Кіріспе

Вонсан, бұрын Вонсанджин (元山津) деп аталатын, Солтүстік Кореяның Кангвон провинциясындағы порты қаласы және әскери-теңіз базасы, Корея түбегінің шығыс жағында, Жапон теңізінде орналасқан, сонымен қатар провинцияның орталығы. Порт 1880 жылы жапондық оккупациялық әскерлермен ашылды. 1950-1953 жылдардағы Корея соғысына дейін ол сол кездегі Оңтүстік Хамгён провинциясының құзыретіне кірді, ал соғыс кезінде Вонсанды блокадалау орын алды. 2013 жылы қаланың халқы 329 207 адамға жетеді деп есептелді. Вонсанның белгілі тұлғаларының арасында дипломат және Корея Еңбек партиясының бұрынғы вице-төрағасы Ким Ки Нам бар. 2013 жылы Вонсанды курорттар мен ойын-сауық орындарымен жазғы демалыс орнына айналдыру жоспары жарияланды. Балалық шағын сол жерде өткізген Ким Чен Ын аймақты одан әрі дамытуға үлкен қызығушылық танытты, мысалы, Калма әуежайының құрылысы, ол азаматтық халықаралық және әскери полигон ретінде пайдаланылады. Көптеген қонақ үйлер мен коммерциялық және өнеркәсіптік даму жобаларының мүмкіндігін зерттеу үшін Вонсан аймағын дамыту мемлекеттік корпорациясы құрылды.

Атауы

Вонсан сонымен қатар Ёнхунхан, қытай тілінде Юаньшань, жапон тілінде Гэнзан немесе Гэнсан, ал орыс тілінде Порт Лазарева немесе Порт Лазарев деп белгілі.

География

Вонсан ауданы Кангвон провинциясында, Жапон теңізінің (Кореяның Шығыс теңізі) ең батыс бөлігінде және Корея түбегінің шығыс жақ мойнында орналасқан. Чандок тауы (Чандоксан) және Напал тауы (Напалсан) қаланың батыс жағында. Вонсанның жағалауына жақын 20-дан астам кішкентай аралдар бар, олардың ішінде Хвангто аралы және Рё аралы да бар. Вонсан табиғи түрде өте қолайлы порттық жай саналады. Кумган тауы Вонсанға жақын жерде орналасқан.

Климат

Қаланың ылғалды континенттік климаты бар (Köppen Dwa).

Ежелгі тарих

Неолит дәуірі мен қола дәуірінде аймақта адамдардың болғанына дәлел ретінде Чжунпьонгдонг (қазір ри статусына көтерілді) аумағында қыш ыдыстар табылды. Гогурё билігі тұсында бұл аймақ Эо эул маэ (於乙買) және Чонжунг округі (泉井郡) деп аталды. 681 жылы Силла мемлекетіне қосылғаннан кейін Чонжон округі (井泉郡) болып өзгерді. Корёоның Тэйджосы бұл аймақты жаулап алғаннан соң, аймақ Ёнжу (湧州) деп аталып, оны арнайы қорғаныс басқарушысы басқарды. Кейін аймақ тағы да Уйджу (宜州) деп аталды және 1108 жылы бекініс салынды. 1258 жылдан 1356 жылға дейін Ссангсон префектураларының құрамына кірді.

Қазіргі тарих

1854 жылы Ресей империясы осы аймақты зерттеп, оны өте құнды деп тапты. Вонсан 1880 жылы сауда порты ретінде ашылды. Оның бастапқы атауы Вонсандзин (元山津) болды, бірақ ол орыс тілінде Порт Лазарев (Лазареф) деп те белгілі болды. Жапон үкімдігі кезінде (1910–45 жж.) қала Генсан (元山) деп аталды. 1914 жылы Пхёнвон және Кёнвон теміржолдары ашылып, қаланы Пхёнъянға (сол кезде Хэйджо деп аталған) және Сеулға (сол кезде Кейджо немесе Кёнсон) қосты. Осылайша, қала біртіндеп шығыс өнімдерін тарату орталығына айналды. Жапон оккупациясы кезінде қала қарқынды индустрияланды және Корея мен материктік Жапония арасындағы сауданың маңызды торабы болды. Корея соғысы басталғаннан кейін, 1950 жылдың 10 қазанында америкалық және Оңтүстік Корея әскерлері солтүстікке шабуыл жасағанда қаланы басып алды. Олар қытайлықтардың қарсы шабуылынан бұрын қаладан шығып кеткендіктен, 1950 жылдың 9 желтоқсанында қала қытайлықтардың бақылауына өтті. Корея соғысы кезінде Вонсанды блокадалау кезінде Біріккен Ұлттар Ұйымы тарапынан қала ауыр бомбалау мен артиллериялық оққа түсті. АҚШ Әскери-теңіз күштерінің ресми тарихына сәйкес, Вонсан 1951 жылдың наурызынан 1953 жылдың 27 шілдесіне дейін американдық теңіз күштерінің үздіксіз қоршауында және бомбалауында болды, бұл қазіргі американдық теңіз тарихындағы ең ұзақ қоршау болып табылады. Соғыс аяқталған кезде қала қираған орынға айналды.

Қала орталығын қайта дамыту

Ким Чен Ын 2015 жылы қала орталығын 582 миллион долларға қайта құру жоспарын жариялады, оның барлығы дерлік бұзылып, жаңадан салынады. 5 жұлдызды қонақ үй, 17 қабатты Вонсан халықаралық қаржы орталығы және 9,6 миллион долларлық көрме залы салынуы күтілуде. Ким Чен Ын Вонсанда бірнеше қонақ үйі мен сарайы, қайық тұратын порты, жағажайы және аттар жарысатын жолы бар жеке кешенге ие.

Облыстық шекаралар

Вонсан бұрын Оңтүстік Хамгёңның құрамында болған, бірақ 1946 жылы провинциялық шекаралар қайта сызылғанда, ол Кангвонның солтүстік жартысына қосылды (ол 1945 жылы 38-ші параллель бойымен солтүстікке КСРО бақылауындағы аймаққа және оңтүстікке АҚШ бақылауына бөлінген) және Кангвонның дәстүрлі астаналары Вонжу (1395–1895) және Чончхон (1896 жылдан бері) екеуі де 38-ші параллельдің оңтүстігінде және 1953 жылы 38-ші параллельді шекара ретінде алмастырған әскери демаркациялық сызықтың оңтүстігінде болғандықтан, оның астанасы болды.

Тағам

Жағажайлық қала болғандықтан, Вонсанда теңіз тағамдары жиі жетіледі. Вонсан көптеген жергілікті теңіз тағамдарының ерекшеліктерімен, оның ішінде Кангвон провинциясының арнайысы – моллюска еті қосылған қайнатылған күрішпен әйгілі.

Экономика

Вонсанда су өнімдерін өңдеу зауыты, кеме жасау зауыты, химиялық кәсіпорын, цемент зауыты, сондай-ақ 4 маусымдағы жылжымалы құрам зауыты бар, ол КХДР-дың ең ірі теміржол жылжымалы құрам зауыттарының бірі. 2014 жылы жарияланған Вонсан-Кумганг халықаралық туристік аймағы Солтүстік Кореядағы инвестициялық орталық болуға тиіс еді. "Жуңдоңның кешенді дамуы" атты инвестициялық ұсыныс №1 және №2 аудандарда жалға берілетін 30 қабаттан 4 блок және 21 қабаттан 6 блок тұратын пәтерлер салуды көздейді. Ұсынысқа 3-4 бөлмелі шамамен 2000 пәтер кіреді. Аймақ негізінен шетелдік инвесторлар үшін дамытылған және халықаралық қаржы ғимараты, лизингтік кеңсе ғимараты және халықаралық асүйге маманданған мейрамханаларды қамтитын "Офистік жұмыс" кешендерімен іргелес орналасқан. Жоспарға бұрын "қаржылық қызмет көрсету орталығы" деп аталған, бірақ кейін "қаржылық кешен" деп қайта аталған халықаралық қаржы кешені де кіреді. 2016 жылдың 15 шілдесінде KCNA Кореяның орталық шығыс жағалауындағы Калма аймағының туристік курортқа айналатынын хабарлады. Аймақта төрт километрлік жағажай бар, ол Кумганг тауы, Сиджунг көлі, Чонсокджон және Самил лагунасы, сондай-ақ Масикрьонг тау шаңғы курорты сияқты көрнекті орындардан көп алшақ емес. 2020 жылға дейін бұл жоба басымдыққа ие болды, содан кейін жұмыстар толығымен тоқтатылды. Жұмыстың көп бөлігі аяқталды және ел туризм үшін шекараларын қайта ашқаннан кейін туристерге ашылатыны күтілуде. Түнде қала Пхеньянмен салыстырылатын жарық және әдемі болып көрінеді.

Жол және темір жол

Вонсан си ауданы Корея мемлекеттік темір жолының Кангвон желісіндегі бірнеше станциялармен қамтамасыз етілген, соның ішінде порқа салынған тармақ бар; ол ұлттық жол желісіне де қосылған, сонымен қатар Пхеньян-Вонсан туристік автожолы мен Вонсан-Кумгангсан тас жолының бастапқы және соңғы нүктесі болып табылады.

Қалалық көлік

Қазіргі уақытта Вонсанда екі желілі троллейбус жүйесі жұмыс істейді. Жүйе 1988 жылдың 8 қыркүйегінде Вонсан станциясынан Чанчхондонгқа дейін ашылды және жабық депо да ашылды. Оған дейін көліктер батыс айналымында тұрған. Осы кезеңде қызметтер жиі үзіліп отырды. Алайда, NK News жаңалықтары жүйе жақында ғана қайта жаңғыртылып жатқаны туралы бұрмалап хабарлады, ал шындығында 2019 жылдан бері жаңа Чоллима 321 троллейбустары жеткізіліп келеді. Сонымен қатар, трамвай желісі салынып жатыр, оның трамвайларын Ким Чон Тэ электр локомотивтер зауыты шығарады. Трамвайлар тар жолмен жүретін көліктер болады. Бұл Ким Чен Ын курорттық аймақта трамвай желісінің қажеттігін атап көрсеткеннен кейін жүзеге асты. Жол 2020 жылдың 24 қарашасында аяқталды, бірақ курорттың қалған бөлігі дайын болмағандықтан жолаушылар тасымалы әлі басталған жоқ. Вонсанға жақын жерде таудың ішінде салынған, жер асты әуе күштерінің ұшу-қону жолағы да бар. Солтүстік Кореядағы алғашқы қоғамдық әуе шоуы – Вонсан халықаралық достық әуе фестивалі 2016 жылдың қыркүйек айында Вонсан әуежайында өтті.

Теңіз

Вонсан қаласы сонымен қатар Вонсан мен Ниигата қалалары арасында жүретін "Мангионгбонг-92" паромдық кемесінің соңғы аялдамасы болды, ол Жапония мен Солтүстік Корея арасындағы жалғыз тікелей байланыс құрады. Бұл қызмет 2006 жылы Жапония Солтүстік Корея кемелеріне тыйым салғаннан кейін тоқтатылды.

Медиа

Вонсанда кем дегенде бір облыстық газет бар. Корея Орталық радио хабар тарату станциясы 882 кГц АМ жиілігінде 250 киловатттық орта толқынды хабар тарату құрылғысын пайдаланады.

Білім

Вонсанда Сонгдовон университеті, Кумганг университеті, Тонгхэ университеті, Чонг Чжун Тхэк экономика университеті, Вонсан медицина университеті, Чо Гун Силь инженерлік университеті, Вонсан бірінші педагогикалық университеті, Ри Су Док университеті және Корея халықтық теңіз күштерінің офицерлік мектебі болып табылатын Теңіз патрульдік академиясы орналасқан.

Спорт

Қалада Unp'asan Sports Club футбол клубы орналасқан, ол Солтүстік Кореяның жоғары лигасы – КХДР Бірінші сыныптық спорт тобында ойнайды.

Туризм

Вонсан корейлер мен шетелдік саяхатшылар үшін бұрыннан бері танымал туристік орын. Оның арасында Сонгдовон жағажайы, Сонгдовон халықаралық балалар одағының лагері орналасқан, ондағы су өте таза әрі мөлдір. Айналасында көптеген қарағайлар өседі және ол ұлттық демалыс орны ретінде белгіленген. Жақын орналасқан Калма түбегінде жаңа қонақ үй мен шомылу аймағы салыну жоспарлануда.

Вонсан арнайы туристік аймағы

2014 жылы жарияланған Вонсан арнайы туристік аймағы 400 шаршы шақырымнан астам аумақты қамтиды және 40 тарихи ескерткіш, 10 құмды жағажай, 680 туристік тартымдылық, төрт минералды бұлақ, сондай-ақ бірнеше емдеу-сауықтыру орындары мен табиғи көлдерге ие. Осы даму аясында 2016 жылы Масикрьонг тау шаңғысы курорты салынды. Қала сыртында 123 миллион долларлық гольф алаңының құрылысы жоспарлануда.

Сонгдовон

Сонгдовон – Шығыс теңізінің жағасында, Вонсан қаласының солтүстік-батысында 3 шақырым жерде орналасқан көркем орын. Сонгдовон атауы жоғарыдан қарағанда қарағайлардың толқындарға ұқсауынан шыққан. Сонгдовон – ежелден бері кеңінен танымал Шығыс теңізінің көркемдігі. Мұнда Шығыс теңізінің мөлдір көк түсті толқындары, теңіз жағалауында жатқан ұзын ақ құмды жағажай, құмды жағажайдың бойындағы тығыз қарағай орманы және гүлдеген ақ қырықкүлдер үйлесімді болып, картинаны еске түсіреді. Сонгдовон шамамен 500 гектар аумақты алып жатқан, жағажай, Чандоксан саябасы және қарағайлы орман сияқты 10 көркем аймаққа бөлінген ірі ойын-сауық паркі ретінде құрылған.

Мионгсасибри

Мёнсасибри – Вонсан қаласындағы Карма түбегінің оңтүстік-шығыс теңіз жағалауындағы көркем орын. Калма түбегінен Вонсан шығанағына қарай созылған құмды жолақтың ұзындығы 6,4 шақырымды (4 миль) құрайды. Мёнгсасибри атауы 10 ри (4 км) ұзындығындағы танымал құмды даладан шыққан. Ол Намдаэчон (Анбьон) балықшы портынан 7 шақырым қашықтықта жатыр. Құмды даланың ені ең тар жерінде 0,7 км, ал ең кең жерінде 1,3 км.

Соквангса ғибадатханасы

Соквангса ғибадатханасы – Корио және Жосон дәуірлерінің соңғы кезеңдерінен келген ғибадатхана. 1386 жылы, Корио әулетінің соңында, алғаш рет Унжинжон салынды, содан кейін Жосон дәуірінде 50-ден астам үлкен-кіші ғимараттар бой көтерді. Соквангса ғибадатханасы – феодалдық Кореяның көркем сәулет өнерін көрсететін құнды мәдени мұра.

Сонгдовон халықаралық балалар лагері

Вонсан қаласында орналасқан Сонгдовон халықаралық балалар лагері – жыл сайын шамамен 400 шетелдік балаға есік жабатын жазғы лагерь. 2014 жылы лагерьде масштабты жөндеу жұмыстары жүргізіліп, қабылдауға болатын балалардың максималды саны 1200-ге дейін арттырылды. Лагерьде су паркі, футбол алаңы және үлкен жеке жағажай сияқты әртүрлі іс-шаралар ұйымдастырылады. Лагерь аумағында жатақханалар, демалыс орталықтары, спорт залы, флора мен фауна, құстар тарихы туралы білім беруге арналған аквариум, сондай-ақ түрлі жануарлардың салынған үлгілерінен тұратын көрме залдары бар. Лагерьде балалардың өздері әртүрлі тағамдар дайындауды үйренуіне мүмкіндік беретін, жабдықталған ас дайындау залы да қарастырылған. Лагерьдегі басты шаралар – елдер арасындағы мәдени алмасулар, оның аясында оқушылар ұлттық әндер мен билерді орындайды. Лагерьте тамақ дайындау, қайықпен жүзу, футбол, түрлі білім беру курстары, жартасқа өрмелеу, бейне ойындар және басқа да спорт түрлерінен сабақтар ұйымдастырылады. Халықаралық балалар үшін лагерьдегі бір апталық демалыстың құны шамамен 300 АҚШ долларын құрайды.

Сиджун көлі

Бұл Вонсан тауының және Құмганг жолының жағалауында орналасқан көл. Теңіз, көл және емдеу саяхаттарын бірдей ұйымдастыруға арналған тамаша орын. Сиджунг көлі бастапқыда Шығыс теңізінің жағалауындағы кішкентай лагуна болған, бірақ құммен тосылып, бөгеліп қалған. Қазір ол 2,94 шаршы километр аумақты алып жатқан және 11,8 километр көлеміндегі әдемі көлге айналған, сонымен қатар табиғи ескерткіш ретінде тіркелген. Көлде 7 арал бар, ең бастысы, оның түбі жоғары сапалы Гамтангпен жабылған, ол саздан емдеудің дәстүрлі әдісі. Гамтангпен ем алуға арналған санаторийлер мен демалыс орындары бар. Сиджунг көлі Шығыс теңізінде ақ құмды жағажайға ие.

Синфьон-Кумганг көрікті жері

Синфьён Кумганг көрікті жері Кореяның орталық аймағына созылатын Ахобирён тау тізбегінде орналасқан. Оның дамуы 2009 жылдың желтоқсанында басталды және төрт жылда аяқталды. Пхеньяннан 124 шақырым қашықтықта орналасқан, ал жалпы аумағы 1820 гектарды құрайды. Синфьён Кумганг көрікті жерінде барлығы 70 тамаша орын бар, соның ішінде Окруудаегол, Намганг Чонсокжон, Танфунггол, Кумганг шарлауының аңғары, Тохва үңгірі және Нунфогол кіреді. Бұл жерге келушілер көктем, жаз, күз және қыс мезгілдеріндегі ерекше табиғат сұлулығын бағалайды.

Ұлым су тасқыны

75 метр биіктігі бар Улим шарлауығы Кореядағы ең танымал шарлауықтардың бірі болып табылады. Оған шарлауықтың дауысынан аңғар дірілдеп, алысқа жететін себепті осылай аталған. Шарлауықтың суы Масикрянг тауларынан бастау алады, секундына 20-25 текше метр су тік жартастан құлайды. Шарлауықтың төменінде 1,5 метр тереңдігі және 30 метр радиусы бар тоған орналасқан. Бұл мәдени демалыс орны ретінде танымал. Вонсан қаласының жанындағы басқа да танымал көрікті жерлерге Чонсокчон және Күмганг тауы жатады. Неміс шіркеуі – бұрынғы Токвон монастырының шіркеуі, қазір Вонсан ауыл шаруашылығы университетінің иелігінде.