Кіріспе

Арийлік үстемдігінің идеологиясы – Арийшілдік – бұл нәсілдік үстемдіктің идеологиясы, ол арий деп саналатын нәсілді қалған адамзаттан жоғары, ерекше топ ретінде қарастырып, оның басқаруға құқылы екендігін жариялайды. Бұл идеологияны бастапқыда Артур де Гобино және Хьюстон Стюарт Чемберлен сияқты нәсілшіл теоретиктер таратып, нацистік Германияда ең жоғары ықпалына жетті. 1930-1940 жылдары нацистік режим бұл идеологияны толыққанды қолданысқа енгізіп, 1939 жылы Польшаны басып алып, арий халқы үшін «өмірлік кеңістік» (Lebensraum) іздеу ниетімен Екінші дүниежүзілік соғыстың бастауына себеп болды. 1930 жылдары нацистер жүргізген нәсілдік саясат Еуропа мен Кеңес Одағын жаулау кезінде шегіне жетіп, нәтижесінде Холокост деп танылатын жағдайда алты миллион еврей мен он бір миллион басқа да құрбанды индустриалдық тәсілмен жаппай қырғынға ұшыратты.

Өмірбаян

XIX ғасырдың соңына қарай, француз антропологы Вахер де Лапуж сияқты кейбір жазушылар бұл жоғары тармақты бас индексі (бас пішінінің өлшемі) және басқа да көрсеткіштер арқылы биологиялық тұрғыдан анықтауға болатынын айтты. Ол Солтүстік Еуропада кең таралған, ұзын басты "долихоцефалиялық сары" еуропалықтардың табиғи көшбасшылар екенін, олардың "брахицефалиялық" (қысқа бас) халықтарды билеуге тағайындалғандығын дәлелдеді. Артур де Гобино мен Хьюстон Стюарт Чемберлен де осы сияқты теорияларды қолдады.

Нацистік арийлік

Нацизм идеологиясы ежелгі арий нәсілінің нәсілдік иерархияда ең жоғары орынды иеленетін жоғары нәсіл екендігі және герман халықтарының ең таза арий нәсілі екендігіне негізделген. Нацистердің арий нәсілі туралы түсінігі Артур де Гобино және Хьюстон Стюарт Чемберлен сияқты нәсілдік теорияшылдардың бұрынғы үстемдік тұжырымдарынан туындады. Нацистік нәсіл теориясын зерттеуші Ханс Ф.К. Гюнтер еуропалық нәсілде бес түрді анықтады: солтүстік, Жерорта теңізі, Динар, Альпі және Шығыс Балтық. Гюнтер солтүстік тұжырымдамасын қолданды, солтүстік нәсіл осы бес еуропалық түрдің ішіндегі нәсілдік иерархияда ең жоғары тұрды. Гюнтер славяндарды «шығыс нәсіліне» жатқызып, оларды немістер мен солтүстік нәсілден бөлек санады және «неміс қанының» славян қанымен араласуына қарсы ескертті. Ол әрбір нәсілдік түрді жалпы физикалық сыртқы түрі мен психологиялық қасиеттері бойынша, соның ішінде олардың «нәсілдік жаны» – эмоционалдық ерекшеліктері мен діни сенімдері бойынша сипаттап, шаш, көз және тері түсі, бет пішіні туралы егжей-тегжейлі ақпарат берді. Гюнтер арийлерді яһудилерден ажыратты және яһудилердің еуропалық емес нәсілдерден шыққандығын, әсіресе ол «Жақын Азиялық нәсіл» (Vorderasiatische Rasse) деп атаған, көбінесе арменоид нәсілі деп танылатын нәсілден шыққандығын айтты. Осы себепті яһудилер немістер мен көптеген еуропалықтардан түбірінен өзгеше және үйлеспейтін болды. Яһудилердің арменоидтық типпен байланысы зионист яһудилер тарапынан пайдаланылды, олар яһудилердің сол типтегі топ екенін мәлімдеді. Ол Жақын Шығыс нәсілінің біздің заманымыздан бұрынғы V және IV мыңжылдықтарда Кавказдан шыққандығын, Кіші Азия мен Месопотамияға және соңында Шығыс Жерорта теңізінің батыс жағалауына тарағандығын айтты. «Яһуди халқының нәсілдік сипаттамалары» атты еңбегінде ол Жақын Шығыс нәсілінің нәсілдік жанын «сауда рухына» (Handelgeist) баса назар аударды және оларды «шебер саудагерлер» деп сипаттады – Гюнтер бұл терминді еврей нәсілдік теорияшылы Сэмюэл Вайсенбергтің қазіргі армяндар, гректер және яһудилерді сипаттау үшін қолданғанын айтты. Осыған байланысты нацистер славяндарды Untermenschen (адамнан төмен) деп жариялады. Нацистердің пікірінше, немқұрайлы болған славяндардың аз бөлігіне ерекшелік жасалды. Гитлер славяндарды «бұрыннан құл болып туған, қожайынға мұқтаждық сезінетін» деп сипаттады. Гитлер славяндар адамнан төмен болғандықтан, Женева конвенциясы оларға қолданылмайды деп мәлімдеді, сондықтан Екінші дүниежүзілік соғыстағы неміс сарбаздарына славяндарға қатысты Женева конвенцияларын елемеуге рұқсат етілді. Гитлер славяндарды «қоян отбасы» деп атады, яғни олар өздерінің бойында бос және ұйымдаспаған. Нацистік Германияның үгіт-насихат министрі Жозеф Геббельс бұқаралық ақпарат құралдарында славяндарды «жамандықтың қара толқыны» секілді Сибір тундрасынан шыққан примитивті жануарлар деп атады. Нацистердің славяндар арийлік емес төмен тұжырымдамасы Германия мен басқа да германдық халықтар үшін Lebensraum («тұрмыстық кеңістік») құру күн тәртібінің бір бөлігі болды. Ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Generalplan Ost аясында басталды: миллиондаған неміс және басқа да германдық қоныстанушылар Шығыс Еуропаның жаулап алынған аумақтарына көшірілетін, ал бастапқы славян тұрғындары жойылатын, жойылатын немесе құлдыққа салынған. Нацистік Германияның одақтасы Хорватияның тәуелсіз мемлекеті хорваттар негізінен славян халқы деген жалпы түсінікті қабылдамады және хорваттар негізінен германдық готтардың ұрпақтары деп мәлімдеді. Алайда нацистік режим хорваттарды одаққа қарамастан «адамнан төмен» деп жіктей берді. Нацистік Германияның саясаты әскери адам күші жетіспеушілігіне жауап ретінде славяндарға қатысты өзгерді, онда славяндар оккупацияланған аумақтардағы қарулы күштерде қызмет етуге, оларды адамнан төмен деп санауға қарамастан, мұндай адам күші жетіспеушілігін шешудің прагматикалық құралы ретінде қабылдады. 1933 жылы Германияның ішкі істер министрлігінің өкілі Альберт Гортер жаңа заңға «арий нәсілінің» ресми анықтамасын дайындады, оған барлық еврей емес еуропалықтар кірді, бұл анықтама нацистерге қабылданбады. Алайда Ахим Герке Гортердің мемлекеттік қызмет туралы заң жобасын қайта қарастырып, арийлерді «герман қанына» «тайпалық» байланысты адамдар ретінде жіктеді. Гитлер чехтардың арийлер екеніне жиі күмән келтірді, ол өзінің сөйлеген сөздерінде «Чех мұрт тастаса, оның түсуінен оның шығу тегі моңғол екенін көруге болады» деді. Итальяндықтардың арийлық деңгейі нацистік нәсіл теорияшылдары тарапынан сұрақталды. Гитлер солтүстік итальяндықтарды күшті арийлік деп санады, бірақ оңтүстік итальяндықтарды жоқ. Нацистер Рим империясының құлауын нәсілдік араласудан туған қанның ластануының нәтижесі деп қарады, итальяндықтардың нәсілдердің қоспасы екенін, соның ішінде қара африкалық нәсілдерін де қамтиды деп мәлімдеді. Гитлер 1934 жылы Муссолинимен өткен алғашқы кездесуінде Жерорта теңізі халықтарында қара нәсілдік қанның болуы туралы пікірін айтты. «Арий» анықтамасы осылайша тұрақты түрде өзгеретін, тіпті нацистердің Финляндия және Венгрия сияқты еуропалық этникалық топтарды «арийлер» деп жіктеуге бола ма деген сұрақтар тудырды. 1942 жылы Гитлер финндерді «жақындасқан германдық халықтармен нәсілдік байланысты» деп мәлімдеді, бірақ мұның нәсілдік негізде екенін көрсететін ешқандай дәлел жоқ. Гитлер жеке массажисті Феликс Керстенге ежелгі арийлік кітап, Бхагавад Гитаның көшірмесін әрқашан өзімен алып жүретінін айтты, өйткені ол жасап жатқан нәрсеге қатысты кінә сезімін жеңілдетті – ол Арджуна сияқты, әрекеттеріне тіркелмей, тек өзінің міндетін орындап жатқандай сезінді.

Италия фашизмі мен арийлік

1921 жылы Болоньяда сөйлеген сөзінде Муссолини «Фашизм – біздің арий және Жерорта тегінің терең, мәңгілік қажеттілігінен туған» деді. Осы сөйлеуде Муссолини итальяндықтарды арий тегінің Жерорта тармағы деп атады, арийлер – үнді-еуропа тілдік және мәдениеттік халықтар. Италия фашизмі тектің рухани және мәдени негіздермен байланысты екенін баса көрсетті және рухани және мәдени факторларға негізделген тектік иерархияны анықтады. Италия фашизмі «таза» арийлерді скандинавтар сияқты, белгілі бір физикалық белгілерімен – ақ шашы мен көк көзімен сипаттауды қалайтын скандинавизмнің жалпы тұжырымын қабылдамады. Муссолини және басқа итальяндық фашистердің нордизмге деген қарсылығы олардың Жерорта тегіндегі кемсінушілікке бейімділікке байланысты болды, олардың пікірінше, мұндай теорияларды тарату арқылы оларға сіңірілген. Антрополог Карлтон С. Кун өзінің «Еуропа тектері» (1939) еңбегінде скандинав тегінің ақ түсті терісі олардың ата-бабалары – Жерорта тегінің депигментациясының нәтижесі екенін айтқан пигментация теориясын қабылдады. 1930 жылдардың басында Германияда нацистік партияның билікке келуімен және диктатор Адольф Гитлердің арий тегі туралы скандинавтық тұжырымын баса көрсетуімен фашистер мен нацистер арасында тектік мәселелер бойынша шиеленіс күшейді. 1934 жылы Австрия нацистері Италияның одақтасы, Австрия канцлері Энгельберт Доллфусты өлтіргеннен кейін Муссолини ашуланып, нацизмді айыптады. Муссолини нацизмнің нордизмін сынап, нацистердің жалпы скандинавтық «герман тегін» атап өтуі абсурд екенін мәлімдеді: «Герман тегі жоқ. Қайталап айтамын. Жоқ. Ғалымдар солай дейді. Гитлер де солай дейді». Немістердің таза скандинав емес екендігін белгілі нацистік тектік теоретик Ханс Ф.К. Гюнтер өзінің «Неміс халқының тектік ғылымы» (1922) кітабында мойындады. Гюнтер немістерді бес арийлік кіші тектің құрамынан тұратынын атап көрсетті: скандинавтық, Жерорта тегі, динарлық, альпілік және Шығыс Балтық, сонымен қатар скандинавтардың осы бес кіші тектің иерархиясында ең жоғары тұрғанын мәлімдеді. Когни нордицист болғанмен, германдық ұғымын скандинавтық ұғыммен теңестірмеді, бұл неміс нордицистерінің арасында кең таралған. Когни Германияға сапар шегіп, нацистік тектік теорияға қызығып, өзінің тектік теориясын жасауға тырысты. 1936 жылдың 11 қыркүйегінде Когни Муссолиниге жаңадан жарық көрген «Расизм» (1936) кітабының көшірмесін жіберді. Нордистік тектік теоретик Гидо Ландра «La Difesa» журналының алғашқы жұмысында маңызды рөл атқарды және 1938 жылы журналға «Расалық ғалымдар манифестін» жариялады. Манифест, оның ішінде итальяндықтарды «таза тек» деп мәлімдеуіне байланысты, көп сынға ұшырады, бұл абсурдты деп есептелді. Көптеген авторлар дәстүрлі нордистік талапты қабылдады, Рим империясының құлдырауы мен түсуі семит иммигранттарының келуіне байланысты болды. 1939 жылы Жерорта тегін жақтаушылар итальян халқының жетістіктерін скандинав халқына жатқызудан бас тартатын, туған жерге қатысты тектік теорияны қолдады. Реллини Жерорта және скандинав халқының кейінірек келгенін және жергілікті итальян халқымен біртіндеп араласқанын айтты. Алайда бұл күш-жігерге Муссолинидің нордистік тұлғаларды қолдауы, 1941 жылдың мамыр айында Италияның Тек Тегі Офисінің басшысы болып табанды рухани нордицист Альберто Лучиниді тағайындауы, сондай-ақ 1941 жылдың соңында Муссолинидің Юлиус Эволаның рухани нордизміне қызығушылық танытуы кедергі келтірді. Николас Гудрик Кларктың сөзінше, көптеген неонацистер нацистік Германияның үлгісі бойынша автократиялық мемлекет құруды қалайды, оны Батыс Империясы деп атауды жоспарлап отыр. Бұл мемлекет әлемдік үстемдікке қол жеткізу үшін АҚШ, Ұлыбритания, Франция және Ресейдің төрт ірі арийлік державасының ядролық қаруларын біріктіріп, бір әскери басшылыққа бағынуы мүмкін. Бұл мемлекет фюрерлік фигураның басшылығымен «Виндекс» деп аталатын және нео-нацистердің пікірінше «арий тегінің» мекендейтін барлық аймақтарын қамтитын болады. Тек арийлер ғана мемлекеттің толыққанды азаматтары бола алады. «Батыс Империясы» ғарыш кеңістігін зерттеудің қарқынды және серпінді бағдарламасын бастайды, содан кейін гендік инженерия арқылы Homo Galactica деп аталатын супер тек құруға кіріседі. «Батыс Империясы» тұжырымы алдыңғы үш сөйлемде көрсетілгендей, Фрэнсис Паркер Йоккидің 1947 жылғы «Imperium: Тарих және саясат философиясы» кітабындағы Imperium тұжырымына негізделген, кейіннен 1990 жылдардың басында Дэвид Мьятт жариялаған памфлеттерде жаңартылып, кеңейтілді және жетілдірілді.