Кіріспе

Органикалық химияда аминдік қант – гидроксил тобы амин тобымен алмастырылған қант молекуласы. 60-тан астам аминдік қант белгілі, олардың ең көп таралғаны – N-ацетилглюкозамин (2-амин, 2-дезокси қант), ол хитиннің негізгі құрауышы. N-ацетилглюкозамин және сиали қышқылы сияқты амин тобын қамтитын қанттардың туындылары, мұндағы азот формальды амин емес, күрделі функционалдық топтардың бөлігі болып табылады, сондай-ақ аминдік қанттарға жатады. Аминогликозидтер – бактериялық белок синтезін тежейтін микробқа қарсы қосылыстар класы. Бұл қосылыстар аминдік қанттар мен аминциклитолдардың конъюгаттары болып табылады.

Гликальдардан

Гликалдар – моносахаридтердің циклдік энол эфирлік туындылары, сақинаның 1 және 2 көміртек атомдары арасындағы қос байланысқа ие. C2 позициясындағы N-функционалды гликалдар, гликозидтік байланыс қалыптасумен біріктірілгенде, амин қанттарын синтездеудің жиі қолданылатын стратегиясы болып табылады. Бұл азидтерді пайдалану арқылы жүзеге асырылады, одан кейін амин қантын беретін редукция жасалады. C2 позициясына азид тобын енгізудің бір артықшылығы – оның реакцияға қатыспайтын қасиеті, бұл 1.2 цис гликозидтік байланыстың стереоселективті синтезіне негіз болуы мүмкін. Азидтер жоғары аймақтық таңдаулылықты қамтамасыз етеді, бірақ C1 және C2 позицияларындағы стереоселективтілік көбінесе нашар болады. Әдетте аномерлік қоспалар алынады және C2 позициясында қалыптасқан стереохимия бастапқы субстраттарға күшті тәуелді. Галактал үшін азидтің қос байланысқа қосылуы, C4 позициясындағы осьтік топтың тудырған кеңістіктік кедергісінің салдарынан, экваторлық бағытта басымдықпен жүреді. Глюкал үшін азид экваторлық және осьтік бағыттардың екеуінен де шамамен бірдей ықтималдықпен шабуылдай алады, сондықтан оның таңдаулылығы төмендейді. Гликалдарды тиофенолмен (Майкл қосылысы) өңдеуден кейін нитраттау арқылы да амин қанттарына айналдыруға болады, бұл тиогликозид донорын береді. Бұл әмбебап донор, гликозидтік байланысты орнату үшін қарапайым спирттермен немесе көмірсулармен әрекеттесе алады, ал нитро тобын тотығуға ұшырату және N-ацетилдеу қажетті өнімді береді. Бір ыдыстағы реакциялар да хабарланған. Мысалы, тиантрен-5 оксиді және Tf2O арқылы белсенділенген гликал, амидтік нуклеофилмен және гликозил қабылдағышымен әр түрлі 1,2 транс С2 амидогликозидтерді алу үшін өңделеді. C2 позициясына азотты енгізу де, гликозидтік байланыс қалыптасу да стереоселективті түрде жүреді. Бұл әдіс C2 позициясында табиғи және табиғи емес амидтік функционалдық топтарды енгізуге мүмкіндік береді, және ең бастысы, бір ыдыстағы процедурада гликозидтік байланыстың бір уақытта қалыптасуын қамтамасыз етеді.

Нуклеофильді ығысу арқылы

Нуклеофильдік орын ауыстыру амин қанттарды синтездеу үшін тиімді стратегия болуы мүмкін, бірақ сәттілік нуклеофилдің табиғатына, кететін топтың түріне және қант сақиналарындағы орын ауыстыру орнына тікелей байланысты. Бұл мәселенің бір қыры – C2 позициясындағы орын ауыстырулар аномерлік орталыққа жақын болғандықтан баяу жүреді; бұл, әсіресе, осьтік бағытталған агликондары бар гликозидтерге қатысты. Эпоксидтер – C2 позициясына азид тобын енгізу үшін нуклеофильдік орын ауыстыру реакциясын іске асыруға қолайлы бастапқы материалдар. Ангидроқант 21 тиогликозидке 22 түрлендірілуі мүмкін, ол 2-азид-2-дезокси-O-гликозидтерді алу үшін спирттермен реакцияға түсуге донор ретінде қолданылады. Соңғы тотығу және N-ацетилдендіру қажетті 2-N-ацетамидо-2-дезоксигликозидтерді береді.