Кіріспе

Кокос пластинасы – Орталық Американың батыс жағалауындағы Тынық мұхитының астындағы жас теңіздік тектоникалық пластина, Кокос аралының атымен аталады. Кокос пластинасы шамамен 23 миллион жыл бұрын Фараллон пластинасы екіге бөлінген кезде, соның ішінде Наска пластинасы да пайда болды. Кокос пластинасы да екіге бөлініп, кішкентай Ривера пластинасын құрады. Кокос пластинасы бірнеше басқа пластиналармен шектеседі. Солтүстік-шығысында Солтүстік Америка және Кариб пластиналары, батысында Тынық мұхиты пластинасы және оңтүстігінде Наска пластинасы орналасқан. Кокос пластинасының судан жоғары көтерілген жалғыз жері – Кокос аралы, ол Коста-Рика басқаруында болып, Коста-Риканың материгінен оңтүстік-батысқа қарай шамамен 550 км (342 миль; 297 теңіздік миль) қашықтықта жатыр. TOC

Геология

Кокос пластинасы Тынық мұхитының шығыс бөлігіндегі теңіз түбінің кеңеюі және Кокос қырқасы арқылы қалыптасқан, әсіресе геологтар Кокос-Наска кеңею жүйесі деп атаған күрделі аймақта. Пластина көтерілістен шығысқа қарай итеріледі және тығыздығы төмен Кариб пластинасының астына итеріледі немесе сүйреледі (мүмкін екеуі де). Субдукция процесінде, батып кетуімен бірге, алдыңғы жиегі қызып, үстіндегі мантияға суын қосады. Астеносфера деп аталатын мантия қабатында мантиялық тау жыныстары балқып, магма түзеді, осы арқылы үлкен қысыммен қызған су тұтқындалады. Нәтижесінде, субдукцияланатын жиектің солтүстік-шығысында Коста-Рикадан Гватемалаға дейін созылатын және Мексикаға қарай кеңейтілген жер сілкінісі белдеуімен қатар Орталық Американың вулкандық доғасы орналасқан. Кокос пластинасының солтүстік шекарасы – Орталық Америка шұңқыры. Шығыс шекарасы – трансформациялық жарық, Панама жарық аймағы. Оңтүстік шекарасы – мұхиттың орталық жотасы, Галапагос көтерілісі. Батыс шекарасы – тағы бір мұхиттың орталық жотасы, Тынық мұхитының шығыс жотасы. Галапагос аралдарының астындағы ыстық нүкте Галапагос көтерілісі бойында орналасқан. (Галапагос ыстық нүктесі мен Галапагос микропластинасын қараңыз). Кокос пластинасының солтүстігіндегі Ривера пластинасы шамамен 5-10 миллион жыл бұрын Кокос пластинасынан бөлінген деп саналады. Екі пластина арасындағы шекарада анық трансформациялық жарық байқалмайды, бірақ олар ерекше пластиналар ретінде қарастырылады. Кокос пластинасынан бөлінгеннен кейін Ривера пластинасы тәуелсіз микропластина ретінде қалыптаса бастады. 1985 жылғы Мехико қаласындағы және 2017 жылғы Чиапас жер сілкінісі Кокос пластинасының Солтүстік Америка пластинасының астына батып кетуінің салдары болды. 2001 жылғы қаңтар және ақпан айларындағы Эл Сальвадордағы құрылыс қиратушы жер сілкінісі осы пластинаның Кариб пластинасының астына батып кетуінен туындады.