Кіріспе

Георг Виттиг (1897–1987) – неміс химигі, Виттиг реакциясында фосфоний илидтері деп аталатын қосылыстарды қолданып, альдегидтер мен кетондардан алкендерді синтездеу әдісін жариялаған. 1979 жылы Герберт К. Браунмен бірге Химия саласындағы Нобель сыйлығымен марапатталды.

Өмірбаян

Виттиг Германияның Берлин қаласында дүниеге келді, ал туғаннан кейін көп ұзамай отбасымен бірге Кассель қаласына көшіп барды, онда оның әкесі қолданбалы өнер жоғары мектебінде профессор болып жұмыс істеді. Ол Кассельде оқыды және 1916 жылы Тюбинген университетінде химияны оқуға түсті. Ол әскерге шақырылып, Гессен-Кассель (немесе Гессен-Кассель) атты әскерінде лейтенант болды. 1918-1919 жылдар аралығында одақтастардың тұтқынында болғаннан кейін, Виттиг университеттердегі орын таппауының салдарынан химия оқуын қайта бастау қиын болды. Ол сол кезде Марбург университетіндегі органикалық химия профессоры болған Карл фон Ауверске тікелей өтініш жолдап, университеттегі оқуын жалғастырды және 3 жылдан кейін органикалық химиядан докторлық диссертациясын қорғады. Карл фон Ауверс оны академиялық мансапқа бастауға ықпал етіп, 1926 жылы оның абилитациясына қол жеткізді. Ол Карл Циглермен жақын дос болды, ол да сол уақытта Ауверспен бірге абилитациядан өтіп жатқан еді. Карл фон Ауверстің ізбасары Ханс Мьервейн Виттигтің жаңа, 400 беттік стереохимия кітабына әсерленгендіктен лектор ретінде қабылдады. 1931 жылы Виттиг Ауверс зерттеу тобындағы әріптесі Валтрауд Эрнстке үйленді. Карл Фристің шақыруымен 1932 жылы ол Брауншвейг техникалық университетінде профессор болып жұмыс істеді. Брауншвейгтегі уақыты нацистер Карл Фристен құтылуға тырысқанда және Виттиг оған қолдау көрсеткенде қиынға айналды. Фрис міндетті түрде зейнеткерлікке шыққаннан кейін, 1937 жылы Герман Штаудингер Виттигке Фрайбург университетінде қызмет ұсынды, өйткені ол Виттигтің стереохимия туралы кітабынан білген, онда ол Штаудингердің макромолекулалар туралы сынға ұшыраған теориясын қолдаған. Виттиг Фрайбургта жұмыс істеген кезінде карбоанион химиясының негіздері салынды. 1944 жылы ол Тюбинген университетінің органикалық химия кафедрасының меңгерушісі Вильгельм Шленктің орнын басты. Оның ғылыми еңбектерінің көп бөлігі, соның ішінде Виттиг реакциясын әзірлеу осы уақытта Тюбингенде жүзеге асырылды. 1956 жылы алпыс жасқа жуық Виттигтің Карл Фрейденбергтің орнына Хайдельберг университетінің органикалық химия кафедрасының меңгерушісі болып тағайындалуы сол кезде де ерекше жағдай болды. Жаңа салынған кафедра және BASF компаниясымен тығыз байланыс Виттигті осы мүмкіндікті пайдалануға ынталандырды. 1967 жылы зейнеткерлікке шыққаннан кейін де ол Гейдельберг университетінде жұмыс істеді және 1980 жылға дейін жарияланымдар жасады. Оның көптеген наградалары осы кезеңде Гейдельбергте табыс етілді, мысалы, 1956 жылы Сорбоннадан құрметті докторлық диссертациясы және 1979 жылы химия саласындағы Нобель сыйлығы.

Жұмыс

Витигтің еңбегіне фениллитийді дайындау, сондай-ақ 1,2 Витиг қайта орналасуы мен 2,3 Витиг қайта орналасуының ашылуы да кіреді. Витиг химия қауымдастығында химиялық өзгерістерді тәжірибе жүзінде зерттеуші және бақылаушы ретінде жақсы белгілі болды, бірақ ол өзінің жұмысының теориялық және механизмдік негіздеріне аса мән бермеді. Георгтың аты Колопидаол деп аталатын затқа арналған әдебиетте де кездеседі.