Уильям Дамон: Өмірлік мақсатты зерттеуші ғалымның өмір жолы

Кіріспе

16 ғасырдағы музыкант, оның аты осылай жазылуы мүмкін

Уильям Дэймон (1944 жылы Массачусетс штатының Броктон қаласында туған) – Стэнфорд университетінің профессоры және Стэнфорд университетінің Гувер институтының аға ғылыми қызметкері. Ол адам дамуы саласындағы әлемдегі жетекші ғалымдардың бірі. Дэймон өмір мағынасын табудағы даму туралы жаңа зерттеулер жүргізді және "Мақсатқа жетектеуші жол" атты ықпалды кітап жазды. Дэймон пәрменді оқу сияқты инновациялық даму әдістерін әзірлеуге көмектесті. Дэймон тиімді қайырымдылықты зерттеуімен де танымал. Оның қазіргі жұмысына жоғары білім берудегі мақсатты және ұрпақтар бойынша отбасы мақсатын зерттеу кіреді. Доктор Дэймон өмір бойы интеллектуалдық және әлеуметтік даму туралы жазады. Дэймон Ұлттық білім академиясының және Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі болып сайланды.

Ерте өмір және білім

Деймон Броктон қаласында өскен, Массачусетс штатында мемлекеттік мектептерге оқыған. Оның анасы Хелен аяқ киім дизайнері болған. Оның әкесі Филип Екінші дүниежүзілік соғыста әскери қызметтен өткен, бірақ соғыстан қайтып оралмаған. Деймон анасының туысы Луиспен бірге тұрды, ол оны өсіріп, колледжге жіберді. Ол Филипс академиясының Андовердегі орта мектебінде білім алды. Колледжді бітірген соң, Деймон Калифорния университетінде (Беркли) психология ғылымы бойынша докторлық диссертациясын қорғады. Содан кейін Кларк университетінің психология факультетіне ассистент-профессор болып орналасты. 1990 жылдары Браун университетінде профессор қызметін атқарып, Адам дамуын зерттеу орталығын құрды.

Ғылыми-зерттеу және жазушылық мансап

Деймон психология және адам дамуы саласындағы 20 кітаптың, сондай-ақ көптеген кітаптардағы тараулар мен мақалалардың авторы. Оның еңбектері академиялық даму психологиясының зерттеулері мен теориясына зор әсер етті. Деймонның «Бала психологиясының нұсқаулығының» 5-ші және 6-шы басылымдарын редакциялау арқасында ол Карл Мерчисон, Леонард Кармайкл және Пол Муссенмен бірге даму ғылымының көрнекті ұйымдастырушылары мен синтезаторларының бірі ретінде танылды. Адамның өсуін зерттеуге берілгендігінің бір бөлігі ретінде, ол сонымен қатар «Бала және жасөспірімдер дамуының жаңа бағыттары» сериясын құрды және ұзақ жылдар бойы оның редакторы болды. Деймон «Әдепті бала: балалардың табиғи моральдық дамуын қадағалау» (1990) кітабымен танымал баспасөз назарына іліккен кезде, балалардың әлеуметтік және моральдық дамуына арналған жеті ғылыми кітап жазып, редакциялаған болатын. Оның ерте туындыларының ішінде «Баланың әлеуметтік әлемі» (1977) және «Әлеуметтік және жеке тұлғалық даму: балалық шақтан жасөспірім шаққа дейінгі кезең» (1983) кітаптары бар. Бұл зерттеулер балалар мен жасөспірімдердің нақты әлеуметтік жағдайлардағы мінез-құлқының қалай дамығанын қарастырды. Деймон ойлау мен мінез-құлықтың отбасымен, достармен, мұғалімдермен және кеңірек әлеуметтік ортамен динамикалық қарым-қатынаста дамитынын атап өтті. Моральдық сезімдер (мысалы, эмпатия, ұят және кінә) және тең бөлісу принциптері (мысалы, ортақ пайдалану) осы қарым-қатынастарда гүлдейді немесе жойылуы мүмкін. «Әдепті бала» Деймонның ғылыми еңбектеріндегі маңызды өзгеріс болды. Кітап моральдық даму туралы кең және күрделі зерттеулерді жинақтап, синтездеді және оны жалпы оқырмандарға түсінікті етіп берді. Ол оған жаңа аудитория әкелді, сонымен қатар білім беру практикасы мен бала тәрбиесі және отбасылық қатынастар үшін ең жақсы зерттеулердің маңыздылығын көрсетті. 1995 жылы Деймон «Үлкен үміттер: үйлеріміздегі және мектептердегі ынталылық мәдениетін жеңу» (1995) кітабымен одан да кең танымал аудиторияға ие болды, ол «Ата-аналар таңдауы» сыйлығын жеңіп алды және бұқаралық ақпарат құралдарында кеңінен талқыланды. Кітапта қалыптасқан бала тәрбиесінің сенімдері мен тәжірибелері жас адамдарды моральдық жағынан жетілген және қабілетті ете бермейтіні айтылды. Деймон «жақсы ниетпен» ата-аналар мен мектептер осы жағдайға үлкен жауапкершілікті көтеретінін, өзін-өзі бағалауға және балаға бағытталған тәжірибелерге мәдениетіміздің берік назары дұрыс емес екенін және балалардың табиғаты мен олардың даму қажеттіліктерін түсінбеушілікті көрсететінін дәлелдеді. Жастардың дағдылары мен мінез-құлқына қатысты қабылданған барлық стандарттар күрт төмендеді. Жастардан аз күтіледі, нәтижесінде олар аз нәрсе алады. Мінез-құлық пен қабілетті қалыптастыру үшін жоғары стандарттар мен күтулер қажет. Кітапты жетістіктер мен қызмет көрсетудің жоғары стандарттарына баса назар аударғаны үшін сыншылар мақтады. Кейбір педагогтар балаларға, Деймон жазғандай, қиындықтарға төтеп беруге, ішкі тәртіпті дамытуға және жақсы әдеттерге үйренуге емес, көбірек назар және шығармашылық еркіндік қажет деп сынға алды. Деймонның жұмысының тағы бір маңызды бағыты – оның моральдық үлгілерді зерттеуі. Оның осы тақырыптағы алғашқы кітабы, «Кейбіреулер қамқорлық жасайды: қазіргі заманғы моральдық міндеттемелердің өмірі» (1992), психолог Энн Колбимен бірге жазылған, адам дамуын зерттеуге «үлгілі зерттеу» әдісін енгізді және бұл салада кеңінен сілтеме жасалды және дамытылды. Деймон мен Колби өмірінің көптеген онжылдықтары бойы «адамгершілік идеалдар мен принциптерге берік адал болған» адамдарды зерттеді. Авторлар үлгілердің барлық тобында ортақ болатын бірқатар қасиеттерді тапты, оның ішінде олардың негізгі моральдық нанымдарына сенімділік, қиындықтар мен сынақтарға оң көзқарас, жаңа идеялар мен мақсаттарға ашықтық, өмір бойы моральдық өсу қабілеті және олардың моральдық құндылықтарын өздерінің жеке басымен тығыз байланыстыру. Бұл кітап «адамгершілік болмысы» теориясын ұсынды, бұл теория моральдық міндеттеме мен моральдық іс-әрекеттің адамның өзіне қатысты моральдық маңыздылығына байланысты екенін көрсетеді. Бұл теория моральдық ойлау дағдыларына (Лоуренс Кольберг), эмоцияларға (Джонатан Хайдт) немесе мәдени фонға (Ричард Шведер) басымдық беретін теорияларға қосымша өлшем қосады. Джонатан Хайдт Деймон туралы былай деді: «Ол моральдық даму саласындағы менің ең сенетін сарапыным». Деймонның жұмысы оның жағдайлық зерттеулер мен сұхбаттасу әдістемесімен де танымал, оны кейбіреулер тәжірибелік зерттеулерге қарағанда әсерлі деп санайды. Деймон мен Колби «Кейбіреулер қамқорлық жасайды» зерттеуінен кейін 20-шы ғасырдың моральдық үлгілерінің тарихи жағдайлық зерттеулерін жасады, олар 2015 жылы жарық көрген «Идеалдардың күші» кітабында сипатталған. Деймонның даму зерттеулері «қазіргі әлемде өсіп келе жатқан барлық жас адамдардың мінез-құлқы мен қабілеттерін арттыруға» бағытталған. [ата-аналарға, білім беру практикасын жақсартуға және әртүрлі қоғамдық орталарда жастарды дамытуға] нұсқау беру. Бір зерттеуде мақсатқа ұмтылыс танытқан жастар зерттелді. Бұл зерттеулер доктор Кендалл Коттон Бронк және доктор Дженни Менон Мариано еңбектерінде кеңейтілді. Сонымен қатар, Деймонның жастар мақсаты жұмысы Питер Л. Бенсон бастама көтерген «жастардың позитивті дамуы» көзқарасымен тығыз байланысты. Говард Гарднер және Михали Чиксентмихалимен бірқатар зерттеулерде Деймон кәсіби және бизнес орталарында мақсатты жұмысты зерттеді. Деймон журналистика туралы «Жақсы жұмыс: тамашалық пен этика кездескенде» кітабында және бизнес табысы туралы «Моральдық артықшылық» кітабында жазды. Деймон қайырымдылықтағы жақсы жұмысқа қатысты өз ұстанымдарын «Қайырымдылыққа қатысты мәселелерді қабылдау: жауапты сыйлық беруге асығушылықтан бас тарту» кітабында ұсынды. Деймонның «Мақсат жолы» кітабы оның жеке тұлға мен мінез-құлықты зерттеу бағдарламасының жиырма бес жылдық нәтижесі болды. Бұл кітап жас адамдардың өмірде мағыналы мақсаттарды қалай табатынына ғылыми тұрғыдан алғашқы қаралымын ұсынды деп кеңінен сілтеме жасалды. «Мақсат жолы» мектептер мен ата-аналар жас адамдарға арналған жоғары мақсаттарды табуға көмектесе алатыны туралы Деймонның көзқарасын ұсынады және бүгінгі мәдениеттегі «қысқа көзқарас ойлауға» сын айтады, ол оптимизм мен сенімге емес, цинизм мен алаңдаушылықты тудырады. 2021 жылы Деймон «Әкеммен гольф ойнау: өзіңнің өткеніңді зерттеудің және қазіргі уақытта бейбітшілік табудың жаңа психологиясы» кітабын жариялады. Кітапта Деймонның соғыстан кейін әкесіне не болғанын ашуы, ол Деймон мен анасына оралмағаны туралы айтылады. Кітапта отбасылық құпияларды ашудың, өткен өкініштермен санасудың және болашаққа бағытталған және мақсатты түрде өзін жаңартудың пайдасы талқыланады. Бұның бәрі «өмірді шолу» контекстінде жасалады, бұл әдіс өзінің өткенін және ата-аналарының өмірін жүйелі түрде қарастыру арқылы оң жеке басын қалыптастыруға көмектеседі. Кітап Деймон мен қайтыс болған әкесі арасындағы ойша гольф ойынымен аяқталады, бұл Деймон үшін эмоционалды түрде қанағаттандыратын және құтқарушы тәжірибе болады.

Damon is the author of 20 books and numerous book chapters and articles on psychology and human development. His work has been influential for research and theory in academic developmental psychology. Damon’s editorship of the 5th and 6th editions of the Handbook of Child Psychology places him–along with Carl Murchison, Leonard Carmichael, and Paul Mussen–as one of the great organizers and synthesizers of developmental science. As part of Damon’s commitment to the study of human growth, he also was the founder and long term editor of the series New Directions for Child and Adolescent Development. By the time Damon captured the attention of the popular press with his book The Moral Child: Nurturing Children’s Natural Moral Growth (1990), he had written and edited seven scholarly books on the social and moral development of children. His early works include The Social World of the Child (1977), and Social and Personality Development: Infancy through Adolescence (1983). These studies focused on how the conduct of children and adolescents plays out in real social situations. Damon emphasized that thinking and behavior develop in dynamic relationship with family, peers, teachers, and the larger social world. Moral emotions (such as empathy, shame, and guilt) and the principles of distributive justice (which can be seen in sharing) flourish, or may be smothered, within these relationships. The Moral Child marked a shift in Damon’s scholarship. The book surveyed and synthesized the large, complex body of research on moral development and translated it for the general public. In addition to bringing him a new audience, the book articulated the implications of the best research for educational practice and childrearing and family relations. In 1995, Damon gained an even larger popular audience with his book, Greater Expectations: Overcoming the Culture of Indulgence in Our Homes and Schools (1995), which won the Parents' Choice Award for books and was the subject of wide media coverage. The book proposed that prevailing child rearing beliefs and practices are not leading to morally mature or competent young people. Damon argued that, “with best intentions,” parents and schools have been in large part responsible for this situation: our culture's unwavering focus on self esteem and child centered practices are misguided and reflect a misunderstanding of “the nature of children and their developmental needs. . All the commonly accepted standards for young people’s skills and behavior have fallen drastically. Less is expected of the young, and in turn less is received.” To build character and competence requires high standards and expectations. The book received praise from reviewers who agreed with Damon's emphasis on high standards for achievement and service. The book received criticism from some educators who believed that children need more attention and creative freedom to grow rather than, as Damon wrote, the encouragement to take on hard challenges and to develop internal discipline and good habits. Another important focus in Damon’s work has been his study of moral exemplars. His first book on this subject, Some Do Care: Contemporary Lives of Moral Commitment (1992), written with psychologist Anne Colby, introduced a new method of "exemplar research" to the study of human development and has been widely cited and built upon in the field. Damon and Colby studied individuals who had shown “a sustained commitment to moral ideals or principles” over many decades of their lives. The authors found a number of qualities that were consistent across the entire group of exemplars, including a sense of certainty about their core moral beliefs, a positive attitude toward hardship and challenge, receptivity toward new ideas and goals, a lifelong capacity for moral growth, and a strong integration of their moral values into their sense of self. This book promoted the "moral identity" theory, which maintains that moral commitment and moral action are a function of how important morality is to a person's sense of self. This theory adds an additional dimension to theories that emphasize the primary importance of moral reasoning skills (Lawrence Kohlberg), emotions (Jonathan Haidt), or cultural background (Richard Shweder). Jonathan Haidt has said of Damon that he “has long been the expert I most trust on moral development.” Damon's work also is known for its case study and interview methodology, which some believe to be more evocative than experimental studies. Damon and Colby followed up their Some Do Care study of living moral exemplars with some historical case studies of 20th century moral exemplars, described in their 2015 book The Power of Ideals. Damon's developmental research has been aimed at promoting "the character and competence of all young people growing up in today’s world . [to provide] guidance for parenting, for improved educational practice, and for youth development in a wide variety of community settings.” One study examined young people who exhibit a striking sense of purpose. This research has been expanded in the works of Dr. Kendall Cotton Bronk and Dr. Jenni Menon Mariano. In addition, Damon's youth purpose work is closely connected with the "positive youth development" approach pioneered by Peter L. Benson. In a series of studies with Howard Gardner and Mihaly Csikszentmihalyi, Damon examined purposeful work in several professional and business settings. Damon wrote about journalism in the book Good Work: When Excellence and Ethics Meet and about business success in The Moral Advantage. Damon presented his framework for good work in philanthropy in Taking Philanthropy Seriously: Beyond Noble Intentions to Responsible Giving. Damon's book The Path to Purpose was the result of Damon's twenty five year research program on personal identity and character in human development. The book has been widely cited as the first scientific treatment of how young people find fulfilling purposes in life. The Path to Purpose presents Damon's vision of how schools and parents can help young people find elevated goals to dedicate themselves to, and it contains a critique of prevalent "short horizons thinking" in today's culture that fosters cynicism and anxiety rather than inspiration, optimism, and faith. In 2021, Damon published A Round of Golf with my Father: The New Psychology of Exploring your Past to Make Peace with your Present. The book describes Damon's discovery of what happened to his father after World War II, when he did not return home to Damon and his mother. In the book, Damon discusses the benefits of unravelling family secrets, of coming to terms with past regrets, and of renewing self identity in a forward looking and purposeful manner. All of this is done in the context of a "life review," a method of systematically examining one's past, and the lives of one's ancestors, to forge a positive present identity. The book concludes with an imaginary round of golf between Damon and his deceased father, an experience that Damon finds emotionally satisfying and redemptive.

Жеке өмір

Деймон үйленген және үш баласы бар: Джесси, Мария және Кэролайн. Оның Сара деген немересі мен Ысқақ деген немересі бар.

Пікірлер

Вашингтон Пост газетінің журналисі Джонатан Ярдли Деймонның "Үлкен үміттер" кітабын "ақылға қонымды, тікелей, ойлы және батыл" деп сипаттады. Кітап 1996 жылы "Ата-аналар таңдауы" сыйлығын жеңіп алды. Деймонның "Мақсатқа жету жолы: жастардың өмірдегі шақыруын қалай табуы" кітабы кеңінен танымал болды. Library Journal журналы: "Бұл 'қарқынға келмейтін' құбылысты зерттейтін тамаша, қызықты зерттеу, бүгінгі жастарды тәрбиелеуге, кеңес беруге және бағыт-бағдар беруге қатысатын барлық адам үшін қажет оқу материалы" деп жазды. Greater Good Science Center-дің Greater Good журналының авторы Доун Фридман: "Кітаптың маңызды ойы жиі тығыз, академиялық тілде жоғалып кетеді, бірақ ол нақты мысалдар арқылы жарқырайды" деді. Паркер Дж. Палмер: "Мен танитын әрбір ойлы ересек адам американдық жастардың көптегені өмірінде мақсаттың жоқтығына алаңдайды. Міне, бізге алаңдаудан көрегендікке, қоғамдық талқылауға және іс-қимылға көшуге көмектесетін маңызды кітап. "Мақсатқа жету жолы: жастардың өмірдегі шақыруын қалай табуы" кітабында Билл Деймон біздің заманымыздың ең маңызды жеке және әлеуметтік мәселелерінің бірін қарастырады және мұны дәйекті деректердің, тартымды теорияның, практикалық ұсынымдардың және әсерлі стильдің сирек үйлесімімен жасайды. Бұл кітапты ата-аналар, мұғалімдер, діни көшбасшылар және жас ұрпақтың болашағына қызығушылық танытатын әркім оқуы керек". Деймонның 2021 жылғы "Әкеммен гольф ойнау" кітабы туралы Нью-Йорк Карнеги корпорациясының президенті Вартан Грегориан: "Билл Деймон, белгілі ғалым және "Мақсатқа жету жолы" кітабының авторы, қызықты кітап жазды. Шамамен алты онжылдық бойы Билл әкесінің 2-ші дүниежүзілік соғыста "із-түзсіз жоғалғанын" сенді. Өмірінің соңында әкесінің тірі болғанын, бірақ қасында болмағанын білгені психологиялық дағдарысқа әкелді. Биллдің өмірбаяндық әңгімесі түпнұсқа, ашық және терең, ирония мен юморға толы. Бұл керемет, бай том өткенмен келісудің, қазіргі заманға бетпе-бет қараудың және өмірге кері қараудың құтқарушы, қайта жандандырушы күшін көрсетеді."

Jonathan Yardley of the Washington Post called Damon's book Greater Expectations "A voice of common sense forthwright, clearheaded and courageous." The book won a 1996 Parents' Choice Award for books. Damon's book, The Path to Purpose: How Young People Find Their Calling in Life, has received widespread attention. The Library Journal wrote "This brilliant, involving investigation of the 'failure to launch' phenomenon is essential reading for anyone involved in educating, counseling, and directing today's youth." Dawn Friedman of Greater Good magazine of the Greater Good Science Center, said, "The book's important message is often lost in dense, academic language, but it still shines through real world examples." Parker J. Palmer wrote, "Every thoughtful adult I know is concerned that many American youth seem to lack a sense of purpose in their lives. Here is an important book that can help us move beyond concern to insight, public discourse, and action. In The Path to Purpose: How Young People Find Their Calling in Life, Bill Damon examines one of the most important personal and social issues of our time, and does so with a rare mix of sound data, compelling theory, practical recommendations and engaging prose. This is a must read for parents, teachers, religious leaders, and anyone who cares about the fate of the rising generation." About Damon's 2021 book A Round of Golf with my Father, Vartan Gregorian, President of the Carnegie Corporation of New York, wrote "William Damon, a noted scholar and author of The Path to Purpose, has written a fascinating book For some six decades, Bill believed that his father was ‘missing in action’ during WWII. His late in life discovery that his father had been alive but absent unleashed a psychological crisis. Bill’s autobiographical account is original, candid, and poignant, full of irony and humor. This splendid, rich volume tells the story of coming to terms with one’s past to face the present and demonstrates the redemptive, reinvigorating power of looking back on one’s life.”

Өңделген жинақтар

Деймон, У., және Лернер, Р. (ред.) (2006) Бала психологиясының нұсқаулығы: алтыншы басылым (1–4 том). Нью-Йорк: Джон Уайли және Ұлдары. Деймон, У. (ред.) (2002) Мінез құлық тәрбиесіндегі жаңа дәуірді енгізу. Стэнфорд, Калифорния: Гувер институтының баспасы. Деймон, У. (ред.) (1998) Бала психологиясының нұсқаулығы: бесінші басылым (1–4 том). Нью-Йорк: Джон Уайли және Ұлдары. Деймон, У. (ред.) (1989) Баланың бүгінгі және болашақ дамуы. Сан-Франциско: Джосси Бас. Деймон, У. (ред.) (1978) Әлеуметтік таным. Сан-Франциско: Джосси Бас. Деймон, У. (ред.) (1978) Моральдық даму. Сан-Франциско: Джосси Бас.