Кіріспе
IPA-да «k» әрпімен бейнеленген дауыссыз дыбыс. Үнсіз жоғарғы ақыры тілдік жарылыс немесе тоқтату – дерлік барлық тілдерде қолданылатын дауыссыз дыбыс түрі. Халықаралық фонетикалық әліпбиде осы дыбысты білдіретін символ – [k], ал X SAMPA символы – k.
The voiceless velar plosive or stop is a type of consonantal sound used in almost all spoken languages. The symbol in the International Phonetic Alphabet that represents this sound is , and the equivalent X SAMPA symbol is k.
The sound is a very common sound cross linguistically. Most languages have at least a plain , and some distinguish more than one variety. Most Indo Aryan languages, such as Hindi and Bengali, have a two way contrast between aspirated and plain Only a few languages lack a voiceless velar plosive, e. g. Tahitian and Mongolian. Some languages have the voiceless pre velar plosive, which is articulated slightly more front compared with the place of articulation of the prototypical velar plosive, though not as front as the prototypical palatal plosive. Conversely, some languages have the voiceless post velar plosive, which is articulated slightly behind the place of articulation of the prototypical velar plosive, though not as back as the prototypical uvular plosive.
[k] дыбысы тілдер арасында өте кең таралған. Көптеген тілдерде кем дегенде қарапайым [k] дыбысы бар, ал кейбіреулері бірнеше түрін ажыратады. Мысалы, хинди және бенгал тілдері сияқты көптеген үнді-арий тілдерінде, демімен айтылатын және қарапайым [k] арасында айырмашылық бар. Тек бірнеше тілде ғана үнсіз жоғарғы ақыры тілдік жарылыс дыбысы жоқ, мысалы, таити және моңғол тілдерінде. Кейбір тілдерде үнсіз алдыңғы жоғарғы ақыры тілдік жарылыс дыбысы бар, ол прототиптік жоғарғы ақыры тілдік жарылыс дыбысының артикуляция орнымен салыстырғанда сәл алдында жасалады, бірақ прототиптік тілдік жарылыс дыбысы сияқты алдыңғы емес. Керісінше, кейбір тілдерде үнсіз артқы жоғарғы ақыры тілдік жарылыс дыбысы бар, ол прототиптік жоғарғы ақыры тілдік жарылыс дыбысының артикуляция орнынан сәл артта жасалады, бірақ прототиптік көмейлік жарылыс дыбысы сияқты артта емес.
The voiceless velar plosive or stop is a type of consonantal sound used in almost all spoken languages. The symbol in the International Phonetic Alphabet that represents this sound is , and the equivalent X SAMPA symbol is k.
The sound is a very common sound cross linguistically. Most languages have at least a plain , and some distinguish more than one variety. Most Indo Aryan languages, such as Hindi and Bengali, have a two way contrast between aspirated and plain Only a few languages lack a voiceless velar plosive, e. g. Tahitian and Mongolian. Some languages have the voiceless pre velar plosive, which is articulated slightly more front compared with the place of articulation of the prototypical velar plosive, though not as front as the prototypical palatal plosive. Conversely, some languages have the voiceless post velar plosive, which is articulated slightly behind the place of articulation of the prototypical velar plosive, though not as back as the prototypical uvular plosive.
Пайда болуы
ТілWordIPAMмәні Ескертулер Абхаз [[Абхаз әліпбиі/ak̇halak̇h' 'қала' Абхаз фонологиясын қараңыз. Адыге Шапсуг [[Кириллица/k′ėt 'тауық' Диалектілік; басқа диалектілерде сәйкес келеді. Темірғой [[Кирилл жазуы/pskėn 'жөтел' Ahtna gistaann 'алты' Алеут kiikax̂ 'қурамық бұтасы' Араб тілі Қазіргі Стандарт [[Арабша әліпбиі/kataba 'ол жазды' Арабша фонологиясын қараңыз. Армян тілі Шығыс [[Армения әліпбиі/k'aġak'/k'aghak 'қала' Демалмаған түрімен қарама-қарсы. Ассириялық ܟܬܒ̣ܐ [[Сирия әліпбиі 'кітап' Баск тіліне сәйкес келетін Урмия және Ночия диалектілерін қоспағанда, көптеген түрлерінде қолданылады. Хиндустани фонологиясын қараңыз. Hokkien [[Қытай таңбалары/[[Pe̍h ōe jī 'ән' Hokkien фонологиясы 區/区/khu[kʰu˧˨] 'аудан' Венгр [[Венгр орфографиясы 'содан кейін' Венгр фонологиясын қараңыз. Итальян тілі [[Итальян әліпбиі 'үй' Итальян фонологиясын қараңыз. Жапон тілі [[Кандзи / [[Жапон тілінің романдануы 'қол сөмкесі' Жапон фонологиясын қараңыз. Kagayanen kalag 'рух' Кхмер [[Кхмер жазуы / 'Камбоджа' Кхмер фонологиясын қараңыз. Корей тілі 감자 / [[Корей тілінің қайта қарастырылған романдануы 'картоп' Корей фонологиясын қараңыз. Лакота kimímela 'көбелек' Люксембургтік geess 'ешкі' Көбінесе дауысталмаған. Әдетте IPA-да жазылады, және демалмаған түрімен қарама-қарсы. [[Румын әліпбиі 'қашан' Румын фонологиясын қараңыз. Орыс тілі [[Орыс орфографиясы/korotkiy 'қысқа' Орыс фонологиясын қараңыз. Серб-хорват тілі [[Серб кириллицасы / [[Гадж латын әліпбиі 'сүйек' Серб-хорват фонологиясын қараңыз. Словак тілі [[Словак әліпбиі 'сүйек' Словак фонологиясын қараңыз. Словен тілі [[Словен орфографиясы 'сүйек' Жұмсақ дауыстылардың алдында демалыспен айтылады. Словен фонологиясын қараңыз. Испан тілі [[Испан орфографиясы 'үй' Испан фонологиясын қараңыз. Швед тілі [[Швед әліпбиі 'сиыр' Швед фонологиясын қараңыз. Силет [[Силет Нагари жазуы/kita 'не' Тамил тілі கை/kai 'қол' Тамил фонологиясын қараңыз. Телугу కాకి/kāki 'қарақасқа' Демалыспен айтылатын түрімен қарама-қарсы. Тай тілі [[Тай жазуы/kị̀ 'тауық' Демалыспен айтылатын түрімен қарама-қарсы. Түрік тілі [[Түрік әліпбиі 'құлақ' Түрік фонологиясын қараңыз. Ubykh кауар/kawar 'қалқан' Көбінесе қарыз сөздерде кездеседі. Ubykh фонологиясын қараңыз. Украин тілі [[Украин алфавиті/koleso 'дөңгелек' Украин фонологиясын қараңыз. Вьетнам тілі [[Вьетнам алфавиті 'жеміс' Вьетнам фонологиясын қараңыз. Уэльс calon[kalɔn] 'жүрек' Уэльс фонологиясын қараңыз. Батыс фриз тілі keal 'бұзау' Батыс фриз фонологиясын қараңыз. Ии [[Ии жазуы / ge 'ақымақ' Демалыспен және демалыссыз түрімен қарама-қарсы. Сапотектік Tilquiapan canza 'жүру'