Кіріспе

Омыртқа жонының бірінші омыртқасы, бас сүйегін тіреуге арналған. Анатомияда атлас (C1) – омыртқаның ең жоғары (бірінші) омыртқасы және мойында орналасқан. Бұл сүйек грек мифологиясындағы Атлас есімімен аталады, өйткені Атлас аспанның салмағын көтергендей, бірінші мойын омыртқасы бас сүйегін тірейді. Дегенмен, «атлас» терминін ежелгі римдіктер алғаш рет жүкті көтеруге ыңғайлы болғандықтан жетінші мойын омыртқасына (C7) қатысты қолданған. Грек мифологиясында Атлас Зевске қарсы шыққандығы үшін жаза ретінде аспанның салмағын көтеруге міндеттелген. Ежелгі Атлас бейнелерінде аспан шарлары оның мойнының түбінде, C7-де бейнеленген. Шамамен 1522 жылы анатомия мамандары бірінші мойын омыртқасын атлас деп атады. Ол келесі омыртқамен біріккен. Ол сақина тәрізді және алдыңғы және артқы доғадан, сондай-ақ екі бүйірлік массадан тұрады. Атлас және ось неврологиялық тұрғыдан маңызды, себебі ми сабасы оське дейін созылады.

Алдыңғы арка

Алдыңғы арка сақинаның шамамен бестен бірін құрайды: оның алдыңғы беті дөңес, ал ортасында лонгус колли бұлшықеттері мен алдыңғы бойлық байламды бекітуге арналған алдыңғы түйнек орналасқан; артқы жағы ойыс, және одонтоидтық өсіндімен (денс) бунақ үшін тегіс, сопақ немесе дөңгелек қырмен (фовея дентис) белгіленген. Жоғарғы және төменгі жиектері сәйкесінше алдыңғы атланто-окципиталь мембранаға және алдыңғы атланто-аксиальдық байламға жалғасады; біріншісі оны жоғарыдағы төбе сүйегімен, екіншісі төмендегі осьпен байланыстырады.

Жақсы массалар

Жанама массивтер - бас салмағын көтеру үшін атластың ең көлемді және берік бөліктері. Әрқайсысы екі буындық бетке ие, жоғарғы және төменгі. Жоғарғы беттер үлкен, сопақ, ойыс және алдыңғы жағынан бір-біріне жақындасады, бірақ артқы жағынан шашырайды: олар жоғары, медиалды және сәл артқа қарай бағытталған, әрқайсысы бас сүйегінің сәйкес кондиліне арналған ойыс түзеді және бастың иықтап иілу қозғалыстарына өте жақсы бейімделген. Олардың жиектеріне еніп кіретін ойыстармен жартылай бөлінуі жиі кездеседі. Төменгі буындық беттер дөңгелек пішіндес, жалпақ немесе сәл дөңгелек және төмен және медиалды бағытталған, осьпен бунақтасып, бастың бұрылу қозғалыстарын қамтамасыз етеді.

Көлденең процестер

Көлденең өскіндері ірі; олар жақ массаларынан бүйірлеме және төмен қарай созылады, сонымен қатар бас бұруға көмектесетін бұлшықеттердің бекітілуіне арналған. Олар ұзын, ал алдыңғы және артқы өскіндері бірыңғай массаға біріккен; көлденең тесік төменнен, жоғары және артқа қарай бағытталған.

Даму

Атлас әдетте үш орталықтан сүйектеледі. Олардың бірі ұрықтың өмірінің жетінші аптасында екі жақты массада пайда болып, артқа қарай созылады; туған кезде сүйектің бұл бөліктері арасында тар саңылау орналасқан, ол шеміршекпен толтырылған. Үшінші және төртінші жылдар арасында олар тікелей немесе шеміршекте дамыған жеке орталық арқылы бірігеді. Туғанда алдыңғы доға шеміршекten тұрады; оның ішінде туылғаннан кейін бірінші жылдың соңына қарай жеке орталық пайда болып, алтыншыдан сегізінші жылға дейін бүйірлік массалармен қосылады. Бірігу сызықтары жоғарғы буындық жақтардың алдыңғы бөліктері арқылы өтеді. Кейде жеке орталық болмайды, алдыңғы доға екі бүйірлік массаның алға қарай ұзарып, соңында бірігуінен қалыптасады; кейде бұл доға екі орталықтан, орта сызықтың екі жағынан сүйектеледі.

Вариациялар

Атластың қосымша көлденең тесігі халықтың 1,4–12,5% -ында кездеседі. Артқы қақпақ немесе атластың артқы қақпағындағы омыртқа артериясының үстіндегі сүйекті көпір болуы мүмкін. Бұл тесіктің жалпы таралуы 9,1% құрайды. Аркалық ақаулар – атластың алдыңғы немесе артқы аркасында саңылау немесе жарық болу жағдайы. Артқы аркалық ақаулардың және алдыңғы аркалық ақаулардың таралуы тиісінше 0,95% және 0,087% құрайды. Алдыңғы аркалық ақаулар артқы аркалық ақаулармен бірге кездесуі мүмкін, бұл жағдай біріктірілген аркалық ақаулар немесе екі бөліктен тұратын атлас деп аталады.

Алдыңғы арка

C03–C05 мойын омыртқаларының көлденең өсінділеріне жалғасатын ұзын жоғарғы көлбеу бұлшық еті.