Кіріспе

Британдық әскери шенеунік және отар әкімшісі Мэтью Уитворт Айлмер, 5-ші барон Айлмер (1775 жылдың 24 мамыры – 1850 жылдың 23 ақпаны) – британдық әскери шенеунік және отар әкімшісі.

Наполеон соғыстары

Аилмер 1787 жылы прапорщик, 1791 жылы лейтенант, ал 1800 жылы майор болып тағайындалды. 1798 жылы ол алты ай француз түрмесінде ұсталғаннан кейін осы шендерге ие болды. Оның мансабы 1810 жылы полковник ретінде жалғасты, 1810 және 1812 жылдар аралығында король Георг III-нің көмекшісі қызметін атқарды, содан кейін 1813 жылы генерал-майор болды. Ол Пиреней соғысындағы көптеген шайқастарда қатысты. 1814 жылы Француз революциялық соғыстары мен Наполеон соғыстарында қызметтен кейін, ол Ирландиядағы британдық әскерлерінің генерал-адъютанты болып тағайындалды және 1823 жылға дейін осы қызметте болды.

Солтүстік Америка әкімшілігі

1825 жылы генерал-лейтенант шеніне жеткеннен кейін, 1830 жылы Айлмер Солтүстік Америкадағы британдық әскери күштердің бас қолбасшысы, сондай-ақ Британдық Солтүстік Американың генерал-губернаторы және Төменгі Канаданың вице-губернаторы болып тағайындалды. Лорд Айлмердің бұрынғы әкімшілік тәжірибесі де, саяси тәжірибесі де болмады. Ол Төменгі Канададағы жауапты үкімет талаптарын басуға күш жеткізбеді және 1834 жылы Төменгі Канаданың радикалды Ассамблеясы 92 шағымды қабылдады, соның ішінде Айлмерді қайта шақыру туралы талап та болды. Лорд Айлмер Төменгі Канададағы этникалық шиеленісті француз тілдес халыққа қарағанда ағылшын тілдес халыққа көбірек құрмет көрсету арқылы одан әрі күшейтті. Жағдайдың нашарлауы оның 1835 жылы елге қайтарылуына әкелді. Оның басқаруы 1837 жылғы Төменгі Канада көтерілісіне себеп болуы мүмкін.

Англияға оралу

Англияға оралғаннан кейін, Айлмер 1845 жылы генерал шеніне көтерілді, бірақ ол ешқашан британдық пэрлікке ие болмады (оның құрметі ирландтық пэрлікте болған) және басқа да әкімшілік қызметке тағайындалмады. Ол 1850 жылдың 23 ақпанында Белгравиядағы 15 Итон-скверде қайтыс болды және Батыс Норвуд бейіштігінде жерленді. Айлмердің қарындасы Роза Айлмер Уолтер Савидж Ландордың осы аттас өлеңіне шабыт берген.

Отбасы

Оның қарындасы Роза Уитворт Айлмер 1798 жылы анасының әпкесі Анна Барбара және оның күйеуі, сэр Генри Расселлмен бірге Үндістанға сапар шекті. Ол холераға шалдығып, 1800 жылы қайтыс болды. Ол досы, әйгілі британдық ақын Уолтер Савидж Ландордың «Роза Айлмерге арналған мақтау» өлеңінде мәңгі есте қалды. Генерал, құрметті Мэтью Уитворт, 5-ші лорд Айлмер, G. C. B., сэр Джон Коллдың қызы Луиза Энн Коллға 1801 жылдың 4 тамызында үйленді. 1830 жылы күйеуі Канада үкіметін басқаруға тағайындалғанда, 1831 жылдың ақпанынан 1835 жылдың тамызына дейін генерал-губернатор ретінде, олар Квебек штатындағы Сент-Луис сарайында той-кеш өткізді. 1831–32 жылдардағы холера эпидемиясы кезінде ол ауруларға көмек көрсетуге қызығушылық танытты. Білім беруге деген қызығушылығынан ол мектептерге үнемі барып, сыйлықтар тапсыратын. Ол Квебек әйелдері басқаратын Білім беру қоғамының меценаты болды. Ол 1862 жылдың 13 тамызында қайтыс болды.