Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Канадалық 2,75 дюймдік ракета
Canadian 2.75 inch rocket
CRV7, "Canadian Rocket Vehicle 7" дегеннің қысқартылған атауы, Манитоба штатының Виннипег қаласындағы Bristol Aerospace компаниясы өндірген 2,75 дюймдік (70 мм) жиналмалы қанатты жерге шабуыл ракетасы. Ол 1970 жылдардың басында стандартты АҚШ 2,75 дюймдік әуеден жерге ракетасының жаңартылған нұсқасы ретінде пайда болды. Бұл өз класындағы ең қуатты қару болды және Варшава шартының стандартты ұшақ ангарларын тесіп өтуге жеткілікті энергияға ие болды. CRV7 әлі күнге дейін ең қуатты әуеден жерге шабуыл ракеталарының бірі болып табылады және АҚШ-тан тыс Батыс елдері үшін де-факто стандартқа айналды. 2021 жылдан бастап, 2005-2007 жылдар аралығында қызметтен алынған 83 303 сақталған канадалық CRV7 ракеталарын жою жоспарлануда. 2024 жылы Ұлттық қорғаныс министрлігі Украинаға Ресейдің Украинаға басып кіруіне қарсы тұру үшін әскери көмек ретінде ракеталарды беруді қарастырып жатыр. Шамамен 8000 ракетада жарылғыш бөліктері жұмыс істейді, ал қалғандары бөлшектерге немесе модификацияға пайдаланылуы мүмкін.
The CRV7, short for "Canadian Rocket Vehicle 7", is a 2.75 inch (70 mm) folding fin ground attack rocket produced by Bristol Aerospace in Winnipeg, Manitoba. It was introduced in the early 1970s as an upgraded version of the standard U. S. 2.75 inch air to ground rockets. It was the most powerful weapon of its class, the first with enough energy to penetrate standard Warsaw Pact aircraft hangars. The CRV7 remains one of the most powerful air to ground attack rockets to this day, and has slowly become the de facto standard for Western aligned forces outside the United States. Beginning in 2021, 83,303 stored Canadian CRV7s are slated for disposal having been removed from service from 2005 to 2007. In 2024 the Department of National Defence is considering donating the rockets to Ukraine as military aid to defend against the Russian invasion of Ukraine. An estimated 8,000 rockets have functioning warheads while the remainder could be used for parts or modification.
Даму
CRV7 – 1950 жылдардың соңында CARDE-де жоғары тиімді қатты отынмен жұмыс істейтін ракеталарға жасалған зерттеудің бір бөлігі, бұл зерттеу баллистикалық ракеталарға қарсы бағдарлама аясында жүргізілді. Aerojet компаниясының көмегімен CARDE және Бристоль жаңа отын мен қозғалтқыштарды сынау үшін «Қозғалтқышты сынауға арналған көлік құралын» (Propulsion Test Vehicle) жасады. Бұл бағдарлама 1965 жылы алғаш ұшқан және содан бері ұзақ және сәтті тарихы бар Black Brant зондтық ракетасын жасауға әкелді. CRV7 ракетасының дамуы мен өндірісіне жетекші күш ретінде Бристоль Aerospace компаниясының инженеры Хосе Тарайил есептеледі. 1970 жылдардың басында CARDE және Бристоль Canadair CF 104 Starfighter истребителін жабдықтау үшін жаңа 2,75 дюймдік ракета үшін сол отын мен қозғалтқыш дизайсын пайдалануға шешім қабылдады. Нәтижесінде пайда болған RLU 5001/B (C 14) қозғалтқышы алғаш рет 1973 жылы Bristol компаниясымен өндіріс үлгісінде жеткізілді. Оның жалпы импульсі 2320 лб·с (10,3 кН·с) және жанар уақыты 2,2 секундты құрады. Ракетаның құрғақ салмағы 6,6 кг және ол әдетте АҚШ ракеталарынан алынған 10 фунт (4,5 кг) салмақтағы жоғары жарылғыш оқпен жабдықталған. АҚШ-тың Mk 40 FFAR Mighty Mouse ракеталарымен салыстырғанда, CRV7 ракетасының отынының жоғары энергиясы және жаңа фюзеляж дизайны ұзақ және тегіс траекторияға, соққанда екі есе көп энергияға ие болды. Оның максималды тиімді қашықтығы 4000 м-ден асады, бұл оны көптеген қысқа қашықтықтағы зениттік қарулардың жете алмайтын қашықтығынан ұшыруға мүмкіндік береді. Mighty Mouse немесе Hydra 70 ракеталарына қарағанда, CRV7 ракетасын ұшыру үшін әлдеқайда қысқа қашықтықтар қажет, бұл ұшақты нысана маңындағы жердегі қарулардың қашықтығына енгізеді. Басқарылмайтын ракеталар әдетте мылтық оғы сияқты спиральдік тұрақтандырылады. Бұл спираль ракетаның ұшыру түтігінен шыққаннан кейін ауа ағынына енген ракета корпусының артқы жағындағы кішкентай қанаттардың ашылуы арқылы жасалады. Қанаттардың ашылуына аз уақыт кетеді, ал ракетаның спиральға айналуына көбірек уақыт керек. Осы уақыт аралығында ракеталар бастапқы нысанадан айтарлықтай қашықтауы мүмкін. CRV7 бұл мәселені ракетаның ұшыру түтігінен шықпастан, тікелей спиральға түсуін қамтамасыз ететін, ұшқыш түтігіне енгізілген кішкентай қанаттарды қосу арқылы шешті, бұл дәлдікті едәуір арттырды. CRV7 ракеталарының залпы нысана аумағында ескі үлгілерге қарағанда үш есе аз із қалдырады. Бұл көптеген ұшақтарды қаруландыратын автокөнбөлектерге қарағанда жақсы нәтиже, мысалы, кеңінен қолданылатын 20 мм M61 Vulcan 8 миллирадианға, ал әлдеқайда үлкен және ауыр 30 мм GAU 8 Avenger 5 миллирадианға бағаланады. CRV7 ракетасы Францияда өткен жалпы сайысқа қатысқанда ғана Канада Корольдік Әуе күштерінің қару қатарына енгізілді. Сайстың бір бөлігінде қатысушылар қарусыз ракеталармен мұнараны атып түруі керек еді. Канадалық ұшқыш алғашқы әрекетінде мұнараны атып түсірді, бірақ күші әлдеқайда төмен Mk 40 ракетасын атып тұрғандай мақсат қойды, сондықтан ракета қозғалтқышы әлі де жұмыс істеп тұрды. Жақпаған отын жарылып, ракета қозғалтқышының бетінің көбірек бөлігінің жануына мүмкіндік берді, бұл өз кезегінде қысым мен жану жылдамдығын жану емес, дефлаграция делінетін жылдамдыққа дейін арттырды және мұнараны жойды. Төрешілер ракетаның қарусыз болғанына сенбегендіктен, ұшқыш дисквалификацияланды.
The CRV7 was an offshoot of late 1950s research at CARDE into high performance solid fuel rockets, performed as a part of a general program studying anti ballistic missiles. With Aerojet's assistance, CARDE and Bristol developed the "Propulsion Test Vehicle" to test new fuel and engine designs. This program led to the development of the Black Brant sounding rocket, which first flew in 1965 and has had a long and successful career since then. Engineer Jose Tharayil from Bristol Aerospace is considered the driving force behind the CRV7's development and production. In the early 1970s, CARDE and Bristol decided to use the same propellant and engine design for a new 2.75 inch rocket to equip the Canadair CF 104 Starfighter. The resulting RLU 5001/B (C 14) engine was first delivered by Bristol in production form in 1973. It had a total impulse of 2,320 lbf·s (10.3 kN·s) and a burn time of 2.2 seconds. The empty weight of the rocket is 6.6 kg and it is normally equipped with a 10 lb (4.5 kg) high explosive warhead taken from U. S. rockets. Compared to the U. S. Mk 40 FFAR Mighty Mouse rockets the CRV7 replaced, the higher energy fuel and newer fuselage design led to a longer and much flatter trajectory, with twice the energy on impact. Its maximum effective range is over 4,000 m, allowing launch from beyond the envelope of most short range anti aircraft weapons. In comparison, the Mighty Mouse or Hydra 70 requires launches from much shorter ranges, potentially placing the launch aircraft within the range of ground based weapons arranged around the target. Unguided rockets are normally spin stabilized, like a rifle bullet. The spin is imparted by small fins at the rear of the rocket body that flip out into the airstream once the rocket leaves its launch tube. The fins take a short time to open, and more time to start the rocket spinning. During this period the rockets can drift significantly from their original aim point. The CRV7 solved this problem by adding small vanes projecting into the rocket exhaust to start the rocket spinning even before it left the launch tube, greatly increasing accuracy. A salvo of CRV7's will impact the target area in one third the footprint of older designs. This is considerably better than the autocannon that arm most aircraft; the widely used 20mm M61 Vulcan is rated at 8 milliradians, while the much larger and considerably heavier 30mm GAU 8 Avenger is rated at 5 milliradians. The CRV7 had just been introduced into Royal Canadian Air Force service when it was entered as a part of a general competition in France. One part of the competition required the contestants to hit a tower with unarmed rockets. The Canadian pilot hit it on his first try, but aimed as if firing the much lower powered Mk 40 and was therefore close enough that the rocket motor was still firing. The remaining unburned propellant shattered allowing more surface area of the rocket motor to burn, in turn increasing the pressure and rate of combustion to a speed that was no longer considered burning but was now a deflagration and destroyed the tower, and the pilot was disqualified because the judges refused to believe it was unarmed.
Қозғалтқышты дамыту
C 14 қозғалтқыштағы алюминий негізді отын көп мөлшерде түтін шығарды. Бұл жоғары жылдамдықты ұшақтар үшін қолайлы болғанмен, олар түтін бұлттарынан тез өтетін болғандықтан, баяу ұшақтар мен тікұшақтар үшін қолайлы емес еді, себебі олар біршама уақыт бойы түтін ішінде ұшуға мәжбүр болар еді. Осы мәселе RLU 5002/B (C 15) қозғалтқышын жасауға себеп болды, ол алюминий қамтымайды және 2,185 фунт-секунд (9,7 кН·с) импульсімен салыстырмалы түрде аз түтін шығарады.
The aluminium based fuel in the C 14 engine generated considerable amounts of smoke. While suitable for high speed aircraft that quickly clear the plume, it is not suitable for slower aircraft and helicopters which would be flying in the smoke for some period of time. This problem led to the development of the RLU 5002/B (C 15) engine, which did not include aluminium and produced considerably less smoke, with a slightly lower impulse of 2,185 lbf·s (9.7 kN·s).
Жарылыс бастары
CRV7-нің бастапқы жарылыс бөлігі АҚШ-тың M151 жоғары жарылғыш нүктелі детонаторлы (HEPD) снаряды болды, қарапайым соққы арқылы 10 фунт (4,5 кг) салмақты жоғары жарылғыш снарядты ұшыратын. АҚШ-тың 70 мм-лік қарулары сияқты, CRV7-ге де M156 түтін немесе M257/278 жарық (шам) снарядтарын орнатуға болады. Bristol сондай-ақ өз WTU 5001/B оқу снарядын ұсынды, ол нейлон қаптамасына салынған жалпақ ұшты жұмсақ болаттан жасалған, ал кейін қатты болаттан жасалған ұқсас WTU 5001A/B нұсқасын ұсынды. Одан әрі дамыту WDU 500X/B "Жалпы мақсаттағы флешетка" снарядына әкелді, ол жеке құрамға, кейбір жеңіл броньға, жұқа корпусты көліктерге және тікұшақтарға қарсы қолдануға арналған, дөңгелек қатайтылған броньды тесіп өтетін 80 вольфрам флешеткасын шығарады. Bristol сондай-ақ Raufoss Ammunisjonsfabrikker компаниясынан RA 79 жартылай бронежәнді, кемелерге шабуыл жасауға арналған оқ-дәрілерді қайта сатады. CRV7 көп мақсатты суб-жарақты (MPSM) әрбір ракетада тоғыз M73 суб-жарағы бар еді. Сондықтан оны кассеталық бомба деп санауға болады. Ұлыбритания 2009 жылдың шілдесінде Кассеталық оқ-дәрілер туралы конвенцияны түсіндіруіне сәйкес, өзінің соңғы CRV7 MPSM-ін жойды.
The primary warhead for the original CRV7 was the U. S. M151 High Explosive Point Detonating (HEPD) round, a simple impact fired 10 lb (4.5 kg) high explosive shell. Like the U. S. 2.75 inch (70 mm) weapons, the CRV7 could also be equipped with the M156 Smoke or M257/278 Illumination (flare) rounds. Bristol also introduced their own WTU 5001/B Practice round consisting of an flat ended soft steel rod encased in a nylon fairing, and later introduced a similar version with a hardened steel rod, the WTU 5001A/B. Further development led to the WDU 500X/B "General Purpose Flechette" which releases 80 tungsten flechettes that can penetrate of roll hardened armor for use against personnel, some light armour, thin skin vehicles and helicopters. Bristol also re sells the RA 79 from Raufoss Ammunisjonsfabrikker, a semi armor piercing round designed to attack shipping. The CRV7 Multi Purpose Sub Munition (MPSM) contained nine M73 submunitions in each rocket. It could therefore be classified as a cluster bomb. Britain destroyed the last of its CRV7 MPSMs in July 2009 in accordance with its interpretation of the Convention on Cluster Munitions.
Жетекші нұсқасы
2006 жылы Бристоль CRV7 PG жаңа нұсқасын сынақтан өткізе бастады. Қару Eurosatory 2006 көрмесінде таныстырылды. Бристольдің қазіргі иелері, Magellan Aerospace, оны 2007 жылдан бастап сатуға ұсынды. "Нақты бағытталатын" деген мағынаны білдіретін PG нұсқасы, Kongsberg Defence & Aerospace компаниясы жасаған іздеу құрылғысын CRV7 кез келген нұсқасының алдына қосады. Іздеу құрылғысы ортаңғы кезеңде қарапайым инерциялық навигациялық жүйені пайдаланады, ал соңғы кезеңде лазерлік нысана белгішімен басқарылады. Басқа нұсқаларында сәулеленуге қарсы іздеу немесе GPS навигациясы бар. Дәлдікпен басқарылатын жиынтыққа соңғы қанаттар мен ұшу кезінде басқару жүйесі кіреді. Лазерлік іздеу құрылғысын және FAT жарылғыш бөлігін біріктіру арқылы AGM 114 Hellfire сияқты дәстүрлі жүйелерге қарағанда жылдам әрі төмен бағалы, ұзақ қашықтықтағы танкке қарсы зымыран жасалады. CRV7 PG нұсқасы сондай-ақ арнайы күштердің қолдануы үшін әзірленді, ол 6x6 шассиге орнатылған бір түтік арқылы атылады. Пайдалану кезінде қару даладағы жасырын жерге жеткізіліп, алдын ала белгіленген нысанаға бағытталған командадан нұсқау алғаннан кейін атылады.
In 2006 Bristol started testing a new version of the CRV7, the CRV7 PG. The weapon was introduced at Eurosatory 2006. Bristol's current owners, Magellan Aerospace, offered it for sale starting in 2007. The PG version, for "precision guided", adds a seeker developed by Kongsberg Defence & Aerospace to the front of any version of an otherwise unmodified CRV7. The seeker uses a simple inertial guidance system through the midcourse, and homes during the terminal approach using a laser designator. Other versions offer anti radiation seeking, or GPS guidance. The precision guided kit includes the addition of tail fins and an in flight control system. Combining the laser seeker with the FAT warhead produces a capable long range anti tank missile that is faster and much less expensive than traditional platforms like the AGM 114 Hellfire. A version of the CRV7 PG was also developed for special forces use, fired from a single tube mounted on a 6 x 6. In use, the weapon would be driven into the field and fired from behind cover, aiming at a designated location from a forward team.