Кіріспе

Британдық кинорежиссер (1956 жылы туған)

Ричард Уэлли Энтони Кертис (8 қараша 1956 жылы туған) – британдық сценарист, продюсер және кинорежиссер. Ұлыбританияның ең табысты комедиялық сценарийлерінің бірі саналады және негізінен романтикалық комедиялық фильмдермен танымал, олардың ішінде «Төрт той және бір жерлеу» (1994), «Ноттинг Хилл» (1999), «Бриджит Джонстың күнделігі» (2001), «Love Actually» (2003), «Бриджит Джонс: Ақыл-ойының шегі» (2004), «Уақыт туралы» (2013) және «Кеше» (2019) фильмдері бар. Ол сонымен қатар «Соғыс атты» (2011) драмасымен және «Блэкэддер», «Мистер Бин» және «Диблидің викарі» ситкомдарының сценарийін бірлесіп жазғаны үшін де белгілі. Оның мансабының басында ол BBC-нің «Not the Nine O'Clock News» және ITV-нің «Spitting Image» бағдарламаларына материалдар жазды. 2007 жылы Кертис Британдық кино және телеарна өнер академиясынан өмір бойы жеткен жетістіктері үшін BAFTA сыйлығын алды. Ол, сэр Ленни Генримен бірге, 1 миллиард фунттан астам қаражат жинаған британдық «Comic Relief» қайырымдылық қорының негізін қалаушы. 2008 жылы «Britannia Awards» марапатында ол «Comic Relief» қорын бірлесіп құрғаны және басқа да қайырымдылық істерге қосқан үлесі үшін BAFTA гуманитарлық сыйлығымен марапатталды. 2003 жылы Кертис «The Observer» журналында британдық комедиядағы ең күлкілі 50 тұлғаның бірі ретінде танылды. 2008 жылы «The Telegraph» газеті жасаған «Британия мәдениетіндегі ең ықпалды 100 адам» тізімінде 12-орынды иеленді. 2012 жылы ол суретші сэр Питер Блейк таңдаған британдық мәдени иконалардың бірі болды және оның ең танымал туындысы – The Beatles тобының 1967 жылғы «Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band» альбомының мұқабасында пайда болды.

Ерте өмір және білім

Кертис Жаңа Зеландияның Веллингтон қаласында дүниеге келген. Ол Глинес С. және Энтони Дж. Кертистің ұлы. Оның әкесі Чехословакиядан Австралияға он үш жасында көшіп келген, ал кейін Unilever компаниясының басшысы болды. Кертис бала кезінде отбасымен бірге Швеция және Филиппин сияқты бірнеше елде тұрды, содан кейін 11 жасында Ұлыбританияға көшіп келді. Кертис Беркширдегі Аскот қаласындағы Пэпплвик мектебінде оқыды (оның кіші інісі Джейми де оқыған). 1970 жылдары ол қысқа мерзімге Чеширдегі Уоррингтон қаласында тұрды, онда ол Апплтон грамматикалық мектебінде (қазір Бриджвотер орта мектебі) білім алды. Содан кейін ол Харроу мектебіне стипендиямен қабылданды, онда "The Harrovian" апталық мектеп журналының редакциялық құрамына қосылды. Ол өзінің айтуынша, осы жерде "эскиз жазушыға айналуым үшін қажетті барлық дағдыларды үйрендім. Мен сын-пікірлер, комментарийлер және қызықты мақалалар жаздым, онда ештеңеден бірдеңе жасауға тырыстым". Кертис мектептегі "фэггингті" (үлкен оқушылардың кіші оқушыларды мазақтауы) жақтырмады және 18 жасқа келгенде, үйінің жетекшісі болған соң, оны тыйым салды. Содан кейін ол кино мен теледидарға комедия жаза бастады. Ол BBC-нің "Not the Nine O'Clock News" комедиялық сериясының тұрақты авторы болды, онда ол шоудың көптеген сатирикалық скетчтерін, көбінесе Роуэн Аткинсонмен бірге жазды. Кертис 1980 жылы шыққан The Hee Bee Gee Bees тобының "Meaningless Songs (In Very High Voices)" әнін Филип Поуппен бірге жазды, бұл ән The Bee Gees тобының диско хиттерінің стилін пародиалады. 1984 және 1985 жылдары Кертис ITV-нің сатирикалық қуыршақ шоуы "Spitting Image" үшін материалдар жазды. Алдымен Аткинсонмен, кейін Бен Элтонмен бірге Кертис 1983 жылдан 1989 жылға дейін "Blackadder" сериалын жазды, әр маусым британдық тарихтың әртүрлі дәуіріне арналды. Аткинсон барлық маусымдарда басты рөлді ойнады, бірақ Кертис "Blackadder" сериалының барлық эпизодтарына қатысқан жалғыз сценарист болды. Олардың екеуі 1990 жылдан 1995 жылға дейін көрсетілген "Mr. Bean" комедиялық сериасымен ынтымақтастығын жалғастырды. Ол кезде Кертис толық метражды фильмдер жазуды бастаған еді. Оның алғашқы туындысы – Джефф Голдблум, Эмма Томпсон және Роуэн Аткинсонның қатысуымен түсірілген "The Tall Guy" (1989) романтикалық комедиясы, оны Working Title шығарды. 1991 жылы "Bernard and the Genie" телефильмі жарық көрді. 1994 жылы Кертис комедия актері Даун Френч үшін "Диблидің викарийы" сериалын жасады және оны бірге жазды, бұл сериал үлкен табысқа ие болды. 2004 жылы өткізілген онлайн-дауыс беру нәтижесінде "Диблидің викарийы" британдық тарихтағы үшінші ең жақсы ситком деп танылды, ал "Blackadder" екінші орынды иеленді, бұл Кертисті сауалнаманың ең жақсы 10 бағдарламасының арасында екі шоу жасаған жалғыз сценарист етті.

Кино мансабы

Кертистің ең үлкен жетістігі «Төрт үйлену және жерлеу» романтикалық комедиясы болды. Хью Грант пен Энди Макдауэллдің қатысуымен 1994 жылы түсірілген фильмді британдық Working Title Films продюсерлік компаниясы шектеулі бюджетте жасады. Кертис фильмді режиссер ретінде Майк Ньюэллді таңдады, ол оның «Сіз дайын болғанда, мырза МакГилл» телефильмін көрген соң. «Төрт үйлену және жерлеу» сол кездегі тарихтағы ең табысты британдық фильм болды. Ол Грантты халықаралық жұлдыздар қатарына қосты, ал Кертистің сценарийі үшін «Оскар» номинациясы оны танымал есімге айналдырды (бірақ «Оскар» Квентин Тарантино мен Роджер Авариге «Пулп-фикшн» үшін берілді). Фильм «Үздік фильм» номинациясына ұсынылды, бірақ «Форрест Гамп» фильміне ұтылып қалды. Кертистің келесі фильмі де Working Title компаниясымен бірлесіп жасалды, ол содан бері оның шығармашылық үйі болып табылады. 1997 жылы шыққан «Бин» фильмі «Мистер Бин» кейіпкерін үлкен экранға алып келді және бүкіл әлемде үлкен сәттілікке ие болды. Ол Working Title компаниясымен 1999 жылы Хью Грант пен Джулия Робертс ойнаған «Notting Hill» романтикалық комедиясын жазуды жалғастырды, ол «Төрт үйлену және жерлеу» көрсеткен табыстың рекордын бұзып, ең табысты британдық фильм атанды. Әлемдегі ең танымал киножұлдызға ғашық болған жалғыз кітап дүкенінің иесі туралы оқиғаны Роджер Мишель режиссерлік етті. Кертис содан кейін халықаралық бестселлер «Бриджит Джонстың күнделігі» кітабының экрандауын жазды. Кертис осы романның авторы Хелен Филдингті білді. Шындығында, ол өзінің «Төрт үйлену және жерлеу» сценарийінің алғашқы нұсқасы тым көңілді болғанын және оған титулды жерлеу рәсімі қосылуы керек екенін айтқан. Екі жылдан кейін Кертис Working Title компаниясымен бірлесіп «Love Actually» фильмін жазып, режиссерлік етті. Кертис сұхбаттарында «Love Actually» фильмінің көп кейіпкерлі құрылымы өзінің сүйікті фильмі Роберт Альтманның «Нэшвилл» фильміне қарыз екенін айтты. Фильмде Ұлыбритания актерлерінің «кім кім» деген тізімі болды, оның ішінде Хью Грант, Колин Ферт, Билл Найги, Эмма Томпсон, Лиам Нисон, Эндрю Линкольн, Алан Рикман және Кира Найтли. Олар Лондондағы Рождествоға дейінгі апталарда ғашық болған және ғашық болмаған адамдар туралы байланыссыз оқиғалар сериясін сомдады. Оның тұрақты мерекелік көрсетілімі оны қазіргі заманғы Рождествоның негізгі атрибуты деп санауға мүмкіндік берді. Кертис 2004 жылы «Бриджит Джонстың күнделігі» фильмінің жалғасы «Бриджит Джонс: Ақыл-ойының шегі» фильмінің сценарийін жазды. Содан кейін ол Дэвид Йейтс режиссерлік еткен және 2005 жылы Кедейлікпен күресу кампаниясының Live 8 шарасының бөлігі ретінде BBC және HBO арналарында көрсетілген «The Girl in the Café» телефильмінің сценарийін жазды. Фильмде Билл Найи мемлекеттік қызметкер, ал Келли Макдональд Исландиядағы G8 саммитінде кездескен жас әйел рөлінде ойнады. Макдональдтың кейіпкері оны әлемнің дамыған елдері ең кедейлерге көмектесу үшін көбірек жасай алмай ма деп сұрауға итермелейді. Фильм 2005 жылы Глинъйглстегі G8 саммиті алдында көрсетілуге жоспарланған. Ол 2006 жылы үш Эмми сыйлығын алды, соның ішінде Телевизиялық фильмдер үшін жасалған үздік фильм, Келли Макдональд үшін шағын сериал немесе фильмдегі қосалқы актриса және Кертистің өзіне арналған шағын сериал, фильм немесе драмалық арнайы фильм үшін үздік жазу үшін Primetime Emmy Award сыйлығы. Кертис Йейтстің режиссерлік жұмысы туралы «ол мен түсіре алатын фильмнен әлдеқайда әдемі, таңғажайып және жақсы фильм жасады» деді. 2007 жылы мамыр айында ол кино мен теледидардағы табысты мансабы мен қайырымдылық әрекеттерін мойындау үшін британдық академиялық теледидар сыйлықтарындағы БАФТА стипендиясын алды. Кертис содан кейін Энтони Мингелламен бірлесіп Александр Макколл Смиттің «The No. 1 Ladies' Detective Agency» романының бейімделуін жазды, оны Мингелла 2007 жылдың ортасында Ботсванада түсірді. Ол 2008 жылы 23 наурызда, Мингелла қайтыс болғаннан кейін бірнеше күн өткен соң, BBC телеарнасында көрсетілді. Фильм АҚШ-та 2009 жылдың басына дейін көрсетілмеді, ол кезде HBO оны сол актерлік құрамы бар алты эпизодты телесериалдың пилоты ретінде көрсетіп, Кертис атқарушы продюсер болды. Оның екінші режиссерлік жұмысы «The Boat That Rocked» 2009 жылы жарық көрді. Фильмнің оқиғасы 1966 жылы, британдық пираттық радио дәуірінде өтеді. Ол Солтүстік теңіздегі қайықтан басқарылатын пираттық радиостанцияның ди-джейлер тобының ізімен жүрді. Фильмде Филип Сеймур Хоффман, Билл Найи, Ник Фрост, Рис Ифанс, Джемма Артертон және Кеннет Бранаг ойнады. Фильм Ұлыбританияда коммерциялық және сыншыл көңілді қалдырды. Кертис АҚШ-та фильмді қайта өңдеп, «Pirate Radio» деп атады, бірақ ол да көрермендердің назарын аудара алмады. Содан кейін ол Стивен Спилберг режиссерлік еткен «War Horse» фильмінің сценарийін қайта жазды, ол драматург Ли Холлдың бұрынғы сценарийіне негіделген. Кертисті Спилбергке DreamWorks Studio атқарушы директоры Стейси Снайдер ұсынды, ол Кертиспен Universal Studios-та жұмыс істеген кезде таныс болған. Кертис Бірінші дүниелік соғыс кезеңінде түсірілген «Blackadder Goes Forth» фильмінде жұмыс істегендіктен, ол осы кезеңмен жақсы таныс болды. Содан кейін Кертис Филип Нойс режиссерлік еткен және 2013 жылы 1 наурызда көрсетілген «Mary and Martha» телефильмінің сценарийін жазды. Фильмде Хилари Суэнк пен Бренда Блетхин екі әйелдің маляриядан ұлдары қайтыс болғаннан кейін байланыс орнатуын сомдады. Содан кейін ол «About Time» романтикалық комедиясын/драмасын жазып, режиссерлік етті, ол уақыт саяхаты мен отбасылық махаббат туралы. Фильмде Рэйчел МакАдамс, Домналл Глисон, Билл Найги, Том Холландер, Марго Робби, Лидия Уилсон және Ванесса Кирби ойнады. Фильм Ұлыбританияда 2013 жылы 4 қыркүйекте көрсетілді. Фильм шыққаннан кейін Кертис BAFTA және BFI Screenwriters' Lecture Series аясында сценарий жазу туралы лекция оқыды. Содан кейін ол Стивен Далдри режиссерлік еткен Энди Муллиганның романынан бейімделген «Trash» фильмін жазды. Басты рөлдерде үш белгілі емес бразилиялық бала ойнады, сонымен қатар Вагнер Моура, Руни Мара және Мартин Шин де қатысты. Фильм 2013 жылы Рио-де-Жанейрода түсірілді және 2014 жылы 9 қазан күні Бразилияда және 2015 жылы 30 қаңтарда Ұлыбританияда көрсетілді. Содан кейін ол Роальд Дальдің «Esio Trot» романының BBC телефильмін жазды. Мақтауға ие болған фильмде Дастин Хоффман мен Джуди Денч ойнады, ал Джеймс Корден түсіндіруші болды, оны Dearbhla Walsh режиссерлік етті және 2015 жылы 1 қаңтарда BBC арнасында көрсетілді. Оның келесі фильмі «Yesterday» фильмі Джек Барттың түпнұсқа сценарийінен бейімделді (ол тек «қосымша оқиға» деп есептелді, Кертистің талабы бойынша). Дэнни Бойл режиссерлік еткен және Лили Джеймс пен Химеш Патель ойнаған фильмде барлық әлем, одан басқа, The Beatles тобын есінде ұстамайды, бұл оған олардың әндерін өзінің әндері ретінде орындау арқылы әлемдік поп-жұлдызға айналуға мүмкіндік береді. Барттың түпнұсқа сценарийі табысқа жетпеген музыкантты бейнелейтін болса, Кертистің дәстүрлі сценарийі музыка индустриясы бақылауға алғаннан кейін өзінің мансабын бақылай алмайтын тәуелсіз музыкантты көрсетті.

Үгіт-насихат

Кертис Ленни Генримен бірге Comic Relief ұйымының негізін қалаушылар және бірлесіп жасаушылар. Кертис сондай-ақ "Кедейлік тарихын жаса" ұйымының негізін қалаушы. Ол Боб Гелдофпен бірге кедейлікті, әсіресе Африкада, жария ету және G8 көшбасшыларына оны жою туралы ұсыныстарын қабылдауға қысым көрсету үшін Live 8 концерттерін ұйымдастырды. Ол өзінің жұмысы туралы 2005 жылы The Observer басылымының Global development бөлімінде жазды. Кертис 2010 жылы Робин Гуд салықтық кампаниясын бастауға көмектесті. Бұл науқан акциялар, валюта және деривативтерден бастап, бүкіл әлем бойынша 700 миллиард доллар жинауға мүмкіндік беретін және ішкі және халықаралық кедейлікке қарсы күрес шараларына, сондай-ақ климаттың өзгеруіне қарсы күреске жұмсалатын әрбір банктік операцияға салынатын 0,05% салық үшін күрес жүргізуде. Ол "Американдық идолдың" продюсерін танымал адамдардың Африкаға барып, кедейлік деңгейін өздері көретін шоу жасауға көндірді. Ол "Американдық идол: Идол қайтарым береді" деп аталды. 2014 жылы Кертис "Hacked Off" және оның Ұлыбританиядағы баспасөздің өзін-өзі реттеуін қолдауға бағытталған науқанын "саяси араласудан баспасөзді қорғау, сонымен қатар осал адамдарға маңызды қорғау" арқылы қолдады. 2014 жылдың тамызында Кертис Шотландияның тәуелсіздігіне қарсы шыққан The Guardian газетіне хат жазған 200 қоғам қайраткерлерінің бірі болды. 2020 жылы Кертис климаттық қаржыландыру науқанын "Менің ақшам маңызды" құрды. Науқан директоры Дэвид Хейманның айтуынша, бұл науқан "адамдарға ақшаларының әсерін түсінуге көмектесу және олар зейнеткерлікке жинақтайтын болса, ақшалары қандай зейнеткерлікке жинақтайды? Ол қандай әлемді құруда?" деген сұрақтарға жауап беруге бағытталған. 2021 жылы ол комикс арқылы климат пен биологиялық әртүрлілік дағдарысына қарсы күресу үшін Rewriting Extinction науқанына қосылды. Ол "Соғыс және бұршақ" бірлесе отырып "Оянды" атты комиксті жазды. Ол 2021 жылдың 28 қазанында DK баспасынан шыққан "Жер бетіндегі ең маңызды комикс: Әлемді құтқару туралы әңгімелер" кітабында басылып шықты.

Дау

2010 жылдың қазан айында Кертистің "No Pressure" атты қысқаметражды фильмі Ұлыбританиядағы 10:10 науқаны арқылы климаттық өзгерістер саясатын насихаттау мақсатымен жарық көрді. Фильмде адамдардан 10:10 науқанына қатысатындары туралы сұрақ қойылды, оларға "ешқандай қысым жоқ" делінді, бірақ қатыспаған жағдайда, қызыл түйме басылған кезде жарылып кететіні көрсетілді. Бұл видеоға реакция әртүрлі болды, бірақ ұйымның сайтынан дереу алынып тасталды. 2011 жылдың наурыз айында Кертис, 2011 жылғы Comic Relief ашылуындағы Ленни Генридің 2010 жылғы "Патшаның сөзі" фильміне жасаған пародияссынан кейін, Британдық сөйлеу қиындықтары бар адамдар қауымдастығының шағымына байланысты кешірім сұрады.

Жеке өмір

Кертис Нотинг-Хиллде тұрады және Суффолк графтығының Уолберсуик ауылында тележүргізуші Эмма Фрейдпен бірге шаңырағын құрған. Олар 2023 жылдың қыркүйегінде үйленді, бұл жайтты Ричард И. Грант Челтенгем әдебиет фестивалінде көп көрерменнің алдында кездейсоқ жариялаған. Олардың төрт баласы бар, соның ішінде жазушы және белсенді Скалетт те бар. Бұрын ол Анн Струттпен, қазір Кеннингтон бароннасы Дженкинмен, оның парламент депутаты, сэр Бернард Дженкинге үйленуіне дейін қарым-қатынаста болған. Кертис өзінің туындыларындағы кейіпкерлердің біріне Бернард (дегенде, Бернард Дженкиннің құрметіне) деп ат қойған. Дженкинстердің үйлену тойы "Төрт той мен бір жаназа" атты туындысына шабыт берген деп есептеледі. Ол дінге сенбейді.

Фильмдер

ЖылАтауыРежиссерЖазушыТөмендегі аттар туралы ескертулер 1983 Dead on Time Қысқа метражды фильм 1989 Биік жігіт 1994 Төрт той және бір жерлеу 1997 Биан 1999 Ноттинг Хилл 2001 Бриджет Джонстың күнделігі 2003 Махаббат Шынында режиссерлік дебюті 2004 Бриджет Джонс: Ақыл-ойының шегінде 2007 Мистер Бианның демалысы 2009 Радиостанциясы бар қайық 2010 Қысқа метражды фильм 2011 Соғыс аты 2013 Уақыт туралы 2014 Қоқыс 2018 Мамма Миа! Тағы да барамыз ба? Сюжеті 2019 Кеше де Сондай-ақ продюсер 2023 Жене 2024 Сол Рождество

Телехикая

ЖылАтауТұрғызушыЖазушыОртақ өндірушіЕскертулер 1979–1982 Not the Nine O'Clock News 1983–1989 Blackadder Роуэн Аткинсонмен бірлесіп жасалған 1984–1985 Spitting Image 1990–1995 Mr. Bean Роуэн Аткинсонмен бірлесіп жасалған 1994–2007 Диблидің викарі 1999–2007 Робби, бұғы 2007 Жарақат Эпизод: "Сәтті қайырымдылық" 2008–2009 No. 1 Ladies' Detective Agency Антони Мингелламен бірлесіп жасалған; Мингелламен бірге пилоттық эпизодты жазды 2010 Doctor Who Эпизод: "Винсент және Доктор"

Сыйлықтар мен марапаттар

Жыл Сыйлық Санат Жұмыс Нәтиже 1990Британдық академия телеарнасының сыйлығыЕң үздік комедия (Бағдарлама немесе серия) Blackadder Goes Forth 1992 Мистер Биннің қарғысы 1995Оскар сыйлығыЕң үздік түпнұсқа сценарийТөрт той мен бір жерлеу British Academy Film Award Ең үздік түпнұсқа сценарий Writers Guild of America Award Ең үздік түпнұсқа сценарий Golden Globe Award Ең үздік сценарий 1998Британдық академия телеарнасының сыйлығыЕң үздік комедия (Бағдарлама немесе серия)The Vicar of Dibley 1999 2002Британдық академия киносының сыйлығыЕң үздік бейімделген сценарийBridget Jones's Diary Writers Guild of America Award Ең үздік бейімделген сценарий 2004Golden Globe Award Ең үздік сценарийLove Actually British Academy Film Award Ең көрнекті британдық фильм Discoverer Screenwriting Award Ең үздік сценарий 2005Primetime Emmy Award Телефильм үшін ең үздік фильмThe Girl in the Café Ең үздік жазу мини-серия, фильм немесе драмалық арнайы 2007Британдық академия киносының сыйлығыАкадемия серігі 2020Global Citizen Prize AwardЖылдың әлемдік азаматы