Арий нәсілі: тарихи қателік және нәсілшілдік идеология
Aryan race
Арий нәсілі – 19 ғ. пайда болған, қазірде қолданылмайтын тұжырым. Прото-үнді-еуропалықтардан шыққан халықтарды "асыл" деп атаудан туындаған. Биологиялық негізі жоқ.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гипотетикалық нәсілдік топтастыру
Hypothetical racial grouping
Арий нәсілі – 19-шы ғасырдың соңында пайда болған, ежелгі үнді-еуропалықтардан тараған халықтарды нәсілдік топтастыру ретінде сипаттауға қолданылған ескірген тарихи ұғым. Терминологияның шығу тегі – қазіргі индоирандықтардың «асыл» деген мағынада қолданатын «арий» сөзінің тарихи қолданысынан бастау алады. Антропологиялық, тарихи және археологиялық деректер бұл ұғымның дұрыстығын растамайды. Бұл идеяның негізінде, үнді-еуропа тілінің алғашқы сөйлеушілері адамзаттың жоғары үлгісінің ерекше ата-тегі болған, ал олардың ұрпақтары бүгінгі күнге дейін кавказ нәсілінің ерекше нәсілі немесе кіші нәсілі болып саналады, семит және хамит нәсілдерімен қатар. Адам популяцияларын жіктеуге қатысты осы таксономиялық тәсіл қазірде қате және биологиялық мағынасы жоқ деп есептеледі, себебі бұл топтардың арасындағы генетикалық ұқсастық өте жоғары және олардың арақатынастары күрделі. Бұл терминді 19-шы ғасырда Артур де Гобино, Рихард Вагнер және Хьюстон Стюарт Чемберлен сияқты түрлі нәсілшіл және антисемит жазушылар қолданды, олардың ғылыми нәсілшілдігі кейінгі нацистік нәсілдік идеологияға ықпал етті. 1930 жылдары бұл ұғым нацизм және нордизммен байланысты болды, сондай-ақ арий нәсілін «басты нәсіл» ретінде бейнелейтін және ақ нәсілдік үстемдік идеологиясын қолдайтын арийшілдікке пайдаланылды. Арий емес халықтар нәсілдік жағынан төмен деп есептелді («Untermensch») және олардың жойылуын қажет ететін өмірлік қауіп-қатер ретінде қарастырылды. Нацистік Германияда бұл идеялар Холокостқа әкелген мемлекеттік идеологияның маңызды бөлігін құрады.
The Aryan race is an obsolete historical race concept that emerged in the late 19th century to describe people who descend from the Proto Indo Europeans as a racial grouping. The terminology derives from the historical usage of Aryan, used by modern Indo Iranians as an epithet of "noble". Anthropological, historical, and archaeological evidence does not support the validity of this concept. The concept derives from the notion that the original speakers of the Proto Indo European language were distinct progenitors of a superior specimen of humankind, and that their descendants up to the present day constitute either a distinctive race or a sub race of the Caucasian race, alongside the Semitic race and the Hamitic race. This taxonomic approach to categorizing human population groups is now considered to be misguided and biologically meaningless due to the close genetic similarity and complex interrelationships between these groups. The term was adopted by various racist and antisemitic writers during the 19th century, including Arthur de Gobineau, Richard Wagner, and Houston Stewart Chamberlain, whose scientific racism influenced later Nazi racial ideology. By the 1930s, the concept had been associated with both Nazism and Nordicism, and used to support the white supremacist ideology of Aryanism that portrayed the Aryan race as a "master race", with non Aryans regarded as racially inferior (Untermensch, ) and an existential threat that was to be exterminated. In Nazi Germany, these ideas formed an essential part of the state ideology that led to the Holocaust.
Тілдік отаны туралы пікірталастар
18 ғасырдың соңында, Индоевропа тілдерінің гипотезалық ортақ прототілі ретінде Proto Indo European (PIE) жасалды. Сэр Уильям Джонс, өзінің "Фарсы тілінің грамматикасы" (1771) еңбегі үшін "Еуропадағы ең құрметті тіл білімі маманы" деп даңқ алды. Бенгал Жоғарғы Сотының үш судьясының бірі болып тағайындалды. Калькуттаға келгеннен кейін, санскрит және Ригведаны зерттеуді бастаған Джонс, санскрит пен парсы, готика, грек және латын сияқты басқа Индоевропа тілдері арасындағы лексикалық ұқсастықтарға таң қалды және санскриттің – ұрпақ тіл ретінде – осы тіл отбасының ортақ немесе ата-ана тіліне жататындығына тоқталды, яғни, басқа Индоевропа тілдері сияқты, ол PIE-ге жатады деп тұжырымдады (1786 жылғы индустар туралы үшінші жылдық лекциясында). Алайда, Proto Indo European тілінің бастапқы тұрғындарының тілдік отаны археологтар мен салыстырмалы-тарихи тіл білімі мамандары арасында бастапқыда-ақ саяси пікір таласына айналды, шовинистік мүдделермен байланысты болды. Кейбір еуропалық ұлтшылдар мен диктаторлар, әсіресе нацистер, кейіннен өз елдеріндегі немесе аймақтарындағы Proto Indo European отанын нәсілдік тұрғыдан басым деп көрсетуге тырысты. Леон Полиаковтың сөзіне сәйкес, арийлер туралы ұғым тіл білімінде терең тамырланған, бұл Сэр Уильям Джонстың санскрит тілі грек-рим (еуропалық) тілдерімен байланысты деген тұжырымына негізделген. Басқа ойшылдар Еуропа аристократиясы ұзақ уақыт бойы өз тегін байланыстырған Киелі кітаптағы шежірелерге емес, Еуропа өркениетінің секулярлық бастауларын ойлап тапты.
In the late 18th century, Proto Indo European (PIE) was constructed as the hypothesized common proto language of the Indo European languages. Sir William Jones, who was acclaimed as the "most respected linguist in Europe" for his Grammar of the Persian Language (1771), was appointed one of the three justices of the Supreme Court of Bengal. Jones, who arrived in Calcutta and began his study of Sanskrit and the Rig Veda, was astonished by the lexical similarities between Sanskrit and other Indo European languages such as Persian, Gothic, Greek, and Latin, and concluded that Sanskrit—as a descendant language—belonged to the same proto or parent language in the language family—that is PIE, as the other Indo European languages, in his Third Anniversary Discourse on the Hindus (1786). However, the linguistic homeland of the original speakers of Proto Indo European was a politicized debate among the archaeologists and comparative historical linguists since the start, entangling in chauvinistic causes. Some European nationalists and dictators, most notably the Nazis, later attempted to identify the Proto Indo European homeland in their country or region as racially superior. According to Leon Poliakov, the concept of the Aryan race was deeply rooted in philology, based on the work of Sir William Jones' claiming that Sanskrit was related to Greco Roman (European) languages. Other thinkers invented secularized origins for European civilization that were not based on the biblical genealogies from which Europe's aristocracy had long claimed descent.
Романтизм және әлеуметтік дарвинизм
Германиядағы романтизмнің ықпалы «неміс тілі мен дәстүрлерін» іздеуге қатысты интеллектуалдық талпынысты қайта жандандырды және «Ағартушылықтың суық, жасалма логикасынан» бас тартуға деген ниетті күшейтті. Дарвиннің 1859 жылы «Түрлердің шығу тегі» атты еңбегін жариялағаннан кейін және прото-индоевропа тілінің (ПИЕ) теориялық моделі танымал болғаннан кейін, романтиктер тілдің ұлттық ерекшелікті анықтайтын маңызды фактор екеніне көз жеткізді, бұл дарвинизмнің жаңа идеяларымен үйлесті. Неміс ұлтшылдары кейбір нәсілдердің басқаларынан артық екенін дәлелдеу үшін табиғи іріктеудің ғылыми теориясын бұрмалап пайдаланды, бірақ Дарвин өзінің артықшылық теориясын нәсілдер немесе тілдер сияқты нақты емес ұғымдарға қолданған жоқ. «Сәйкессіз» нәсілдер генетикалық нашарлықтың көзі ретінде және «жақсы» нәсілдердің жоғары сапаларын бұзуға қауіптің тудырушысы ретінде ұсынылды. Псевдонаука мен романтизмнің қателікті үйлесімі өз-өзіне мақтау айту зерттеулерінде «солтүстік еуропалықтардың жоғары биологиялық, рухани және тілдік мәнін» түсіндіру үшін нәсілдің бұрмаланған әлеуметтік дарвинистік интерпретацияларын қолданған жаңа нәсілдік идеологияларды тудырды. Соңынан, неміс романтиктерінің «таза» ұлттық мұраны іздеуі ПИЕ тілінің ежелгі сөйлеушілерін «нәсілдік-тілдік ұлттық стереотиптің» ерекше ата-аналары ретінде қарастыруға әкелді.
The influence of Romanticism in Germany saw a revival of the intellectual quest for "the German language and traditions" and a desire to "discard the cold, artificial logic of Enlightenment". After Darwin's 1859 publication of On the Origin of Species and publicization of the theorized model of Proto Indo European language (PIE), the Romantics convicted that language was a defining factor in national identity, combined with the new ideas of Darwinism. The German nationalists misemployed the scientific theory of natural selection for the rationalization of the supposed fitness of some races over others, although Darwin himself never applied his theory of fitness to vague entities such as races or languages. The "unfit" races were suggested as a source of genetic weakness, and a threat that might contaminate the superior qualities of the "fit" races. The misleading mixture of pseudoscience and Romanticism produced new racial ideologies which used distorted Social Darwinist interpretations of race to explain "the superior biological spiritual linguistic essence of the Northern Europeans" in self congratulatory studies. Subsequently, the German Romantics' quest for a "pure" national heritage led to the interpretation of the ancient speakers of PIE language as the distinct progenitors of a "racial linguistic national stereotype".
Арийлер деген терминнің нәсілдік байланысы
"Арий" термині бастапқыда этномәдени өзін-өзі белгілеу ретінде қолданылған, "асыл" деген сипаттаманы индоирандықтар және ежелгі Үндістан мен Иранда өмір сүрген индоевропалық тілдер отбасының индоирандық тармағындағы Риг Веда мен Авестаның ең көне діни мәтіндерінің авторлары қолданған. Санскриттегі ā́rya және иран тіліндегі *arya, *ā̆rya түбірінен шыққан болса да, ол тек индоирандық тайпаларға қатысты. Бенджамин В. Фортсонның айтуынша, протоиндоевропалықтардың өзін-өзі белгілеуі үшін термин болмаған болуы мүмкін, және мұндай морфемалар сақталған жоқ. J. P. Mallory және авторлар тобы "Арий" термині индоирандықтарға қатысты этникалық мағынаға ие болғанын, бірақ бұл семантикалық қолданысты протоиндоевропалық лексиканың реконструкциясына жатқызуға негіз жоқ – яғни, прототілді сөйлейтіндер өздерін "арийлер" деп атағандығына ешқандай дәлел жоқ. Дегенмен, 19 ғасырда ā́rya тек индоирандықтардың тайпалық өзін-өзі белгілеуі ғана емес, сонымен қатар протоиндоевропалықтардың өзін-өзі белгілеуі деп ұсынылды, бірақ бұл теория қазіргі заманғы ғалымдар тарапынан қабылданбады. "Арий" термині 19 ғасырдың ғалымдары тарапынан индоевропалықтарды атау үшін қолданыла бастады. Қазіргі кезде күмәнді және хронологиялық тұрғыдан дұрыс емес Солтүстік Еуропалық гипотезаны солтүстік Еуропада протоиндоевропалық отаны орналасқан ғалымдар қолдады, бұл "протоиндоевропалықтар" ұғымының, бастапқыда Еуразиядағы протоиндоевропалық тілдерді қолданған халықтың лингвистикалық тобының, жаңа, қияли биологиялық санатына: "ұзын бойлы, ашық терілі, сары шашты, көк көзді нәсілге" ұласуына әкелді – скандинавиялық нәсілдің болжамды фенотиптік белгілері. Осы дәуірдегі ғалымдар "арий" терминін Proto-Индоевропа тілін сөйлейтін нәсіл ретінде этнологиялық тұрғыдан белгіледі, және осы контексте термин көбінесе "Индоевропалықтар" сөзінің синонимі ретінде қолданылды. Коссинаның пікірінше, "мәдениеттің" сабақтастығы бір аймақта үздіксіз өмір сүрген "расаның" сабақтастығын көрсетеді, ал жас қабаттағы мәдениеттің ескі қабаттағы мәдениетке ұқсастығы отандық тайпаның отанынан көшіп кеткенін көрсетеді. Коссина археологияда этностық парадигманы, қоныстық археологияны дамытты және Үшінші рейх үшін неміс археологиясының ұлттық интерпретациясын жасады. Ескірген Солтүстік Еуропалық гипотезаны Коссина, Карл Пенка және басқа неміс ұлтшылдары қолдады, кейіннен нацистер оны геноцидтік және расистік мемлекеттік саясатын ақтау үшін пайдаланды. Коссина протоиндоевропалықтарды сымдық керамика мәдениетімен байланыстырды және протоиндоевропалық отанын Шлезвиг-Гольштейнге орналастырды. Ол мәдениеттің диффузиялық моделін ұсынды және германдықтардың римдіктерге (Рим империясы) және француздықтарға қарағанда нәсілдік басымдығын атап өтті, оларды германдықтарға қарағанда мәдениетті жойғыштар деп сипаттады. Коссинаның идеялары әдістемелік түсініксіздігі және германдық үстем нәсіл идеологиясын қолдауы үшін қатты сынға ұшырады.
The term "Aryan" was originally used as an ethnocultural self designative identity and epithet of "noble" by Indo Iranians and the authors of the oldest known religious texts of Rig Veda and Avesta within the Indo Iranian branch of Indo European language family—Sanskrit and Iranian, who lived in ancient India and Iran. Although the Sanskrit ā́rya and Iranian *arya descended from a form *ā̆rya , it was only attested to the Indo Iranian tribes. Benjamin W. Fortson states that there may have been no term for self designation of Proto Indo Europeans, and no such morphemes has survived. J. P. Mallory et al. states although the term "Aryan" takes on an ethnic meaning attesting to Indo Iranians, there is no grounds for ascribing this semantic use to the Proto Indo European reconstruction of lexicon *h₂eryós i. e. there is no evidence that the speakers of proto language referred to themselves as "Aryans". However, in the 19th century, it was proposed that ā́rya was not only the tribal self designation of Indo Iranians, but self designation of Proto Indo Europeans themselves, a theory rejected by modern scholarships. "Aryan" then came to be used by scholars of the 19th century to refer to Indo Europeans. The now discredited and chronologically reconstructed North European hypothesis was endorsed by such scholars who situated the PIE homeland in northern Europe, which led to the association of "Proto Indo Europeans", originally a hypothesized linguistic population of Eurasian PIE speakers, with a new, imagined biological category: "a tall, light complexioned, blonde, blue eyed race" supposed phenotypic traits of Nordic race. Scholars of this era established the ethnological term "Aryan" as the race that had spoken the Proto Indo European language, and in this context, the term was often used as a synonym for "Indo Europeans". According to Kossinna, the continuity of a "culture" exposits the continuity of a "race" which lived continuously in the same area, and the resemblance of a culture in a younger layer to a culture from an older layer indicates that the autochthonous tribe from the homeland had migrated. Kossinna developed an ethnic paradigm in archaeology called settlement archaeology and practiced the nationalistic interpretation of German archaeology for the Third Reich. The obsolete North European hypothesis was endorsed by Kossinna and Karl Penka, including German nationalists, which was later used by the Nazis to condone their genocidal and racist state policies. Kossinna identified the Proto Indo Europeans with the Corded Ware culture, and placed the Proto Indo European homeland in Schleswig Holstein. He argued a diffusionist model of culture, and emphasised the racial superiority of Germanic peoples over Romans (Roman Empire) and French, whom he described as destroyers of culture as compared to Germanics. Kossinna's ideas have been heavily criticised for its inherent ambiguities in the method and advocacy for the ideology of a Germanic master race.
Арийлер нәсілінің алғашқы қолданылуы
Макс Мюллер салыстырмалы тіл білімі саласындағы еңбектерінде «арий» терминін кеңінен танымал етті және ағылшын тілінде «арий нәсілі» туралы алғашқы жазған автор ретінде жиі аталады. 1849-1874 жылдар аралығында «Ригведаны» өңдеу барысында ол Веда мәтіндерін нәсілдік тұрғыдан түсіндіруді бастады. Ол Орталық Азиядағы жоғартөбеде тұратын, кейіннен үнді-еуропа тілдерінің ата-бабасы тілінде сөйлейтін, соңынан екі бағытқа бөлінген шағын «арий» руын болжады: бірі Еуропаға қарай қозғалды, екіншісі Иранға көшті, ақырында бірі Солтүстік-Батыс Үндістанға басып кіріп, онда тұратын скифтік текті қара терілі «дасаларды» жаулап алды. Еуропаның солтүстік «арийлері» белсенді және жауынгер болды, олар ұлт ұғымын ойлап тапты, ал Иран мен Үндістанның оңтүстік «арийлері» пассивті және ойшыл болды, дін мен философияға ден қойды. Кейіннен ол «арий нәсілі» терминін кейде қолданса да, Мюллер тілдік және нәсілдік категорияларды біріктіруге қарсы болды. 1888 жылы Оксфордтағы лекциясында ол: «Тіл ғылымы мен Адам ғылымын тым көп бөліп қарау керек, өйткені «арий қаны» туралы айту, долихоцефалия грамматикасы туралы айтумен тең келеді», - деді. XIX ғасырдың еуропалық ғалымдары Веда мәтіндерін ақ терілі «арий» көшпенділері мен қара терілі жергілікті тайпалар арасындағы шайқас ретінде түсіндірді, бірақ қазіргі ғалымдар бұл нәсілдік бөлініс сипаттамасын санскрит мәтінін дұрыс түсінбеушілік және «қара және ақ әлемдер» ретінде қарастырмайды. Веда мәтіндерінің басқа контексттерінде «ārya» мен «dasyu» арасындағы айырмашылық Веда дінін қабылдағандарға, Веда санскритінде сөйлейтіндерге және оған қарсы шыққандарға қатысты. Дегенмен, осы дәуірдегі батыс авторларының саны артып, әсіресе антропологтар мен дарвинистік теорияларға ықпалданған мамандар емес, «арийлерді» этнолингвистикалық санадан гөрі «физикалық генетикалық түр» ретінде қарастырды. Осы дәуірдегі тарихнама, этнография және антропология энциклопедиялары мен оқулықтары, мысалы, «Мейерс әңгімелесу лексиконы», «Брокхаус энциклопедиясы», «Nordisk familjebok», Х.Г. Уэллстің «Әлемнің қысқаша тарихы», Джон Кларк Ридпаттың «Адамзаттың ұлы нәсілдері» және басқа да еңбектер, нәсілдік таксономия, әлеуметтік дарвинизм және ғылыми нәсілшілдік сияқты қазіргі кезде жалған ғылыми ұғымдарға негізделген еуропалық нәсілдік құрылымдарды нығайтты.
Max Müller popularized the term Aryan in his writings on comparative linguistics, and is often identified as the first writer to mention an Aryan race in English. He began the racial interpretation of the Vedic passages based upon his editing of the Rigveda from 1849 to 1874. He postulated a small Aryan clan living on a high elevation in central Asia, speaking a proto language ancestral to later Indo European languages, which later branched off in two directions: one moved towards Europe and the other migrated to Iran, eventually splitting again with one group invading north western India and conquering the dark skinned dasas of Scythian origin who lived there. The northern Aryans of Europe became energetic and combative, and they invented the idea of a nation, while the southern Aryans of Iran and India were passive and meditative and focussed on religion and philosophy. Though he occasionally used the term "Aryan race" afterward, Müller later objected to the mixing of the linguistic and racial categories, In his 1888 lecture at Oxford, he stated, "[the] science of Language and the science of Man cannot be kept too much asunder [ ] it would be as wrong to speak of Aryan blood as of dolichocephalic grammar", and in his Biographies of Words and the Home of the Aryas (1888), he writes, "[the] ethnologist who speaks of Aryan race, Aryan blood, Aryan eyes, and hair, is a great sinner as a linguist [ ]". European scholars of 19th century interpreted the Vedic passages as depicting battle between light skinned Aryan migrants and dark skinned indigenous tribes, but modern scholars reject this characterization of racial division as a misreading of the Sanskrit text, and "dark and light worlds". In other contexts of the Vedic passages the dinstiction between ārya and dasyu refers to those who had adopted the Vedic religion, speaking Vedic Sanskrit, and those who opposed it. However, increasing number of Western writers of this era, especially among anthropologists and non specialists influenced by Darwinist theories, contrasted Aryans as a "physical genetic species" rather than an ethnolinguistic category. Encyclopedias and textbooks of historiography, ethnography, and anthropology from this era, such as Meyers Konversations Lexikon, Brockhaus Enzyklopädie, Nordisk familjebok, H. G. Wells's A Short History of the World, John Clark Ridpath's Great Races of Mankind, and other works reinforced European racial constructions developed on now pseudoscientific concepts such as racial taxonomy, Social Darwinism, and scientific racism to classify human races.
Растық үстемдік теориясы
Арий термині Артур де Гобино, Теодор Поешке, Хьюстон Чемберлен, Пол Брока, Карл Пенка және Ганс Гюнтер сияқты XIX ғасырдағы түрлі расистік және антисемит жазушылар тарапынан ғылыми расизмді насихаттау үшін қабылданып, нордизм және арийшілдік сияқты идеологиялардың пайда болуына әкелді. Осы кезге дейін арий терминінің мағынасы, оның географиялық және тілдік шектеуінен – яғни үнді-еуропа тілдер отбасының үнді-ирандық тармағынан – алыстатылды. Бұл дәуірдің ғалымдары расалардың теңсіздігі және "жоғары нәсіл" тұжырымын қабылдады, нәсіл биологиялық белгілерден асып, "ұлттық сипат және ұлттық мәдениет" ретінде қарастырылды. 1853 жылы Артур де Гобино "Адамзат нәсілдерінің теңсіздігі туралы эссе" атты еңбегін жариялады, онда арий нәсілін ақ нәсіл деп, оны жалғыз өркениетті деп көрсетті, ал мәдени құлдырау мен нәсілдік араласуды тығыз байланысты деп түсіндірді. Ол арийлердің адамзаттың жоғары тармағын құрайтынын, Еуропа халықтарын арий нәсіліне жатқызып, оларды Нұх пайғамбардың ұлдарымен байланыстырып, олардың басымдығын атап көрсетті, ал арий емес халықтарды семит нәсілінің енуі деп санады. Оның пікірінше, солтүстік еуропалықтар әлемге таралып, ірі өркениеттерді құрған, бірақ жергілікті халықтармен араласу арқылы олардың нәсілдік құрамы өзгеріп, ежелгі арий өркениеттерінің құлдырауына себеп болған. 1878 жылы неміс-американдық антрополог Теодор Поешке арийлердің ақ терілі, көк көзді, сары шашты болғанын көрсетуге тырысқан тарихи деректерді жинақтап жариялады. 1899 жылы Хьюстон Стюарт Чемберлен "XIX ғасырдың негіздері" атты еңбегін жариялады, ол "нацистік идеологияның алғашқы мәтіндерінің бірі" деп танылды, онда ол жоғары германдық арий нәсілі мен құлшындыратын еврей-семит нәсілі арасындағы өмір мен өлімге дейінгі күресті теориялық тұрғыдан қарастырды. 1916 жылы Мэдисон Грант "Ұлы нәсілдің жоғалуы" атты еңбегін жариялады, онда ол британдық-шотландтық-ирландтық және неміс текті "арий" американдықтарының, иммигранттардан келген "төменгі нәсілдермен" – поляктар, чехтер, еврейлер және италияндықтармен – араласуына қарсы шықты. Бұл кітап сол кезде көп сатылымға ие болды. Арий нәсілі туралы теория, әсіресе Германияда танымал болғанымен, кейбір авторлар оған қарсы болды, атап айтқанда Отто Шредер, Рудольф фон Йеринг және этнолог Роберт Хартманн, олар арий терминін антропологиядан шығарып тастауды ұсынды. Бұл термин "мишлингтерге" (арий және арий емес, мысалы еврей текті адамдардың ұрпақтарына) және қара нәсілді адамдарға да қолданылды.
The term Aryan was adopted by various racist and antisemitic writers such as Arthur de Gobineau, Theodor Poesche, Houston Chamberlain, Paul Broca, Karl Penka and Hans Günther during the nineteenth century for the promotion of scientific racism, spawning ideologies such as Nordicism and Aryanism. The connotation of the term Aryan was detached from its proper geographic and linguistic confinement as a Indo Iranian branch of Indo European language family by this time. The inequality of races and the notion of a "superior race" was universally accepted by the scholars of this era, therefore race was referred to "national character and national culture" beyond biological confinement. In 1853, Arthur de Gobineau published An Essay on the Inequality of the Human Races, in which he originally identified the Aryan race as the white race, and the only civilized one, and conceived cultural decline and miscegenation as intimately intertwined. He argued that the Aryans represented a superior branch of humanity, and attempted to identify the races of Europe as Aryan and associated them with the sons of Noah, emphasizing superiority, and categorized non Aryan as an intrusion of the Semitic race. According to him, northern Europeans had migrated across the world and founded the major civilizations, before being diluted through racial mixing with indigenous populations described as racially inferior, leading to the progressive decay of the ancient Aryan civilizations. In 1878, German American anthropologist Theodor Poesche published a survey of historical references attempting to demonstrate that the Aryans were light skinned blue eyed blonds. In 1899, Houston Stewart Chamberlain published what is described as "one of the most important proto Nazi texts", The Foundations of the Nineteenth Century, in which he theorized an existential struggle to the death between a superior German Aryan race and a destructive Jewish Semitic race. In 1916, Madison Grant published The Passing of the Great Race, a polemic against interbreeding between "Aryan" Americans, the original Thirteen Colonies settlers of British Scots Irish German origin, with immigrant "inferior races", which according to him were, Poles, Czechs, Jews, and Italians. The book was a best seller at the time. While the Aryan race theory remained popular, particularly in Germany, some authors opposed it, in particular Otto Schrader, Rudolph von Jhering and the ethnologist Robert Hartmann, who proposed to ban the notion of Aryan from anthropology. the term was also applied to "Mischling" (persons of mixed "Aryan" and non Aryan, such as Jewish, ancestry) and black people.
Нацистік нәсілдік теориялардағы арийлер терминінің мағынасы
Арийдің барлық еврей емес еуропалықтарды қамтитын анықтамасы қабылданбады, ал 1933 жылғы Халық саны және нәсілдік саясат мәселелері жөніндегі сарапшылар комитеті Альфред Плоц, Фриц Тиссен және Эрнст Рудин сияқты маңызды нацистік зиялыларды жинап, нацистік нәсілдік саясаттың бағытын жоспарлады, арийді «герман қанымен және ұлттың (Volk) ұрпақтарымен туысқан» деп анықтады. Нацистер «Volksdeutsche» терминін Германия Рейхінің азаматтығын алмаған «этникалық немістерді» көрсету үшін пайдаланды; Volksdeutsche өз кезегінде «жасырау топтарынан» – мемлекет ішіндегі азшылықтардан тұрады, олар Еуропада жабық тайпалық қоныста тұратын және герман нәсілдік қауымдастығымен тығыз байланысты ұлттың ұрпақтары болып табылады. SS мүшелері арий деп саналғандарды «жоғары нәсіл» құру үшін бүкіл Еуропадағы Volksdeutsche халқынан іріктеп алуға болатын. Нацистік партия орталық және шығыс Еуропадағы Volksdeutsche деп есептелген этникалық неміс азшылықтары арасында нацистік пропаганданы тарату үшін NSDAP/AO ұйымын құрды. Нацистік нәсілдік теориялар «арийлердің ең таза түбін» – скандинавиялықтар, немістер, ағылшындар және француздар сияқты биік бойлы, ақ терілі, көк көзді, тар және тік мұрынды, долиоцефалия бас сүйектері, айқын жақ сүйектері және сары шашты нордиктер мен германдықтарды «жоғары нәсіл» (Herrenrasse) деп санады.
A definition of Aryan that included all non Jewish Europeans was deemed unacceptable, and the Expert Committee on Questions of Population and Racial Policy of 1933 brought together important Nazi intellectuals Alfred Ploetz, Fritz Thyssen, and Ernst Rüdin to plan the course of Nazi racial policy, defining an Aryan as one who was "tribally related to the German blood and descendant of a Volk". The term "Volksdeutsche" was used by Nazis to indicate "ethnic Germans" who did not hold German Reich citizenship; Volksdeutsche further consist of "racial groups"—minorities within a state—who are descendants of a Volk domiciled in Europe in a closed tribal settlement and are closely related to German racial community. Members of the SS deemed Aryans could be selected from populations of Volksdeutsche across Europe to create "master race". Nazi Party established the organization NSDAP/AO to disseminate Nazi propaganda among the ethnic German minorities considered Volksdeutsche in central and eastern Europe. Nazi racial theories considered the "purest stock of Aryans" the Nordic people, identified by physical anthropological features such as tallness, white skin, blue eyes, narrow and straight noses, doliocephalic skulls, prominent chins, and blond hair, including Scandinavians, Germans, English and French, with Nordic and Germanic people being the "master race" (Herrenrasse).
Тарихи ревизионизм
Коссинаның қайтысынан кейін Генрих Гиммлер және Альфред Розенберг сияқты басқа да нацистік тұлғалар оның герман халықтары туралы ұлтшылдық теорияларын және археологиялық зерттеулердің, оның ішінде қоныс археологиясы сияқты әдістемелерін қабылдады. Олар "тарихқа дейінгі германдық кеңеюі" деп есептелетін нәрсені зерттеу үшін СС ұйымы Аненербе (Deutsches Ahnenerbe) құрды. Нацистік ғалымдар қазірде жоққа шығарылған Солтүстік Еуропалық гипотезаны қолдап, ежелгі үнді-еуропа тілінің бастапқыда "арийлік үстем нәсіл" тарапынан сөйленгенін дәлелдеуге тырысты, сондай-ақ семит тілдерін "төмен дәрежелі нәсілдермен" байланыстырды.
After the death of Kossinna, Heinrich Himmler, and other Nazi figures such as Alfred Rosenberg, adopted his nationalistic theories of Germanic peoples and methodologies, including settlement archaeology, and founded the SS organization Ahnenerbe (Deutsches Ahnenerbe) for conducting archaeological investigations of a presumed "Germanic expansion in pre history". Nazi scholars endorsed the now discredited North European hypothesis in an effort to prove PIE was originally spoken by an "Aryan master race", and associated the Semitic languages with "inferior races".
Нацистік евгеника және скандинавтық үстемдік
1938 жылы Рейхтің Білім министрлігі Германияның биология пәнінің оқу бағдарламасын жариялады, ол Ұлттық-социалистік мұғалімдер лигасы әзірлеген бағдарламаны көрсетеді және адам расаларының эволюциясын әлеуметтік дарвинизм тұрғысынан түсіндіруге баса назар аударды. СС-ке қосылып, нацистік евгеника және нәсілдік эволюция теорияларын жариялаған Кайзер Вильгельм антропология институтында жұмыс істеген Ханс Вайнерт скандинавиялық расаны жоғары дамыған раса деп, ал Австралияның аборигендерін расалық иерархиядағы ең төменгі сатыға жатқызып мәлімдеді. Ханс Ф.К. Гюнтер кәсіби білімі болмаса да, ең ықпалды нацистік антрополог саналды. Гюнтердің нордизм туралы расистік жазбалары Гобиноның идеяларымен толы болды, ол скандинавиялық расаның Солтүстік Еуропада пайда болып, жаулау арқылы тарағанына сенді; бұл нацистік евгеника саясатын қолдады және ғылыми расизмге күшті әсер етті. Гюнтердің теориялары Гитлердің құрметіне ие болды, ол кейіннен оның кітаптарын нацистік партия мүшелері үшін ұсынылатын оқу материалы ретінде қосты. Нацистер билікке келгеннен кейін, спорттық қабілет, сары шаш және көк көз сияқты «арийлік» белгілерге ие болу үшін таңдаулы өсіру ісі қолдауға ие болды, ал «төмен расалар» және физикалық немесе психикалық аурулары бар адамдар «өмір сүруге лайық емес» (lebensunwertes Leben) деп танылды және көптеген адамдар концлагерьлерге қамалды.
In 1938, the Reich Ministry of Education released the German biology curriculum which reflected the curriculum developed by the National Socialist Teachers League and emphasized the Social Darwinst interpretation of the evolution of human races. Hans Weinert, who had joined the SS and worked for the Kaiser Wilhelm Institute of Anthropology publishing theories of Nazi eugenics and racial evolution, claimed the Nordic race as a highly evolved race, and Aboriginal Australians as being the lowest rank in the racial hierarchy. Hans F. K. Günther was considered to be the most influential Nazi anthropologist, although he was not professionally trained. Günther's racist writings on Nordicism was suffused with the ideas of Gobineau, who believed the Nordic race had originated in northern Europe and spread through conquest; this had expressed approval of the Nazi eugenics policies and had critical influence on scientific racism. Günther's theories gained acclamation from Hitler, who later included his books as a recommended reading material for the Nazi Party members. After the Nazis came to power, selective breeding for supposed Aryan traits such as athleticism, blond hair and blue eyes was encouraged, while the "inferior races" and people with physical or mental illness were deemed "life unworthy of life" ( lebensunwertes Leben) and many were interned in concentration camps.
Этностық тазалау және Холокост
Нацистік евгеника және нәсілдік гигиена бағдарламаларының ең жоғары нүктесі – "арийлердің үстем нәсілін" құру және еврейлер, славяндар, поляктар, ромдар, гомосексуалдар және мүгедектер сияқты "арий емес, төменгі типтерді" жою мақсатымен жүзеге асырылған стерилизация және жою саясаты болды. Нацистік Германия еврейлерге қарсы жүйелі түрде кемсітушілік жасайтын анти-еврей заңдарын енгізді, оларға неміс рейхінің азаматы болу үшін арийлік куәлік талап етілді. Гитлер Германияның канцлері болғаннан кейін, нацистік Германияның мемлекеттік саясаты, әсіресе еврейлерге, яғни семит нәсілінің ең жоғары көрінісі деп есептелген оларға, күшті жаулықпен қарады. Еврейлерді геттоларда бөліп ұстау нацистердің "Еврей мәселесіне соңғы шешім" деп атаған жою саясатына әкелді. Мемлекет тарапынан ұйымдастырылған қудалау нәтижесінде 6 миллионнан астам еврей, 5,7 миллион славян, 1,8–3 миллион поляк, 270 000 мүгедек және басқа да құрбандар, оның ішінде балалар, жаппай ату, газ камералары, газ машиналарын және концентрациялық лагерьлер арқылы жүйелі түрде өлтірілді – бұл Холокост деп белгілі. Этникалық немістер, Volksdeutsche деп танылған, НСДАП/АО-ның жергілікті СС ұйымдарына қосылып, Холокост кезінде Шығыс және Орталық Еуропада нацистердің демеушілігімен жүзеге асырылған погромдарға, соның ішінде еврейлердің мүлігін тартып алуға қатысты. Нацистер арийлер нәсіліне сенуді қудалауды ақтау үшін пайдаланды, құрбандарды "арийлердің қарсыласы және мәңгілік жауы" ретінде бейнеледі.
The culmination of Nazi eugenicist and racial hygiene programs of sterilization and extermination aimed at creating an "Aryan master race" and eliminating "inferior non Aryan types" such as Jews, Slavs, Poles, Roma, homosexuals, and the disabled. Nazi Germany introduced the Anti Jewish legislation that systemically discriminated against Jews by requiring Aryan certification for a German Reich citizen. After Hitler became the Chancellor of Germany, the public policies of Nazi Germany became increasingly hostile towards supposed "inferior types", particularly Jews, who were considered to be the highest manifestation of the Semitic race, and segregation of Jews in ghettos culminated in the policy of extermination the Nazis called the Final Solution to the Jewish Question. The state sponsored persecution systematically murdered over 6 million Jews, 5.7 million Slavs, 1.8–3 million Poles, 270,000 disabled people, among other victims, including children through mass shooting, gas chamber, gas van, and concentration camps, in the process known as the Holocaust. The ethnic Germans considered Volksdeutsche joined the local SS organizations under NSDAP/AO and participated in Nazi sponsored pogroms in eastern and central Europe during the Holocaust, including seizures of Jewish property. The Aryan race belief was used by the Nazis to justify the persecution, depicting the victims as the "antipode and eternal enemy of the Aryans".
Ақ нәсілді басымдық
Екінші дүниежүзілік соғыста нацистік Германия жеңілгеннен кейін, түрлі неонацистік және нәсілдік ұлтшылдық қозғалыстар арий ұғымын кеңейтіп, оны Батыс Еуропа халықтарына қатысты қолдана бастады, ал скандинавиялық және германдық халықтар ең "таза нәсілді" деп есептелді. Алайда, АҚШ-та көптеген ақ ұлтшылдар "ақ" түсті еуропалық текті адамдар деп кеңінен анықтайды, және кейбіреулері еврейлерді де ақ деп санайды, бірақ бұл ақ ұлтшылдар арасында пікір таласы тудырады. Көптеген ақ үстемдік неонацистік топтар мен түрмедегі топтасулар, әсіресе АҚШ-та, өздерін арий нәсілінің бір бөлігі деп есептейді, олардың ішінде Арий бауырластығы, Арий ұлттары, Арий гвардиясы, Арий республикалық армиясы, Ақ Арий қарсыласы, Арий шеңбері, Техас Арий бауырластығы және тағы да басқалары бар.
Following Nazi Germany's defeat in World War II, various neo Nazi and racial nationalist movements developed a more inclusive definition of Aryan claiming to Western European peoples, with Nordic and Germanic peoples being the most "racially pure". However, in the United States, most white nationalists define whiteness broadly as people of European ancestry, and some consider Jews to be white although this is controversial within white nationalist circles. Many white supremacist neo Nazi groups and prison gangs, notably in the United States, view themselves as part of an Aryan race, including the Aryan Brotherhood, Aryan Nations, Aryan Guard, Aryan Republican Army, White Aryan Resistance, Aryan Circle, Aryan Brotherhood of Texas, and others.
Неопагандық қозғалыстар
Үнді-Еуропа тарихы, нақты да ойдан шығарылған, түрлі неоязық қозғалыстарда маңызды рөл атқарады.
Indo European history, real and feigned, plays a significant role in various neo pagan movements.
Ресейлік неопаганизм
Ресейлік славянофильдік қозғалыстар нацистік Германиядан еуропалықтардың болжамды "асыл арий тегі" туралы әртүрлі жекелеген идеяларды алды. Ресей православиесі орыс ұлтшылдарына ең басты діни ықпал көрсеткенімен, христиан дінінің басымдылығына осы топтар күдікпен қарады және кейіннен "көне бастауға оралуды" негіздеу үшін ежелгі мәтінді іздеуді бастады. "Жар Птица" газетінің бірнеше жазушылары б.з.б. I ғасырда жазылған деп саналатын – "Велес кітабы" деп аталатын қолжазбаға қызығушылық танытты. Ақ әскер офицері Ф.А. Изенбек Ресей азамат соғысы кезінде осы қолжазбаны тапқанын мәлімдеді. Бірақ Изенбектің досы Юрий Миролюбов бұл қолжазбаны жасап шығарған, орыс неоязықшылдығын сипаттау үшін "ведизм" терминін қолданды; кейіннен ол қолжазбаның мәртебесін арттыру үшін үнді діни кітабы – Ведаларды пайдаланды. Ұлтшыл ақ орыс эмигранттары мен неоязықтар бұл қолжазбаны славян ескілігінің шынайы тарихи көзі деп санайды, олар "көне арийлер" мен өздері – славяндар арасында тікелей байланыс бар деп мәлімдейді. Дегенмен, ғалымдар бұл қолжазбаны әдеби жалғандық деп жариялады. Алексей Добровольский, ресейлік неонацист, славян неопаганизмінің негізін салған нацистік идеолог саналады.
The Russian Slavophile movements borrowed various discrete ideas of a presumed "prestigious Aryan origin" of Europeans from Nazi Germany. Although Russian Orthodoxy was the primary religious influence on Russian nationalists, the primacy of Christianity was treated skeptically by these groups, who later began searching for an ancient text to rationalize a "return to the origins". Various writers in the newspaper Zhar Ptitsa showed interest in a purported manuscript—the Book of Veles—which supposedly dated to the first century BCE. F. A. Izenbek, a White Army officer, alleged the discovery of this manuscript during the Russian Civil War. However one of Izenbek's friends, Iurii Miroliubov, had forged the manuscript, and used the term "Vedism" to describe Russian neo paganism; he later appropriated the Indian religious scripture, the Vedas, to aggrandize the manuscript. Nationalistic white Russian émigrés and neo Pagans consider the manuscript to be an authentic historical source of Slavic antiquity, who claim a direct link between "ancient Aryans" and themselves as Slavs. However, the manuscript is declared literary forgery by scholars. Alexey Dobrovolsky, a Russian neo Nazi, is considered the founding Nazi ideologues of Slavic Neopaganism.
Тәңір әйелінің қозғалысы
Бірінші толқын феминизмінің қалыптасуымен, Құдайлар қозғалысының әртүрлі авторлары ежелгі үнді-еуропалықтарды "әкеге бағынышты, соғысқұмар басқыншылар ретінде көрсетіп, олардың әйелдер бейбітшілігі мен сұлулығының утопиялық тарихқа дейінгі әлемін жойғанын" түрлі археологиялық драмалар мен кітаптарда бейнеледі, мысалы, Риан Эйслердің "Кесе мен қылыш" (1987) және Мария Гимбутастың "Құдайлардың өркениеті" (1991) еңбектерінде.
With the rise of first wave feminism, various authors of the Goddess movement cast the ancient Indo Europeans as a "patriachal, warlike invaders who destroyed a utopian prehistoric world of feminine peace and beauty" in various archaeological dramas and books such as Riane Eisler's The Chalice and the Blade (1987) and Marija Gimbutas's Civilization of the Goddess (1991).