Кіріспе

Канадалық жазушы Суй Син Фар (нағыз аты Эдит Мод Итон; 15 наурыз 1865 – 7 сәуір 1914) – Солтүстік Америкадағы қытай халқы және қытай-американдық өмір туралы жазбаларымен танымал автор. "Суй Син Фар" – оның көптеген еңбектері жарияланған, қытайлар арасында кең таралған нарцисс гүлінің кантон тіліндегі атауы.

Өмірбаян

Англияның Чешир графтығындағы Макклсфилд қаласында туған Этон, саудагер болған ағылшын Эдвард Этонның қызы, ол Қытайдың Шанхай қаласында Ачуен Грейс Амой анасымен танысқан. Этон ата-анасының он төрт баласының үлкені және екінші баласы болды. 1865 жылы оның отбасы Англиядан АҚШ-тың Нью-Йорк штатындағы Хадсон қаласына көшіп келді, бірақ 1868 жылы Англияға оралғанға дейін онда қысқа ғана уақыт болды. 1872 жылы отбасы Солтүстік Америкаға қайта оралып, Канаданың Квебек провинциясындағы Монреаль қаласына қоныс аударды. Оның әкесі Grand Trunk Railway және, мүмкін, Hudon Mills компаниясында кеңсе кызметкері болып жұмыс істеді. 1882 жылы ол жұмысынан кетіп, өнері арқылы күнкөріс табуға тырысты. Дегенмен, балалары үйде білім алып, зихи ортада тәрбиеленді, бұл Эдиттің және оның кіші қарындасы Виннифредтің, Оното Ватанна псевдонімімен жазған, сәтті жазушылар болуына әкелді. Отбасының кедейлігіне байланысты Эдит Итон жас кезінде мектепті тастап, отбасын асырау үшін жұмыс істеді. 18 жасқа келгенде ол "Монреаль Стар" газетінде әріптер жинаушы болып жұмыс істеді. Ол кішкентай кезінен-ақ жазуды бастады; оның әңгімелері мен өлеңдері Монреальдің "Dominion Illustrated" журналында жарияланды, ал 1890 жылдан бастап Монреальдің ағылшын тіліндегі газеттерінде, "Montreal Star" және "Daily Witness" газеттерінде жергілікті қытай қауымдастығы туралы анонимді журналистік мақалалар жариялады. Ол сонымен қатар стенограф және заңгер хатшысы болып жұмыс істеді. 1891 жылы ол Монреальден қазіргі Онтарио штатындағы Тандер-Бэй қаласына стенограф және арнайы тілші болып жұмыс істеуге кетті. 1896 жылы ол шамамен алты ай бойы Ямайканың Кингстон қаласында "Gall's News Letter" газетінде журналист болып жұмыс істеді және қытайша псевдониммен жариялай бастады. Кейін ол Сан-Франциско, Лос-Анджелес, содан кейін Сиэтл қалаларына көшіп, шығыс жағалауға Бостон қаласына жұмыс істеуге барды. Заңгерлік қызметте жұмыс істеген кезінде ол жазуын жалғастырды. Оның сыртқы келбеті мен мінез-құлқы оған ағылшын қызы ретінде оңай өтуге мүмкіндік берсе де, 1896 жылдан кейін ол өзінің қытай тегін мойындады және ақ американдықтар арасында қытай әйелінің өмірі қандай екенін баяндайтын мақалалар жазды. 1896 жылы алғаш рет жарияланған қытайлық американдықтар туралы оның ойдан шығарылған әңгімелері, АҚШ Конгресі қытайлық иммиграцияны АҚШ-қа тыйым салған Қытайлықтарды алып тастау туралы заңды бекіткен кезде, жұмысшы табының қытайлықтарын қабылдау үшін оның қоғамына жасаған негізді өтініш болды. Келесі жылдары Итон өзінің алғашқы көркем әдебиеттер жинағын дайындап жүріп, бірнеше қысқа әңгімелер мен газет мақалаларын жазды. 1912 жылдың маусым айында жарық көрген "Мисс Спринг Фраганс" жинағы бірнеше байланысты қысқа әңгімелерден тұратын, роман ретінде сатылатын жинақ болды. Итон ешқашан үйленбеген. Ол Монреальде қайтыс болды және Маунт-Роял зиратында жерленді. Итон мен оның өмірін зерттеу, "Sui Sin Far/Edith Maude Eaton: A Literary Biography" атты Аннетт Уайт Паркс жазған әдеби өмірбаяны 1995 жылы жарық көрді. Мэри Чэпманның "Becoming Sui Sin Far: Early Fiction, Journalism and Travel Writing by Edith Maude Eaton" еңбегі бұл бұрынғы зерттеуді жаңартады.

Тақырыптар

Бала кезінде Итон қытай халқына деген жеккөрушілік пен қатыгездікті көрді. Осы оқиғалар оны қытайлықтардың өмірі туралы жазуға итермеледі, ал кейбір шығармаларының өзі қытай адам ретіндегі жеке тәжірибесіне арналған. "Еркіндер елінде" еңбегінде Итон ақ адамдар әлемінде қытай әйелі болу қандай екенін жазады. Суй Син Фар/Эдит Итонның авторсыз көптеген шығармалары Канада мен АҚШ-тағы қытай халқының күнделікті өмірін көрсетеді. Бұл туындылар қытай халқының тағамын, олардың бос уақытын қалай өткізетінін және тағы басқа да көптеген мәселелерді қамтиды.

Қазіргі қызығушылықтары

Көптеген ғалымдар Суй Син Фар/Эдит Итонды қытай тегі бар Солтүстік Американың алғашқы жазушыларының бірі деп атайды. Осы себепті Суй Син Фардың туындыларына жақында қызығушылық артып, олар қайта жаңғыруда. Британ Колумбия университетінің ағылшын тілі кафедрасының профессоры Мэри Чэпман "Becoming Sui Sin Far: Early Fiction, Journalism, and Travel Writing by Edith Maude Eaton" атты жинақты жариялады, онда Итонның 70 ерте туындысы топтастырылған. Осы туындылардың көпшілігі алғаш рет газеттерде жарияланғалы бері қайта басылмаған. Ол сонымен қатар Виннифред Итон мұрағатының директоры. Нью-Мексико университетінің ағылшын тілі және шетел тілдері мен әдебиеті кафедрасының доценті Ин Юй Сүй Син Фар туралы ғылыми зерттеулер жүргізіп жатыр. Ол "Эдит Мод Итон (Суй Син Фар)" мақаласына үлес қосты. 2017 жылы ол "Трамп дәуірінде Суй Син Фардың «Еркіндер елі»" атты еңбегін жариялады, онда Фардың жазбалары мен Трамп дәуіріндегі қазіргі әлеуметтік-саяси жағдай арасындағы байланыс көрсетілген.