Кіріспе

Төрт аяқты жануарлардың бірнеше тобы екіншілік суға бейімделуге ұшырады, яғни құрлықта ғана өмір сүруден суда кем дегенде уақыттың бір бөлігін өткізуге эволюциялық өзгеруге. Бұл жануарлар "екіншілік су жануарлары" деп аталады, себебі олардың ата-бабалары жүздеген миллион жылдар бойы құрлықта өмір сүргенмен, барлығы бастапқыда су жануарларынан тараған (төрт аяқты жануарлардың эволюциясын қараңыз). Бұл ата-бабалары судан ешқашан шықпаған, сондықтан қазіргі балықтар сияқты негізгі су жануарлары болған. Екіншілік суға бейімделулер көбінесе түр пайда болудың бастапқы кезеңінде, жануар қолжетімді азық табу үшін суға кіргенде дамиды. Келесі буын жануарлары суда көбірек уақыт өткізгенде, табиғи іріктеу олардың одан да көп бейімделулерін қалыптастырады. Кейінгі буын жануарлары өмірінің көп бөлігін суда өткізіп, жұптасу үшін ғана құрлыққа шығады. Соңында, толық бейімделген жануарлар суда немесе мұзда жұптасып, бала туа алады.

Мезозаврлар

Мезозаврлар – шамамен 299-270 миллион жыл бұрын ерте перм кезеңінде (цизуралиан) өмір сүрген кішкентай су жорғалаушылар тобы. Мезозаврлар – су ортасында тіршілік еткен алғашқы жорғалаушылар, олар құрлықта тіршілік ететін ата-бабаларынан суға қайта оралған. Көптеген авторлар мезозаврларды толыққанды су жорғалаушылары деп есептейді, бірақ ересек жануарлар жартылай сулы болуы мүмкін.

Қайыңдар

Архелон - қазір жойылып кеткен, бор дәуіріне жататын алып теңіз тасбақасының бір түрі. Оның кіші туыстары бүгінгі теңіз тасбақалары ретінде сақталып қалған.

Скваматтар

Сквамата - бауырымен жорғалаушылардың ең ірі тобы, оған кесірткелер, жыландар және амфисбаниандар (құрттәрізді кесірткелер) кіреді. Көптеген сулы сквамата түрлері белгілі, олар тірі және жойылған; суға қайта бейімделу бірнеше рет пайда болған. Динозаврлармен бірге өмір сүрген, бірақ олармен тығыз байланысы жоқ мозазаврлар сырттан крокодилдерге ұқсаған, бірақ теңіз өміріне күштірек бейімделген. Ғалымдар мозазаврлардың ең жақын туыстары кесірткелер ме, әлде жыландар ма, деген мәселені әлі де талқылауда. Мозазаврлар 66 миллион жыл бұрын, динозаврлармен бірге жойылды. Қазіргі кезде теңізде көп уақыт өткізуге бейімделген скваматалардың ішінде теңіз игуаналары мен теңіз жыландары бар. Теңіз жыландары теңіз ортасына кеңінен бейімделген, тірі туады және құрлықта қозғалуға шамасы келмейді. Олардың бейімделу эволюциясы примитивті Laticauda туысына қарағанда көрінеді, олар жұмыртқа салу үшін құрлыққа оралуға мәжбүр.

Иктиозаврлар

Бұл теңіз бауырымен жорғалаушылардың ата-бабалары қайтадан мұхитқа оралған. Иктиозаврлар дельфиндерге сырттай ұқсағандықтан, олар сияқты толыққанды бейімделді, тіпті жұмыртқа тумай, тірі туған балалар өмірге келтірді.

Крокодиломорфтар

Крокодиломорфтар - крокодилдер мен олардың жойылған туыстарын қамтитын рептилиялар тобы. Көптеген, бірақ барлық крокодиломорфтардың емес, су ортасында немесе жартылай су ортасында өмір сүру салты болған. Metriorhynchidae тобы ашық мұхитта өмір сүруге қарай ерекше бейімделген, оның ішінде аяқ-қолдардың жүзбеге айналуы, құйрық қанатының дамуы, тегіс, қабықсыз тері және тіпті тірі туу мүмкіндігі болған.

Сароптиригиялық

Савроптеригиялар Пермь жойылуынан кейін көп ұзамай жердегі ата-бабаларынан пайда болды және триас кезеңінде өркендеді, бірақ осы кезеңнің соңында Плезиозавриялардан басқаларының барлығы жойылып кетті. Плезиозаврлар креда-палеоген жойылу оқиғасында жойылды, осы оқиға құс емес динозаврларды да өлтірді. Савроптеригияларға плакодонттар, нотозаврлар, плезиозаврлар және плиозаврлар кіреді.

Балық тұқымдасы

Палеоцен дәуірінде (шамамен 66–55 миллион жыл бұрын) ежелгі кит Пакицет өзендерде немесе жақсы тереңдігі аз теңіздерде жартылай сулы өмір салтын бастады. Ол қазіргі киттердің, дельфиндердің және порпоизалардың атасы болды. Киттер теңіз өміріне кеңінен бейімделген және құрлықта тіршілік ете алмайды. Олардың бейімделуін арқалық үскіргіш, балиндар тістері және су эхолокациясы үшін қолданылатын бас сүйегінің "мелон" мүшесі сияқты көптеген ерекше физиогномикалық ерекшеліктерінен көруге болады. Киттің ең жақын қазіргі құрлықтағы туысы – гиппопотам, ол уақытының көп бөлігін суда өткізеді және оның атының мағынасы тікелей «өзеннің аты» дегенді білдіреді.

Сиреньдіктер

Дигунг пен мантидің ата-бабалары шамамен 45-50 миллион жыл бұрын мұхитта пайда болды.

Қиырқабықтылар

Қазба мүшелерінің деректері фоцидтердің 12-15 миллион жыл бұрын, ал одобенидтердің шамамен 14 миллион жыл бұрын болғанын көрсетеді. Олардың ортақ атасы одан да ертерек болған болуы керек.

Мұзды аюлар

Мұзды аюлар көбінесе суда емес, мұзда өткізеді, бірақ олардың дене құрылысы су ортасына бейімделудің бастапқы белгілерін көрсетеді (жоғары майлы қабаттары және мұрын тесіктерінің жабылу қабілеті), суға сүңгу және дене температурасын реттеуге дайындығын көрсетеді. Мұзды аюдың қазба қалдықтары шамамен 100 000 жыл бұрын да келген. Мұзды аюдың денесі қалың жүнді және майлы қабаттармен қапталған, бұл оны суықтан қорғайды.

Адамдар

Сулы маймыл гипотезасын қолдаушылар адам эволюциясының бір бөлігінде су ортасына бейімделу болғанын жақтайды. Бұл бейімделу адамның түксіз болуын, екі аяқпен жүруін, тері астындағы май қабатының қалыңдауын, дауыс қорының төмен түсуін, тері жабыны (верникс казеоза), қаптал мұрынды және басқа да түрлі физиологиялық және анатомиялық өзгерістерді түсіндіруге болады деп есептеледі. Адам эволюциясын зерттейтін көптеген ғалымдар бұл теорияны қабылдамайды.