Кіріспе
Адам миының артериясы. Ішкі каротид артериясы (лат. arteria carotis interna) – мойын артериясы, ол мидың алдыңғы қан айналымын қамтамасыз етеді. Адам анатомиясында ішкі және сыртқы каротид артериялары ортақ каротид артериясынан басталады, олар C3 немесе C4 мойын омыртқалары деңгейінде екіге бөлінеді. Ішкі каротид артериясы миды, соның ішінде көзді қамтамасыз етеді, ал сыртқы каротид артериясы бас, бет, шашыраң, бас сүйегі және ми қабықшаларын қамтамасыз етеді.
The internal carotid artery (Latin: arteria carotis interna) is an artery in the neck which supplies the anterior circulation of the brain. In human anatomy, the internal and external carotids arise from the common carotid arteries, where these bifurcate at cervical vertebrae C3 or C4. The internal carotid artery supplies the brain, including the eyes, while the external carotid nourishes other portions of the head, such as the face, scalp, skull, and meninges.
Курс/бөлім
Ішкі каротид артериясы – жалпы каротид артериясының соңғы тармағы болып табылады; ол жалпы каротид артериясы осы артерияға және оның теріге жақын орналасқан, сыртқы каротид артериясына екіге бөлінетін кезде төртінші мойын омыртқасы деңгейінде пайда болады.
C1: жатыр мойны сегменті
Жұлын сегменті немесе C1, немесе ішкі шұқылдақ артериясының мойын бөлігі, шұқылдақ артериясының екіге бөлінуінен басталып, бас сүйегіндегі жалғау тесігіне дейін созылады. Бұл тесік, тіл-жұтқыншақ тесігінің алдында орналасқан. Ішкі шұқылдақ артериясы бастапқыда сәл кеңейген. Артерияның бұл бөлігі шұқылдақ синус немесе шұқылдақ түйіршігі деп аталады. Жұлын сегментінің жоғары қарайтын бөлігі, ыдыс қабырғалары қайтадан параллель болғанда, түйіршіктен дистальды орналасады. Ішкі шұқылдақ артериясы шұқылдақ қабығында тік бойымен жоғары қарай жүреді және шұқылдақ арнасы арқылы бас сүйегіне еніп, жоғарғы үш мойын омыртқасының көлденең өскіштерінің алдында орналасады. Бастапқыда ол салыстырмалы түрде беткейде орналасқан, мойынның шұқылдақ үшбұрышында орналасып, сыртқы шұқылдақ артериясының артында және медиалды жағында жатыр, оны стерноклеидомастоид бұлшықеті жауып, терең фасция, платизма және тері жамылғысымен қапталған. Содан кейін ол сілеубездің астынан өтеді, гипоглоссальдық жүйке, екібас бұлшықеті және стилогиоид бұлшықеттері, омыртқа артериясы және артқы құлақ артериясымен кесіп өтеді. Жоғарырақ орналасқанда, ол стилоглоссус және стилофарингеялық бұлшықеттерімен, стилоид процесінің ұшымен және стилогиоид байламмен, глоссофарингеялық жүйкемен және блуждағыш жүйкенің жұтқыншақ тармағымен сыртқы шұқылдақ артериясынан бөлінеді. Ол арт жағынан созылғыш бас бұлшықетімен, симпатикалық жүйкенің жоғарғы мойын ганглиімен және жоғарғы кеуде жүйкесімен; бүйір жағынан ішкі жамбас венасымен және блуждағыш жүйкемен, артерияға артқы жазықтықта жатқан жүйкемен; медиалды жағынан жұтқыншақпен, жоғарғы кеуде жүйкесімен және көтерілгіш жұтқыншақ артериясымен байланысты. Бас сүйегінің түбінде глоссофарингеялық, блуждағыш, қосымша және гипоглоссальдық жүйкелер артерия мен ішкі жамбас венасының арасында орналасқан. Сыртқы шұқылдақ артериясынан айырмашылығы, ішкі шұқылдақ артериясының мойнында тармақтары жоқ.
C3: Лацералық сегмент
Лацералық сегмент немесе С3 – лацералық тесіктен жоғары басталып, лингула мен сфеноидтық сүйектің петроздық төбесі (немесе петрозалық процесі) арасындағы периостеумның рефлексі болып табылатын петролингваль байламда аяқталатын қысқа сегмент. Лацералық бөлік өзінің бағыты бойында периостеуммен және фиброкартиляжбен қоршалғандықтан әлі де «экстрадуралды» деп есептеледі. Бірнеше анатомия оқулықтарында ішкі қалауша артериясы лацералық тесіктен өтеді деп дұрыс емес мәлімделген. Бұл, ең жақсы жағдайда, тек ішінара шындық, себебі ол көпіршік синусына қарай тесіктің жоғарғы бөлігі арқылы өтеді. Осылайша ол бас сүйегі арқылы толығымен өтпейді. Тесіктің төменгі бөлігі, шындығында, фиброкартиляжбен толтырылған. Басым көпшілік пікірі бойынша, ішкі қаротид артериясы лацералық тесіктен өтетіндей етіп сипатталмауы керек.
С5: клиноидты сегмент
Клиноидтық сегмент немесе С5 – ішкі каротид артериясының тағы бір қысқа сегменті. Ол артерия каверноздық синус есігінен проксималды дуралдық сақина арқылы шыққаннан кейін басталып, дисталды дуралдық сақинаға дейін созылады. Осыдан кейін каротид артериясы "интрадуралдық" деп есептеліп, субарахноидтық кеңістікке еніп кіреді. Клиноидтық сегмент әдетте есімделген тармақтарынан тұрмайды, алайда көз артериясы клиноидтық сегменттен басталуы мүмкін.
Қайырымдылық
Симпатикалық түбір каротидтік торап деп аталатын артерия төңірегінде жүйке торабын құрайды. Ішкі каротидтік жүйке жоғарғы мойын ганглиосынан басталып, осы торапты құрайды және ішкі каротид арқылы бас сүйегіне дейін созылады.
Диагностика
Ішкі каротид артерияларының жағдайы мен денсаулығын әдетте допплер ультрадыбысы, КТ-ангиограммасы немесе фазалық контрастты магниттік-резонанстық бейнелеу (PC MRI) арқылы бағалайды. Әдетте ішкі каротид артериясының қан ағынының жылдамдығы жоғары систолалық жылдамдық (PSV) және соңғы диастолалық жылдамдық (EDV) арқылы өлшенеді. Радиологтар қоғамының мәліметінше, стенозы жоқ сау адамдарда УЗИ кезінде PSV 125 см/сек-тан төмен, ал EDV 40 см/сек-тан төмен болуы тиіс. Бір зерттеуде 20-39 жас аралығындағы нормативті еркектерде PSV орташа есеппен 82 см/сек, ал EDV 34 см/сек болды. 80 жастан асқан еркектерде PSV орташа есеппен 76 см/сек, ал EDV 18 см/сек болды.