Кіріспе

Француз саясаткері және журналисі Луи Мари Станислав Фрерон (17 тамыз 1754 – 15 шілде 1802) – француз саясаткері, журналист, Ұлттық жиналыстың өкілі және Француз революциясы кезіндегі миссия өкілі.

Өмірбаян

Эль-Катрин Фреронның ұлы, ол Парижде бай отбасында дүниеге келді. Әкесі белгілі журналист және философтар мен энциклопедияшылардың көрнекті қарсыласы болды, оның ең белгілі қарсыласы Вольтер (Елиді ашық түрде өзінің жауы деп есептеді) еді. Әкесінің баспасөз бостандығы үшін мемлекетпен болған ұзақ қақтығыстары Луи Фреронның саяси көзқарастарына зор әсер еткені болжанады. Ол Людовик Ле Гранд лицейіне оқуға түсті, онда оның әкесі Максимилиан Робеспьер және Камилль Десмулин сияқты оқытушылармен бірге жұмыс істеді. Әкесінің қайтысынан кейін ол «L'Année littéraire» журналын мұраға алды, ол 1795 жылға дейін жарияланып тұрды және абат Ройу мен Жюльен Луи Джефруа кезекпен редакциялады.

Революцияның алғашқы кезеңдері

Заңдық міндеттемелерге байланысты ол әлі де L'Année littéraire-мен байланыста болса да, Фрерон өзінің газеті L'Orateur du Peuple-ді жазуға және редакциялауға кірісті. Онда ол Жан-Поль Марат пен Камил Демулин сияқты контрреволюционерлерді радикалды түрде айыптады, тіпті олардың үшеуі де газеттерін редакциялауда бір-біріне көмектесті. Оның халықты қоздырудың алғашқы тәжірибесі Десмулинмен бірлесіп Бастилияны шабуылдауға үгіттеу арқылы болды. Одан кейін ол жаңадан құрылған Париж коммунасының Bonne Nouvelle округінен өкіл болып сайланды, бірақ журналисттік қызметіне оралмас бұрын онда аз белсенді болған сияқты. Өзінің L'Orateur du Peuple газетін, Martel псевдонимімен шығарудан бұрын ол қысқа мерзімге L'Ami des citoyens газетімен ынтымақтастық жасады. Газеті 8 беттен тұрып, екі күнде бір рет таратылды, ал Марсель Энфантин редактор болып жұмыс істеді. Газетте жарияланған жазбаларынан өзге, ол Маратпен ашық түрде ынтымақтастық жасады және Десмулиннің газетінің жартысын қаржыландыруға және жазуға келісті. 1790 жылдың маусымында Марсель Энфантин "бостандыққа қарсы сөз байласу" айыбымен тұтқындалды, себебі билік оны Мартель деп есептеді. Жауап ретінде Фрерон былай деп жазды:
Азаматтар, сендер бұған сенесіздер ме? Халықтың өкілі тізбекке байланған! Ол сіздердің құқықтарыңызды қорғау үшін ғана қаламды қолға алды, ол ең жалынды патриотизммен жазған, күшті жазушы еді. Ол министрлік гидрамен күресті, ал аристократияны әжуалады. Міне, муниципалитет оның ниетін қаралап, таза сөздерін улады. Бірақ Халықтың өкілінің дауысы түрмесінің қабырғаларын тесіп шығады! Адам құқықтары туралы баптар осы француз азаматының пікірін жариялауы үшін жасалған. Сондай-ақ, Фреронның Десмулинмен арақатынасы оны Кордельерлер қозғалысына жетеледі және 1792 жылы Тюильри сарайына жасалған шабуылға қатысуына себеп болды (Париж жұртының Бурбон үйіне қарсы көтерілісі және швейцариялық гвардиямен болған шайқасы). Қыркүйекте Фрерон Сена департаментінен Ұлттық конвенцияға сайланды және Людовик XVI-ның өлім жазасын қолдады. Фрерон 1793 және 1794 жылдары Пол Барраспен бірге Прованс, Марсель және Тулонға миссиямен жіберілді.

Тулонды қоршау

Ол Тулон көтерілісі кезінде Конвенттің оңтүстіктегі билігін орнатумен тапсырылды. Фрерон Террор билігінің орындаушысы ретінде жаман атымен белгілі болды, бірақ сол жерге орналасқан, әлі жас артиллерия офицері Наполеон Бонапартпен байланысқа түсті. Миссиядағы екі өкіл – Августин Робеспьер және Антуан Кристоф Салицети, Наполеонның (оның қолбасшысы Жан Франсуа Картоны айналып өтіп) британдықтардан жарым аралдағы бекініссін басып алу және шығанақты бақылайтын төбеге артиллерия орнату туралы өтінішіне жағымды жауап берді, бұл британдық флотқа оқ ату үшін қажет болды. Бонапарт басқарған жаяу әскер шабуылы, негізінен Картоның Наполеонға шабуылға бөлінген әскер санын азайтуынан шегінді. Фрерон, Бонапартпен дауласып, оны өліммен қорқытқанмен, ақырында Картоға қарсы оған қолдау көрсетті. Кейіннен ол Наполеонның мансабын шектеуге тырысты, ол жоспарланған британдық бекініске тағы бір ірі шабуылға бастықтап тағайындамау үшін, оны резервке басшылық етуге жіберді. Бірақ, бұл жаңа шабуыл сәтсіз аяқталғанда, Наполеон бұйрықсыз резервті алға жетелеп, британдық бекіністі басып алды. Бұрын Наполеон Фреронды өзінің қарындасы Полина Бонапартпен таныстырған еді, олар Полина 1797 жылы генерал Чарльз Леклеркке үйленгенге дейін қарым-қатынаста болды.

Реакция және директория

Дегенмен, ол да, Баррас та Робеспьермен болған қақтығыста Термидориялық реакцияға қосылды; «L'Orateur du Peuple» антиякобиндердің тілшісіне айналды, ал Фрерон мускадиндерді сан-кулоттарға таяқтармен шабуыл жасауға қоздырды. Ол Антуан Фукье Тинвилл мен Жан-Батист Карьерге қарсы айыптаулар көтерді, сондай-ақ соңғы Монтаньярларды тұтқындауға себепкер болды. Директория тарапынан Марсельге бейбітшілік миссиясына жіберілген ол 1796 жылы «Mémoire historique sur la réaction royale et sur les malheurs du midi» («Роялистік реакция және оңтүстіктің апаттары туралы тарихи еңбек») атты еңбегін жариялады. Ол Бес жүздік кеңеске сайланды, бірақ орын алуға рұқсат алмады. Паулина Бонапартқа үйленуге тырысқан ақыры сәтсіз аяқталды, 1801 жылы Наполеон, енді бірінші консул, оны Сент-Домингеге жіберді, ол 1802 жылы сары қызбадан қайтыс болды. Полина Бонапартқа үйленген генерал Шарль Леклерк 1801 жылы Сент-Домингеде (Гаити революциясының соңғы сатысында) қолбасшылыққа тағайындалды және сол жылы қайтыс болды.