Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыс әуе кемелерінің түрі. Эскорт кемесі немесе эскорт әуе кемесі (АҚШ корпусының классификациялық символы CVE), сонымен қатар Америка Құрама Штаттарының Әскери-теңіз күштерінде (USN) "джип тасымалдағыш" немесе "балалық жалпақ", ал Корольдік Әскери-теңіз флотында "Вулворт тасымалдағышы" деп аталды. Бұл Корольдік Әскери-теңіз флоты, Корольдік Канада Әскери-теңіз флоты, АҚШ Әскери-теңіз флоты, Жапон Императорлық Әскери-теңіз флоты және Жапон Императорлық Әскери-әуе күштері Екінші дүниежүзілік соғыста қолданған кішкентай және баяу типтегі әуе кемесі. Олар әдетте үлкен әуе кемелерге қарағанда жартысынан ұзын, үштен бірі көлемді, нашар қаруланған және брондалған, сондай-ақ аз ұшақтарды тасымалдаған. Эскорт кемелері көбінесе коммерциялық кемелердің қаңқасына салынғандықтан, олар арзан және жылдам салынатын. Бұл олардың басты артықшылығы болды, өйткені әуе кемелер жетіспеген кезде оларды көптеп аяқтауға болады. Дегенмен, қорғаныс жетіспеушілігі эскорт кемелерін өте осал етті, және бірнешеуі көп адам өлімімен батты. Жеңіл әуе кемесі (АҚШ корпусының жіктелу символы CVL) эскорт әуе кемесіне көп жағынан ұқсас болды, бірақ әуе кемелермен бірге жұмыс істеуге жеткілікті жылдамдыққа ие болды. Эскорт кемелері әуе кемелер, соғыс кемелері мен крейсерлерден тұратын негізгі күштермен бірге жүруге тым баяу болды. Олардың орнына, олар сауда кемелерінің конвойларын сүйемелдеу үшін, оларды жаудың су асты кемелері мен ұшақтарынан қорғау үшін қолданылды. Еуропа мен Тынық мұхиты аралдарына жасалған шабуылдар кезінде эскорт әуе кемелері десант операциялары кезінде құрлық әскерлеріне әуе көмегін көрсетті. Эскорт әуе кемелері сондай-ақ әуе кемелеріне әуе тасымалын жеткізу үшін резервтік әуе көлігі ретінде қызмет етті және барлық әскери қызметтердің ұшақтарын жеткізу пункттеріне жеткізді. Атлантика шайқасында эскорт әуе кемелері конвойларды U-кемелерінен қорғау үшін қолданылды. Бастапқыда эскорт әуе кемелері сауда кемелерін сүйемелдеп, ұшақтар мен су асты кемелерінің шабуылдарын болдырмауға көмектесті. Соғыстың соңында олардың саны көбейген сайын, эскорт әуе кемелері белгілі бір конвойға қосылудың орнына, су асты кемелерін іздейтін аңшы-қастандықшылар тобының құрамына кірді. Тынық мұхитында CVE Лейте шығанағы шайқасында құрлық әскерлеріне әуеден қолдау көрсетті. Олар қарсыластың флотына қарсы тұру үшін жеткілікті жылдамдық пен қару-жараққа ие болмады, жылдам әуе кемелерінің қорғауына сүйенді. Алайда Самар шайқасында американдық эскорт әуе кемелері мен эсминецтерінің күштері жапондықтардың үлкен әскерлері мен крейсерлеріне қарсы сәтті қорғанысқа қол жеткізді. Жапондықтар әуе кемелерінен, эсминецтерден және эскорт эсминецтерінен күшті қарсылыққа тап болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ-та салынған 151 әуе кемесінің 122-сі эскорт әуе кемесі болды, бірақ олардың ешқайсысы қазір сақталмаған. "Сангамон" класы ең көп салынған әуе кемесі класы болды, 50 кеме құрылды. Екінші орында 45 кемемен "Касабланка" класы тұрды.

Даму

1920 жылдардың басында Вашингтон теңіздік келісімі бес маңызды теңіз державаларының әуе кемелерінің максималды мөлшері мен жалпы тоннажына шектеулер қойды. Келесі келісімдер осы шараларды сақтап қалды. Нәтижесінде, Екінші дүниежүзілік соғыс Еуропадан кеңейген кезде, әуе кемелерінің операциялық қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін соғыстар арасындағы құрылыс жеткіліксіз болды. Әуе кемелерін бір мезгілде алыс базаларға тасымалдауға, десанттық операцияларды қолдауға, жаңа ұшқыштарға әуедегі жаттығуларды ұсынуға, суасты қайықтарға қарсы патрульдер жүргізуге және орналасқан соғыс кемелері мен крейсерлерге әуе қорғанысын қамтамасыз етуге жеткілікті кемелер болған жоқ. Аталған міндеттер Таранто шайқасы мен Перл-Харборға шабуыл кезінде көрсетілген флоттық әуе кемелерінің ерекше шабуылдық қабілетін пайдалануды шектеді. Қолданыстағы кемелерді (және басқа мақсаттар үшін салынып жатқан корпусдерді) қайта жаңарту жаңа құрылыс қол жетімді болғанға дейін қосымша әуе кемелерін қамтамасыз етті. Флоттық кемелерге ұқсас жылдамдықпен крейсерлер мен жолаушылар лайнерлерін қайта жаңарту АҚШ-та "жеңіл әуе кемелері" (корпус жіктеме белгісі CVL) деп белгіленді. Баяу қайта жаңартулар "эскорттық әуе кемелері" деп жіктелді және ұшқыштарды даярлауға және ұшақтарды алыс базаларға тасымалдауға жарамды теңіздік көмекші құралдары болып саналды. Ұлыбритания теңіз флоты 1930 жылдары өзінің сауда жолдарын қорғау үшін авианосецтерге қажеттілікті мойындады. "Сауданы қорғауға арналған авианосецтердің" жобалары дайындалып, қайта жаңартуға лайықты бес лайнер анықталғанмен, жеткіліксіз ұшақтар болғандықтан одан әрі шаралар қабылданбады. Алайда, 1940 жылға қарай қажеттілік өте шұғыл болды және тұтқынға алынған неміс сауда кемесі MV Hannover қайта жаңартылып, 1941 жылдың шілдесінде қолданысқа берілді. Неміс авиациясынан қорғану үшін конвойлер алдымен бір (бір рет қолданылатын) истребительді тасымалдайтын истребительді катапульталық кемелермен және CAM кемелерімен жабдықталды. Эскорттық әуе кемелері жеткізілгенге дейін олар төрт ұшақты пайдалана алатын коммерциялық әуе кемелерін де алып келді. 1940 жылы АҚШ адмиралы Уильям Халси ұшқыштарды даярлауға арналған теңіздік көмекші құралдарды салуды ұсынды. 1941 жылдың басында британдықтар АҚШ-тан Audacity дизайнының жетілдірілген нұсқасының алты авианосецін салуды сұрады, бірақ АҚШ өзінің эскорттық әуе кемесін салуды бастаған еді. 1941 жылдың 1 ақпанында АҚШ Теңіз операцияларының бастығы ұшақтарды тасымалдауға арналған теңіздік көмекші құралдарды салуға басымдық берді. АҚШ-тың осы қажеттіліктерді қанағаттандыру үшін салған кемелері 1942 жылдың ақпанында әуе кемелерін сүйемелдеуші (AVG) кемелері, содан кейін 1942 жылдың 5 тамызында әуе кемелерін сүйемелдеуші (ACV) кемелері деп аталды. АҚШ-та осы типтегі алғашқы мысал Лонг-Айленд болды. "Факел" операциясы және Солтүстік Атлантикадағы суасты қайықтарға қарсы соғыс бұл кемелердің сауда немесе десанттық конвойлердің жылдамдығымен қозғалатын кемелер тобына ұшақ тасымалдауға қабілетті екенін көрсетті. АҚШ-тың 1943 жылдың 15 шілдесінде эскорттық әуе кемесі (CVE) деп жіктеуін өзгертуі көмекшіден жауынгерге дейін мәртебесін арттырды. Олар бейресми түрде "Джип авианосецтері" немесе "балалардың жалпақ төбелері" деп аталды. Жеңіл авианосецтерге қарағанда эскорттық авианосецтердің жақсы жұмыс істейтіні тез арада анықталды, олар орташа және күшті теңізде нашар жүреді. Ол американдық CVL-дің ең жақсы мүмкіндіктерін арзан қуатты қозғалтқыш жүйесі бар тұрақты корпусқа біріктіру үшін жобаланған. Олардың экипаждарында CVE сөзі "жану, зардап шегу және жұмсалу" дегенді білдіретін сарказмдық мағынада қолданылды, ал CVE-лер Касабланка класының өндірушісі Генри Джей Кайзердің құрметіне "Кайзер саркофагтары" деп аталды. Ұшақтарды сақтау бөлімшесінің қорғанысы флоттық әуе кемелеріне қарағанда әлдеқайда нашар болды. Бір торпедадан бірнеше минут ішінде суға батып, себептері анықталмаған жарылыстан адам өміріне ауыр залал келтірді. Үш эскорттық әуе кемесі – "Сент-Ло", "Омманни Бэй" және "Бисмарк Си" – камикадзелердің шабуылынан жойылды, бұл осындай тағдырға тап болған ең үлкен кемелер болды. Одақтас эскорттық әуе кемелерінің ұзындығы әдетте шамамен 500 фут (152 м) болды, бұл сол дәуірдегі 900 фут (274 м) флоттық әуе кемелерінің жартысынан аспады, бірақ салмағының үштен бірінен де аз болды. Типикалық эскорттық әуе кемесінің суыруы шамамен , ал толық өлшемді флоттық әуе кемесі үшін шамамен . Ұшақтар сақтау бөлімі әдетте ұшу палуанының үштен бірін ғана құрады және 24–30 истребитель мен бомбалаушыдан тұратын бірыңғай "жинақталған эскадрильяны" сақтады. Салыстыру үшін, сол кездегі Essex класының кешкі флоттық әуе кемесі 103 ұшақты сақтай алатын, жеке истребитель, бомбалаушы және торпеда тасушы эскадрильяларға бөлінген. Бұл кемелердегі "арал" (үстін құрылым) кішкентай және ықшам болды және түтіктерден алшақ орналасқан (қалыпты өлшемді авианосецтерде түтіктер "аралға" енгізілген). Бірінші эскорттық әуе кемелерінде бір ұшақ көтергіші болғанмен, екі көтергіш (біреу алдында, біреу артта) және бір ұшақ катапультасы стандартқа айналды. Авианосецтер үлкен авианосецтердегідей ұстау кабельдері мен құйрық ілмектерін пайдаланды және ұшыру және қону процедуралары да сол сияқты болды. Экипаж мөлшері үлкен авианосецтер экипажының үштен бірінен кем болды, бірақ бұл әлі де көптеген теңіз кемелерінен үлкен экипаж болды. АҚШ эскорттық әуе кемелерінде мәзірге қосымша, тұрақты асхана немесе снэк-бар, "гедунк бар" сияқты мүмкіндіктер болды. Бар мәзірден ұзақ уақытқа дейін ашық болды және сигареттер және басқа да тұтыну тауарларымен қатар әртүрлі дәмдегі мұзқаймақтарды сатты. Бортта бірнеше автоматтар да қол жетімді болды. Барлығында соғыс кезінде 130 одақтас эскорттық әуе кемесі салынды немесе қайта жаңартылды. Олардың арасында алты британдық сауда кемелерінің қайта жаңартылғандары бар: , , , , және қалған эскорттық әуе кемелері АҚШ-та салынды. Британдықтар сияқты, АҚШ-тың алғашқы эскорттық әуе кемелері коммерциялық кемелерді (немесе , әскери май тасымалдаушыларын) қайта жаңарту арқылы салынды. Bogue класының авианосецтері Type C3 жүк кемесінің корпусына негізделген. Соңғы 69 эскорттық әуе кемесі Commencement Bay класының және салынған кемелер бұрынғы кластармен алынған тәжірибеге сүйене отырып, мақсатты түрде жобаланған және салынған авианосецтер болды.

Корольдік теңіз флоты

Бастапқыда Ұлыбританияның тапсырысымен, теңіз шабуыл тобының құрамында емес, Солтүстік Атлантика конвойларын сүйемелдеу үшін жасалған бұл кемелердің көптеген бөлігі соғыс барысында «Ленд-Лиза» бағдарламасы арқылы Корольдік теңіз флотына берілді. Олар британдық және голланд сауда флотынан ауыстырылған, жедел шара ретінде қолданылған авианосецтерді толықтырып, кейіннен алмастырды, арнайы конвой сүйемелдеуші кемелер қолжеткімді болғанға дейін. Конвойларды сүйемелдеу кезінде Корольдік теңіз флоты оларды әуе барлауын жүргізуге, жаудың алыс қашықтықтағы барлау ұшақтарын күштен ығыстыруға және, ең бастысы, суасты қайықтарын іздеуге және жоюға пайдаланды. Көбінесе қосымша сүйемелдеуші кемелер конвойлерге қосылып, жауынгерлік кемелер ретінде емес, АҚШ-тан Ұлыбританияға ұшақтарды тасымалдаушылар ретінде жұмыс істеді. Ұшақтарды ұшақ палубасында да, ангарда да сақтау арқасында, әдеттегіден екі есе көп ұшақ тасымалдауға болатын. Корольдік теңіз флотына жіберілген кемелерге сол флоттың дәстүріне сәйкес шағын өзгерістер енгізілді. Мысалы, мұз жасау машиналары алынып тасталды, себебі олар кемелердегі шұжық рационымен салыстырғанда қажетсіз жайлылық деп есептелді. Кір жуу бөлмесіндегі ауыр жуу машиналары да алынып тасталды, өйткені «британдық теңізшіге таза болу үшін бір шелек су мен бір сабын жеткілікті» (Уоррилоудан алынған цитата). Басқа өзгерістер Солтүстік Атлантикада және Арктика конвойларын қолдау кезінде толық жабық ангардың қажеттілігімен байланысты болды.

Канаданың Корольдік әскери-теңіз флоты

АҚШ-та салынған эскорттық авиатасымалдағыштардың Набоб және Панчер кемелері Такомадан Ванкувер портына дейін теңізге шықты, онда олар канадалық стандартқа сәйкес жеңілдетілді, содан кейін Канада Корольдік теңіз күштерінің экипажымен жабдықталды. Екі кеме де номиналды түрде британдық флотқа қарастырылып, Солтүстік Атлантикада қызмет етті және Флоттың әуе күштерінің ұшақтарын тасыды.

АҚШ әскери-теңіз қызметі

Перл-Харборға жасалған шабуыл авианосецтерге шұғыл қажеттілікті тудырды, сондықтан кейбір T3 танкерлері сүйемелдеуші кемелерге айналдырылды; Суванни – T3 танкерінің корпусы, AO 33, сүйемелдеуші кемеге қалай қайта жабдықталғандығының мысалы. T3 танкерінің өлшемі мен жылдамдығы T3 кемесін тиімді сүйемелдеуші кемеге айналдырды. T3 корпусты тасымалдаушылар екі кластың біріне жатты: Сангамон класы және Комменсмент Бэй класы. АҚШ өзінің сүйемелдеуші кемелерді пайдалану жолдарын тапты. Солтүстік Атлантикада олар кемеге қарсы күрес үшін әуе қолдау көрсету арқылы эскортты эсминецтерді күшейте түсті. Осы сүйемелдеуші тасымалдаушылардың бірі, Гуадалканал, U 505-тің тұтқындалуында маңызды рөл атқарды, ол 1944 жылы Солтүстік Африка жағалауларында құрылды. Тынық мұхитында сүйемелдеуші кемелердің жылдамдықтары жылдам авианосецтер тобымен бірге жүруге жеткіліксіз болды, сондықтан олар көбінесе аралдарды басып алу науқаны кезінде десанттық кемелер мен әскер тасымалдаушы кемелерді сүйемелдеуге жіберілді. Осы рөлде олар әскер кемелерін әуеден қорғады және жағалаудағы бекіністерге қарсы шабуылдардың бірінші толқынын жүргізді. Кейде олар ірі авианосецтерді де сүйемелдеп, төтенше жағдайдағы аэродромдар ретінде қызмет етіп, олар өз ұшақтарын дайындап, май құюмен айналысқанда оларды қорғады. Олар сондай-ақ АҚШ-тан алыс аралдарға ұшақтар мен қосалқы бөлшектерді тасымалдады.

Самардағы шайқас

1944 жылғы 25 қазанда Филиппинде Самар шайқасы кезінде эскорт тасымалдаушылары маңызды рөл атқарды. Жапондықтар адмирал Уильям Холсиді оның қуатты 3-ші флотымен бірге алдау флотын қууға итермеледі. Бұл салдарынан 16 шағын және баяу эскорт тасымалдаушыдан құралған үш тапсырмалық топ (“Таффилер”) 450-ге жуық ұшақпен қалды, олар негізінен құрлықтағы күштерді бомбалауға арналған, ал олардың эскорттық тізбегі және Лейте шығанағындағы қорғаныссыз әскерлер мен жабдықтау кемелерін қорғау үшін эсминецтер мен баяу эскорт эсминецтері болды. Аймақта жапондық қауіп жоқ деп есептелді, бірақ төрт линкордан – оның ішінде мықты жапондық “Ямато” линкорынан, сегіз крейсерден және 11 эсминецтен тұратын күш Лейте шығанағына бет алды. Жапондық шабуылдың алдын кесуге тек “Таффилер” ғана қол жеткізе алды. Баяу тасымалдаушылар крейсерлерден озуға мүмкіндік таппады. Олар бір сағаттан астам уақыт бойы түтін жабынының көмегімен оқтан қашуға маневр жасап, ұшақтарын ұшырды. “Таффи 3” шайқастың негізгі күшіне ұшырады. “Таффи” кемелері ондаған рет оққа түсті, көбінесе олардың жұқа, қорғаныссыз қабырғаларын тесіп, жарылмай өтетін бронебойғыш оқтардан. Осы шайқаста батқан “Гамбиер Бэй” соғыста жаудың беткі атысынан жоғалған АҚШ-тың жалғыз тасымалдаушысы болды; осы бір тасымалдаушыға жапондықтардың отын шоғырландыруы қалғандарының қашуына көмектесті. Тасымалдаушылардың ұшақтарынан басқа айтарлықтай қаруы – кормаға орнатылған бір ғана екі мақсатты зеңбірек болды, бірақ жапондық крейсерлер осы зеңбіректердің қашықтығына жақындады. Бір зеңбірек өртенген жапондық ауыр крейсер “Чокайды” зақымдады, ал кейіннен ұшақтан тасталған бомба крейсердің алдыңғы машина бөліміне тиіп, оны суға батып қалдырды. Камикадзе шабуылы “Сент-Ло” кемесін батырды; басқа кемелерге шабуыл жасаған камикадзе ұшақтары атып түсірілді. Нәтижесінде, жапондық басым күштері өздерінен күштірек күшпен бетпе-бет келгенін ойлап, шегінді. Жапондық флотқа келтірілген зиянның көп бөлігі эсминецтерден атылған торпедалар мен тасымалдаушылардың ұшақтарынан түскен бомбалардың нәтижесінде болды. АҚШ Әскери-теңіз күштері Корал теңізі мен Мидуэй шайқастарындағы (басқа шайқастарда негізгі флоттық тасымалдаушылар жоғалған болса да) ұқсас кемелер мен одан да көп адамдарды жоғалтты.

Екінші дүниежүзілік соғыстағы тасымалдаушы кемелерінің салыстырмалы көлемі

эскорт тасымалдаушы жеңіл тасымалдаушы флот тасымалдаушы флот тасымалдаушы Ұзындығы: 150,88 м 190,50 м 266,70 м 225,55 м Ені: 21,03 м 21,95 м 28,04 м 28,96 м Суыру салмағы: 9,800 т 11,000 т 27,100 т 23,000 т Қару-жарақ: 1x 5 дюймдік/38 калибрлі зениттік қару, жеңіл ЖЖҚ жеңіл ЖЖҚ 12x 5 дюймдік/38 калибрлі зениттік қарулар, жеңіл ЖЖҚ 16x QF 4.5 дюймдік Mk I – V теңіз қаруы Қорғаныс жоқ 50–125 мм 150–200 мм 75 мм палуба Ұшақтар: 24 33 90 57 Жылдамдығы: Экипаж: 850 1,569 3,448 817 + 390

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезең

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі жылдарда теңіз авиациясына көптеген революциялық жаңа технологиялар, әсіресе тікұшақ және реактивті ұшақтар келді, соның нәтижесінде оның стратегиясы мен кемелердің міндеттері толыққанды қайта қарастырылды. Корей соғысы кезінде Commencement Bay класының бірнеше соңғы CVE-і жүзетін әуеайлақтар ретінде пайдаланылғанмен, эскорт тасымалдаушысын дамытудың басты себептері жойылды немесе жаңа қарулармен тиімдірек шешілуге болатын. Тікұшақтың пайда болуы, тікұшақ алаңымен жабдықталған фрегаттардың конвойдегі CVE-нің қызметін қабылдауына мүмкіндік берді, сонымен қатар олар су асты кемелерін іздеушілер ретіндегі әдеттегі қызметтерін де атқарды. Кемеге орнатылған басқарылатын зымырандар ұшақтарды қорғаудың көп бөлігін өз мойнына алды, ал ұшу кезінде жанармай құю, көлік немесе патрульдік ұшақтар үшін жүзетін тоқтау пункттерінің қажеттілігін жойды. Осылайша, Commencement Bay класынан кейін жаңа эскорт тасымалдаушылар құрылмады, және әскери-теңіз күштерінің әрбір қысқартылуымен CVE-лер бірінші болып резервке жіберілді. Вьетнам соғысының алғашқы жылдарында бірнеше эскорт-әуе кемелері үлкен көлемдегі ұшақтарды тасымалдау мүмкіндігіне байланысты қайтадан қызметке алынды. Аэротранспорттық көмекші (AKV) деп қайта аталған олар азаматтық экипажмен басқарылды және АҚШ-тан Оңтүстік Вьетнамдағы армия, әуе күштері және теңіз жаяу әскерлерінің базаларына ұшақтар мен қосалқы бөлшектерді тасымалдады. Дегенмен, CVE-лер бұл рөлде тек шектеулі уақытқа ғана пайдалы болды. Барлық ірі ұшақтар жанармай құю зондтарымен жабдықталғаннан кейін, ұшақты кемемен тасымалдаудың орнына тікелей базасына ұшыру әлдеқайда оңай болды. Эскорт-әуе кемелері тарихындағы соңғы кезең екі түрлендіруден тұрады: тәжірибе ретінде Thetis Bay әуе кемесінен таза тікұшақ тасымалдаушы кемесіне (CVHA 1) айналдырылды және теңіз жаяу әскерлері шабуылдық тікұшақтарды тасымалдау үшін пайдаланды. Кейіннен Thetis Bay толыққанды десанттық шабуыл кемесіне (LHP 6) айналды. 1955 жылдан 1964 жылға дейін ғана қызмет еткенімен, оның оқу-жаттығуларында жинаған тәжірибесі бүгінгі десанттық шабуыл кемелерінің дизайнына үлкен әсер етті. Екінші түрлендіруде, 1961 жылы, Gilbert Islands ұшақтарды басқаруға арналған барлық жабдықтарынан айырылды және ұзын, жазық палубасына төрт биік радио антенна орнатылды. Ұшақтардың орнына ангар палубасында 24 әскери радио хабар таратушы жүк көлігі орнатылды. Annapolis деп қайта аталған кеме байланыс релейлік кемесі ретінде пайдаланылды және Вьетнам соғысында жүзетін радиостанция ретінде қызмет етті, жердегі күштер мен үйіне орналасқан командалық орталықтар арасындағы хабарларды жеткізді. Thetis Bay сияқты, 1976 жылы Annapolis қызметтен шығарылғанға дейін жинаған тәжірибесі қазіргі заманғы мақсатты десанттық командалық кемелерін дамытуға көмектесті. Екінші дүниежүзілік соғыстан қалған көптеген кемелер мен патрульдік қайықтардың көпшілігі мұражайларда немесе порттарда сақталып қалған. Американдық әскери-теңіз кемелерінің тізімінде көрсетілгендей, әскери қызметте қалған соңғы бұрынғы эскорт-тасымалдаушы USS Annapolis 1979 жылдың 19 желтоқсанында сатылды. Соңғы американдық жеңіл тасымалдаушы (эскорт тасымалдаушының жылдам бауырлас түрі) Cabot болды, ол 2002 жылы он жыл бойы кемені сақтауға жасалған тырысқаннан кейін құрастырылып таратылды. Кейінгі суық соғыс кезеңінде АҚШ жобалаған Теңізді бақылау кемесі ұқсас рөлде қызмет етуге арналған; бірақ ешқайсысы құрылмады, испандық әуе кемесі Principe de Asturias және тайландтық кеме осы концепцияға негізделген.