Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бенгалияның мистикалық, синкретикалық әнші-жыршылар тобы – Бауль. Баульдер – Бангладеш және Үндістанның Батыс Бенгалия, Трипура, Ассамның Барак аңғары және Мегалея сияқты Бенгалияның әртүрлі аймақтарынан шыққан, Вайшнавизм мен Тантраның аралас элементтерін ұстанатын мистикалық әнші-жыршылардың тобы. Баульдер – трубадурлардың синкретикалық діни ағымы және музыкалық дәстүрді біріктіреді. Баульдердің құрамында көптеген секталар бар, бірақ олардың көп бөлігі вайшнав индуистері мен суфи мұсылмандарынан тұрады. Оларды ерекше киімдері мен музыкалық аспаптары арқылы тануға болады. Лалон-шах тарихындағы ең танымал Бауль әулиесі саналады. Баульдер бенгал халқының аз бөлігі болғамен, Бенгал мәдениетіне олардың ықпалы зор. 2005 жылы Бангладештің Бауль дәстүрі ЮНЕСКО-ның Адамзаттың ауызша және материалдық емес мұрасының шедеврлері тізіміне енгізілді.
Group of mystic, syncretic minstrels of Bengal
The Baul are a group of mystic minstrels of mixed elements of Vaishnavism and Tantra from different parts of Bengal such as Bangladesh and the neighboring Indian states of West Bengal, Tripura and Assam's Barak Valley and Meghalaya. Bauls constitute both a syncretic religious sect of troubadours and a musical tradition. Bauls are a very heterogeneous group, with many sects, but their membership mainly consists of Vaishnava Hindus and Sufi Muslims. They can often be identified by their distinctive clothes and musical instruments. Lalon Shah is regarded as the most celebrated Baul saint in history. Although Bauls constitute only a small fraction of the Bengali population, their influence on the culture of Bengal is considerable. In 2005, the Baul tradition of Bangladesh was included in the list of Masterpieces of the Oral and Intangible Heritage of Humanity by UNESCO.
Этимология
Баул сөзінің шығу тегі даулы. Ең көп таралған пікір бойынша, ол санскрит сөзі vātula, яғни "есінен шыққан, ақылдан безген" немесе vyākula, яғни "шыдамы жоқ, толқыған" дегеннен туындаған болуы мүмкін. Философ Шашибхусан Дасгуптаның сөзінше, екі түбір де сөздің қазіргі мағынасына сай келеді, "мәңгілік Сүйіктімен бір болуды сезіне алатын рухани өмірге құштарлықпен шабыттанған адамдар". Тағы бір теория бойынша, бұл сөз парсы тіліндегі Ауль сөзінен шыққан.
The origin of the word Baul is debated. The most common view is that it may be derived either from the Sanskrit word vātula, which means "mad, crazy", or from vyākula, which means "impatiently eager, upset". According to philosopher Shashibhusan Dasgupta, both of these derivations are consistent with the modern sense of the word, "inspired people with an ecstatic eagerness for a spiritual life where one can realise one's union with the eternal Beloved". Another theory is that it comes from the Persian word Aul.
Тарих
Баулдың шығу тегі нақты белгісіз, бірақ "Баул" сөзі 15 ғасырдан бері бенгал тіліндегі мәтіндерде кездеседі. Бұл сөз Вриндавана Даса Такураның "Чайтанья Бхагавата" және Кришнадаса Кавираджаның "Чайтанья Чартитамрита" еңбектерінде де қолданылған. Кейбір ғалымдар бұл сөздің "абыржу", "бедеу" сияқты сөздердің синонимі болған кезден секталық мағынаға ие болуының қашан болғаны белгісіз екенін айтады. Баулдар – Бенгал ауылдық мәдениетінің бір бөлігі. Баулдардың шығуын анықтауға көптеген әрекеттер жасалған, бірақ ғалымдар арасында пікір келіспеушіліктер көп. Алайда, олардың ешқайсысы – баулдардың өзі немесе басқалар – олардың негізін қалаушыларын мойындамағанын қабылдайды. Баулдар бірнеше топқа бөлінген, әрқайсысы белгілі бір индус немесе мұсылман гуруының жолын ұстанады. Сонымен қатар, кейінірек баулдармен байланыс орнатқан немесе оларға қосылған Дарбеси, Нера сияқты басқа да қауымдар бар, сондай-ақ Картабхажалардың екі тармағы – Ауль және Сай. Баулдар өздерінің тарихи жазбалардың жоқтығын із қалдыруға құлшынбауымен түсіндіреді. Доктор Жанна Опеншоудың жазуынша, баул музыкасы 19 ғасырдың соңына дейін тек ауызша беріліп келген, ал кейін сыртқы бақылаушылар оны алғаш рет жазып алған. Шығыс Үндістандағы баулдар көлденең-қызыл түстерге боялған киімдер киеді және бір-бірімен қарым-қатынас жасайтын тәсілдері де сәл өзгеше. Болпур қаласының жанындағы Кендулиде жыл сайын Джаядеб мела фестивалі өтеді, ол көптеген баулдар мен олардың ізбасарларын тартады.
The origin of Bauls is not known exactly, but the word "Baul" has appeared in Bengali texts as old as the 15th century. The word is found in the Chaitanya Bhagavata of Vrindavana Dasa Thakura as well as in the Chaitanya Charitamrita of Krishnadasa Kaviraja. Some scholars maintain that it is not clear when the word took its sectarian significance, as opposed to being a synonym for the word madcap, agitated. Bauls are a part of the culture of rural Bengal. Many attempts have been made to ascertain the origin of Bauls but there is wide disagreement among scholars. But they agree that no founders have been acknowledged either by Bauls themselves or others. Bauls are divided into several named groups, each following a named Hindu or Muslim guru. Besides, there are other communities who later identified or affiliated themselves with Bauls, like Darbesi, Nera and two sub sects of Kartabhajas — Aul and Sai. The Bauls themselves attribute their lack of historical records to their reluctance to leave traces behind. Dr. Jeanne Openshaw writes that the music of the Bauls appears to have been passed down entirely in oral form until the end of the 19th century, when it was first transcribed by outside observers. The bauls of eastern India dress colourfully in orange and red and have a somewhat different way of getting together. There is a big yearly gathering called Jaydeb Mela, taking place in Januari in Kenduli, near Bolpur, which attract bauls and followers in large numbers.
Қазіргі жағдай
Баульдер Бангладеш елінде, Үндістанның Батыс Бенгал штатында және Бихар мен Жаркхандтың шығыс бөліктерінде кездеседі. Бауль қозғалысы 19-шы және 20-шы ғасырдың басында ең жоғары деңгейге жеткен, бірақ бүгінге дейін ара-арасында эктарасымен (бір иекті музыкалық аспап) және тілектес ыдысымен Бенгалияның шалғай ауылдарында ән салайтын баульдерді кездестіруге болады. Баульдермен кездесудің ең жақсы жолдары – жергілікті пойызбен саяхаттау және ауылдық жәрмеңкелерге қатысу.
Bauls are found in the country of Bangladesh and the Indian state of West Bengal and the eastern parts of Bihar and Jharkhand. The Baul movement was at its peak in the 19th and early 20th centuries, but even today one comes across the occasional Baul with his ektara (one stringed musical instrument) and begging bowl, singing across the far flung villages of rural Bengal. Travelling in local trains and attending village fairs are good ways to encounter Bauls.
Бангладеш
Жыл сайын Фалгун айында (ақпаннан наурызға дейін) Бангладештің Куштиа қаласындағы Лалон қасиетті орнында "Лалон Смаран Утшаб" (Лалонды еске алу фестивалі) өтіледі. Бангладештен және басқа елдерден келген баулдар мен Лалонның ізбасарлары осы фестивальде өнер көрсетеді және Лалонның мистикалық философиясын таныстырады. 2000 жылдан бері "баул" дәстүрін және философиясын сақтауға ұмтылған "Палли Баул Самадж Уннаян Сангста" (PBSUS) атты Бангладеш ұйымы, қала тұрғындары үшін халық әндерін ұйымдастырып көрсетеді. Сондай-ақ, Бангладеш Шилпакала академиясы Баул музыкасын және Баул дәстүрін сақтаудың маңыздылығын таныстыратын ұлттық және халықаралық фестивальдер мен семинарлар өткізеді.
Every year, in the month of Falgun (February to March), "Lalon Smaran Utshab" (Lalon memorial festival) is held in the shrine of Lalon in Kushtia, Bangladesh, where bauls and devotees of Lalon from Bangladesh and overseas come to perform and highlight the mysticism of Lalon. Palli Baul Samaj Unnayan Sangstha (PBSUS), a Bangladeshi organisation, has been working to uphold and preserve the 'baul' traditions and philosophy since 2000. The organisation often arranges programmes featuring folk songs for urban audiences. Bangladesh Shilpakala Academy often organises national and international festivals and seminars, featuring the Baul music and the importance of preservation of Baul tradition.
Үндістан
Батыс Бенгалияның Бірбхум ауданындағы Джейдев Кендули ауылында Поуш айында Макар Санкранти мерекесі кезінде ақын Джейдеваның есіне арналған мела (жәрмеңке) ұйымдастырылады. Мелаға соншама бауль жиналады ki, оны «Бауль жәрмеңкесі» деп те атайды. Батыс Бенгалиядағы Шантиникетан ауылында да Поуш мела кезінде көптеген баульдар жиналып, музыкаларымен адамдарды қуантады. 2006 жылдан бері Колката қаласында «Бауль Факир Утсав» атты жылдық музыкалық шоу өткізіліп келеді. Екі күн бойы Бенгалияның бірнеше аудандары мен Бангладештен келген баульдер өнер көрсетеді. Америка мен Еуропада да батыс баульдары бар, олардың рухани жетекшісі – Йоги Рамсураткумардың шәкірті Ли Лозовик. Олардың музыкасы өте ерекше (рок / госпел / блюз), бірақ Шығыс рухани практикасының мәні сақталған. Бангалор қаласында, Электрондық қаланың жанында, 2017 жылдың 7-9 сәуірінде доктор Шившанкар Бхаттачарджи Шри Шри Кали Баридің (Құдайдың Кали храмы) ашылуына орай «Бауль жиналысын» (Бол Саммелон) бастады. Бұл Бангалор қаласында Бауль мәдениетін қабылдау үшін алғаш рет өткізілді. Оған 50-ден астам бауль қатысып, жанды әндер орындады. Қазіргі уақытта Баульдың тағы бір түрі – фолк-фьюжн, сонымен қатар бауль рок деп аталады, ол көрермендер тарапынан, әсіресе Батыс Бенгалияда жақсы қабылдануда. Бауль өнерін жаңа биіктерге көтерген дәстүрлі әнші Картик Дас Баул халықтық фьюжнмен байланысты. Осы бауль түрін музыка әлеміне Болепур Блюзі әкелді. Батыс Бенгалиядағы тағы бір танымал бауль – Болпурдан Рина Дас Баул. Ол және оның «Рангаматир Бауль» тобы 2017 жылы Швецияда өткен «Уркульт» фестивалінде, 2018 жылы Францияда өткен «Армор Индия» фестивалінде және 2021 жылы Португалиядағы «Вомэкс» сияқты бірнеше халықаралық шараларда өнер көрсетті. Оның музыкасын Саймон Броутон Songlines журналында талдады, ал 2019 жылы американдық Грэммиге ұсынылған блюграсс скрипкашысы Кейси Дриессен онымен бірге альбом жазды.
In the village of Jaydev Kenduli in Birbhum district of West Bengal, a Mela (fair) is organised in memory of the poet Jayadeva on the occasion of Makar Sankranti in the month of Poush. So many Bauls assemble for the mela that it is also referred to as "Baul Fair". In the village of Shantiniketan in West Bengal during Poush Mela, numerous Bauls also come together to enthral people with their music. Since 2006, an annual music show has been organised in Kolkata called "Baul Fakir Utsav". Bauls from several districts of Bengal as well as Bangladesh come to perform over a two day period. There are also the Western Bauls in America and Europe under the spiritual direction of Lee Lozowick, a student of Yogi Ramsuratkumar. Their music is quite different (rock /gospel/ blues) but the essence of the spiritual practices of the East is well maintained. In Bangalore near Electronic City Dr. Shivshankar Bhattacharjee has started Boul Sammelon (Gathering of Bauls) on 7–9 April 2017 on the occasion of the inauguration of Sri Sri Kali Bari (Goodness Kali's Temple). First time it held in Bangalore to embrace the Boul culture. More than 50 Bouls participated and sang soulful songs. Currently another version of Baul called the folk fusion also called baul rock is also greatly accepted by the audience, especially in West Bengal. Kartik das baul being a traditional folk singer, who has taken baul to different heights is being associated with folk fusion. This type of baul was brought into the world of music by Bolepur bluez. Another popular Baul from West Bengal is Rina Das Baul from Bolpur. She, along with her troupe named Rangamatir Baul, had performed in several international functions like Urkult Festival in Sweden in 2017, Armor India festival in France in 2018 and Womex in at Porto, Portugal in 2021. Her music was reviewed by Simon Broughton in Songlines and, in 2019, American Grammy nominated bluegrass Fiddler Casey Driessen collaborated with her on an album.
Белгілі әншілер
Лалон, Факир Лалон Шах, Лалон Шах, Лалон Факир (бенгал тілінде: লালন; 17 қазан 1774 – 17 қазан 1890; бенгал тілінде: 1 Картик 1179) – бенгалдың көрнекті философы, Баул әулиесі, мистик, әнші, әлеуметтік реформатор және ойшыл. Бенгал мәдениетінің символы саналатын ол, Рабиндранат Тагор, Кази Назрул Ислам және Аллен Гинзберг сияқты көптеген ақындар мен әлеуметтік-діни ойшылдарға шабыт берді және оларға әсер етті, бірақ ол "каста мен діни нанымдардың барлық айырмашылықтарын жобады". Өмірінде де, өлімінен кейін де діни төзімділіктің үлгісі ретінде кеңінен танылған ол, сонымен қатар ересілікпен айыпталды. Лалонның әндерінде барлық діндер мен сенімдер үйлесімде өмір сүретін қоғам бейнеленген. Ол Куштиа теміржол стансасынан шамамен 2 шақырым қашықтықтағы Чеурияда Лалон Ахра деп аталатын институтты құрды. Оның шәкірттері көбінесе Бангладеш және Батыс Бенгалда тұрады. Жыл сайын оның қайтыс болған күнін еске алу мақсатында мыңдаған шәкірттері мен ізбасарлары Лалон Ахраға жиналады және үш күн бойы оның әндері мен философиясын тойлап, талқылайды. Шах Абдул Карим (15 ақпан 1916 – 12 қыркүйек 2009) – бангладештік Баул музыканты. "Баул Самрат" атанған ол 2001 жылы Бангладеш үкіметінен Экушей Падак орденімен марапатталды. Оның ең танымал әндерінің кейбіреулері: Keno Piriti Baraila Re Bondhu, Murshid Dhono He Kemone Chinibo Tomare, Nao Banailo Banailo Re Kon Mestori, Ashi Bole Gelo Bondhu және Mon Mojale Ore Bawla Gaan. Ол өзінің шығармаларын "Баул Гаан" деп атады. Бхаба Пагла (1902–1984) – атақты үнді композиторы және Шығыс Бенгалияның маңызды гуруы. Ол көптеген Баулдардың рухани ұстазы болды және оның әндері Баул орындаушыларының арасында кеңінен танымал. Госто Гопал Дас – Бөлінген Бенгалияның (Шығыс және Батыс) Баул әнінің тәждіксіз императоры. Госто Гопал Дас 1948 жылдың 8 қаңтарында Үндістанның Батыс Бенгалиясындағы Хугли ауданында дүниеге келген. Пурна Дас Баул немесе Пуран Дас Баул, көбінесе Пурна Дас Баул Самрат ретінде танылатын (18 наурыз 1933 жылы туған) – Баул дәстүріндегі үнді музыканты және әншісі. Қазіргі Үндістанның тұңғыш президенті доктор Ражендра Прасад 1967 жылы Пурна Дасты Баул Самрат деп мойындады. Пурна Дас көптеген фильмдерде де ойнады, Англияда Мик Джаггер және Боб Дилан оны жеке құттықтады, ал Боб Дилан Пурна Дасқа өзі "Американың Баулі" болатынын айтты. Ол бір рет Диланмен бір концертте өнер көрсетті және Диланның "John Wesley Harding" альбомының мұқабасында пайда болды. Lalon Band – Бангладештің Кхулна қаласында құрылған бенгал халық, рок және фьюжн музыка тобы. Олар Факир Лалон Шахтан күшті ықпал алды. Топқа Бангладеш пен Батыс Бенгалиядағы ең танымал Баул әншілерінің бірі – Нигар Султана Суми жетекшілік етеді.
Lalon also known as Fakir Lalon Shah, Lalon Shah, Lalon Fakir (Bengali: লালন; 17 October 1774 – 17 October 1890; Bengali: 1 Kartik 1179) was a prominent Bengali philosopher, Baul saint, mystic, songwriter, social reformer and thinker. Regarded as an icon of Bengali culture, he inspired and influenced many poets, social and religious thinkers including Rabindranath Tagore, Kazi Nazrul Islam, and Allen Ginsberg although he "rejected all distinctions of caste and creed". Widely celebrated as an epitome of religious tolerance, he was also accused of heresy during his lifetime and after his death. In his songs, Lalon envisioned a society where all religions and beliefs would stay in harmony. He founded the institute known as Lalon Akhrah in Cheuriya, about 2 kilometres (1.2 mi) from Kushtia railway station. His disciples dwell mostly in Bangladesh and West Bengal. Every year on the occasion of his death anniversary, thousands of his disciples and followers assemble at Lalon Akhrah, and pay homage to him through celebration and discussion of his songs and philosophy for three days. Shah Abdul Karim (15 February 1916 – 12 September 2009) was a Bangladeshi Baul musician. Dubbed "Baul Samrat", he was awarded the Ekushey Padak in 2001 by the Government of Bangladesh. Some of his notable songs include Keno Piriti Baraila Re Bondhu, Murshid Dhono He Kemone Chinibo Tomare, Nao Banailo Banailo Re Kon Mestori, Ashi Bole Gelo Bondhu and Mon Mojale Ore Bawla Gaan. He referred to his compositions as Baul Gaan. Bhaba Pagla (1902 1984) was a famous Indian saint composer and an important guru from East Bengal. He has been a spiritual preceptor for many Bauls and his songs are very popular among Baul performers. Gosto Gopal Das is the Uncrowned Emperor of Baul Song of Undivided Bengal(East & West) is Gosto Gopal Das until date was born on 8 January 1948 in Hoogly District in West Bengal, India. Purna Das Baul or Puran Das Baul, popularly known as Purna Das Baul Samrat, (born 18 March 1933) is an Indian musician and singer, in Baul tradition. Dr. Rajendra Prasad, first President of the modern state of India, acknowledged Purna Das as Baul Samrat in 1967. Purna Das has also appeared in numerous films, and was personally fêted by Mick Jagger in England, and by Bob Dylan who told Purna Das that he himself would be 'the Baul of America'. He appeared in the same concert with Dylan once, and is appearing on the cover of Dylan's album John Wesley Harding. Lalon Band are Bengali folk, rock and fusion music band formed in Khulna, Bangladesh. They draw heavy influence from Fakir Lalon Shah. They are led by Nigar Sultana Sumi, one of the most renowned Baul singers in Bangladesh and West Bengal.