Кіріспе

USS Enterprise (CV 6) – 1930 жылдары АҚШ Әскери-теңіз күштері үшін салынған «Йорктаун» класты ұшақ тасымалдағышы. Ол осы атпен аталатын АҚШ теңіз күштерінің жетінші кемесі болды. «Үлкен Е» деп әдеттегідей аталатын бұл кеме, АҚШ Әскери-теңіз күштерінің алтыншы ұшақ тасымалдағышы еді. 1936 жылы суға түсірілген «Энтерпрайз» – «Йорктаун» класындағы жалғыз кеме және екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын тапсырылған үш американдық ұшақ тасымалдағышының (қалғандары – «Саратога» және «Рейнджер») соғыстан аман қалғаны болды. Ол Жапонияға қарсы соғыста басқа американдық кемелерге қарағанда көптеген маңызды операцияларға қатысты. Осы операциялардың бірі – Перл-Харборға жасалған шабуыл. Шабуыл кезінде оның әуе тобының 18 «Дуглас SBD Даунтлес» бомбалаушысы портына жетті; жетісі атылып түсірілді, сегіз әскери қаза тапты, екеуі жараланды. Осылайша, «Энтерпрайз» Перл-Харбор шабуылы кезінде адамдары бар жалғыз американдық ұшақ тасымалдағышы болды және Тынық мұхитындағы соғыстың алғашқы кездерінде шығынға ұшыраған бірінші кеме атанды. «Энтерпрайз» 20 шайқас жұлдызына ие болды, бұл екінші дүниежүзілік соғыстағы АҚШ-тың кез келген әскери кемесі үшін рекордты көрсеткіш, сонымен қатар ол екінші дүниежүзілік соғыстағы АҚШ-тың ең көп марапатталған кемесі болды. 1941 жылдың 10 желтоқсанында оның ұшақтары жапондық I-70 суасты қайығын батырып, Тынық мұхитындағы соғыс жарияланғаннан кейін жаудың толыққанды әскери кемесін батырған алғашқы американдық кеме болды. Соғыс кезінде үш рет жапондықтар оның шайқаста батып кеткенін хабарлады, осыдан оның «Сұр жұлдыз» деген лақап аты пайда болды. Соғыс аяқталғанға дейін оның ұшақтары мен қарулары 911 жау ұшағын құлатты, 71 кемені батырып, 192 кемені зақымдады немесе жойды. Соғыстан кейін халық «Энтерпрайзді» мұражай кемесіне айналдыруға тырысты, бірақ 1958 жылдан 1960 жылға дейін ол бөлшектелді.

Құрылыс және іске қосу

"Энтерпрайз" кемесі АҚШ Әскери-теңіз флоты үшін салынған алтыншы және "Энтерпрайз" класындағы екінші кеме болды. 1936 жылдың 3 қазанында Ньюпорт Ньюс кеме құрылысы зауытында Лули Свансонның демеушілігімен, Әскери-теңіз флоты хатшысы Клод А. Свансонның әйелі, және 1938 жылдың 12 мамырында капитан Ньютон Х. Уайт, кішінің басқаруымен қолданысқа енгізілді. "Энтерпрайз" Рио-де-Жанейроға дейін бағытталған сынақ сапарында оңтүстікке қарай жол тартты. 21 желтоқсанда капитан Чарльз А. Поунолл Уайттің орнына келді. Қайтып келгеннен кейін, ол 1939 жылдың сәуіріне дейін Шығыс жағалауында және Кариб теңізінде жұмыс істеді, содан кейін Тынық мұхитына қызметке жіберілді.

Қызмет тарихы

"Энтерпрайз" кемесі алғашқы RCA CXAM 1 радарымен жабдықталған он төрт кемеден бірі болды.

Перл-Харбор

Enterprise кемесі 7 желтоқсанда таңертең CAG ұшақтарымен – 13 ұшақ Шешінші барлау эскадрильясынан (VS 6) және төрт ұшақ Шешінші бомбалау эскадрильясынан (VB 6) – барлығы 18 SBD ұшағын ұшырды. Олар кемеден солтүстік-шығыстан оңтүстік-шығысқа қарай созылатын доға бойында барлау жүргізіп, іздеу маршруттарын аяқтағаннан кейін Перл-Харбордағы Форд аралына қонуға тиіс болды. Бұл ұшақтар жұптармен Перл-Харборға жеткенде, жапондық шабуылдаушы ұшақтары мен төмендегі кемелерден және жағалаудағы нысандардан ашылған ұшаққа қарсы отқа түсіп қалды. Жеті SBD ұшағы жаудың шабуылы немесе қасақана атыстан құлап, сегіз ұшқыш қаза тауып, екеуі жараланды. Ешқандай нысананы таба алмаған торпедалық және пикируші бомбалаушылар Enterprise кемесіне қайтып келді, ал алты истребитель Оахудағы Хиккам әуежайына бағытталды. Аталған ұшақтардың келуі күтілуде екені туралы барлық кемелер мен ұшаққа қарсы қорғаныс бөлімшелеріне хабарлама таратылғанымен, Оаху аспанында Wildcats пайда болуы үрейлі атысқа себеп болды. Осы атыстан үш истребитель құлап, ұшқыштары қаза тапты, ал төртінші ұшақтың отыны таусылып, ұшқышы парашютпен секіруге мәжбүр болды. 1942 жылдың 1 ақпанында Enterprise Task Force 8 Маршалл аралдарындағы Кваджалейн, Вотье және Малоэлапқа шабуыл жасады. Екі толқынмен 64 ұшақ шабуылдап, олардың алтауы жоғалды, нәтижесінде бір кішкентай канонерлік қайық батып, жеңіл крейсер «Катори», мина тастаушы «Токива» және тағы бес кеме зақымдалды. Сонымен қатар, көптеген ұшақтар мен жердегі құрал-жабдықтар жойылды. Жапондық қарсы шабуыл кезінде Enterprise кемесіге аз ғана зақым келді, ал TF 8 Перл-Харборға қайта оралды. Келесі айда Enterprise, енді Task Force 16 құрамында, Тынық мұхитының орталық бөлігін шарлап, Уэйк және Маркус аралдарындағы жау нысандарына шабуыл жасады.

Дулиттл шабуылы, 1942 жылдың сәуір айы

Перл-Харборда шағын түзетулер мен жөндеулерден кейін, "Энтерпрайз" және TF 16 1942 жылғы 8 сәуірде өзінің "Хорнет" әріптес кемесімен кездесу үшін жолға шықты және батысқа қарай жүзіп, "Хорнетті" Токиоға "Дулиттл Рейді" жүргізу миссиясында 16 Армия B-25 Митчелл ұшақтарын ұшыруға сүйемелдеді. "Энтерпрайз" истребительдері әуеде күшті патрульдік миссияны орындағанда, B-25 ұшақтары 18 сәуірде ұшып, нысанаға дейінгі қалған 600 мильді (966 км) жаудан жасырынып ұшты. Жапондық күзет қайығы радиоарқылы ескерту жібергеннен кейін жауға белгілі болған арнайы топ бағытын кері бұрып, 25 сәуірде Перл-Харборға қайтып келді.

Мидуэй шайқасы, 1942 жылдың маусымы

Бес күннен кейін «Энтерпрайз» Коралл теңізіндегі АҚШ авиациялық күштерін нығайту үшін Оңтүстік Тынық мұхитына бағытталды. Дегенмен, «Энтерпрайз» келгенге дейін Коралл теңізі шайқасы аяқталған еді. «Энтерпрайз» 26 мамыр 1942 жылы Перл-Харборға оралып, Мидуэй аралындағы күтілетін жапон шабуылына қарсы дайындық бастады. 28 мамырда «Энтерпрайз» контр-адмирал Реймонд А. Спраунстің флагманы ретінде «Мидуэйді ұстап тұру және жауға күшті ату тактикасы арқылы максималды зиян келтіру» бұйрығымен Перл-Харбордан шықты. TF 16 құрамында «Хорнет», алты крейсер, он эсминец және төрт майлау кемесі болды. 30 мамырда TF 17 (контр-адмирал Фрэнк Флетчер басқаратын «Йорктаун» мен екі крейсер, алты эсминец) Перлден шығып, TF 16-мен кездесті; ең жоғары шенді офицер ретінде контр-адмирал Флетчер «Тактикалық басқару офицері» атанды. TF 16-ның әдеттегі қолбасшысы, Флетчер мен Спраунстен жоғары тұрған вице-адмирал Холсиге ауыр салмақ жоғалту және ауыр псориаз салдарынан Перл-Харбордағы теңіз ауруханасында қалуға бұйрық берілді. Екі тарап та күндізгі уақытта әуе шабуылы жасап, шешуші шайқасқа түсті. Күштері 7 маусымға дейін байланыста болды, бірақ 4 маусымдағы сағат 10:45-ке дейін нәтиже белгілі болды. Жапонның үш кемесі өртеніп, төртіншісін ұстап, батыру тек уақыт мәселесі еді. Мидуэй шайқасы 1942 жылдың 4 маусымында таңертең басталды, осы кезде төрт жапондық авианосец АҚШ теңіз күштерінің бар екенін білмей Мидуэй аралына шабуыл жасады. Мидуэйге бірінші бомба түскеннен кейін, Мидуэйден шыққан ұшақтардың бірінші тобы (4 B 26B Marauders, 6 TBF 1 Avengers, 11 SB2U 3, 16 SBD және 15 B 17) сәтсіз шабуыл жасады. Тағы бірнеше топтар шабуыл жасады, бірақ мақсаттарына зиян келтіре алмады. Содан кейін АҚШ авианосецтерінің ұшақтары шабуылға шықты. «Энтерпрайздің» торпедо-бомбалаушылары бірінші болып шабуылдады, ешқандай нәтижеге қол жеткізбей, ауыр шығынға ұшырады. Одан кейін «Энтерпрайздің» шабуылдық ұшақтары жапондық «Кага» және «Акаги» авианосецтерін шабуылдап, өртке ұшыратты, ал «Йорктаунның» ұшақтары «Сору» авианосецін де бомбалады, оны өртеніп, суға батып қалды. Бір сағат ішінде қалған жапондық авианосец «Хирю» екі жеке шабуыл кезінде «Йорктаунды» үш бомба және екі торпедамен қиратқан әуе шабуылын бастады. Кешке қарай «Энтерпрайз» және «Йорктауннан» келген бомбалаушылардың аралас эскадрильясы «Хирюді» өртке ұшырып, зақымдады. Келесі күні «Энтерпрайздің» шабуылдық ұшақтары «Микума» крейсерін батырып жіберді. «Йорктаун» мен «Хамманн» ғана американдық кемелердің батқаны, ал TF 16 және TF 17 барлығы 113 ұшақты жоғалтты, оның 61-і шайқаста. Жапондықтар одан да көп шығынға ұшырады: төрт авианосец (барлығы батырылды), бір крейсер және 272 авианосец ұшағы, олардың көптеген тәжірибелі экипаждарымен. Ұшақ эскадрильяларына келген зиянға қарамастан, «Энтерпрайз» зақымдалмаған күйінде 1942 жылдың 13 маусымында Перл-Харборға оралды.

Оңтүстік Тынық мұхиты

Капитан Артур С. Дэвис сменил Мюррея 30 июня 1942 года. После месяца отдыха и ремонта «Энтерпрайз» вышла в море 15 июля 1942 года в Южную часть Тихого океана, где присоединилась к ТФ 61 для поддержки десантных операций на Соломонских островах 8 августа. В течение следующих двух недель авианосец и его самолеты охраняли морские коммуникации к юго-западу от Соломоновых островов. 24 августа была обнаружена крупная японская группировка примерно в 322 км к северу от Гуадалканала, и ТФ 61 направила самолеты для атаки. В последовавшем сражении у Восточных Соломоновых островов был потоплен японский легкий авианосец «Рюдзё», а японские войска, предназначенные для Гуадалканала, были вынуждены отступить. «Энтерпрайз» получил самые тяжелые повреждения среди американских кораблей: три прямых попадания бомб и четыре близких разрыва убили 74 человека, ранили 95 и нанесли серьезный ущерб авианосцу. Быстрая и слаженная работа аварийных команд позволила восстановить корабль, чтобы он мог самостоятельно вернуться на Гавайи. После ремонта в Перл-Харборе с 10 сентября по 16 октября 1942 года «Энтерпрайз» принял на борт авиагруппу 10 в начале октября. Это был первый случай, когда «Гримы» из VF 10 вылетели с «Энтерпрайза» под командованием Джеймса Х. Флэтли, который стал известен как «Лидер Гримов». Он снова вышел в Южную часть Тихого океана, где вместе с «Хорнетом» сформировал ТФ 61, хотя капитан Осборн Хардисон сменил Дэвиса 21 октября. Через пять дней разведывательные самолеты «Энтерпрайза» обнаружили японскую авианосную группировку, и началось сражение у островов Санта-Крус. Самолеты «Энтерпрайза» атаковали авианосцы и крейсеры в ходе сражения, в то время как сам корабль подвергся интенсивной атаке. Получив два попадания бомб, «Энтерпрайз» потерял 44 человека и 75 получили ранения. Несмотря на серьезные повреждения, он оставался в строю и принял на борт большое количество самолетов и экипажа с «Хорнета», когда тот был потоплен. Хотя потери американцев – один авианосец и один эсминец – были более тяжелыми, чем потеря японцами одного легкого крейсера, сражение дало американцам время для усиления Гуадалканала перед следующей атакой противника, и расположенное поблизости аэродром Хендерсон стало безопасным от японских бомбардировок. Потеря «Хорнета» означала, что «Энтерпрайз» теперь был единственным действующим (хотя и поврежденным) авианосцем США в Тихоокеанском регионе. На одной из палуб экипаж разместил табличку: «Энтерпрайз против Японии». «Энтерпрайз» прибыл в Нумеа, Новая Каледония, 30 октября для ремонта, но новый японский натиск на Соломоновы острова потребовал его присутствия, и он вышел в море 11 ноября, с ремонтными бригадами с «Вестала», все еще работающими на борту. Частью ремонтной бригады было 75 морских пехотинцев из роты B 3-го строительного батальона. Это было связано с нехваткой ремонтных ресурсов флота. Находясь в пути с приказом вступить в бой с противником, морские пехотинцы сосредоточились на проведении ремонта даже во время предстоящего сражения. Работой руководил офицер по борьбе за живучесть «Энтерпрайза», лейтенант-коммандер Гершель Альберт Смит круглосуточно. Командир «Энтерпрайза», капитан Осборн Беннетт «Оззи Б» «Оби» Хардисон, уведомил военно-морское ведомство о том, что «срочный ремонт, выполненный этой умелой, хорошо обученной и энергичной командой, привел это судно в состояние для дальнейших действий против врага». Эта замечательная работа позже получила высокую оценку вице-адмирала Уильяма Холси-младшего, командующего Южной частью Тихого океана и Южной тихоокеанской группировкой, который отправил депешу начальнику отряда морских пехотинцев (ОИК), в которой говорилось: «Ваш командир хочет выразить вам и людям строительного батальона, служащим под вашим руководством, свою признательность за услуги, оказанные вами при проведении срочного ремонта во время боя с противником. Ремонт был выполнен этими людьми быстро и эффективно. Я настоятельно рекомендую их за их готовность, рвение и способность». 13 ноября летчики с «Энтерпрайза» помогли потопить японский линкор «Хиэй», первый японский линкор, потерянный во время войны. Когда морское сражение за Гуадалканал закончилось 15 ноября 1942 года, «Энтерпрайз» участвовал в потоплении шестнадцати кораблей и повреждении еще восьми. Авианосец вернулся в Нумеа 16 ноября для завершения ремонта. Снова выйдя в море 4 декабря, «Энтерпрайз» тренировался у Эспириту-Санто, Новые Гебриды, до 28 января 1943 года, когда он вышел в район Соломоновых островов. 30 января его истребители осуществляли патрулирование боевой готовности для группы крейсер-эсминцев во время сражения на острове Реннелл. Несмотря на уничтожение большей части атакующих японских бомбардировщиков самолетами «Энтерпрайза», тяжелый крейсер «Чикаго» был потоплен авиационными торпедами. Отделившись после сражения, авианосец прибыл в Эспириту-Санто 1 февраля и в течение следующих трех месяцев действовал с этой базы, прикрывая надводные силы США до Соломоновых островов. Капитан Сэмюэл Гиндер принял командование кораблем 16 апреля. Затем «Энтерпрайз» направился в Перл-Харбор, где 27 мая 1943 года адмирал Честер Нимиц вручил кораблю первую президентскую награду, врученную авианосцу. Летом 1943 года, с присоединением к американскому Тихоокеанскому флоту новых авианосцев, «Энтерпрайз» был временно освобожден от службы и 20 июля вошел в судоверфь Пьюджет-Саунд для необходимого ремонта. В течение нескольких месяцев «Энтерпрайз» получил обширную модернизацию, которая включала, среди прочего, новое противовоздушное оружие и торпедный бульб, который значительно улучшил его подводную защиту. Во время этой середины войны он получил свои две культовые цифры «6» на своих полетных палубах.

Қызметке қайта оралу

Капитан Матиас Гарднер 7 қарашада Гиндерді алмастырды. 6 қарашада Перл-Харборға оралғаннан кейін, «Энтерпрайз» төрт күннен соң 1943 жылдың 19-21 қарашасында «Макин» шайқасы барысында Макин атолына түскен 27-ші жаяу әскер дивизиясына жақыннан әуе көмегін көрсету үшін аттанды. 26 қараша күні түні «Энтерпрайз» Тынық мұхитындағы әуе кемесінен ұшатын түндегі истребительдерді енгізді, кемеден шыққан үш ұшақтың тобы TG 50.2-ге шабуыл жасаған құрлықтағы бомбалаушылардың үлкен тобын таратты. Үш ұшақтың екеуі кемеге оралды, тек Эдвард «Бутч» О’Харе ғана қаза тапты. 4 желтоқсанда Кваджалейнге қарсы TF 50 авиациясының күшті шабуылынан кейін «Энтерпрайз» бес күннен соң Перл-Харборға қайтып келді. Кеме тасымалдаушының келесі операциясы – Маршалл аралдарын әлсірету және 1944 жылдың 29 қаңтарынан 3 ақпанына дейін Кваджалейнге қонуды қолдау болды. Содан кейін «Энтерпрайз» 17 ақпанда Каролин аралдарындағы Трук лагунындағы жапондық теңіз базасына шабуыл жасау үшін TF 58-бен бірге аттанды. «Энтерпрайз» авиация тарихында АҚШ әуе кемесінен алғашқы түнгі радарлық бомбалауды жүзеге асырды. Бұл шабуылдағы он екі торпедалық бомбалаушы өте жақсы нәтижелерге қол жеткізді, авиациямен жойылған 200 000 тонна жүктің шамамен үштен бірін құрады. TF 58-ден бөлініп, күзетпен бірге «Энтерпрайз» 20 ақпанда Жалуит атолына шабуыл жасады, содан кейін Маджуро және Эспириту-Сантоға бет алды. 15 наурызда TG 36.1 рейсімен кемеге кіріп, Эмирау аралына (19-25 наурыз) қонуға әуеден қорғаныс пен жақыннан қолдау көрсетті. Кеме 26 наурызда TF 58 құрамына қайта қосылды және келесі 12 күн бойы Яп, Улити, Волейи және Палау аралдарына қарсы шабуылдарға қатысты. Бір апта демалыс алып, Маджурода жабдықтаудан кейін «Энтерпрайз» 14 сәуірде Жаңа Гвинеяның Голландия (қазіргі Жаяпура) аймағына қонуға көмектесу үшін аттанды, содан кейін 29-30 сәуірде тағы да Трукке шабуыл жасады. 1944 жылдың 6 маусымында ол және TG 58.3 серіктері Маджуродан шығып, TF 58-дің қалған бөлігіне қосылып, Мариан аралдарына шабуыл жасады. 11-14 маусым аралығында Сайпан, Рота және Гуам аралдарын шабуылдаған «Энтерпрайз» ұшқыштары 15 маусымда Сайпанға қонуға тікелей қолдау көрсетті және келесі екі күн бойы жағалаудағы әскерлерді қамтыды. Сайпанға шабуыл жасауды тоқтатуға тырысатын жапондықтардың күшті әрекетін сезген Адмирал Спруэнс, қазір 5-ші флоттың командирі, TF 58-ді қауіп-қатерге қарсы тұру үшін орналастырды.

Филиппин теңізіндегі шайқас

1944 жылғы 19 маусымда «Энтерпрайз» контр-адмирал Джон У. Ривз басқаратын 58.3 операциялық тобының төрт авиатасымалдағысының бірі болды – тарихтағы ең ірі авиациялық шайқас: Филиппин теңізі шайқасы. Жеті сағаттан астам уақыт бойы АҚШ және Жапон императорлық флоттарының әуешілері 58-ші операциялық тобы мен Мариан аралдарының үстінде шайқасты. Екі күн ішінде алты американдық кеме зақымдалып, 130 ұшақ және 76 ұшқыш пен экипаж мүшесі жоғалды. Керісінше, американдық авиатасымалдағыштары, АҚШ-тың су асты кемелерінің маңызды көмегімен, үш жапондық авиатасымалдағышын («Хиё», «Шокаку» және «Тайхо») батырып, 426 авиатасымалдағыш ұшағын жойды, бұл шығындардан жапондық әскери авиациясы ешқашан қалпына келмеді. «Энтерпрайз» флотты қорғауға және кейін жапондық күштеріне қарсы кешкі шабуылға қатысты. Әуе шабуылынан кейін, қараңғыда бір истребитель және бомбалаушы бірдей ұшаққа қонды, бірақ әртен болған жоқ. Жапондық флотқа қарсы түнгі шабуылға түнгі уақытта ұшуға дайындалған «Энтерпрайз» ұшқыштарының жоспарланған шабуылы кешкі шабуылдан кейін қажетті қалпына келтіру және құтқару операцияларына байланысты тоқтатылды. Шайқастан кейін «Энтерпрайз» және оның операциялық тобы 5 шілдеге дейін Сайпанға шабуыл жасау үшін әуе қолдауын жалғастырды. Содан кейін ол Перл-Харборға барып, бір ай демалып, жөндеуден өтті, осы уақытта ол 33/4Ab Dazzle камуфляжымен боялды. Осы уақытта Гарднер 10 шілдеде командир Томас Гамильтонмен ауыстырылды, ал 29 шілдеде оны капитан Като Гловер алмастырды. 24 тамызда қайтадан әрекетке кірісіп, «Энтерпрайз» TF 38-мен бірге 31 тамыздан 2 қыркүйекке дейін Вулкан және Бонин аралдарына, ал 6-8 қыркүйекте Яп, Улити және Палау аралдарына әуе шабуылына қатысты.

Лейте шығанағы шайқасы

Палау аралдарының батысында операция жүргізгеннен кейін, 7 қазанда "Энтерпрайз" TF 38-нің басқа бөлімшелерімен қосылып, солтүстікке бағыт алды. 10-20 қазан аралығында оның авиаторлары Окинава, Формоза және Филиппин аймақтарында ұшып өтіп, жаудың әуежайларын, жағалаудағы нысандар мен кемелерін Лейтеге шабуылға дайындалу мақсатында жойды. 20 қазанда Лейтеге десант түсіруге көмектескеннен кейін, "Энтерпрайз" Ulithi-ге толықтыру үшін бет алды, бірақ 23 қазанда жапон флотының жақындауы оны қайтадан шайқасқа шақырды. Лейте шығанағы шайқасында (23-26 қазан) "Энтерпрайз" ұшақтары жаудың үш тобына да шабуыл жасап, соғыс кемелері мен эсминецтерге ауыр нұқсан келтірді. Крейсер қазан айының соңына дейін Самар мен Лейте шығысында күзетте тұрды, содан кейін Ulithi-ге жабдықтау үшін қайтты. Қараша айында оның ұшақтары Манила аймағындағы және Яп аралындағы нысаналарды бомбалады. Ол 1944 жылғы 6 желтоқсанда Перл-Харборға оралды, ал 14 желтоқсанда Гловердің орнын капитан Гровер Б. Х. Холл басты.

Лусон және Токио

24 желтоқсанда Филиппинге қарай жүзіп, "Энтерпрайз" әуе тобы түнгі авиатасымалдау операцияларына арнайы дайындалған. Түнгі операцияларға қабілетті жалғыз авиатасымалдаушы болғандықтан, ол Оахудан CV корпустық кодынан CV(N) кодына өзгертілген күйде шықты, мұндағы "N" әрпі "Түн" дегенді білдіреді. Ол TG 38.5 тобына қосылып, 1945 жылғы қаңтарда Лусонның солтүстігіндегі және Оңтүстік Қытай теңізінің суларын шауып өтті, Формозадан Индоқытайға дейінгі жағалаудағы нысаналар мен кемелерге шабуылдар жасады, соның ішінде Макаоға да шабуылдады. Ұлитиге қысқа тоқталыстан кейін, 1945 жылғы 10 ақпанда "Энтерпрайз" TG 58.5 тобына қосылып, TF 58 тобының 16-17 ақпандағы Токиоға жасаған шабуылы кезінде күндізгі және түнгі әуе күзетуін қамтамасыз етті.

Иво-Джима

Содан кейін ол 19 ақпаннан 9 наурызға дейінгі Иво Джима шайқасында морской пехотиншілерді қолдады, содан кейін Улитиге бет бұрды. Осы кезеңнің бір бөлігінде «Энтерпрайз» 174 сағат бойы Иво Джима үстінде үздіксіз ұшақтарды ұшырып тұрды.

Окинава

15 наурызда Улитиден шығып, Кюсю, Хонсю және Жапонияның ішкі теңізіндегі кемелерге жасалған түнгі шабуылдарды жалғастырды. 18 наурызда жау бомбасынан жеңіл зақымданған "Энтерпрайз" алты күннен кейін жөндеуге Улитиге кірді. 5 сәуірде қайтадан әрекетке кірісіп, Окинава операциясын қолдады, бірақ 11 сәуірде зақымданды – бұл жолы камикадзе шабуылынан – және қайта Улитиге қайтаруға мәжбүр болды. 6 мамырда Окинава жанында Enterprise тәулік бойы патрульдеуге ұшты, камикадзе шабуылдары күшейген кезде. 1945 жылғы 14 мамырда лейтенант Ж.Г. Шунсуке Томиясу басқарған камикадзе Zero оның алдыңғы лифтісін жойды, 14 адам қаза тауып, 68 адам жарақаттанды, бұл Екінші дүниежүзілік соғыстағы соңғы жарақаты болды. Кеме 12 маусым мен 31 тамыз аралығында жөндеу және толық жөндеу жұмыстарын жүргізу үшін Пьюгет Саунд әскери-теңіз кеме жасаушы зауытына бағытталды. Соғыс 1945 жылғы 2 қыркүйекте Жапонияның капитуляциясымен аяқталды.

" Сиқырлы кілем " операциясы

Ең жақсы күйге келтірілген "Энтерпрайз" Перл-Харборға сапар шегіп, ауруханадағы науқастар мен бұрынғы әскери тұтқындарды қоса алғанда, 1141 әскери қызметкермен бірге АҚШ-қа оралды. Содан кейін 1945 жылғы 25 қыркүйекте Панама каналы арқылы Нью-Йоркке бағытталды, 1945 жылғы 17 қазан күні жетті. Екі аптадан соң Бостонға қосымша жатын орындарын орнату үшін барды, сосын өзінің соңғы қызметінде 10 000-нан астам ардагерді еліне әкелген "Солдат кілемшесі" операциясының үш сапары басталды. Бірінші еуропалық сапар 1945 жылғы қарашада Саутгемптоннан (Англия) 4668 әскери қызметшіні әкелді. Еуропаға екінші сапарында, "Энтерпрайз" Саутгемптонда британдық Адмиралтействоның бірінші лорды, сер Альберт Александрды қабылдады, ол "Энтерпрайз" кемесіне британдық Адмиралтейство туын табыс етті, ол Адмиралтейство кеңесінің көпшілігі қатысқан кезде көтерілді. Бұл ту одақтас елдердің жоғары лауазымды офицерлерінің құрметінің белгісі ретінде "Энтерпрайз" кемесіне сыйланды. 1945 жылғы 25 желтоқсанда 4413 әскери қызметкермен Нью-Йоркке оралды. Соңғы сапары Азор аралдарына болды, ол 1946 жылғы 17 қаңтарда 3557 адамды, соның ішінде 212 WAC-ты Нью-Йоркке қайтарды. Кемені мұражай немесе ескерткіш ретінде сақтауға әрекеттер жасалды, бірақ қаражат жинау науқандары кемені Теңіз күштерінен сатып алуға жеткілікті қаражат таба алмады, содан кейін "Энтерпрайз" 1958 жылғы 1 шілдеде Нью-Йорк қаласының Липсет корпорациясына Нью-Джерси штатының Керни қаласында бөлшектеуге сатылды. Әскери-теңіз академиясының жаңа футбол стадионына қосу үшін ерекше үш аяқты мачтаны сақтауға уәде берілді, бірақ ол орындалмады; оның орнына, әлі де "Энтерпрайз мұнарасы" деп аталатын ғимараттың негізіне ескерткіш тақта орнатылды. Бөлшектеу жұмысы 1960 жылғы мамыр айында аяқталды. 1984 жылы Флорида штатының Пенсакола әскери-әуе базасындағы Әскери-теңіз авиация музейінде тұрақты "Энтерпрайз көрмесі" ашылды, онда артефакттар, фотосуреттер және тарихи маңызы бар басқа да заттар қойылды. "Энтерпрайз" кемесінен сақталған артефакттардың ішінде АҚШ Әскери-теңіз академиясында орналасқан кеме қоңырауы бар, ол дәстүрлі түрде тек Midshipmen-дер Вест-Пойнтта жеңіске жеткеннен кейін ғана соғылады; сондай-ақ кеменің корпусынан алынған 16 футтық (5 метрлік), бір тонналық атау тақтасы бар, ол Нью-Джерси штатының Ривер Вейл қаласындағы Кішкентай Лига паркінің жанында орналасқан. Оның іске қосылған күніне арналған тақташасы мен зәкірлерінің бірі Вашингтондағы Вашингтон теңіз кемежайында қойылған.

Ентерпрайздың мұрагерлері

1958 жылғы ақпанда әлемдегі алғашқы ядролық қуатпен жұмыс істейтін әуе кемесі сегізінші "Энтерпрайз" деп аталғанда, бұл атау қайта жандандырылды. Бұл кеме 1961 жылғы қарашада қолданысқа енгізілді. "Үлкен Е" деген лақап атымен де танылған, кемеде оның алдыңғы кемесінен сақталған түрлі артефакттар мен естеліктер болды. Капитандық кабинадағы және конференц-залдагы терезелер – осыған бір мысал ғана. 51 жыл қызмет еткен соң, ол 2012 жылғы 1 желтоқсанда қызметтен шығарылды. Реакторды жоюмен байланысты туындаған мәселелерге байланысты, оны ескерткіш ретінде пайдалану мүмкін емес. Оның қызметтен шығарылуымен бірге, "Энтерпрайз" деген атаумен аталатын тоғызыншы кеме жоспарланған CVN 80 болатыны жарияланды. USS Enterprise (CV 6) кемесінен қандай артефакттар болса да, жаңа буын әуе кемесіне енгізіледі ме, әзірге белгісіз, бірақ CV 6 және CVN 65 кемелерінен естеліктер сақталған уақыт капсуласы жаңа "Энтерпрайз" кемесінің алғашқы капитанына табыс етіледі. Аталған CVN 65 кемесіндегі терезелер алынып, Бостон әскери-теңіз кемелері мұражайына қайтарылады.