Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1770 жылғы Оливер Голдсмит өлеңі
Оливер Голдсмит өлеңі
1770 poem by Oliver Goldsmith
a poem by Oliver Goldsmith
"Қаңырап қалған ауыл" – Оливер Голдсмиттың 1770 жылы жариялаған өлеңі. Бұл әлеуметтік сын туындысы, ол ауылдық жерлердің халқының азаюын және шектен тыс байлыққа ұмтылуды айыптайды. Өлең қаһармандық жұптармен жазылған және ауылдың құлдырауын, оның көптеген тұрғындарының Америкаға көшіп кетуін суреттейді. Өлеңде Голдсмит ауыл халқының азаюын, қалалардағы моральдық бұзылысты, тұтынушылдықты, жерді қоршауды, ландшафттық бағдарламалауды, ашкөздікті және халықаралық саудадан байлық табуға ұмтылуды сынап көрсетеді. Бір сыншы айтқандай, өлеңде "мұқият және нақты тұмандылық" қолданылған, ал ауыл неге тасталып кеткенінің себебі ашылмаған. Бұл өлең XVIII-XIX ғасырларда өте танымал болды, бірақ Джордж Крабб сияқты басқа ақындардан да сынға ұшырады. Өлеңге, әсіресе оның "Ел жағдайы нашар" деген ескертуіне, көптеген басқа да контекстерде сілтемелер жасалған.
The Deserted Village is a poem by Oliver Goldsmith published in 1770. It is a work of social commentary, and condemns rural depopulation and the pursuit of excessive wealth. The poem is written in heroic couplets, and describes the decline of a village and the emigration of many of its residents to America. In the poem, Goldsmith criticises rural depopulation, the moral corruption found in towns, consumerism, enclosure, landscape gardening, avarice, and the pursuit of wealth from international trade. The poem employs, in the words of one critic, "deliberately precise obscurity", and does not reveal the reason why the village has been deserted. The poem was very popular in the eighteenth and nineteenth centuries, but also provoked critical responses, including from other poets such as George Crabbe. References to the poem, and particularly its ominous "Ill fares the land" warning, have appeared in a number of other contexts.
Өмірбаян
Голдсмит Ирландиядағы Лисой шағын ауылында өсті. 1760 жылдары ол Англияда кеңінен саяхаттап, көптеген кішкентай елді мекендерді аралады, дәл сол кезде жерді қоршау қозғалысы өршіп тұрған шақ еді. Өлең суретші сэр Джошуа Рейнольдсқа арналған, Голдсмит онымен жақын дос болды және Сэмюэл Джонсонмен бірге "Клуб" деп аталатын тамақтандыру қоғамын құрған мүшелердің бірі болды. Рейнольдс Голдсмиттің "Жақсы мінезді адам" пьесасын актер және театр директоры Дэвид Гаррикке ұсынуға көмектесті және Голдсмитті Корольдік академияның тарихшысы лауазымына тағайындалуына қолғабыс жасады. Нунхэм-Куртенэйдің қирауы мен "Шөлге айналған ауыл" поэмасының мазмұны арасында бірнеше ұқсастықтар бар. Нунхэм-Куртенэйде үйінде жалғыз қарт әйелге ғана тұруға рұқсат берілді – Голдсмиттің өлеңінде ауылға қайтып келген қарт әйел бейнеленген, және ол бірінші басылымның мұқабасында көрсетілген. Екі ауылдың да орналасқан жері – өзенге жақын төбедегі жер еді, сонымен қатар екеуінің де бау-бақшамен айналысатын дін қызметкерлері болды. Алайда, Роберт Зайц "Төмендегі өмірдегі революция" ағылшын ауылының анықталуына дәлелдерді күшейте түседі, Голдсмит осы аты-жөні белгісіз ауылда "көруге ниеттенгенін ғана" көрді, оны "көбінесе Ирландияда сіңірілген элементтерден тұратын" саяси және әлеуметтік идеялар жиынтығымен сәйкестендірді.
Goldsmith grew up in the hamlet of Lissoy in Ireland. In the 1760s, he travelled extensively around England, visiting many small settlements at a time when the enclosure movement was at its height. The poem is dedicated to the artist Sir Joshua Reynolds, with whom Goldsmith was a close friend and founding member, along with Samuel Johnson, of a dining society called The Club. Reynolds had helped to promote Goldsmith's play The Good Natur'd Man to the actor and theatre manager David Garrick, and had facilitated Goldsmith's appointment as the historian of the Royal Academy. There are a number of other concordances between Nuneham Courtenay's destruction and the contents of The Deserted Village. At Nuneham Courtenay, only an old woman was allowed to remain living in her house—Goldsmith's poem features an old woman who returns to the village, and she is depicted on the title page of the first edition. The position of both villages, on a hill near a river, was similar, and both had parsons who enjoyed gardening. However, Robert Seitz has argued that while "The Revolution in Low Life" greatly strengthens the case for identifying the deserted village as English, Goldsmith saw in this unnamed village "only what he wished to see", using it to fit a set of political and social ideas which were "made up largely of elements absorbed in Ireland".
Жанр, просодия және әсерлері
Поэма 430 жолдан тұрады, және батырлық жұптарға бөлінген. Бұл формада "AABBCC" рифмдік схемасы қолданылады, онда он буынды жолдар иамбикалық пентаметрмен жазылған. Бұл георгика және пастораль поэзиясының үлгісі. Сондай-ақ, бұл өлең Август дәуірінің өлеңдерімен сабақтас. Ауберннің халқы бар және тастап кетілген халдегі теңдестірілген сипаттамасы, сондай-ақ өлең ішінде авторлық бейнесін пайдалану арқылы, ол заманауи неоклассикалық қағидаларға сәйкес келеді. Голдсмит Дублин Тринити колледжінде білім алған және бала кезінен бастап латын поэзиясын оқыған. Осылайша, ол Ювенал және Плиний сияқты классикалық авторлардың байлардың ауылдық кедейлерді ығыстыруына қатысты сын-ескертпелерін білген. Сонымен қатар, XVIII ғасырда Рим империясының құлдырауы Римдегі зәулімдік пен мақтанға байланысты деп есептелді. Голдсмит Англияның байлығының өсуінен туындаған қауіпті баса көрсету арқылы айқын салыстыру жасады. Рикардо Кинтана поэманың үлгісі ретінде Вергилийдің бірінші Эклогиясын қарастырады. Кинтана сонымен қатар поэмадағы қарама-қайшылықтар сериясі қалай бейнеленгенін атап көрсетті. Поэманың басында ескі "Сұлу Оберн" және тастап кетілген ауыл қарама-қарсы қойылады. Поэманың кейінгі бөліктерінде Кинтана Голдсмиттің табиғат пен өнерді, ұқыптылық пен зәулімдікті, "ұлттық қуат пен ұлттық жемқорлықты", ел мен қаланы қарама-қарсы қойғанын айтады.
The poem has 430 lines, divided into heroic couplets. This form features an "AABBCC " rhyme scheme, with ten syllable lines written in iambic pentameter. It is an example of georgic and pastoral poetry. The poem is also an example of Augustan verse. In its use of a balanced account of Auburn in its inhabited and deserted states, and in its employment of an authorly persona within the poem, it conforms to contemporary neoclassical conventions. Goldsmith was educated at Trinity College, Dublin, and had read Latin poetry since childhood. He would, therefore, have been aware of the criticisms made by classical writers such as Juvenal and Pliny of the displacement of the rural poor by the rich. Furthermore, in the eighteenth century the decline of the Roman Empire was attributed to the growth of luxury and pride in Rome. Goldsmith, in emphasising the danger that England faced from its increase in wealth, was drawing an obvious parallel. Ricardo Quintana has argued that the poem takes Virgil's first Eclogue as its model. Quintana has also highlighted the way that the poem presents a series of contrasts. In the early parts of the poem, old "Sweet Auburn" and the deserted village are contrasted. Later in the poem, Quintana argues, Goldsmith places nature and art, frugality and luxury, "national vigor and national corruption", and the country and the city, in opposition.
Әлеуметтік пікірлер
"Шөлге кеткен ауыл" ауылдық халқының азаюын, жалпыға ортақ жерлерді қоршауды, ландшафтық бақтар құруды және артық байлыққа ұмтылуды айыптайды. Голдсмиттің көзқарасы бойынша, байлық міндетті түрде гүлденуге немесе бақытқа әкелмейді. Керісінше, ол британдық бостандықтарды сақтауға қауіпті болуы мүмкін және дәстүрлі қауымдастықты ығыстырып тастайды. Осы пікірді білдіру арқылы, кейбір зерттеушілер Голдсмитті саяси радикал емес, әлеуметтік мәселелерге алаңдаған "консерватор" деп қарастырды. Оның сән-салтанаттың жемқорлық әсерлеріне назар аударуы сол кездегі тори жазушыларының ойларымен үлкен үйлесімде болды. Себастьян Митчелл Голдсмиттің өлеңінде "мұқият және әдейі түсініксіздікті" қолданғанын, ауылдың құлау себебін жасырғанын айтады. Бұл Голдсмиттің әлеуметтік сын-ескертпесінің құндылығын төмендетпесе де, оқырмандарға өз алаңдауларын өлеңге проекциялауға мүмкіндік береді. Алайда, Белл сондай-ақ коммерцияның "оқиғаның басты жаупазы" екенін анық көрсетеді, және халықаралық саудадан жинаған шағын топтың байлығы ауыл тұрғындарын олардың жерлерінен ығыстыруға мүмкіндік береді, осылайша елдік меншіктер құрылады. Сонымен қатар, Альфред Лутц Голдсмиттің ландшафтық бау-бақшаға жасаған шабуылдарының кең саяси мағынасы бар екенін атап өтті, себебі қоршауды қолдайтындар кейде қоршалған жерлерді бақтармен салыстырды. Митчелл сондай-ақ, өлеңнің тарихи дәлдігіне ғана назар аударатын сын, он сегізінші ғасырдың соңындағы әлеуметтік мәселелер, әсіресе "қалалық бөліну" мәселесі туралы кеңінен ойларға жете алмайды деп мәлімдейді.
The Deserted Village condemns rural depopulation, the enclosure of common land, the creation of landscape gardens and the pursuit of excessive wealth. In Goldsmith's vision, wealth does not necessarily bring either prosperity or happiness. Indeed, it can be dangerous to the maintenance of British liberties and displaces traditional community. In making this argument, some have regarded Goldsmith not as a political radical, but as a socially concerned "conservative". Indeed, his emphasis on the corrupting effects of luxury fit closely with discourses associated with Tory writers of the time. Sebastian Mitchell has argued that Goldsmith employs "deliberately precise obscurity" in the poem, concealing the reason for the village's demise. While this may detract from the authority of Goldsmith's social critique, it also allows readers to project their own concerns onto the poem. However, Bell also argues that commerce is clearly the "arch villain of the piece", and it is the riches that a small minority have accumulated from international trade that allow rural people to be displaced from their lands so that country estates can be created. Furthermore, Alfred Lutz has commented that Goldsmith's attacks on landscape gardening have a wider political significance, because enclosure's defenders sometimes compared enclosed fields to gardens. Mitchell also argues that criticism which focuses solely on the poem's historical accuracy misses its wider commentary on late eighteenth century social issues, particularly the question of "urban estrangement".
Жариялану тарихы
Өлең 1769 жылы аяқталды және 1770 жылдың мамыр айында алғаш рет жарияланды. Ғсырдың соңына дейін ол Америка Құрама Штаттарында он бір басылымда шықты.
The poem was completed in 1769, and was first published in May 1770. It was published in eleven editions in the United States by the end of the century.
Суреттер және басқа да сурет жұмыстары
Алғашқы басылымның бет атына Исаак Тейлордың гравирасы (оюы) орналастырылған. Суретте поэмада еске алынған қарт әйелдің құлай жұрт ауылының алдында тұрғаны бейнеленген. Артқы жағында Америкаға бет алған кеме көрінеді. Томас Бевик және оның мектебі «Құлай жұрт» көріністерінің бірнеше суретін жасады, олардың кейбіреулері поэманың немесе Голдсмит еңбектерінің жарияланған нұсқаларында иллюстрация ретінде пайда болды. 1794 жылы Бевик Оливер Голдсмиттің поэзиялық туындылары деп аталатын томды суреттеу үшін ағаштан кескінделген гравюраларды жасады. Келесі жылы Бевик пен оның інісі Джон Бевик (1760-1795) «Голдсмит пен Парнеллдің өлеңдері» деп аталатын жинақ үшін тағы да суреттер жасады. Бұл жобаның көлемі Бевикке бірнеше әріптестерді суреттер жасауға шақыру қажеттігін білдірді. Бевик «Құлай жұрттан» алынған көріністерді де суреттеді, олар басқа да жерлерде пайда болды. 1818 жылы жарық көрген «Эзоптың нақылдары» басылымының бір гравюрасында өлеңнен үзінді тасқа қашалған күйінде бейнеленген көрініс бар. Суретші Фрэнсис Уитли 1800 жылы Корольдік өнер академиясына екі картина ұсынды, екеуі де «Құлай жұрт» көрінісін бейнеледі. Суреттер гравёрмен көшіріліп, сол жылы Ф. Дж. ду Роверей басып шығарған Голдсмит поэзиясының басылымында жарияланды.
The title page of the first edition featured an engraving by Isaac Taylor. The illustration depicts the old woman mentioned in the poem, standing in front of the deserted village. In the background a ship departs, presumably for America. Thomas Bewick and his school also produced several depictions of scenes from The Deserted Village, some of which occurred as illustrations of published versions of the poem or Goldsmith's works. In 1794, Bewick produced woodcuts to illustrate a volume entitled The Poetical Works of Oliver Goldsmith. In the following year, Bewick and his brother John Bewick (1760 1795) again engraved illustrations for a volume entitled Poems by Goldsmith and Parnell. The magnitude of this project meant that Bewick enlisted several collaborators to produce the illustrations. Bewick also depicted scenes from The Deserted Village which appeared in other places. An engraving of his edition of Fables of Aesop, published in 1818, features a scene depicting a quotation from the poem carved into a rock. The painter Francis Wheatley submitted two paintings to the Royal Academy of Arts in 1800, both of which depicted scenes from The Deserted Village. The paintings were copied by an engraver, and appeared in an edition of Goldsmith's poetry published in the same year by F. J. du Roveray.
XVIII ғасырдағы қабылдау
Альфред Лутц өлеңнің екі түрлі қабылдауын тудырғанын дәлелдеді. Біріншіден, кейбір оқырмандар Голдсмиттің экономикалық және әлеуметтік аргументтерін бағалады немесе олар туралы өз жазбаларында ойланды. Томас Спенс және Джон Телуолл сияқты саяси радикалдар өздерінің еңбектерінде «Қызыл ауыл» поэмасын келтірді, сондай-ақ тағы да көптеген авторлар. Екіншіден, оқырмандар мен сыншылар поэманың саяси мазмұнын назарға алмады, керісінше Голдсмиттің Оберннің идиллиялық суреттемелеріне ден қойды. Оқудың осы екінші түрі ең көп таралғаны болды. Себастьян Митчеллдің сөзіне сәйкес, кейбір заманауи сыншылар поэманы британ мәдениетіндегі өршілді кезеңде пайда болған деп санайды, онда қоғамдық әлеуметтік және саяси пікірлер мен жеке эмоционалдық көңіл-күйлер арасында айырмашылықтар туды. АҚШ-та басқаша түсінік болды – ағылшын Оберні құлаған болса да, жаңа әлем Голдсмиттің идиллиясын қайта жаңарту мүмкіндігін ұсынды. «The Critical Review» журналындағы алғашқы мақала Англияның байлығының өсуінің маңыздылығын қорғады және ауылдық халқының азаюы маңызды мәселе болып кеткеніне күмәндік білдірді. Заманауи экономикалық тарихшылар Комбердің халық азаюы туралы пікірін қолдады. Джордж Краббтың «Ауыл» (1783) поэмасы оның авторы Голдсмиттің өлеңіндегі шектен тыс сезімталдыққа жауап ретінде жазылған. Ол өз өлеңінде Голдсмит сияқты емес, ауылдағы кедейлердің қиындықтарын суреттейді. Бұдан әрі, Краббтың өлеңі Голдсмиттің «Қызыл ауылдағы» ескі «әдемі Оберн» бейнесін 1770 жылғы қалыпты жағдайдың суреті ретінде қарастыруға мүмкіндік береді, бұл қазіргі моральдық құлдырауды көрсетуге болатын идеалданған өткенді бейнелеу емес. Осы түсіндіруде «Қызыл ауыл» «саясиландырылмаған» – бұл әрекет Томас Бэбингтон Маколей және Голдсмиттің екі биографының 19 ғасырдағы түсіндірулерімен нығайтылды. Поэма басқа да поэзиялық жауаптарды тудырды. Крабб ауылдық өмірдің қайғысы мен кедейлігін баса көрсеткенмен, Роберт Блумфилдтің «Фермердің ұлы» (1800) ауылдық идиллия тақырыбына оралды, бірақ Голдсмит немесе Краббтың саяси сынсыз. «Қызыл ауыл» Блумфилдке зор әсер етті, сондай-ақ Александр Поуптың пасторальдық поэзиясы да.
Alfred Lutz has argued that the poem generated two different types of reception. Firstly, some readers admired Goldsmith's economic and social arguments, or at least reflected upon them in their own writings. Political radicals, such as Thomas Spence and John Thelwall quoted The Deserted Village in their own works, as did a number of other writers. Secondly, readers and critics ignored the political content of the poem, focussing instead on Goldsmith's idyllic descriptions of Auburn. This second type of reading was the most common. Sebastian Mitchell states that some modern critics have seen the poem as appearing at a turning point in British culture, when public social and political opinions, and private emotional dispositions, diverged. In the United States, a different reading occurred—while the English Auburn may have been deserted, the new world offered opportunities for the recreation of Goldsmith's idyll. An early review in The Critical Review also defended the value of England's increase in wealth, and questioned whether rural depopulation had become an important problem. Modern economic historians have supported Comber's comments about depopulation. George Crabbe's poem The Village (1783) was written as a riposte to what its author saw as the excessive sentimentality of Goldsmith's verse. In his poem, Crabbe describes the hardships of the rural poor, in a way that Goldsmith did not. Furthermore, Crabbe's poem encourages the interpretation of Goldsmith's bucolic depiction of old "sweet Auburn" in The Deserted Village as being a representation of the status quo in 1770, rather than a depiction of an idealised past through which current moral decline can be highlighted. The Deserted Village is, in this interpretation, "depoliticised"—an act that was reinforced by nineteenth century interpretations produced by Thomas Babington Macaulay and two of Goldsmith's biographers. The poem also generated other responses in verse. While Crabbe emphasised the misery and poverty of rural life, Robert Bloomfield's The Farmer's Boy (1800) returned to the theme of the rural idyll, but without Goldsmith or Crabbe's political criticism. The Deserted Village was a major influence on Bloomfield, as was Alexander Pope's pastoral poetry.
Кейінгі қабылдау
Виктория дәуірінде өлеңнің қабылдануы көбінесе оңтайлы болды. Тақтада "Жарқын әлемдерге тартылып, жол көрсеткендер" деген сөздер жазылған. Ирландияда өлеңде суреттелген ауыл Атлон қаласына жақын Глассон ауылы деп есептеледі. Ауыл маңындағы табельдер Оливер Голдсмитке қатысты екенін көрсетеді. Американың халық мәдениетінде, әсіресе Алабама штатында, өлеңнің бірінші жолы "Сүйкімді Оберн, жазықтың ең сүйкімді ауылы" – "Оберн жазық тұрғыны/тұрғындары" терминінің бастауы болып табылады, ол Оберн университетінің студенттерін атау үшін қолданылады, сондай-ақ университет студенттерінің газетінің аты – The Auburn Plainsman. Массачусетс штатындағы Уотертаун және Кембридж қалаларындағы Маунт-Оберн зираты да өлеңдегі ауылдың атымен аталған. Алан Парсонс жобасының 1984 жылғы "Аммония Авеню" альбомындағы тайтл тректе "Алғашқыда мазақ ету үшін келгендер, дұға ету үшін қалды, Алғашқыда мазақ ету үшін келгендер, дұға ету үшін қалды" деген мәтін бар, ол Голдсмиттің "Ал мазақ ету үшін келген ақымақтар, дұға ету үшін қалды" деген жолынан алынған.
The poem's reception in the Victorian era was largely positive. The words on the plinth are "ALLURED TO BRIGHTER WORLDS, AND LED THE WAY". In Ireland the village described in the poem is thought to be Glasson village, near Athlone. Signage around the village points out the association with Oliver Goldsmith. In American popular culture, and specifically that of Alabama, the poem's first line "Sweet Auburn, Loveliest village of the plain" is the basis for the term "Auburn Plainsman/Plainsmen" which is used to refer to an Auburn University student and is also the source for the name of the University student Newspaper, The Auburn Plainsman. Mount Auburn Cemetery in Watertown and Cambridge, Massachusetts, is also named after the village in the poem. On The Alan Parsons Project's 1984 album Ammonia Avenue, the title track contains the lyrics "And those who came at first to scoff, remained behind to pray, And those who came at first to scoff, remained behind to pray", derived (apparently) from Goldsmith's line "And fools, who came to scoff, remained to pray."