Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Майкл Дэвид Аптед (10 ақпан 1941 – 7 қаңтар 2021) – ағылшын теледидар және кино режиссері және продюсері. Аптед теледидарда жұмыс істей бастады және «Up» деректі фильмдер сериясын (1964–2019) режиссерлік етті. Кейін ол «Көмір шахтер қызы» (1980) фильмін түсірді, ол жеті «Оскар» сыйлығына, соның ішінде «Үздік фильм» сыйлығына ұсынылды. Оның келесі жұмыстарына «Тұманды гориллалар» (1988), «Нелл» (1994), Джеймс Бондтың «Әлем жеткіліксіз» (1999) және «Энигма» (2001) фильмдері кірді. Оның «Amazing Grace» (2006) фильмі сол жылы Торонто халықаралық кинофестивалінің жабылу салтанатында көрсетілді. 29 маусым 2003 жылы ол Америка Режиссерлер Гильдиясының президенті болып сайланды және 2009 жылға дейін осы лауазымда қызмет етті.
English television and film director and producer
Michael David Apted (10 February 1941 – 7 January 2021) was an English television and film director and producer. Apted began working in television and directed the Up documentary series (1964–2019). He later directed Coal Miner's Daughter (1980), which was nominated for seven Academy Awards including Best Picture. His subsequent work included Gorillas in the Mist (1988), Nell (1994), James Bond film The World Is Not Enough (1999), and Enigma (2001). His film Amazing Grace (2006) premiered at the closing of the Toronto International Film Festival that year. On 29 June 2003, he was elected president of the Directors Guild of America, a position he served until 2009.
Ерте өмір және білім
Аптед 1941 жылдың 10 ақпанында Бэкингемширдегі Айлсбери қаласында Франсис Амелия (Томас туған қызы) мен Рональд Уильям Аптедтің ұлы ретінде дүниеге келді. Ол Лондон қалалық мектебінде және Кембридж университетінің Даунинг колледжінде білім алды, онда заң және тарих пәндерін оқыды.
Apted was born on 10 February 1941 in Aylesbury, Buckinghamshire, the son of Frances Amelia (née Thomas) and Ronald William Apted. He was educated at City of London School and Downing College, Cambridge, where he studied law and history.
Теледидар
Аптед теледидардағы мансабын Манчестердегі Granada Television-де алты айлық тәжірибеден бастады, онда зерттеуші болып жұмыс істеді. Granada-дағы оның алғашқы жобаларының бірі ең танымал жобасына айналды: 1964 жылы «Әлем ішінде» ағымдағы істер бағдарламасы үшін жеті жасар 14 баланың өмірбаяны ретінде басталған Up сериясы. Канадалық режиссер Пол Алмондтың зерттеушісі және ассистенты ретінде Аптед түрлі орта мен әлеуметтік топтан шыққан балаларды іріктеуге қатысты. Бастапқыда бір реттік деректі фильм ретінде жоспарланғанмен, бұл сериал институционалдық деңгейге жетті. Олар осы тақырыптарды 14 және 21 жастағы кезеңдерде қайта қарастыруды ұсынғанда, Аптед режиссерлік ұсынысын қабылдап, серияның барлық келесі эпизодтарын түсірді, олардың жеті жастағы кезеңмен салыстырғанда өмірі бойы қалай дамып жатқанын көрсетті. Сериал осы адамдардың жылдар бойғы өмірін баяндайды; соңғы бөлімі, «63 Up», 2019 жылы жарық көрді. Ол 2012 жылы «авторының шыдамдылығы мен кейіпкерлерінің адамгершілігі үшін» Пибоди сыйлығын жеңіп алды. Granada-дағы жеті жылдық жұмысы кезінде Аптед «Коронация көшесі» және «Махаббатшылар» сериалдарының бірнеше эпизодтарын режиссерлік етті. Олар 1982 жылы Ұлыбританияның Channel 4 арнасы тапсырыс берген «P'tang, Yang, Kipperbang» телефильмі үшін қайта жұмыс істеді. 1976 жылы Аптед Granada телесериалы аясында «Лоуренс Оливье ұсынады» пьесасын режиссерлік етті. Эпизод Гарольд Пинтердің «Жиналымы» болды. Пьесада Лоуренс Оливье, Малкольм Макдауэлл, Алан Бейтс және Хелен Миррен ойнады. Аптед Up сериясынан алған идеясын «Америкада үйленген» және «Америкада үйленген 2» фильмдерінде екінші рет пайдаланды. Бұл жобаның мақсаты – он жыл ішінде тоғыз жұбайдан екі жылда бір рет сұхбат алып, олардың некелерінің толыққанды суретін көрсету болды. 2005 жылы ол «Рим» телесериалының алғашқы үш эпизодын режиссерлік етті. Телевизиядағы еңбектері үшін Аптед бірнеше Британ академиясы сыйлықтарын жеңіп алды, оның ішінде «28 Up» және «35 Up» фильмдері үшін екі Флаэрти деректі фильмдер сыйлығы және 1974 жылы «Елудегі сүйіспеншілік» жеке туындысы үшін BAFTA үздік драмалық режиссер сыйлығы.
Apted began his career in television as a trainee for six months at Granada Television in Manchester, where he worked as a researcher. One of his first projects at Granada would become his best known: the Up series, which began in 1964 as a profile of 14 seven year old children for the current affairs series World in Action. As a researcher and assistant to Canadian director Paul Almond, Apted was involved in selecting the children, who came from a variety of backgrounds and classes. Though originally conceived as a one off documentary, the series has become an institution. When it was suggested that they revisit the subjects at ages fourteen and twenty one, Apted accepted the offer to direct and directed every subsequent episode in the series. looking at how they develop during their lives, compared to when they were seven. The series looks at the lives of these people over the years; the latest instalment, 63 Up, was produced in 2019. It won a Peabody Award in 2012 "for its creator’s patience and its subjects' humanity." During his seven year period of working at Granada, Apted also directed a number of episodes of Coronation Street, and The Lovers. They worked together again in 1982 for the TV movie P'tang, Yang, Kipperbang, the first film commissioned by Britain's Channel 4. In 1976 Apted directed a play in the Granada TV series Laurence Olivier Presents. The episode was The Collection by Harold Pinter. The play starred Laurence Olivier, Malcolm McDowell, Alan Bates and Helen Mirren. Apted used his idea from the Up series a second time in Married in America and Married in America 2. The idea was to interview nine married couples every two years over a ten year period to tell a more complete story of their marriages. In 2005, he directed the first three episodes of the TV series Rome. For his work in television, Apted won several British Academy Awards, including two Flaherty Documentary Awards for his work on 28 Up and 35 Up and a BAFTA for Best Dramatic Director for the single play Kisses at Fifty in 1974.
Фильм
Аптед өзінің алғашқы көркем фильмін 1972 жылы Оливер Рид пен Гленда Джексонның қатысуымен «Трипл Эхо» фильмін түсірді, сондай-ақ Дэвид Путтем үшін екі фильм режиссерлік етті. «Трипл Эхо» 8-ші Мәскеу халықаралық кинофестиваліне қатысты. Ол осы жұмысты «Play for Today» телесериалындағы жұмысымен қатар алып жүрді. Ол алты пьесаны қойды, соның ішінде Стивен Полиаковтың «Stronger than the Sun» пьесасын, онда Франческа Аннис қылмысты ашу үшін өмірін қауіпке тіккен жас әйел рөлін ойнады – бұл тақырыпқа Аптед кейін бірнеше рет оралды. 1980 жылы ол АҚШ-қа барып, «Көмір шахташысының қызы» фильмін түсірді. Фильмнің нақтырақ айтқанда, өзінің өмірінен алынған оқиғасын баяндаған Спасек пен Лоретта Линн екеуі де Аптедтің сырттан қарау бұрышы фильмнің Аппалач аймағының тұрғындарының қатысуын қамтамасыз етудегі және бұрынғыда таулық мәдениетті бейнелеуде кездесетін стереотиптерден сақтанудағы табысына үлкен үлес қосты деп санайды. 2019 жылы «Көмір шахташысының қызы» фильмі Конгресс кітапханасы тарапынан «мәдени, тарихи немесе эстетикалық маңызы бар» деп танылып, Ұлттық кино тізіліміне енгізілді. Аптед сонымен қатар күшті әлеуметтік мәселелерді көтеретін немесе этикалық дилеммаларды талқылайтын бірнеше фильм түсірді. 1983 жылы ол Мартин Круз Смиттің романы негізінде түсірілген, бұрынғы Кеңес Одағындағы полицияның жемқорлығы туралы «Горький паркі» атты саяси триллерді режиссерлік етті. «Класстық іс-қимыл» корпоративтік құпияны ашқан адам туралы, ал «Ерекше шаралар» медициналық этика мәселелерін қамтиды. «Класстық іс-қимыл» 17-ші Мәскеу халықаралық кинофестиваліне қатысты. 1994 жылы ол «Нелл» фильмін түсірді, ол үш рет «Алтын глобус» сыйлығына және бір рет «Оскар» сыйлығына ие болды. 1999 жылы Аптед Джеймс Бондтың «Әлем жеткіліксіз» фильмін түсірді.
Apted made his first feature film in 1972, The Triple Echo, starring Oliver Reed and Glenda Jackson, and he directed two films for David Puttnam. The Triple Echo was entered into the 8th Moscow International Film Festival. He alternated this work with working on the TV series Play for Today. He directed six plays including Stronger than the Sun, written by Stephen Poliakoff and starring Francesca Annis as a young woman who places her life in danger to expose a crime, a theme Apted returned to several times. He went to the United States in 1980, where he directed Coal Miner's Daughter, Both Spacek and Loretta Lynn, the subject of the film, have said that they believe Apted's outsider point of view was crucial to the movie's success in securing the participation of Appalachian residents and to the avoidance of stereotypes that previously had marred portrayals of mountain culture. In 2019, Coal Miner's Daughter was selected by the Library of Congress for preservation in the National Film Registry for being "culturally, historically, or aesthetically significant". Apted also made several films with a strong social message or that deal with an ethical dilemma. In 1983 he directed Gorky Park, a political thriller based on the novel by Martin Cruz Smith, that deals with police corruption in the former Soviet Union. Class Action deals with a corporate whistleblower, and Extreme Measures is about medical ethics. Class Action was entered into the 17th Moscow International Film Festival. In 1994, he directed Nell, which received three Golden Globe Award nominations and one Academy Award nomination. In 1999, Apted directed the James Bond film The World Is Not Enough.
Деректі фильм
Up сериясынан басқа, Аптед тағы да бірнеше деректі фильмдер түсірді, соның ішінде Стингтің алғашқы жеке альбомының жазылуы туралы толық метражды концерт фильмі – Bring On the Night. Ол 1989 жылы шыққан "Ұзақ жол" атты деректі фильмнің режиссері болды. Бұл фильмде Борис Гребенщиковтың Ұлыбритания, АҚШ және КСРО-дағы саяхаттары баяндалды, ол Батыста жазба жасауға рұқсат алған алғашқы кеңестік андеграунд музыканты еді. "Тандерхарт" фильмін түсіруге кіріспес бұрын, Аптед Леонард Пелтиер туралы "Оглала оқиғасы" атты деректі фильм түсірді. "Оглала оқиғасы" кейіннен "Тандерхарт" көркем фильміне актерлерді таңдауда көмектесті. 1997 жылы ол "Шабыт" (Inspirations) фильмінде шығармашылық процесті зерттеді, онда Дэвид Боуи, Луиза Лекавалье және Рой Лихтенштейн сияқты әртүрлі сала өкілдерінен жеті суретшімен ашық әңгімелесті. 1992-1994 жылдары бұрынғы жұмыстарынан өзгеше, Аптед Қытайдың қарқынды өзгеретін халықтық мәдениетіне енді. Труди Стайлердің қолдауымен Аптед "Тауды жылжыту" (Moving the Mountain) деректі фильмін түсірді, ол 1989 жылғы Тяньаньмэнь алаңындағы наразылықтардың бастауын және осы қозғалыстың бірнеше студент көшбасшыларының өміріне тигізген әсерін зерттейді. 2006 жылы Аптед Пирс Броснанның баяндауымен 2006 жылғы ФИФА әлем чемпионатының ресми фильміне бірлесіп режиссерлік жасады. Аптед суретші және режиссер Мелинда Камбер Портердің "Майкл Аптед – Кинодағы көзқарастар" (Michael Apted – Visions on Film) деректі фильмінің серіктесі және тақырыбы болды.
In addition to the Up series, Apted made other documentaries, including Bring On the Night, a feature length concert film about the making of Sting's first solo album. He directed the documentary The Long Way Home, which was released in 1989. It chronicled the UK, US and USSR adventures of Boris Grebenshchikov, the first Soviet underground musician allowed to record in the West. Before the making of Thunderheart, Apted made the documentary Incident at Oglala about Leonard Peltier. Incident at Oglala then informed Thunderheart in the casting of actors for the fiction film. In 1997, he explored the creative process in Inspirations through candid discussion with seven artists from diverse media, including David Bowie, Louise Lecavalier and Roy Lichtenstein among others. In a departure from his earlier work, from 1992 to 1994, Apted ventured into China's rapidly changing popular culture. In a project backed by Trudie Styler, Apted directed Moving the Mountain, a feature documentary which probed the origins of the 1989 protests in Tiananmen Square and the consequences of the movement in the lives of several of the movement's student leaders. In 2006, Apted co directed The Official Film of the 2006 FIFA World Cup, narrated by Pierce Brosnan. Apted was the collaborator and subject of the documentary: Michael Apted – Visions on Film, by artist and filmmaker Melinda Camber Porter.
Театр
1977 жылы Аптед Лондонның Ұлттық театрында «Страуберри Филдс» спектаклінің тұсаукесерін қойды.
In 1977, Apted directed the premiere of Strawberry Fields at the National Theatre in London.
Басқа рөлдер
2003 жылдан 2009 жылға дейін Америка Режиссерлер Гильдиясының президенті қызметін атқарды және 2011 жылдан өмірінің соңына дейін хатшы-қазынашы болып жұмыс істеді.
He served as president of the Directors Guild of America from 2003 to 2009 and served as the secretary treasurer from 2011 to his death.
Жеке өмір және өлім
Аптедтің алғашқы некесі Джомен болды, олардың екі ұлы болды – Пол және Джим. Пол Аптед – «Вулверин» сияқты фильмдерде жұмыс істеген дыбыс режиссері; ол 2014 жылы ішек қатерлі ісіктен көз жұмды. Ол сценарист Дана Стивенспен 10 жыл тұрмыс құрған, кейін ажырасып кетті. Олардың Джон есімді ұлы бар. 2007 жылы Аптед төртінші рет әке болды, ол қыз, оның анасы Тания Меллиспен бірге тұрады. Аптед 2021 жылдың 7 қаңтарында Лос-Анджелестегі үйінде 79 жасында қайтыс болды.
Apted's first marriage was to Jo, with whom he had two sons, Paul and Jim. Paul Apted was a sound editor who worked on movies such as The Wolverine; he died from colon cancer in 2014. He was married to screenwriter Dana Stevens for 10 years, before they divorced. They had a son, John. In 2007 Apted became a father for the fourth time, to a girl, who lives with her mother Tania Mellis. Apted died at his home in Los Angeles on 7 January 2021, at the age of 79.