Кіріспе

Америкалық дамыту психологі (1943 жылы туған)

Говард Эрл Гарднер (11 шілде 1943 жылы туған) – американдық дамыту психологі және Гарвард университетінің Джон Х. және Элизабет А. Хоббс атындағы Когнитивтік және Білім беру ғылыми-зерттеу профессоры. Ол 1967 жылы Гарвардтың «Жобалық нөл» бағдарламасын құрушылардың бірі болды және 1972 жылдан 2023 жылға дейін сол зерттеу орталығында жетекші қызметтер атқарды. 1995 жылдан бері «Жақсы жоба» бағдарламасының тең директоры болып табылады. Гарднер жүздеген ғылыми мақала жазды. 2020 жылы ол өзінің интеллектуалды естеліктерін «Жинақтаушы ой» деген атпен жариялады. Ол зерттеу және жазу қызметін жалғастыруда, соның ішінде бірнеше блог жазады.

Ерте өмір

Говард Эрл Гарднер 1943 жылдың 11 шілдесінде Пенсильвания штатының Скрантон қаласында Ральф Гарднер мен Хильде (құрметті әкесі Вейлгеймер) Гарднердің отбасында дүниеге келді. Олар Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін Германиядан қашқан неміс еврей иммигранттары еді. Гарднер өзін "пианода ойнаудан үлкен ләззат алатын, жақсы оқитын бала" деп сипаттады. Гарднерлер отбасында білім алу ең маңызды мәселе болды. Оның ата-анасы ол Массачусетс штатының Андовер қаласындағы Филлипс академиясына оқуға түссе екен деп үміттенеді, бірақ Гарднер Пенсильваниядағы туған қаласына жақын Вайоминг семинариясын таңдады. Гарднер білім алуға құштар болды және мектепте үлкен жетістіктерге қол жеткізді.

Мансап

Гарднер 1965 жылы Гарвард колледжін үздік дипломмен аяқтады, әлеуметтік қатынастар саласы бойынша бакалавр дәрежесін алды және әйгілі Эрик Эриксонның басшылығымен оқыды. Лондон экономика мектебінде бір жыл оқығаннан кейін, Гарвардта психологтар Роджер Браун және Джером Брунермен, сондай-ақ философ Нельсон Гудменмен бірге жұмыс істеп, даму психологиясы бойынша докторлық диссертациясын қорғады. Зерттеу туралы ақпарат, соның ішінде ондаған блогтар Гарднердің веб-сайтында қолжетімді. 2024 жылдың басында Edu Scholar Public Influence Ratings рейтингісі бойынша Гарднер АҚШ-тағы ең көп сілтемеленген білім беру ғалымы атанды. 2024 жылы Teachers College Press Гарднердің екі мақала жинағын жариялайды: «Білім туралы Говард Гарднердің маңызды еңбектері» және «Ой туралы Говард Гарднердің маңызды еңбектері».

Теория және сын

Гарднердің көп интеллекция теориясына сәйкес, адамдар ақпаратты өңдеудің әртүрлі тәсілдеріне ие, және бұл тәсілдер бір-бірінен салыстырмалы түрде тәуелсіз. Теория стандартты интеллект теориясын сынап бағалайды, ол қабілеттер арасындағы байланысты, сондай-ақ лингвистикалық, логикалық және кеңістіктік қабілеттерді ғана ескеретін IQ тесттері сияқты дәстүрлі өлшемдерді баса көрсетеді. 1999 жылдан бері Гарднер сегіз интеллекцияны анықтады: лингвистикалық, логикалық-математикалық, музыкалық, кеңістіктік, дене-қимылдық/кинестетикалық, жекелеген адамдармен қарым-қатынас, өзіне-өзі қарым-қатынас және табиғаттық. Гарднер және оның әріптестері экзистенциалдық және педагогикалық екі қосымша интеллекцияны қарастырды. Көптеген мұғалімдер, мектеп әкімшілері және арнайы білім беру мамандары Гарднердің көп интеллекция теориясынан шабыттанды. Гарднердің интеллект туралы анықтамасы білім беру және психология салаларында кейбір сынға ұшырады. Оның көп интеллекция теориясына қатысты ең күшті және тұрақты сын – эмпирикалық дәлелдердің жетіспеушілігіне негізделген, олардың көпшілігі "g" деп аталатын жалғыз интеллект құрылымына сілтеме жасайды. Гарднер өзінің теориясы тәжірибелік емес, толыққанды эмпирикалық дәлелдерге негізделгенін айтты, өйткені ол тәжірибелік дәлелдердің өзі теориялық синтезді тудыра алмайды деп санайды. Гарднердің көп интеллекция теориясын 20 ғасырдағы адам интеллекті жөніндегі жұмыстардан кету және жалғасу ретінде қарастыруға болады. Осы саладағы зерттеулерді әртүрлі дамытқан немесе кеңейткен басқа да көрнекті психологтар: Чарльз Спирман, Луис Терстон, Эдвард Торндайк және Роберт Стернберг. 1967 жылы профессор Нельсон Гудман Гарвард Білім беру мектебінде "Жоба Нөл" атты білім беру бағдарламасын бастады, ол өнер біліміне бағытталған және қазір білім беру салаларының кең спектрін қамтиды. Говард Гарднер мен Дэвид Перкинс бастапқы зерттеушілер болды, кейіннен 1972 жылдан 2000 жылға дейін Жобаны бірлесіп басқарды. Жобаның миссиясы – жеке және институционалдық деңгейде өнерде, сондай-ақ гуманитарлық және ғылыми пәндердің кең ауқымында оқуды, ойлауды және шығармашылықты түсіну және жақсарту. Екі он жылдан астам уақыт бойы Уильям Дэймон, Михали Чиксентмихали және басқа да бірнеше әріптестерімен бірлесіп, Гарднер "Жақсы жобада" жақсы жұмыс, жақсы ойын және жақсы ынтымақтастықтың мәнін зерттеді. Оның зерттеуінің мақсаты – бір уақытта өте жақсы, қызықты және этикалық тұрғыдан дұрыс орындалатын жұмысты қалай жүзеге асыру керектігін анықтау. Коллегалары Линн Барендсен, Кортни Битер, Шелби Кларк, Венди Фишман, Кэрри Джеймс, Кирстен МакХью және Дэнни Муцинскаспен Гарднер білім беру және кәсіби ортада пайдалану үшін осы тақырыптар бойынша оқу құралдарын әзірледі.

Жетістіктері мен марапаттары

1981 жылы Гарднер МакАртур стипендиясын алды. 1990 жылы ол Луисвилл университетінің білім саласындағы Граумайер сыйлығын алған алғашқы американдық болды. 1985 жылы Ұлттық психологиялық сыйлықтар Гарднерге «Ойдың шеңберлері: Көптеген интеллект теориясы» кітабы үшін кітап сыйлығын табыс етті. 1987 жылы ол Америка психологиялық қауымдастығынан Уильям Джеймс сыйлығын алды. 1998 жылы SUNY Plattsburgh Гарднерді Omicron Delta Kappa құрметті мүшелігіне қабылдады. 1999 жылы Гарднер Америка жетістіктері академиясының Алтын тақта сыйлығымен марапатталды. 2000 жылы ол Джон С. Гуггенхайм мемориалдық қорынан стипендия алды. Төрт жыл өткен соң, Шанхай қаласындағы Шығыс Қытай нормалық университетінде құрметті профессор атанды. 2005 және 2008 жылдары Foreign Policy және Prospect журналдары Гарднерді әлемдегі ең ықпалды 100 қоғамдық зиялылардың бірі деп таныды. 2011 жылы ол көптеген интеллект теориясын дамытқаны үшін Әлеуметтік ғылымдар саласындағы Астурия ханзадасы сыйлығын жеңіп алды. 2020 жылы Гарднер Америка білім беру зерттеулер қауымдастығынан білім беру саласындағы зерттеулерге қосқан еңбегі үшін сыйлық алды. Ол әлемнің 31 колледжі мен университетінен, соның ішінде Болгария, Канада, Чили, Грекия, Гонконг, Ирландия, Израиль, Италия, Оңтүстік Корея және Испаниядағы оқу орындарынан құрметті дипломдар алды. Ол сондай-ақ бірнеше құрметті қоғамдардың мүшесі: Америка өнер және ғылым академиясы, Америка философиялық қоғамы, Ұлттық білім академиясы және Америка саяси және әлеуметтік ғылым академиясы.

Жеке өмір

Говард Гарднер Бостон колледжінің психология профессоры Элен Виннерге үйленген. Олардың Бенжамин есімді бір ұлы бар. Гарднердің бұрынғы некесінен үш баласы бар: Керит (1969), Джей (1971) және Эндрю (1976); сондай-ақ бес немересі бар: Оскар (2005), Агнес (2011), Оливия (2015), Фэй Маргарита (2016) және Август Пьер (2019).