Кіріспе
Америкалық баспагер, қоғамдық қайраткер және заманауи көкірекше (бра) ойлап тапқан адам (1892–1970)
Карес Кросби (туған Мэри Фелпс Джейкоб; 20 сәуір 1892 – 24 қаңтар 1970) Ол және оның екінші күйеуі Гарри Кросби «Black Sun Press» баспасын құрды, ол кейіннен әйгілі болған көптеген авторлардың алғашқы туындыларын жариялауда маңызды рөл атқарды, соның ішінде Анаис Нин, Кей Бойл, Эрнест Хемингуэй, Арчибальд МакЛейш, Генри Миллер, Чарльз Буковски, Харт Крейн және Роберт Дункан.
Ерте өмір және білім
1891 жылы 20 сәуірде Нью-Рошельде дүниеге келген, оны анасынан ажырату үшін "Полли" деп лақап атайтын болған. Полидің отбасы аса бай емес еді, бірақ оның әкесі, оның айтуынша, "итпен аң аулауға, қайықпен жүзуге және котильон биін басқаруға" тәрбиеленген және ол жомарт өмір сүрді. 1914 жылы отбасы оны бақшадағы қабылдау кезінде Англия короліне таныстырды.
Арқасыз бюстгальтердің дамуы
Сол жылы Кросби бір кешке дебютанттар балына дайындалды. Әдеттегідей, ол кит сүйегімен нығайтылған корсет және Мэридің бірнеше апта бұрын қоғамға алғаш рет киген сол көйлегін киді. Кросби өзінің дизайнын әйелдер төмен корсет киген кезде кеудеге жабатын бұрынғы жапқыштармен салыстырды. Оның дизайнында киімнің жоғарғы және төменгі бұрыштарына бекітуге арналған иық белдеулері болды, ал төменгі бұрыштарға бау-ленталар оралып, әйелдің алдынан байланатын, арқасы ашық көйлек киюге мүмкіндік берді. Кросби өзінің өнертабысы "әртүрлі дене бітіміндегі әйелдерге жақсы сай келетінін" және "теннис сияқты қарқынды жаттығулармен айналысатын адамдарға киюге ыңғайлы" екенін жазды. Кросбидің дизайны өзінің санатында патент алған алғашқы болғанымен, АҚШ патент бюросы және шетелдік патент бюролары 1860 жылдардың өзінде бюстгальтерге ұқсас әртүрлі ішкі киімдерге патент берген. Басқа бюстгальтер үлгілері де бұрын ойлап табылып, 1910 жылдан бері АҚШ-та кеңінен қолданылып келді. 1912 жылы американдық жаппай өндірісшілердің қатарында Bien Jolie Brassieres және DeBevoise Brassieres компаниялары болды. Соңғысы 1904 жылы Vogue журналында бюст-қолдауын алғаш рет жарнамалаған. Еуропаның жетекші кутюрьесі Люсиль бюстгальтерлерді белсенді түрде қолдады, ал Люсиль мен Пол Пуаре бюстгальтерлерді жетілдіріп, насихаттап, сәнді әйелдерге өздерінің дизайндарын киюге ықпал етті. Париж кутюрьесі Гермине Кадоль 1889 жылы кеуде қолдауын ұсынды. Оның дизайны 1900 жылғы Ұлы көрменің сенсациясына айналып, келесі он жылдық ішінде бай еуропалықтардың арасында жылдам сатылатын дизайнға айналды.
Іскерлік мансап
Ричард Пибодиге үйленгеннен кейін, Кросби 1920 жылғы 19 мамырда Массачусетс штатының заңдық куәлігін тіркеді, ол өзінің үйленген әйел екенін және күйеуінің банк шотынан қаражатты пайдаланып бизнес жүргізіп жатқанын мәлімдеді. 1922 жылы ол Fashion Form Brassière Company компаниясын құрды және өндіріс цехын Бостонның Вашингтон көшесінде орналастырды, онда сымсыз бюстгальтерлерді өндіру үшін екі әйелден тұратын шеберхана ашты. Бұл орын оның екінші күйеуі Гарри Кросбимен романтикалық кездесулерге ыңғайлы болды. Кейінірек жазылған "The Passionate Years" атты автобиографиясында ол "өзінің дизайнынан бірнеше жүз дана шығардым" деді. Ол бірнеше дүкеннен тапсырыс алды, бірақ бизнесі дамымады. Гарри конвенциялық бизнеске көңілі толмады және жомарт қорға ие болғандықтан, оны бизнесті жалғастырудан бас тартуға және жабуға көндірді. Дегенмен, Уорнер келесі тридцать жылда бюстгальтер патентінен 15 миллионнан астам АҚШ доллары табыс тапты. Кейінірек Кросби: "Бюстгальтер тарихта пароход сияқты үлкен орын алады деп айта алмаймын, бірақ мен оны өнертапқыш болдым" деп жазды. Кросби Пибодиді жақсы білімді, бірақ бағытсыз адам және тілексіз әке деп санайды. Бір жылдан кейін ол Мексика шекарасына шақырылып, Панчо Вилланың шекаралық шабуылдарын тоқтатуға қатысқан Бостондық милицияға қосылды. Одан бір жыл өтпей-ақ ол Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысу үшін жазылды. Олардың екінші баласы, Поллин Уитленд ("Полли") 1917 жылғы 12 тамызда дүниеге келді, бірақ Пибоди Нью-Йорктің Платсбург қаласындағы офицерлерді даярлау лагерінде болды, онда ол артиллерияда екінші лейтенант болып тағайындалды. Ол АҚШ армиясының 15-ші далалық артиллериясының 2-ші дивизиясының американдық экспедициялық корпусында капитан болды. Сәби Поллиге көбінесе Пибодидің ата-анасы күтім жасады, бірақ Кросби "Менің қайын атамы әдептілік пен минералдарға қатысты өте талапкер болған" деп еске алды. Кросбидің қайын анасы "монахиня сияқты киім киіп, төсекте де, сыртында да қатты крахмалданған манжеттер таққан". Ол Верденнің екінші шайқасында болды. Шайқастан кейін оның бөлімшесі (француздық 120-шы дивизияға қосылған 29-шы жаяу әскер дивизиясы) батылдығы үшін марапатталды, ал 1919 жылы Кросби Круа де Герде орденімен марапатталған ең жас американдықтардың бірі болды. Кросби күнделігінде: "Көптеген адамдар белгілі бір ақыл-ойымен өліп, кеш болғанда, өкінуге болатын жалғыз нәрсе - қателіктерің екенін түсінеді" деп жазды. Ол өмірін өз қалауынша өткізетініне уәде берді. Кешкі ас дастарқанында Гарри сол жақтағы қызбен сөйлеспейтін, бұл әдептілікті бұзушылық еді. Кейбір деректер бойынша, Гарри екі сағаттың ішінде тоқпақ денелі миссис Пибодиге ғашық болды. Ол оған ойын-сауық паркіндегі "Сүйіспеншілік туннелінде" сүйіспеншілігін білдірді.
Ричард Пибодимен ажырасу
1921 жылдың маусым айында ол Дикпен ресми түрде ажырасып, ал желтоқсан айында ол ажырасуды ұсынды. 1922 жылдың ақпан айында Поли мен Ричард Пибоди заңды түрде ажырасып кетті. Дик кейіннен алкоголизмнен айығып, "Шарап ішудің жалпы түсінігі" (1933) атты еңбегін жариялады. Ол алкоголизмді емдеудің ешқандай әдісі жоқ деп тұңғыш рет мәлімдеді. Оның кітабы бестселлер болып, Анонимді алкоголиктер ұйымының негізін қалаушы Билл Уилсонға үлкен ықпал етті. Кросби сегіз ай бойы Шоумут Ұлттық банкіде жұмыс істеді. Ол алты күн бойы ішіп-жеп, жұмыстан кетті. 1922 жылдың мамырында ол Парижге көшіп, отбасымен бірге Морган, Харжес және Сие, Морган отбасының Париждегі банкіне жұмысқа орналасты. Бұл орынды болды, өйткені Кросби американдық капиталист Дж. П. Морганның әйелі Джесси Морганның немере інісі еді, бірақ ол сонымен қатар Richard Peabody мен Гарри Кросбидің құдасы болғандықтан, бұл ыңғайсыз болды. Поли бұрын Англияға туған-туыстарына барып келген еді, сондықтан Кросби оған сол жерде барып қайтты. 1922 жылдың мамыр-шілде айларында олар Парижде бірге тұрды. Поли Гарридің әдеттегіден тыс мінез-құлқын төзімділікпен қабылдады және көп ұзамай оның өз сарайшылары болды. Кейіннен олар екінші шүберектерін Клиторис деп атады, Каресстің кішкентай қызы Полинге ол грек құдайының атымен аталған. 1925 жылдың шілдесінде Гарри 14 жастағы "Нубиль" деген лақап атпен аталған "балалық бет пен үлкен көкіректі" Нормандиядағы Этрета қаласында көрген 14 жастағы қызмен жыныстық қатынаста болды. Гарри жасы белгісіз жігітпен жыныстық қатынаста болды, оның гомосексуалды құмарлықтары туралы мәлімет жоқ. Гарри ат жарыстарына ставка жасауды ұнататын. Олар алғаш рет Африкада бірге опиум шеккен, ал бір кешке достары Констанс Кроншиншильд Кулидж олардың есігін қаққанда, олар оның шақыруын қабыл алып, Дросссоның пәтерінде қосылды. Дросссоға шақыру бірнеше тұрақты және кездейсоқ достармен шектелген, өйткені ол опиумның үйі болған. Дроссоның үйінде ол кішкентай бөлмелерді тапты. Caresse ол келген кезде сенсация жасады, өйткені ол Констанция есікті қағып, төсекке дайын болған, сондықтан ол тез киім киіп, бірақ астында ештеңе кимеді. Осы танысудан кейін Гарри Дросссоға жиі келіп тұратын болды, кейде ол үйден бірнеше күн бойы алыстайтын. Бір жылдан кейін Гарри банкирдің өмірінен шаршап, жұмыстан шығып, 1920-ші жылдардағы Американың шектеуші атмосферасынан көңілі қалған америкалықтардың жоғалған ұрпағына қосылды. Гарри Карэссінің балаларымен мүмкіндігінше аз араласуға тырысты, сондықтан бірінші жылдан кейін олар оның ұлы Биллиді Англияның Гэмпширдегі Чим мектебінде оқытты. 1928 жылы Гарри өзінің туған ағасы Уолтер Берридің 8000-нан астам сирек кітаптан тұратын қомақты жинағын мұра етті, ол жинақты бағалады, бірақ ол жүздеген томдарды беру арқылы азайтты. Ол Синаның бойындағы кітап киіз үйлеріне сирек кездесетін алғашқы басылымдарды тығып тастағаны белгілі. Гарри кейінірек Картье Брессон "жас баладай, ұялшақ, әлсіз, және сүт сарысуы сияқты жұмсақ көрінді" деді. Кросбидің Техастағы досы Картье Брессонды фотосуретке көбірек көңіл бөлуге шақырды. Карье Брессон Карес пен Гарри ұсынған ашық жыныстық қатынасты қабылдап, онымен жыныстық қатынасқа түсті. 1931 жылы, Гарридің өзін-өзі өлтіргенінен екі жыл өткен соң, Каресс Кросбимен болған қарым-қатынасының аяқталуы Картье Брессонның жүрегін күйретті, ол Француз колониялық Африканың Пил Сүйегі Жағалауына қашып кетті. 1928 жылы Гарри мен Карес баспаның атын "Black Sun Press" деп өзгертті, бұл Гарридің өлімге және күннің символикасына деген қызығушылығына сәйкес болды. "Қара күн" баспасы 1920 жылдары Париждегі ең маңызды шағын баспаханалардың біріне айналды. 1929 жылы Карессе мен Гарри екеуі де әдеби журналдың 16/17 санында жарияланған поэт Юджин Джоластың "Сөз революциясы" жариялауына қол қойды. Гарри қайтыс болғаннан кейін, Карес 1936 жылға дейін жариялауды жалғастырды, содан кейін ол Еуропадан Құрама Штаттарға кетті.
Гарридің өзін-өзі өлтіруі
1928 жылдың 9 шілдесінде Гарри 20 жасар Жозефина Нойс Ротчпен танысты, оны ол «Күннің ең жас ханшайымы» және «От ханшайымы» деп атады. Оның әулеті 1690 жылы Кейп-Кодтың Провинстаун қаласына алғаш қоныстанған. Жозефина Гарридің «Венераның транзиті» атты өлеңдер жинағына шабыттандырды. Ол Гарриден бірнеше жас кіші болғанымен, Гарри Жозефинаға ғашық болды. 1928 жылдың 24 шілдесінде анасына жазған хатында Гарри былай деп жазды:
«Мен Лидода кездескен (таныстырылмаған) бір қызбен қарым-қатынастамын. Ол жиырмада, әдемі және оның аты – Жозефина. Мен қыздарды олардың санасы қалыптаспаған, жас кезінде ұнатамын». Жозефина мен Гарридің қарым-қатынасы Жозефина тұрмысқа шыққанға дейін жалғасты, содан кейін бұл байланыс уақытша үзілді. Бірақ Жозефина бұл қарым-қатынасты қайта жақсыртып, 1929 жылдың қараша айының соңында Гарри мен Жозефина Детройтке сапар шегіп, онда «Гарри Крейн мырза және ханым» деген атпен қымбат Book Cadillac қонақ үйіне орналасты. Төрт күн бойы олар бөлмеде тамақтанды, опиум шегіп, жыныстық қатынас жасады. Жозефина 20 жасынан бері актер болу арманымен өмір сүрді және суретші Эмлен Эттингтің «Poem 8» (1932) және «Oramunde» (1933) атты екі қысқа эксперименталды фильмінде биші ретінде ойнады. Гарридің қайтысынан кейін Кросби «Black Sun Press» баспасының қызметін кеңейтті. 1952 жылдан кейін баспа көптеген жұмыстарды жариялаған жоқ болса да, 1963 жылы Джеймс Джойстің «Жиналған өлеңдері» жарық көрді. Баяулауға қарамастан, Кросби 1970 жылы қайтыс болғанға дейін баспа ресми түрде жабылмады.
"Қара күн" баспасының жалғасы
Гарридің өзін-өзі өлтіргенінен кейін Карес өзін "Қара күн" баспасына арнады. Ол сондай-ақ Жак Порелмен бірге, ол Crosby Continental Editions деп атаған, әлі танымал болмаған кезде, қағаздық кітаптарды басып шығару үшін қосалқы кәсіпорын құрды. Ұзақ жылдар бойы дос болған Эрнест Хемингуэй оған жаңа кәсібі үшін тұңғыш том ретінде "Жазғы ағындар" (1926) немесе "Күн де шығады" (1926) кітаптарын таңдауға мүмкіндік берді. Карес бұрынғысын таңдады, ол "Күннің шығысы" кітабына қарағанда нашар қабылданыпты. Ол Хемингуэйдің шығармаларынан кейін 1932 жылы тағы тоғыз кітап жариялады, соның ішінде Уильям Фолкнердің "Құтқарылу ошағы", Кей Бойлдың "Өткен жылдан бұрынғы жыл", Дороти Паркердің "Тірілерге айтылған зар", және Антуан де Сент-Экзюперидің "Түнгі ұшу" кітаптары, сондай-ақ Поль Элуард, Макс Эрнст, Ален Фурнье, Джордж Гросс, К.Г. Юнг және Чарльз Луи Филипптің шығармалары да кірді. Алты айлық сатудан кейін кітаптар шамамен 1200 АҚШ долларын құрады. Кросби АҚШ баспагерлерін өзінің кітаптарын таратуға көндіре алмады, себебі қағаздық кітаптар әлі кеңінен таралмаған еді, өйткені баспагерлер оқырмандар оларды сатып алатынына сенімді емес еді. Оның досы Констанс Бертті "еркіндік сүйгіш" және "толығымен құштарлықпен басқарылатын" деп сипаттады. Кросби Миллердің ұсынысын қабылдады. Ол Генри Миллер берген атауды, Opus Pistorum (кейін Миллердің жұмысы ретінде "Париждің төбелері астында" деп қайта басылды) кітаптың жоғары жағына жазды және бірден жұмысқа кірісті. Миллер Американы көлікпен аралап саяхатқа кетті. Кросби 200 бетті шығарды, ал коллекционердің өкілі одан да көп сұрады. Басқа да келушілердің арасында Макс Эрнст, Бакминстер Фуллер, Стюарт Кайзер, Генри Миллер, Анаис Нин, Эзра Паунд және Парижде болған кездегі оның басқа да достары болды. Кросби Вашингтон қаласына толық уақытқа көшіп келді, ол 1937 жылдан 1950 жылға дейін 2008 Q Street NW мекенжайында үйге ие болды, және ол Карес Кросбинің заманауи өнер галереясын ашты. 1943 жылдың желтоқсанында ол Генри Миллерге өзінің галереясы туралы естігенін және оның кейбір суреттерін онда көрсетуге қызығушы екенін сұрап хат жазды. Ол көптеген танымал суретшілер мен жазушылардың жұмыстарын жинады, соның ішінде: Луи Арагон, Кей Бойл, Гвендолин Брукс, Стерлинг А. Браун, Чарльз Буковски, Альбер Камю ("Германиялық досқа хат", оның ағылшын тіліндегі алғашқы жариялануы), Анри Картье-Брессон.
In December, 1943, she wrote Henry Miller to ask if he had heard about her gallery, and if he would be interested in exhibiting some of his paintings there. She secured contributions from a wide variety of well known artists and writers, including: Louis Aragon, Kay Boyle, Gwendolyn Brooks, Sterling A. Brown, Charles Bukowski, Albert Camus (Letter to a German Friend, his first appearance in an English language publication), Henri Cartier Bresson,
Соғыстан кейінгі іс-әрекет
Кросби қайтадан саяси белсенділікке араласып, "Әлемдік қоғамдастық" тұжырымдамасын қабылдаған "Соғысқа қарсы әйелдер" және "Әлем азаматтары" ұйымдарын құрды, мұндай идеяны Бакминстер Фуллер сияқты басқа да белсенділер қолдады. Кросби Грекияның Дельфи қаласында әлемдік азаматтар орталығын құру жұмысын жалғастырды. 1942 жылы ол Аполлон тоғалына көрінетін шағын үй сатып алды. 1952 жылдың қазан айында ол өз мүлкіне баруға тырысты, бірақ Бриндизиден келген паромнан түскен кезде Корфуда қарулы күзетшілермен кездесті. Полиция оны Корфу сарайындағы қонақүйге үй қамауына алды, үш күннен кейін Грекияға келгеніңізге қуаныштаймыз демей, елден кетуді бұйырды. Американдық консул оған грек үкіметінің оны әлі де "Грекияның экономикасы мен саясатына қауіпті деп санайтынын" хабарлады.
Ұлының өлімі
1954–55 жылдың қысында Кросбидің ұлы Билли Пибоди американдық «American Overseas Airlines» әуе компаниясының Париж кеңсесіне жетекшілік етті. Ол әйелі Жозетамен бірге Рю-дю-Бак көшесіндегі үшінші қабатқа көтерілетін шағын пәтерде тұрды, оны камин мен пешпен жылытатын. 1955 жылдың 25 қаңтарында Билли ұйықтағанда көміртек газынан уланып қайтыс болды, ал Жозета есінен танып, дәрігерлер оны қайта тірілтуге мүкіндік алды. Кросби оның жерлеу рәсіміне Парижге сапар шекті, бірақ соған қарамастан колледждерде лекция оқып, өмірі мен «Black Sun Press» баспасы туралы айтты. Ол қаланы электрлендіруге қаржы жұмсады, осылайша көрші ауылға электр қуатын жеткізді. Ол журналистерге қалада 320 бөлме бар екенін айтты, немесе «кем дегенде, ауыл тұрғындары осылай дейді», ал құжаттарда нақты 180 бөлме тіркелген. Көптеген бөлмелердің төбесі 6 метр биіктікте болды, ал сарайды жылыту өте қиын еді. «Маған ақша төлесеңіз де, мен мұнда тұрмас едім», – деді ол журналистке. Сарайдың тұрғын бөлігі үш негізгі пәтер мен екі ауладан тұрды. Бас залдың қабырғалары 16 ғасырға жататын фрескалармен безендірілген. Ол сарайды әртүрлі суретшілерге баспана ретінде пайдаланды және поэзия семинарларын өткізді. Генри Миллер Рокка Синибальданы «Абруцци төбелеріндегі шығармашылық өнер мен гуманистік өмір сүру орталығы» деп сипаттады. «Time» журналы оны «Париждегі эмигрант жазушылардың жоғалған буынының әдеби анасы» деп атады. Анаис Нин оны «достықтарды араластырып, қайнатып, құратын гүл тозаңын таратушы» деді. Ол 1920 жылдары қолдаған көптеген жазушылардың белгілі және тіпті канонды авторларға айналғанын көруге жетті. Ол өнертапқан бюстгальтер бірнеше өзгерістен өтіп, бүкіл әлемдегі әйелдердің стандартты іш киіміне айналды. Оның алғашқы екі күйеуі мен ұлы Билли одан бұрын қайтыс болды. Оның қызы Поллен Пибоди де Мун Норт Драйсдейл және екі немересі одан қалды. Оның өмірінен 1600-нан астам фотосуреттері, сондай-ақ оның достары Джеймс Джойс пен Кей Бойлдің қолжазбалары сақталды. 2004 жылы «Fine Line Features» компаниясы Андреа Берлоффтың «Harry & Caresse» атты тұңғыш сценарийін сатып алды. Алғашында Лассе Холстрем режиссер ретінде, ал Лесли Холлеран продюсер ретінде тағайындалды.
Бас редактор ретінде
Портфолио: Интерконтинентальді тоқсандық журнал. Алты нөмір, Вашингтон, Д.К.