Кіріспе
АҚШ Әскери-теңіз күштерінің "Касабланка" классындағы эскортты авиатасымалдағышы.
USS Kwajalein (CVE 98) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ Әскери-теңіз күштері үшін салынған 50 кемелік серияның қырық төртінші кемесі. Ол Кваджалейн шайқасында американдық әскерлер Кваджалейн атолын басып алғандығы құрметіне аталған. Кеме 1944 жылдың мамыр айында суға түсіріліп, маусым айында қолданысқа берілді және Филиппин кампаниясын қолдауға қызмет етті. Соғыстың кейінгі кезеңінде ол жабдықтауды қамтамасыз ететін авиатасымалдағыш ретінде қызмет етті, осы кезде "Кобра" тайфунынан зақым көрді. Соғыстан кейін ол "Сиқырлы кілем" операциясына қатысып, Тынық мұхиты аймағынан АҚШ әскери қызметшілерін елдеріне қайтарды. 1946 жылдың мамыр айында кеме қызметтен босатылып, Тынық мұхиты резервтік флотына қойылды. Ақырында, 1961 жылдың қаңтар айында металлға тапсырылды.
Дизайн және сипаттама
Кваджалейн – «Касабланка» класындағы эскорт-тасымалдауыш, ең көп салынған әуе кемелерінің түрі. Ол соғыстың басындағы ауыр шығындарды толықтыру үшін, құрастырылған бөліктерді пайдаланып, жаппай өндірілуге арналған. Бауырларымен стандартизацияланған, оның жалпы ұзындығы 156,06 м, су сызығы бойынша ұзындығы 149,35 м, ені 19,81 м, ең кең жері 32,92 м, су ағыны 20 фут (6 м) болды. Ол стандартты, толық жүктемемен ауыстырды. Оның ангар палубасы 257 фут (78 м), ал ұшу палубасы 477 фут (145 м) ұзындықта болды. Кемеде екі Skinner Unaflow поршеньді бу машинасы орнатылған, олар екі шпиндельді қозғалтады, бұл оған жылдамдық алуға мүмкіндік берді. Кеменің круиздік қашықтығы болды, сағатына жылдамдықпен. Кеменің ықшамдығы оның тұмсығына әуе кемесін ұшыруға арналған катапультаны орнатуды талап етті, сондай-ақ ұшу және ангар палубалары арасында әуе кемесінің қозғалысын жеңілдету үшін екі лифт болды: біреууі алдында, біреуі артқы жағында. Артқы бөлігінде 38 калибрлі қос мақсатты зениттік қару орнатылған. 8 «Бофорс» зениттік пулеметі және палуба периметрі бойынша орналасқан 12 «Оерликон» пулеметімен әуе шабуылынан қорғаныс қамтамасыз етілді. Соғыс аяқталған кезде «Касабланка» класындағы кемелер 30 мм-лік 20 зениттік қаруды тасымалдауға бейімделді, ал 40 мм-лік зениттік қарулардың саны екі есеге көбейтіліп, 16-ға жеткізілді. Бұл өзгерістер камикадзе шабуылдарынан салдарынан туындаған өлім-жұлымның өсуіне жауап ретінде жасалды. «Касабланка» класындағы эскорт-тасымалдауыштар 860 адамнан тұратын экипаж және 50-56 адамнан тұратын авиаэскадрильямен жұмыс істеуге арналған, бірақ соғыс жағдайында экипаж саны көбейтілуі жиі қажет болды. Жағдайға байланысты «Касабланка» класындағы эскорт-тасымалдауыштар 27 әуе кемесін тасымалдауға арналған, бірақ қосымша әуе кемесін ангар палубасында орналастыруға болады.
Құрылыс
1942 жылғы 18 маусымда оның құрылысы Кеме қатынасы жөніндегі комиссия келісімшарты бойынша Kaiser Shipbuilding Company, Ванкувер, Вашингтон компаниясына тапсырылды. 1944 жылғы 19 ақпанда "Букарели" деген атпен кеме қаланды, бұл Аляскадағы шығанақтар мен бұғаздардың аттарымен эскорт тасымалдаушыларын атау дәстүрінің аясында болды. Кейіннен ол Кваджалейн деп аталды, бұл теңіз күштеріндегі немесе құрлықтағы шайқастардың аттарымен Касабланка класындағы кемелерді атауға қатысты жаңа саясаттың бір бөлігі болды. Эскорт тасымалдаушы MC 1135 корпусы ретінде салынды, ол Касабланка класындағы 50 эскорт тасымалдаушының қырық төртіншісі болды. Ол 1944 жылғы 4 мамырда суға түсірілді, оны Рудольф Л. Джонсонның әйелі қолдады және 1944 жылғы 7 маусымда АҚШ Теңіз күштеріне беріліп, комиссияға кірді.
Қызмет тарихы
Кваджалейн кемесі іске қосылғаннан кейін батыс жағалаудан Сан-Педроға дейін жүзіп барды. Содан кейін 19 шілдеде әскери жолаушылар мен ұшақтарды тасымалдап, Жаңа Гебридтердегі Эспириту-Сантоға көлік миссиясына барды. 3 тамызда келді, 7 тамызда батысқа қарай Мариана аралдарындағы Гуамға бағыт алды. Ол жерде жапон техникасын жүктеп, оны Америка Құрама Штаттарына алып барып, сараптама жасады. Батыс жағалауға жеткен соң, Сан-Диегода жөндеу жұмыстары жүргізілді. Содан кейін 7 қазанда үшінші флоттың алдыңғы қатардағы жылдам тасымалдаушы жұмыс тобын 30.8 жұмыс тобының бөлігі ретінде, флоттық май құю және көлік тасымалдаушы тобын қолдау үшін жөнелтілді. Кваджалейн сияқты кемелердің қайта толықтыруы арқасында алдыңғы қатардағы кемелер ұрыстағы шығындарды өтеуге және теңізде ұзақ уақыт қалуға мүмкіндік алды. Ол Адмиралтейство аралдарындағы Манус аралында ауыстыру ұшақтарын жүктеп алды және 5 қарашада Маршалл аралдарындағы Эневетак атолына бағыт алды, онда ол қайта жабдықтаушы кеме флотымен кездесті. Ол Каролин аралдарындағы Манус және Улити аралдарында орналасты, онда керек-жарақтар мен ауыстыру ұшақтарын алды. Оның ұшақтары АҚШ-тың Филиппиндегі жорығына көмек көрсету үшін жіберілді. Осы міндеттері кезінде 18 желтоқсанда 30.8.14 жұмыс тобының құрамында ол "Кобра" тайфунына қарсы тұрды. Үшінші флот 14 желтоқсаннан бері Лусондағы позициялармен жұмыс істеп келді, бірақ оның сүйемелдеуші эсминецтерінің отын қоры азайды. Нәтижесінде, флот шығысқа қарай отын құюға және 30.8 жұмыс тобынан ауыстыру ұшақтарын алуға кетті. Ол 17 желтоқсанның басында Лусонның шығысында Үшінші флотпен кездесті. Бұл жер жапон ұшақтарының қашықтығынан тыс болғандықтан таңдалды, бірақ сонымен қатар Тынық мұхитының тропикалық циклондары өтетін тайфун аллеясында орналасқан еді. Эскорт тасымалдаушылар мен Үшінші флот кездескенде, "Кобра" тайфуны күшейе бастады. 18 желтоқсанда сағат 01:00-де эсминецтерге отын құюға тырысты, бірақ қатты жел мен толқындар мәселені қиындатты. Сонымен қатар кемедегі барометрлер төмендей бастады, ал тропикалық дауыл күшіндегі желдер тіркелді. Кваджалейнде кейбір дайындықтар жүргізілді, ұшақтардың жоғалуының алдын алу үшін ұшақ палубасында ұшақтар байланыстырылды. Ауа райының нашарлауы кезінде адмирал Уильям Холси кіші 13:10-да отын құюды тоқтатуды бұйырды. Циклоннан қашуға тырысқанда, Хэлси бірнеше рет өзара қайшылықты бұйрықтарды тез арада берді, бұл ақырында Кваджалейн мен басқа да эскорт тасымалдаушыларды тайфунның ең күшті желдері бар аймағына әкелді. Сағат 07:00-де флот тайфунның жолына түсіп қалды. Өзара қайшы бұйрықтардың салдарынан кейбір эсминецтер таңертеңгі уақытта жанармай құюға тырысты, тіпті шамамен 18,29 метр биіктігі бар толқындар жұмыс тобын шарпыды. 07:22-де Кваджалейн 60° бағытқа келді, оның бауырлары Нехента және Рудиерд шығанақтарымен бірге. 09:40-да ол рульді басқаруды жоғалтты, бірақ рульді мұқият басқару Кваджалейнге 10° шамасында ғана еңкейуге мүмкіндік берді. Алайда, көру қашықтығы тек 0,9 градусқа дейін төмендеп, әр кеме бір-бірінен тәуелсіз қозғалды, кеменің рульді басқарудың болмауы кеме офицерлерін ықтимал соқтығыстар туралы қатты алаңдатты. Ақырында, тайфунның көз қабырғасына тереңдеп бара жатқанда, оның еңкеюі күрт өсе бастады. Бір кезде Уоррик кеме 39° бұрышпен солға еңкелгенін хабарлады, бұл өте қауіпті бұрыш еді. 13:00-де Grumman F6F Hellcat истребителі өз шектеулерін бұзып, ұшу палубасындағы қару-жараққа айналды. Ұшақ экипажы өздерін қауіпке тіге отырып, ұшақты одан әрі зақымдануға мүмкіндік берместен, суға лақтырып жіберді. Дауылдың ең күшті кезінде тағы екі ұшақ ұшу палубасынан лақтырылып, тағы екеуі зақымдалып, жұмыс істемейтін болды. Алайда, оның ұшақтарының басым бөлігі жарамды және қолданысқа жарамды болды, бұл тайфуннан өткен басқа да эскорт тасымалдаушыларынан өзгеше, олардың барлық ұшақтары толығымен шығарылды немесе жөндеуден тыс зақымдалды. Кваджалейн кемесіне аз ғана зақым келді, ол қайтадан жүк тасу қызметін жалғастыра алды. Кейін 1945 жылдың қаңтарында ол солтүстікке қарай бағыт алды, Формоза және Қытай жағалауларындағы жапондық базаларға қарсы әрекет ететін жылдам тасымалдаушы жұмыс тобының қолдауына алмастыру ұшақтарын ұсынды. Қызметін аяқтаған соң, ол АҚШ-қа қайтып оралды. 23 ақпанда Сан-Диегоға келді, онда күрделі жөндеуден өтіп, ұшақтар жүктелді. Жөндеуден өткен соң, ол ұшақтарымен бірге Перл-Харборға бағыт алды. Ол Японмен жауынгерлік әрекеттер тоқтағанға дейін көлік тасымалдаушы ретінде қызмет етті. Ол Гавайиден Тынық мұхитының батыс бөлігіндегі базаларға үш рейс жасады, ұшақтар, жарақтар және оқ-дәрілерді тасымалдады. Ол тасымалдаған ұшақтар жапондық отандық аралдарға жасалған шабуылдардағы шығындарды өтеуге көмектесті. Осы тасымалдау рейстері кезінде 1945 жылдың 15 шілдесінде капитан Чарльз Мюррей Хебертон кеменің басқаруын қабылдады. Жапондық капитуляция туралы жаңалықтар тарағаннан кейін, ол "Magic Carpet" операциясының флотына қосылды, ол Тынық мұхиты аймағынан АҚШ әскери қызметкерлерін елдеріне қайтарды. Барлығы ол төрт "Magic Carpet" рейсін жасады, Тынық мұхитындағы түрлі аймақтарда тоқтады. 1946 жылдың 2 ақпанында Сан-Педроға келді, онда "Magic Carpet" флотынан шығарылды. 23 сәуірде Сан-Педродан шығып, Вашингтон штатының Мукилтео қаласына солтүстікке бағыт алды, 5 ақпанда жетті. Содан кейін ол Такомадағы Тынық мұхитының резервтік флотына бағыт алды, онда кеменің тоқтатылу жұмыстары жүргізілді. 16 тамызда демобилизацияланды және Тынық мұхитының резервтік флотының құрамында сақталды. 1955 жылдың 12 маусымында CVU 98 ретінде қайта белгіленді. 1959 жылдың 7 мамырында оны тағы да қайта белгіледі, бұл жолы AKV 34 ретінде. 1960 жылдың 1 сәуірінде флот тізімінен шығарылды және металл терісіне сатылды. 1961 жылдың белгілі бір уақытында Жапонияда бөлшектелді. Ол Екінші дүниежүзілік соғыс қызметі үшін екі шайқас жұлдызын алды.