Кіріспе

Мұрагерлікке қатысты құқықтық термин Per stirpes (/pɜr/ /'stɜrpiz/; "тамырлар бойынша" немесе "туып-өскен орындары бойынша") – мұрагерлік және мүлік құқығында қолданылатын латын тілінен шыққан құқықтық термин. Көшкеннің мүлкі Per stirpes қағидасы бойынша бөлінген жағдайда, отбасының әр тармағы мүліктің тең үлесін алады. Егер бір тармақтың бірінші буындағы мұрагері көшкенге дейін қайтыс болса, сол мұрагерге тиер үлес оның ұрпақтары арасында тең үлеске бөлінеді. Бұл қағида "қатаң Per stirpes" немесе "ескі ағылшын тәсілі" деп те аталады және бір буынның мүшелері әртүрлі сомада мұрагерлікке ие болуы мүмкін болғандықтан, жан басына шаққандағы бөлістен ерекшеленеді. Англия мен Уэльстегі 1837 жылғы Өсиет заңының 33-бабында бұл "туыстық байланыстары бойынша" деп аталады.

Мысалдар

1А мысал: А. мұра қалдырушы өсиетімен мұрасын ұрпақтарына тең үлестерде, тамыр бойынша бөлуді (per stirpes) қарастырады. А-ның үш баласы бар: В, С және Д. В қазірде қайтыс болған, бірақ екі баласы (А-ның немерелері) – В1 және В2 қалдырған. А-ның өсиеті орындалғанда, тамыр бойынша бөлуге сәйкес, С және Д әрқайсысы мұраның үштен бір бөлігін, ал В1 және В2 әрқайсысы алтыдан бір бөлігін алады. В1 және В2 отбасының бір «тамыры»н құрайды және олар С пен Д-ге филиал ретінде берілген үлестерге тең үлес алады (1-сурет). 1B мысал: Егер В1 немересі А-дан бұрын қайтыс болып, екі бала – В1a және В1b қалдырса, ал В2 немересі де қайтыс болып, үш бала – В2a, В2b және В2c қалдырса, онда тамыр бойынша бөлу кезінде С пен Д әрқайсысы мұраның үштен бір бөлігін алады; В1a мен В1b әрқайсысы он екіден бір бөлігін алады, олар бір тамырды құрайды; ал В2a, В2b және В2c әрқайсысы он сегізден бір бөлігін алады. Осылайша, В, С және Д тамырлары мүліктің барлық бөлігінің тең үлесін алады, В1 және В2 тамырлары В тамырының үлесін тең үлестерде алады, В1a және В1b В1 тамырының үлесін тең үлестерде алады, ал В2a, В2b және В2c В2 тамырының үлесін тең үлестерде алады.