Кіріспе

Томас Латимер (Питер) Клив (1906–1983) – хирург-капитан, адам эволюциясының ерте кезеңдерінде қол жетімсіз болған тазартылған көмірсуларды (әсіресе қант пен ақ ұнды) тұтынудың денсаулыққа тигізетін зиянды әсерлерін зерттеген. Достары мен әріптестері арасында «Питер» деп танылған Клив 1906 жылы Эксетерде дүниеге келді және Клифтон колледжінде білім алды. 1922 мен 1927 жылдар аралығында Бристоль корольдік ауруханасы мен Лондонның Сент-Мэри ауруханасындағы медициналық мектептерде оқыды. Ол 21 жасында біліктілік алып, академиялық дарынды бала ретінде көзге түсті, 18 жасында FRCS емтиханының бірінші кезеңін тапсырып, соңынан MRCS және LRCP дипломдарын иеленді. Бристольде оның ұстаздарының бірі Рендл Шорт болды, ол апендициттің себебі диетадағы целлюлозаның жетіспеушілігі екенін айтқан (биографиялық тұрғыдан қарағанда, Кливтің әпкесі сегіз жасында жарылған қосымшадан қайтыс болғанын атап өткен жөн). Чарльз Дарвиннің еңбектері Кливтің өмір бойы тамақтану мен денсаулық арасындағы байланысқа деген қызығушылығына зияткерлік негіз болды, бұл адам денесінің қазіргі (батыс) адамның тамақтануына толық бейімделмегендігіне негізделген. Клив алдын алу медицинасына қызығушылық танытты, онда ол қант пен ақ ұн сияқты тазартылған көмірсуларды шамадан тыс тұтынудың зиянды әсерлерін байқады, оны «сахарин ауруы» деп атады. Ол сахариннің белгілері жабайы жануарларда немесе дәстүрлі тазартылмаған тағамдарды жейтін алғашқы адамдарда кездеспегенін анықтады. Клив тазартылған көмірсуларды (ақ ұн мен қант) ең өңделген тағам деп есептеді, демек, ең қауіпті деп санады. Медициналық білімін аяқтағаннан кейін Клив 1927 жылы Корольдік теңіз күштеріне хирург-лейтенант болып қабылданды.

Әскери мансап

1938-1940 жылдары Гонконгтағы RN ауруханасында медициналық маман ретінде қызмет етті. 1941 жылы әскери қызметте болғанда, «King George V» линкорында теңізшілердің арасында жиі кездесетін іш қатумен күресу үшін кемеге бидай қабығын (көбік) әкелгенде, ол «көбік адамы» деген теңізшілік лақап атын алды. Кливтің ниеті – «оларға атқан қаруларындай тиімді ішек қызметін сыйлау» еді. Кеме «Бисмарк» кемесін батыруға көмектесті. Клив «Бисмарк» суға батып бара жатқанда көпірде болды, ал әріптесі оған: «Жақсы істедіңіз, доктор, сіз медальға лайықсыз, біздің ішегіміз сағаттай жұмыс істеді!» – деп айқайлады. Соғыстан кейін ол Чатхэмдегі (1945–1948), Мальтадағы (1949–1951) және Плимуттегі (1952–1953) Корольдік теңіз ауруханаларында жұмыс істеді. 1962 жылы хирург-капитан шенімен Корольдік теңіз флотынан зейнеткерлікке шықты, соңғы қызметін RN медициналық мектебіндегі Медициналық зерттеулер директоры қызметінде аяқтады.

Әскери қызметтен кейінгі мансап

Клиевтің медициналық ойға қосқан ерекше үлесі – рафинадталған көмірсулар ішкенде үш түрлі механизм әрекет ететінін білуі болды: талшықтың азаюы, артық тұтыну және белоктардың тонауы, ал артық тұтыну ең қауіптісі. 1969 жылы доктор Клиев қазіргі заманғы диеталардағы талшық мөлшерінің өте аз екендігіне, олардың өңделген ингредиенттерге толы екендігіне жұртшылық назарын аударды. Оның еңбегін доктор Денис Буркиттің қолдау көрсетуі нығайтты.

Марапаттар мен құрметтер

1976 жылы Клив Корольдік дәрігерлер колледжінің мүшесі болып сайланды. 1979 жылы ол Корольдік денсаулық сақтау және гигиена институтының Харбен алтын медалімен және Корольдік дәрігерлер мен хирургтар колледжінің теңіз медицинасы саласындағы Гилберт Блейн медалімен марапатталды. Доктор Клив 2009 жылы Ортомолекулярлық медицинаның даналық залына енгізілді.