бірге). NIH және Fox Chase Cancer Center-дегі зерттеуші болған кезінде гепатит B вирусы бойынша жүргізген жұмысы үшін сыйлық берілді. Блумберг гепатит B вирусын анықтады, содан кейін оның диагностикалық тестін және вакцинасын әзірледі.

Ерте өмір және білім

Блумберг Нью-Йорк қаласының Бруклин ауданында еврей отбасында, Ида (Симонов) мен заңгер Майер Блумбергтің ұлы болып дүниеге келді. Ол бастауыш мектепке Флатбуштің православиелік ешивасына барып оқыды, онда барлық қалыпты пәндермен қатар еврей тілінде оқуға және жазуға, сондай-ақ Киелі кітап пен еврей мәтіндерін түпнұсқа тілінде зерттеуге үйренді. (Сол мектепте Блумбергтің замандасы, медицина саласында Нобель сыйлығын алған Эрик Кандель де оқыған.) Блумберг кейін Бруклиндегі Джеймс Мэдисон орта мектебінде білім алды, ол Блумбергтің жоғары академиялық талаптарға ие деп сипаттаған мектеп, онда көптеген Ph.D. дәрежесі бар мұғалімдер жұмыс істеді. 1940-шы жылдардың басында Квинс штатындағы Фар Рокавейге көшкеннен кейін, ол Фар Рокавей орта мектебіне ауысты, сол мектептен басқа да Нобель сыйлығының лауреаттары – Бертон Рихтер мен Ричард Фейнман да шықты. Блумберг Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ Теңіз күштерінің палуба офицері болып қызмет етті. Бастапқыда Колумбия университетінің математика магистрі бағдарламасына қабылданған Блумберг медицинаға ауысып, Колумбияның Дәрігерлер мен хирургтар колледжіне түсті, одан 1951 жылы MD дәрежесін алды. Ол келесі төрт жыл бойы Колумбия Пресвитериан медициналық орталығында интерн, содан кейін резидент болып жұмыс істеді. Содан кейін ол Оксфорд университетіне ауысып, Баллиол колледжінде биохимия бойынша аспирантураны бітіріп, 1957 жылы докторлық диссертациясын қорғады. Кейін ол Оксфордтың Баллиол колледжінің магистрі болған алғашқы американдық болды.

Ғылыми мансап

1950 жылдары Блумберг адам ағзасындағы генетикалық өзгерістерді зерттеу үшін әлемді аралап, адам қандарынан сынамалар алды. Ол кейбір адамдардың белгілі бір ортада ауруға шалдығу себебін, ал басқаларының шалдықпауы себебін анықтауға баса назар аударды. 1964 жылы "сары ауруды" (гепатитті) зерттеген кезде ол Австралия аборигенінің қанында гепатит В-ға қарсы беткі антигенді тапты, сол себепті бастапқыда оны "Австралиялық антиген" деп атады. Кейін оның жұмысы вирустың бауыр қатерлі ісігін тудыруы мүмкін екенін көрсетті. Блумберг және оның командасы гепатит В вирусын анықтауға арналған скрининг-тест жасап, оның қан құю арқылы таралуын болдырмауға, сондай-ақ вакцина әзірлеуге қол жеткізді. Блумберг өзінің вакцина патентын дәрілік компаниялардың таратуын жеңілдету үшін тегін ұсынды. Вакцинаны қолдану нәтижесінде Қытайдағы балалар арасында гепатит В инфекциясының көрсеткіші 10 жыл ішінде 15%-дан 1%-ға дейін төмендеді. 1964 жылы Блумберг Филадельфиядағы Ланкенау ауруханасының зерттеу институтының (ICR) Онкологиялық зерттеу институтының мүшесі болды, қазіргі таңда Ланкенау медициналық зерттеу институты (LIMR) деп белгілі. 1974 жылы ол Фокс Чейз онкологиялық орталығына қосылды. 1977 жылдан бастап Пенсильвания университетінде Медицина және Антропология профессоры қызметін атқарды. Сонымен қатар, 1989-1994 жылдары Баллиол колледжінің магистрі болды. 1994 жылы Американың өнер және ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. 1999 жылдан 2002 жылға дейін Калифорниядағы Моффетт Филдтегі Эймс ғылыми-зерттеу орталығында NASA Астробиология институтының директоры болып жұмыс істеді. 1992 жылы Блумберг гепатит В-ге қарсы ем табу және бүкіл әлемде гепатит В-тан зардап шеккендердің өмірін жақсартуға бағытталған коммерциялық емес ұйым – Гепатит В қорының (HBF) құрылуына қатысты. Ол ғылыми және медициналық кеңес кеңесінде және 1992 жылдан 2011 жылы қайтыс болғанға дейін оның құрметті ғалымы ретінде қызмет етті. Блумберг Гепатит қорында тұрақты және ынталандыратын тұлға болды, Пенсильвания штатының Дойлстаун қаласында орналасқан қорында кеңсесі болды. 2000 жылы Блумберг Америка жетістіктері академиясының "Алтын тақта" сыйлығын алды. 2001 жылы Блумберг Конгресс кітапханасының кеңесшісіне кеңес беретін беделді ғалымдар тобына кірді. Ол өмірінің соңына дейін кеңесте қызмет етті. 2004 жылдың қараша айында Блумберг United Therapeutics Corporation компаниясының ғылыми кеңес кеңесінің төрағасы болып тағайындалды және өмірінің соңына дейін осы лауазымды атқарды. Төраға ретінде ол үш "Наномедицина және телемедицина технологиялары жөніндегі конференциялар" өткізді, сондай-ақ биотехнологиялық компанияға кең спектрлі вирустық қарсы дәрі-дәрмектерді әзірлеуге көмектесті. 2005 жылдан бастап Блумберг Америка философиялық қоғамының президенті болып қызмет етті. Ол алғаш рет 1986 жылы қоғамға мүше болып сайланды. 2010 жылдың қазан айында Блумберг АҚШ Ғылым және Инженерлік фестивалінің "Лауреатпен түскі ас" бағдарламасына қатысты, онда Вашингтон, Вирджиния және Мэриленд аймақтарының орта және жоғары сынып оқушылары Нобель сыйлығын алған ғалыммен бейресми әңгімелесуге мүмкіндік алды. Өз өміріне әсер еткен факторлар туралы сөйлеген кезде Блумберг еврей Талмудының ой-санатын дамытуға бағытталған тәртібіне ризашылық білдірді және өмірінің соңына дейін әлдеқанда жиі Талмудты талқылау сабақтарына қатысты.

Биоэтика

Блумберг 1976 жылы Нобель сыйлығын алғандағы лекциясында биоэтика тақырыбына тоқталды. Ол гепатит B-ның созылмалы тасымалдаушылық күйінің анықталуы, созылмалы тасымалдаушыларды шеттету және карантинге алу, сондай-ақ медициналық көмек көрсетуден бас тарту туралы талаптарға әкелуі мүмкін екенін болжады. Блумберг бостандық жақтасы болды және медициналық практикада бұл жағдайды тексеруден аулақ болудың дұрыс екенін мәлімдеді. Келесі жылы Нью-Йорк қаласындағы мұғалімдер кәсібуағы созылмалы тасымалдаушыларды Нью-Йорк мектептерінен шығару туралы шешім қабылдады. Осы кезде Уиллоубрук интернатында ұсталған, дамуы шектеулі балалардың көпшілігі мемлекеттік мектептерге қабылданып жатты. Виллоубрук гепатиті бойынша жүргізілген тәжірибелер барысында балалардың көпшілігі өздерінің келісімінсіз тексерілді және 50-ден астам созылмалы тасымалдаушы анықталды. Нью-Йорк қалалық денсаулық сақтау департаменті Саул Кругман басшылығымен саясатты анықтау үшін комиссия құрды; алайда, Блумберг ашық көзқарастарына байланысты комиссия құрамына алынбады. Комиссия мен мектеп жүйесі гепатит B жұқтырған барлық балаларды мектепке қабылдамау және олардың барлық сыныптастарына қан талдауын міндетті түрде жүргізу туралы шешім қабылдады, бұл туралы қан талдауының мәнісін ешкімге хабарланбады. Шеттетуге ұшыраған балалар атынан сотқа жүгіну арқылы бұл шешім өзгертілді, ал Блумберг осы балалардың адвокаттарына кеңес берді. Бұл, ЖИТС кезеңі үшін маңызды үлгі болды. 2002 жылы «Нью-Йорк Таймс» газетіне берген сұхбатында ол: «Мен медицинаға [адам өмірін сақтау] үшін келдім. Яһудилердің пікірінше, егер сен бір адамды құтқарсаң, бүкіл әлемді құтқарғанмен тең» деді.

Өлім

Блумберг 2011 жылғы 5 сәуірде НАСА Ames Research Center-де өткен Халықаралық Ай зерттеу паркінің зерттеу семинарында негізгі баяндама жасағаннан кейін дүниеден өтті. Дүниеден өткен кезде Блумберг Калифорниядағы Моффетт Филдте орналасқан НАСА Ames Research Center-дегі НАСА Ай ғылымы институтының көрнекті ғалымы болды. Блумберг өмірінің көп бөлігін өткізген Fox Chase Cancer Center ғылыми директоры Джонатан Чернофф: «Барри бұрынғы ешбір адамнан гөрі көп қатерлі ісіктердің алдын алды деуге болады деп ойлаймын», - деді. Блумбергтің гепатит В вакцинасын ашқанына қатысты НАСА-ның бұрынғы басшысы Дэниел Голдин: «Барридің планетамызда болған қысқа ғана уақытының нәтижесінде әлем жақсарды», - деді. 2011 жылы Конгресс кітапханасы мен Ұлттық аэронавтика және ғарыш басқармасы (НАСА) астробиология саласындағы Барух С. Блумберг НАСА/Конгресс кітапханасы төрағалығын құрғанын жариялады. Бұл төрағалық кітапхананың Джон В. Клюгге орталығында орналасқан және астробиология зерттеулерінің қоғамға тигізетін әсерін зерттейтін ғылыми-зерттеу позициясы. Төрағалық Блумбергтің Конгресс кітапханасының Ғылым кеңесіндегі қызметі мен «ғылыми зерттеулер мен салалар аралық диалогқа» берілгендігін ескеріп, оның есімімен аталады. 2011 жылы Блумбергтің биохимия кафедрасымен және Гликобиология институтымен ұзақ жылдар бойы кәсіби және жеке қарым-қатынаста болғанын мойындап, Оксфорд университеті вирусология бойынша Барух Блумберг профессоры лауазымын құрды.

Қолжазбалар жинағы

Барух С. Блумбергтің құжаттары Филадельфия, Пенсильвания штатындағы Америка философиялық қоғамында сақтаулы. Бұл жинақта оның өмірі мен қызметін көрсететін 458 сызықтық фут материал бар.