Израиль-Палестина дауындағы БАҚ пікірқанастығы мәселесі

Израиль-Палестина жанжалындағы БАҚ пікірлердің әртүрлілігі, тілдік манипуляциялар, бейтараптық және баяулық туралы сараптар. Бұл мәселені зерттеңіз!

25 мин оқу

100%

Дереккөз: Media coverage of the Israeli–Palestinian conflict — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

БАҚ-тың баяулық танытуы

Израиль-Палестина қақтығысын БАҚ жариялауы екі тараптан да, тәуелсіз сарапшылардан да баяулыққа ұшыраған деп айтылады. Бұл жаңалықтар, академиялық талқылаулар, фильмдер және әлеуметтік желілерді қамтиды. Бұл баяулықты қабылдау, мүмкін, жауалы медиа әсерінен күшейіп, басқа ешқандай жаңалыққа қарағанда, жақтас хабарлау туралы көбірек шағымдарға және БАҚ-ты бақылайтын ұйымдардың көбеюіне әкелді.

Дау-жанжалдың тілі

Бірнеше зерттеулер "терминологиялық қиылық" қақтығысты жабудың қайта-қайталанатын ерекшелігі болғанын көрсетті. Ясир Сулейман сияқты ғалымдар мен сарапшылар тілдік манипуляцияның халықаралық қоғамдық пікірді жеңуге бағытталған әрекеттерде маңызды рөл атқаратынын айтады, ал кейбіреулері Израиль осы күресте тиімдірек болғанын дәлелдейді. Сөздердің таңдалуы – дикция, бірдей құбылыстар мен оқиғалардың түсіндірілуіне әсер етеді. "Қайтыс болды" және "өлтірді" етістіктері арасында эмоционалдық және мағыналық айырмашылық бар, сондай-ақ "өлтіру" мен "қырып салу" арасында да; "қырып салу" күшті жағымсыз сезімдерді тудырады және ниетті білдіреді. Израиль-Палестина қақтығысы контекстінде әртүрлі терминологиялық мәселелер туындайды. "Даулы аумақтар" және "басылып алынған аумақтар" терминдері Батыс жағалау мен Газа секторының құқықтық мәртебесіне қатысты әртүрлі ұстанымдарды көрсетеді. "Қауіпсіздік тоғаны" және "апартеид қабырғасы", "көршілес елді мекен" және "қоныс", "жауынгер", "бостандық күрескері" және "террорист" терминдері бірдей тұлғаларды сипаттағанда, оларды басқаша жарықта көрсетеді және басқаша баяндама ұсынады. Сонымен қатар, шабуыл немесе бомбалауды "жауап" немесе "қарсы шара" деп сипаттау оқиғаларды басқаша түсіндіреді. Алты күндік соғыстан кейін Израильде Батыс жағалау мен Газаға қатысты "басылып алынған аумақтар" (ha šeṭaḥim ha kevušim) деген стандартты терминология қолданылды. Бірақ бұл термин көп ұзамай "басқарылатын аумақтар" (ha šeṭaḥim ha muḥzaqim) деп ауыстырылды. Соңында, Шығыс Иерусалимді қоспағанда, Батыс жағалау аймағы "Иудея мен Самария" (Yehudah we Šomron) деп аталды, бұл термин еврей халқының осы аумаққа байланысты болуының Киелі кітаптағы негізін нығайту үшін таңдалды. Рашид Халиди Израиль саясатын қалыптастырушылардың Алты күндік соғыстан кейін Шығыс Иерусалимді 14 ғасыр бойы мұсылмандар мен арабтардың мәдени және рухани орталығы ретінде емес, "Израильдің мәңгілік, бөлінбес астанасы" және "қайта біріктірілген" деп белгілегенін айтады. Халықаралық құқықтағы стандартты термин – соғысқорлықпен айналысу, бірақ келесі онжылдықтарда АҚШ БАҚ-ы, бастапқыда Палестина аумақтарындағы Израильдің болуын "басып алу" деп сипаттаған, біртіндеп бұл сөзді тастап, 2001 жылға қарай ол американдық баяндамаларда "дегенге дейін табуға айналды" және "көрінбей кетті". Сол жылы британдық жаңалықтар оқырмандарының арасында жүргізілген сауалнамада іздеушілердің тек 9%-ы ғана Израильдің Палестина аумақтарын басып алған ел екенін білген. Израильдік академиялық зерттеулер Қорғаныс қалқаны операциясы (2002) кезінде Израиль халқы Батыс жағалаудағы көтерілісті палестиналықтар Израильдің өзіндегі аумақтарды бақылауға алуға тырысқанының дәлелі деп есептегенін көрсетті. 2002 жылы Грег Майр "сөздік қару-жарақ жарысының" күшеюі туралы жазды, онда "Орта Шығыс қақтығысының көп бөлігі халықаралық қолдауды жеңу туралы" болды, бұл Аль-Ақса интифадасының басталуымен күшейді. Брайан Уитакер осы кезеңдегі Guardian және Evening Standard газеттеріндегі оқиғаларды қамтитын 1659 мақаланы қарап шығып (2000–2001), бірдей әсерлерді байқады, сонымен қатар маңызды сөздерді жіберу де көзге түсті: оқиғалардың 66%-ы басылып алынған аумақта болғанын атап көрсетілмеген. Хеброн екіге бөлінген қала ретінде сипатталды, бірақ оның тұрғындарының 99%-ы палестиналықтар, ал Израиль Иерусалимді "бөлінбеген" деп сипаттады, бірақ оның тұрғындарының үштен бірі палестиналықтар. Сондай-ақ, еврейлер "қауымдастықтарда", палестиналықтар "аймақтарда" тұрады. Оның пікірінше, Израиль сөз соғысында жеңіске жеткен. 2006 жылы Израиль аумағында ұсталған және Газаға әкетілген Гилад Шалиттің тұтқындалуы және Израильдің Хамас мүшелерінің 60-ын, оның жартысы Батыс жағалаудағы палестиналық парламент депутаттарын ұстап алуы туралы хабарларда, біріншісі ұрланған, ал екіншісі түнгі шабуылдарда төсектерінен ұсталып, Израиль түрмелеріне жеткізілген. 2008 жылғы талдау бойынша, Израиль газеттері зорлық-зомбылық туралы хабарлағанда, Израиль қорғаныс күштері (ИДФ) растайды немесе айтады, ал палестиналықтар мәлімдейді. Гершон Шафирдің айтуынша, "зорлық-зомбылық" сөзі Израиль мен Израиль емес дискурстарындағы әртүрлі оқиғаларды білдіреді: алғашқысында ол палестиналық жерлерді басып алудың 50 жылдық тәжірибесімен байланысты емес және тек палестиналық қарсылықтың эпизодтық өршуін басу үшін әскери әдістерге жүгінуге қатысты қолданылады, бұл басқа бейбіт мемлекеттің қауіпсіздігіне қауіп туған кезде қолданылатын құрал. Осылайша, Израильдің зорлық-зомбылығы Бірінші және Екінші интифадаларды басу, Газадағы Израильдің соғыстары және 2015–2016 жылдардағы палестиналық пышақ шабуылдарына жауап ретінде ғана шектеледі, олардың көп бөлігі жалғыз қасқырлардың жұмысы болды. Шафир керісінше, басып алу "күнделікті, күні бойы жалғасатын қысым ретінде түсінілуі керек" және оның зардаптары материалдық, психологиялық, әлеуметтік және денелік зиянды қамтиды деп санайды. Сонымен қатар, ол басып алу институтарының бағынуға мәжбүр ету үшін қолданатын мәжбүрлеу әдістері эпизодтық "әскери операциялардың" және соғыстардың туындауына себеп болатынын айтады. Палестиналықтар үшін зорлық-зомбылық – бұл кездесетін үнемігі құбылыс және басып алудың барлық саласында кездеседі. Осылайша, ол көтерілістерді және соғыстарды басудың ең қатал шараларын басып алу режимін күнделікті тәжірибе ретінде қарастыру қажет емес деп қорытындылайды. Мұндай жіберулер мен қолданылатын терминдердегі өзгерістер Израиль-Палестина қақтығысы туралы хабарлауда эвфемизмдердің немесе жүктелген терминологияның кең таралғанын көрсетеді, бұл мәселе 2013 жылға қарай Халықаралық баспасөз институтын журналистерді семантикалық миналы даладан өткізуге арналған нұсқаулық шығаруға жеткізді. Палестиналықтар "саяси өлтірулер" деп атаған – терроризм күдіктілерін ату – Израиль бастапқыда "алдын алу шабуылдары", содан кейін "нақты профилактикалық операциялар", сондай-ақ "соттан тыс жазалар" немесе "ұзақ қашықтықтағы қуғындау" деп атады, содан кейін "назар аудару профилактикасы" деген терминге тоқтады. "Басылып алынған аумақтарды" қайтару туралы ұсыныстар халықаралық құқыққа бағыну емес, "(ауыр) ымыраға келу" болып есептеледі. Он жылдар бойы Израильдің балаларды ұстау туралы хабарлауларында "бала" деген сөз қолданылмады. Тіпті Израиль қорғаныс күштері атып өлтірген 10 жасар бала да "он жастағы жігіт" деп сипатталды. Жаңа тарихшылардың сионистік қоныстануды "колониализм" деп атауы, бұл процесті Францияның Алжирді отарлауымен және Голландияның Оңтүстік Африканы қоныстандыруымен салыстыратын термин, сондай-ақ сынға ұшырады, кейбіреулері бұл палестиналық оқулықтарда қолданылатын қаралағыш термин екенін мәлімдеді. Роберт Фиск саяси ойыншылар мен баспасөз басып алуды сипаттау үшін қолданатын тілді "десемантизация" деп сипаттайды: басылып алынған жерлер "даулы аумақтарға" айналады; колониялар "қоныстар", "көршілес елді мекендер", "қалалық орталықтар" деп сипатталады; мүліктен айыру және жер аудару "орналасу алмасуы"/"қоныс аудару" деп аталады; ізраильдіктер "террористтер" тарапынан атылады, бірақ палестиналықтар атылғанда "қақтығыста қаза табады"; Қабырға "тоған" немесе "қауіпсіздік кедергісі" болады. Палестиналықтар үшін өз-өзіне өлтірушілер "шейіттер" (шахид), ал Израиль "қан төгіп өлтірушілер" деп атайды. Израильдің палестиналықтарды адам қалқаны ретінде пайдалануының бірінші мысалы "көршілік процедурасы" деп аталады. Егер балалар Израильдің атынан қаза болса, осы оқиғалар көбінесе Фиск айтқандай, "тозығы жеткен эвфемизммен" – "атыс кезінде қаза тапты" деп түсіндіріледі. Батыс жағалау тұрғындарын Газаға депортациялау, Майр бұл әрекетті террористік оқиғаларға қатысқан туыстары бар отбасыларға жасалған жаппай жаза ретінде сипаттайды, Израиль бұл "тұру орнын шектеу туралы бұйрық" деп сипаттайды. Израильдің әскери әрекеттері әдетте палестиналық шабуылға "жауап" немесе "қарсы шара" ретінде сипатталады, тіпті Израиль бірінші болып шабуыл жасаған жағдайда да. The Intercept 2024 жылдың қазанында Израиль-Хамас соғысы басталғанда, Филип Пан және басқа да New York Times редакторының жазған ішкі меморандумы газеттің журналистеріне...

Several studies have concluded that "terminology bias" has been a recurrent feature of coverage of the conflict, and scholars and commentators such as Yasir Suleiman argue that language manipulation plays an important role in endeavours to win over the international public, with some concluding that Israel has proven more adept in this battle. Diction, or word choice, affects the interpretation of the same set of entities or events. There is an emotional and semantic difference between the verbs died and killed, and similarly between kill and murder; murder evokes stronger negative emotions and connotes intent. In the context of the Israeli–Palestinian conflict, various terminological issues arise. The terms "disputed territories" versus "occupied territories" reflect different positions on the legal status of the West Bank and Gaza Strip. The terms "security fence" and "apartheid wall," "neighbourhood" and "settlement," and "militant," "freedom fighter" and "terrorist," while used to describe the same entities, present them in a different light and suggest a different narrative. Similarly, describing an attack or bombing as a "response" or "retaliation" again places the events in a different light. In the immediate aftermath of the Six Day War Israeli usage initially adopted the standard terminology of referring to the West Bank and Gaza as "occupied territories" (ha šeṭaḥim ha kevušim). This was soon replaced by "administered territories" (ha šeṭaḥim ha muḥzaqim). Finally, the West Bank area, excluding East Jerusalem, was renamed "Judea and Samaria" (Yehudah we Šomron), a term chosen to affirm the Biblical basis for the Jewish people's connection to that territory. Rashid Khalidi describes how, in the wake of the Six Day War, Israeli policy makers have designated East Jerusalem not as "occupied" or a cultural and spiritual centre for Muslims and Arabs for 14 centuries, but as "the eternal, indivisible capital of Israel" and "reunited". While the default term in international law is belligerent occupation, over subsequent decades, U. S. media coverage, which initially described Israel's presence in either of the Palestinian territories as an "occupation", gradually dropped the word and by 2001 it had become "almost taboo" in, and "ethereal in its absence" from, American reportage. A poll of British newsreaders that same year found that only 9% were aware that Israel was the occupying power of Palestinian territories. Israeli academic surveys at the time of Operation Defensive Shield (2002) also found that the Israeli public thought the West Bank revolt was evidence that Palestinians were trying, murderously, to wrest control of territories within Israel itself. In 2002, Greg Myre wrote of the rise of a "verbal arms race" where "(m)uch of the Mideast conflict is about winning international support", one which escalated with the onset of the Al Aqsa Intifada. Brian Whitaker, reviewing 1,659 articles covering events in the Guardian and Evening Standard for this period (2000–2001), observed the same effects, adding that omission of important adjectives was notable: 66% failed to mention that the incidents took place in an occupied territory. Hebron was described as a divided city, though 99% of its inhabitants are Palestinian, whereas Israel describes Jerusalem as "undivided" though a third of its inhabitants are Palestinian. Likewise, Jews live in "communities", Palestinians in "areas". In his view Israel had won the verbal war. In reporting the 2006 capture of Gilad Shalit on Israeli soil and his removal to the Gaza Strip, and Israel's response of detaining 60 Hamas members, half Palestinian West Bank parliamentarians, the former was said to have been kidnapped while the latter, seized from their beds in night raids and removed to Israeli prisons, were arrested. According to 2008 analysis, Israeli newspaper reportage of violence, the Israel Defense Forces (IDF) confirms, or says, while the Palestinians claim. The word "violence" itself connotes, according to Gershon Shafir, different events in Israeli and non Israeli discourse: In the former, it is essentially dissociated from the 50 year long practice of occupying Palestinian lands and used to refer only to an intermittent recourse to military methods to contain episodic upsurges of hostile Palestinian resistance, a means employed when the security of an otherwise peaceful state is said to be at stake. Thus, Israeli violence is restricted to responses to specific events like putting down the First and Second Intifadas, Israel's wars in Gaza and the Palestinian knifing attacks in 2015–2016, which were mainly the work of lone wolves. Shafir argues to the contrary that the occupation "is best understood as ongoing, day in and day out coercion, and its injuries include material, psychological, social, and bodily harm". And, he further claims, it is the coercive techniques of the institutions of occupation deployed to enforce submission that produce the occasional eruptions of "military operations" and wars. Violence is omnipresent reality for Palestinians, on the other hand, and found in all facets of the occupation. Consequently, he concludes, the most intense suppression of uprisings and wars cannot be considered in isolation from the occupation regime as an everyday experience. Such omissions and alterations in the terms used are cited as an example of the pervasive use of euphemisms or loaded terminology in reportage on the Israeli Palestinian conflict, a problem which the International Press Institute thought sufficiently important by 2013 to issue a handbook to guide journalists through the semantic minefield. What Palestinians call "assassinations" – the shooting of people suspected of terrorism – Israel first called "pre emptive strikes", then "pinpoint preventive operations", and also "extrajudicial punishments" or "long range hot pursuit" until "focused prevention" was finally settled on. Offers to return "occupied territory" are "(painful) concessions" rather than a compliance with international law. For decades, Israeli announcements, speaking of arrests of children, never used the word "child". Even a 10 year old shot by the IDF could be referred to as "a young man of ten." The use of the term "colonialism" by New Historians to describe Zionist settlement, a term likening the process to the French colonization of Algeria and the Dutch settlement of South Africa, has likewise been challenged, with some asserting that this is a demonizing term used in Palestinian textbooks. Robert Fisk argues that the descriptive language used by major political players and the press to describe the occupation is one of "desemanticization": occupied lands become "disputed territories"; colonies are described as "settlements", "neighbourhoods" "suburbs", "population centres"; dispossession and exile are referred to as "dislocation"/"displacement"; Israelis are shot by "terrorists" but when Palestinians are shot dead they die in "clashes"; the Wall becomes a "fence" or "security barrier". Suicide bombers for Palestinians are "martyrs" (shahid); Israel prefers "homicide bombers". Israel calls one of its uses of Palestinians as human shields a "neighbour procedure". If children are killed by Israeli fire, these events are often contextualized by the "shop worn euphemism" (Fisk) of their being "caught in the crossfire". Deporting West Bankers to Gaza, which Myre describes as collective punishment for families who have siblings that participated in terror incidents, is described by Israel as an "order limiting the place of residency". Israeli military actions are customarily referred to as "responses" or "retaliations" to a Palestinian attack, even if it is Israel that strikes first. The Intercept reported that in October 2024, on the outbreak of the Israel–Hamas war, an internal memo written by Philip Panand other senior New York Times editors instructed the paper's journalists to restrict, or avoid or refrain generally from using the terms genocide, ethnic cleansing, occupied territory, Palestine, and refugee camps.

БАҚ және академиялық ақпараттар

Араб-израиль қақтығысын бұқаралық ақпарат құралдарында жариялау сапасы, сондай-ақ университеттердегі зерттеулер мен пікірсайыстар кеңінен бақыланып, зерттелді. Оккупация туралы қоғамдық пікір-талқы да, әсіресе университеттерде, даулы мәселе болып табылады. Израильдік еврей студенттері қорланғанын, мазақталғанын айтады. Палестиналықтардың көзқарасын ұсынатын кейбір лекциялар тыңдаушылар материалды объективті бағалай алмайды деген сылтаумен тоқтатылды. Израильдің аумақтық саясатын сынаған бірнеше белгілі тұлғаларды үнсіздікке мәжбүр ету әрекеттеріне жауап ретінде, тақырыптың өзі қауіпке ұшырауы және зерттеулер мен пікірсайыстарды шектеуші саяси қысым академиялық бостандыққа зиян келтіруі мүмкін деген алаңдаушылық білдірілді. Осыған байланысты Campus Watch сияқты ұйымдар "израильге қарсы" көзқарастарды жариялап, айыптайды. Израильдің жағымсыз бейнелерге қарсы күреске бағытталған "Хасбара" ұйымынан өзге, CAMERA, FLAME, HonestReporting, Palestinian Media Watch және Anti-Defamation League сияқты көптеген жеке ізраилдік ұйымдар да бар. Олар Израиль туралы хабарлар палестиналықтардың нұсқаларын басымдыққа қойып, шындықты жүйелі түрде бұрмалайды деген сенімде хабарларды тексеріп отырады. Эхуд Барактың пікірінше, палестиналықтар "жалғанды айтуға келгенде ешқандай қайшылық сезінбейтін мәдениеттің өнімдері". Басқалары екі тарап та өтірік айтуы мүмкін, бірақ "арабтар" бұған жақсырақ екенін айтады. Палливуд термині палестиналықтардың өздерінің қиын жағдайларын "травматикалық реализм" деп аталатын жанрда көрсетуі, Мұхаммед Дурраның өлтірілуінен бастап, бұқаралық ақпарат құралдарын алаяқтықпен манипуляциялауға қастылық жасауын көрсетеді және 2014 жылғы Бейтуниядағы өлтірулер үшін Израильдің жауапкершілігін жоққа шығару үшін әлі де қолданылуда. Бұл идея "қастандық теориясының" белгілері ретінде жоққа шығарылды. Университеттерде Campus Watch сияқты ұйымдар "израильге қарсы" көзқарастарды жариялап, айыптайды. Сара Рой сияқты ғалымдар, керісінше, "Израиль-Палестина қақтығысы төңірегіндегі қорқыту мен цензура атмосферасы, АҚШ академиясының ішінде де (білім беру иерархиясының барлық деңгейлерінде) де, және одан тыс жерлерде де нақты және ұзақ мерзімді" екенін дәлелдеді. Басқа жағынан, әлемнің қақтығысты түсінуі "израильдік газеттер арқылы отандық аудиторияға жеткізілгенімен" "израильге қарсы" екенін сынауға арналған кітап көлеміндегі зерттеулер жүргізілді. Израильдің аймақтардағы саясатын сынаған бірнеше белгілі тұлғаларды үнсіздікке мәжбүр етуге тырысты, олардың арасында Тони Джадт, Норман Финкельштейн, Джозеф Масад, Надия Абу Эль Хадж және Уильям И. Робинсон бар. Мұндай қиындықтар тақырыптың өзі қауіпке ұшырауы және зерттеулер мен пікірсайыстарды шектейтін саяси қысым академиялық бостандықтың өзін әлсіретеді деген алаңдаушылықты тудырды. Израильдің ішкі зерттеулері жергілікті баспасөздің көбінесе консервативті болып, саяси және әскери құрылымның жиі тенденциозды және бейтарап көзқарастарын көрсетеді деп дәлелдеді. Палестиналықтардың хабарларында да ұқсас тенденциялар байқалды. 22 палестиналықтың қазасына байланысты 48 хабардың үлгісінде 40 ізраилдік есеп тек IDF нұсқасын берді, ал тек 8-і палестиналықтардың реакциясын қамтыды. Еврей университетінің Смарт коммуникация институтының бұрынғы директоры Тамар Либес ізраилдік "журналистер мен баспагерлер өздерін сионистік қозғалыстың белсенді мүшелері ретінде емес, сырттан сыншыл ретінде қарастырады" деді. Интернетке деген қызығушылықтың артуы дау-дамайға себеп болды. Әлеуметтік желілерде дамыған цифрлық сот-медициналық зерттеулер кейде палестиналықтардың өлі суреттерінің кең таралуына байланысты проблемаларды анықтады, бірақ Кунцман мен Штайнның айтуынша, ізраилдік еврей әлеуметтік медиа практиктерінің арасында күдік тез арада пайда болды. Палестиналықтар Израиль қоныстанушыларын атау үшін "қоныстанушылар тобы" немесе "қоныстанушылар үйі" деген сөздерді жиі қолданады, бұл сөз тіркестері қорлаушы және адамгершілікке жатпайтын деп саналады, өйткені "топ" деген сөз қарақшылық қылмысты білдіреді (кейбір палестиналықтар қоныстанушыларды қылмыскер деп қараса да) және "үйір" адамдар туралы айтуға жануарлардың бейнелерін қолданады. АҚШ-тағы еврейлік қоғамдық істер жөніндегі кеңестің бұрынғы вице-президенті көптеген раввиндердің өз қауымдарына Израиль мен Палестина тақырыбында аяқ астынан сөйлеп, олардың қоғамдық өмірі мен мансабы қауіпсіз емес деп қорқатынын айтты. Джон Мершаймер мен Стивен Уолт "американдық бұқаралық ақпарат құралдарының Израиль туралы хабарлауы Израильдің пайдасына күшті бейімділік көрсетеді" деді, басқа демократиялық елдердің бұқаралық ақпарат құралдарымен салыстырғанда, сыншыл көзқарас білдіргендерді маргиналдандыруға бейім. 2001 жылғы зерттеу баспасөз хабарлары палестиналықтардың наразылықтарын зорлық-зомбылық көрсетуі мен демонстрацияларын палестиналықтардың "қақтығыс іздегенін" көрсеткендей етіп баяндады, бірақ оларға оларға қатысты жүйелі зәбір-золымдықтар туралы контекстті қосудан үнемі бас тартты. Марда Дански Мершаймер мен Уолттың тұжырымын қолдайтын эмпирикалық жұмыстар бар екенін айтады. Ол (а) босқындар мәселесі; (б) қоныстану; (с) тарихи және саяси фон (жиі қысқартылған немесе толығымен жойылған) және (d) зорлық-зомбылық туралы хабарлардың "АҚШ-тың Таяу Шығыс саясатының параметрлерін" көрсететінін атап өтті, АҚШ-тың көмегі мен Израилды қолдауына қатысты. Американдық бұқаралық ақпарат құралдары палестиналықтарға бейімді екенін айтқан авторлар, көптеген негізгі бұқаралық ақпарат құралдарының "либералдық" көзқарасы бар екенін, бұл сын Еуропалық Le Monde және BBC сияқты бұқаралық ақпарат құралдарына да таратылды деп мәлімдеді.

The quality of both Media coverage of the Arab–Israeli conflict and research and debates on university campuses have been the object of extensive monitoring and research. Public discussion of the occupation is also contested, especially on university campuses. Pro Israeli Jewish students complain that they have been vilified or harassed; some proposed talks on Palestinian perspectives have been cancelled on the grounds that audiences might not be able to objectively evaluate the material. In response to attempts to silence several high profile critics of Israeli territorial policies concerns have been expressed that the topic itself is at risk, and that the political pressures restricting research and discussion undermine academic freedom. In the latter regard, organizations like Campus Watch closely report and denounce what they consider "anti Israeli" attitudes. In addition to Israel's hasbara organization, intent on countering negative press images, there are also many private pro Israeli organizations, among them CAMERA, FLAME, HonestReporting, Palestinian Media Watch and the Anti Defamation League which subject reportage to scrutiny in the belief news on Israel has systematically distorted reality to privilege Palestinian versions. In Ehud Barak's view Palestinians are "products of a culture in which to tell a lie creates no dissonance". Others allow that both sides lie, but "Arabs" are better at it. The term Pallywood was coined to suggest that Palestinian coverage of their plight, in a genre called "traumatic realism", is marked by a diffuse intent to fraudulently manipulate the media, beginning with the killing of Mohammad Durrah, and, it has been argued, still being evoked as late as 2014 to dismiss Israeli responsibility for the Beitunia killings. The idea has been dismissed as bearing the hallmarks of a "conspiracy theory". In university settings, organizations like Campus Watch closely report and denounce what they consider "anti Israeli" attitudes. Academics like Sara Roy have argued on the other hand that "the climate of intimidation and censorship surrounding the Israeli Palestinian conflict, both inside (at all levels of the education hierarchy) and outside the U. S. academy, is real and longstanding". On the other hand, book length studies have been devoted to testing the theory that the world's understanding of the conflict, though "mediated by Israeli newspapers to a domestic audience", is "anti Israel". Attempts have been made to silence several high profile critics of Israeli policies in the territories, among them Tony Judt, Norman Finkelstein, Joseph Massad, Nadia Abu El Haj and William I. Robinson. Such difficulties have given rise to anxieties that the topic itself is at risk, and that the political pressures circumscribing research and discussion undermine academic freedom itself. Internal Israeli studies have argued that local press coverage has traditionally been conservative, reflecting the often tendentious and biased views of the political and military establishment, and similar tendencies have been noted in Palestinian reportage. In a sample of 48 reports of 22 Palestinian deaths, 40 Israeli accounts only gave the IDF version, a mere 8 included a Palestinian reaction. Tamar Liebes, former director of the Smart Institute of Communication at the Hebrew University, argued that Israeli "Journalists and publishers see themselves as actors within the Zionist movement, not as critical outsiders". The explosive expansion of the Internet has opened up a larger sphere of controversy. Digital forensics flourishing on social networks have occasionally revealed problems with a few widely circulating images of dead Palestinians, but, according to Kuntzman and Stein, technical suspicion quickly yielded ground, among Israeli Jewish social media practitioners who combined a politics of militant nationalism with global networking conventions, to unfounded polemical claims, making out that, 'the fraudulent, deceiving Palestinian was a "natural condition" that required no substantiation', and that, generically, images of dead or injured Palestinians were faked. Palestinians commonly use the phrases "gang of settlers" or "herd of settlers" to refer to Israeli settlers, expressions perceived as offensive and dehumanising because "gang" implies thuggish criminality (though some Palestinians view settlers as criminals) and "herd" uses animal imagery to refer to people. A former vice president of the Jewish Council for Public Affairs in the United States has remarked that many rabbis themselves address their congregations by tiptoeing around the topic of Israel and Palestine, and that there is a widespread fear that speaking forthrightly will make their community life and careers insecure. John Mearsheimer and Stephen Walt have argued that "the American media's coverage of Israel tends to be strongly biased in Israel's favour" compared to reportage in other democratic countries' media, with a tendency to marginalize anyone who voices a critical attitude. A 2001 study concluded that press coverage had highlighted violent displays and demonstrations of Palestinian grievances as if it were Palestinians who "looked for a confrontation", but consistently failed to add any context of the systematic abuses to which they are subjected. Marda Dunsky argues that empirical work appears to support Mearsheimer and Walt's claim. She concluded that coverage of (a) the refugee problem; (b) settlements; (c) the historical and political background, (which are either frequently skimmed over or entirely omitted), and (d) violence, "reflects the parameters of U. S. Middle East policy", regarding both U. S. aid and support for Israel. This view that American media are biased towards Palestinians has been challenged by authors who cite research that concluded most mainstream media have a "liberal" bias, a criticism extended to European outlets like Le Monde and the BBC.

Жазалау

Америкалық Fairness and Accuracy in Reporting ұйымы жүргізген зерттеуде 2000 жылдың қыркүйегінен 2002 жылдың 17 наурызына дейін АҚШ-тың үш ірі телеарнасы – CBS, ABC және NBC телеарналарының кешкі жаңалықтарында "қарсы шабуыл" терминінің қолданылуы қадағаланды. Зерттеу көрсеткендей, Израиль-Палестина қақтығысындағы шабуылдарды сипаттау үшін "қарсы шабуыл жасау" және оның түрлері қолданылған 150 жағдайдың 79 пайызы Израильдің "қарсы шабуыл жасағанына", ал тек 9 пайызы палестиналықтардың "қарсы шабуыл жасағанына" сілтеме жасаған.

Сезімтал тіл

2004 жылы BBC телеарнасының жаңалықтарын зерттеу барысында Глазго медиа тобы журналистердің израильдіктер мен палестиналықтарды сипаттағанда қолданған тілінің айырмашылықтарын анықтады. Зерттеу көрсеткендей, "атаулы зұлмат", "қатыгездікпен өлтіру", "жаппай қырғын", "қанды қырғын", "линч" және "қырғын" сияқты сөздер израильдіктердің қазасын сипаттау үшін қолданылған, бірақ палестиналықтардың қазасын сипаттау үшін қолданылмаған. "Террорист" сөзі көбінесе палестиналықтарды сипаттау үшін пайдаланылған. Дегенмен, израильдік топтың палестиналық мектепті бомбалауға талпынғаны туралы хабарларда, сол топтың мүшелері "террорист" емес, "экстремист" немесе "өздігінен әрекет ететін адамдар" деп аталған.

Ешқандай

2001 жылы Fairness and Accuracy In Reporting (FAIR) ұйымы жүргізген зерттеуде, Газа мен Батыс жағалауға қатысты АҚШ телеарналарының хабарларының бар болғаны 4% ғана осы аймақтардың оккупацияланған аймақтар екенін көрсеткен. Бұл дерек 2003 жылы түсірілген «Бейбітшілік, үгіт және уәде етілген жер» атты деректі фильмінде айтылды, ал бұл фильм 2008 жылы Канада телерадиокорпорациясы (CBC) арнасында көрсетілді.

Тексерудің болмауы

Журналистиканың этикасы мен стандарттары журналистерден хабарлаған ақпараттарының фактілерге сәйкестігін тексеруді талап етеді. "Фактілерді тексеру" журналистиканы басқа коммуникация түрлерінен – мысалы, пропагандадан, көркем әдебиеттен немесе ойын-сауықтан ажыратады. Тексерудің болмауы фактілерді тәуелсіз растамай немесе растамай тұрып, әлеуетті сенімсіз ақпаратты жариялауға алып келеді және түрлі дау-дамағлдарға себеп болады. Мысалы, Израиль-Палестина қақтығысы контекстінде: Дженин шайқасынан кейін алғашқы БАҚ хабарлары Израильдің жүздеген палестиналық азаматтарды "қырғынға ұшыратқанын" мәлімдеді. Кейіннен Біріккен Ұлттар Ұйымы мен Human Rights Watch жүргізген тергеулер палестиналықтардың жалпы қаза тағдырын 52 деп бағалады (азаматтардың қазасы 22-ден 26-ға дейін), бұл бұрынғы "қырғын болды" деген мәлімдемелерге қайшы келді. 2002 жылдың қараша айында Кирьят-Арбаға жасалған "Исламдық жихад" шабуылы Батыс БАҚ-та "ғибадат етушілерге жасалған шабуыл" ретінде сипатталды, бұл халықаралық айыптауларға әкелді. "Jerusalem Post" газеті Исламдық жихадтың "еврейлердің ғибадатханаларын күзетіп тұрған қауіпсіздік күштеріне атыс ашқанын" жариялады. "Haaretz" және "Jerusalem Post" газеттерінің мәліметінше, қаза тапқан он екі израильдіктің барлығы Израиль Қорғаныс күштеріне, Израиль шекара полициясына немесе Хеброн қауіпсіздік күштеріне қарасты болған. 2021 жылы Австрия БАҚ-ының қақтығысты жариялауын талдаған саясаттанушы Флориан Маркл мұндай тексерудің сәтсіздігі Израильге пропорционалдық түрде әсер еткенін, және бұл сәтсіздіктер Израильді тұрақты түрде және қате түрде агрессор ретінде, ал Палестинаны құрбан ретінде көрсеткенін анықтады.

Таңдаулы есептілік

Таңдаулы хабарлау – дегеніміз, жаңалықтар мақалалары немесе эфир уақыты сияқты ресурстарды бір оқиғаның бір жағын екіншісінен артық жабуға жұмсау. AP тілшісі болған Матти Фридман бұқаралық ақпарат құралдарын саяси себептермен қақтығыстың белгілі бір жайттарын (мысалы, Эхуд Ольмерттің бейбітшілік ұсынысын, Палестина басшылығының жемқорлығын, ХАМАС-тың қағидаларын және ХАМАС-тың журналистерді қорқытуын) назардан тыс қалдырғаны үшін сынады.

Қаражаты тең емес

Бұрынғы AP тілшісі Матти Фридман араб-израиль қақтығысына басқа, көбірек қаза болған қақтығыстарға қарағанда пропорционалсыз көп көңіл бөлгені үшін БАҚ-ты сынады. Ол өзінің бұрынғы жұмыс берушісінің мысалын келтіріп, Израиль мен Палестинада Африка, Қытай немесе Үндістанның барлығынан көп қызметкер сақтайтынын айтты.

Құрылымдық географиялық бейімділік

Құрылымдық географиялық бағытталдық – бұл кейбір палестиналық жақтастардың батыс медиасының батыс тілшілері Израильде тұрғандықтан Израильге көңіл бөлетіні туралы пікірді білдіреді.

Мәжбүрлеу немесе цензура

Мәжбүрлеу немесе цензура – жағымды хабарларды таратуға және жағымсыз хабарларды тәркілеуге бағытталған қорқыту немесе күш қолдануды білдіреді. Израиль-Палестина қақтығысында екі тарап та бір-бірін мәжбүрлеу немесе цензура жасауда айыптайды, бұл қарсы тарапқа қатысты тараптылықтың болуын түсіндіруге тырысады. Осы талаптарды қолдау үшін израильдік жақтастар палестиналықтардың шетелдік тілшілерді ұрлап әкеткен жағдайларын, ал палестиналық жақтастар израильдіктердің БАҚ-ты жауып тастауын және хабарларды тәркілеуін көрсетеді. Сонымен қатар, екі тарап та аймақтағы журналистік еркіндік деңгейін бағалайтын үкіметтік және үкіметтік емес ұйымдардың есептеріне сілтеме жасайды. Израильдің БАҚ-ы және Израильдегі адам құқықтары#Сөз бостандығы мен БАҚ бөлімін қараңыз.

Алдастырушы журналистер

Журналистер саяси идеология, ұлттық көзқарас, антисемитизм, арабқа қарсылық немесе исламофобияға байланысты хабарларды қасақана немесе қасақана бұрмалап беруі мүмкін. Біріккен Ұлттар Ұйымының палестиналықтардың адам құқықтары жөніндегі арнайы баяндамашысы Ричард Фолк, БАҚ-тың Таяу Шығыс туралы бұрмаланған суретіне байланысты, шыншылдықпен және фактілерге сүйене отырып хабарлағандардың бейтараптықпен айыпталатынын, ал Израильді қолдайтын көзқарас негізгі ағым ретінде қарастырылатынын мәлімдеді. Фолк атап көрсеткендей, БАҚ Израильдің халықаралық құқықты бұзуын жеткілікті жарияламайтындықтан, "американдық қоғам Израильдің әрекеттерінен немесе палестиналықтардың қиналуынан хабарсыз. Бұл теңгерімсіздік тудырады". "Нью-Йорк Сан" газетінің Ира Столл, бұрын "Иерусалим Пост" газетінде жұмыс істеген, Израильге қарсы деген айыптаманы еврей тегі бар журналистерге байланысты деп санайды. Сонымен қатар, Газадағы көптеген журналистердің тәуелсіз деп танылғанымен, шындығында ХАМАС-пен байланыста екендігі хабарланды. ХАМАС оларға көлік, жүргізуші, интернетке қол жеткізу және соғыс кезінде ауруханаларда паналау сияқты жұмыстарын атқаруға көмектеседі, ал олардың жұмысын бақылап, ХАМАС-тың нұсқасын ұсынуын қамтамасыз етеді. Кейіннен бұл журналистердің ХАМАС-қа байланысы жария етілмей, батыстың ақпарат көздеріне сілтеме жасалады.

Даулы оқиғалар

БАҚ екінші тарапты жақтайды деген мәлімдемелерді негіздеу үшін, қақтығыстың екі тарапы да даулы жаңалықтардың бірнеше айқын және шектен тыс мысалдарын жиі келтіреді. Осы бөлімде тек израильдіктер мен Израильді қолдаушылар, тек палестиналықтар мен палестиналықтарды қолдаушылар, немесе екі тараптың да жиі сілтеме жасайтын даулы хабарлау оқиғалары тізімделген. Оқиғалар тізімі оқиға болған уақыт бойынша хронологиялық ретпен келтірілген. Егер оқиғалар бір күні болған болса, олар әліпби бойынша реттелген.

Мұхаммед әл-Дурра ісі

2000 жылдың 30 қыркүйегінде 11-12 жастағы Мұхаммед әл-Дурра Палестина мен Израильдің қақтығысы кезінде Нецарим қиылысында атылып, қаза тапты. France 2 телеарнасы оқиғаны бейнеге түсіріп, Израильдің баланы қасақана өлтіргенін мәлімдеді. Ресми ішкі тергеуден кейін, IDF жауапты екенін мойындап, оқ атуға байланысты кешірім сұрады. Әл-Дурра екінші интифада мен палестиналықтардың шейіт болуының символына айналды. Сыртқы тергеулер IDF-тің баланы өлтіре алмайтынын және бейнежазбаның сахналаған болуы мүмкін екенін көрсетті. 2001 жылы Израильдің Оңтүстік командалығының генерал-майоры Йом Тов Самия жүргізген әскери емес тергеуден кейін, Израиль премьер-министрінің сыртқы медиа кеңесшісі доктор Раанан Гиссин және Израиль үкіметінің баспасөз қызметінің (GPO) өкілі Дэниел Симан France 2 баяндамасының дұрыстығына күмәнділік білдірді. 2005 жылы Израильдің Ұлттық қауіпсіздік агенттігінің басшысы генерал-майор (отставкада) Гиора Эйланд IDF-тің алғашқы жауапкершілігін мойындауын ресми түрде қайтарып алды. 2007 жылдың 1 қазанында Израиль оқ атуға жауапкершіліктен бас тарды және France 2 түсірген кадрлар сахналаған деп мәлімдеді, бұл Әл-Дурраның әкесі тарапынан сынға ұшырады. 2012 жылдың басында Әл-Дураның әкесі доктор Дэвид Ехудаға сотқа шағым түсірді, бірақ француз соты оны ақтады. Француздық қылмыстық іс 2013 жылдың 26 маусымында Францияның апелляциялық сотымен аяқталды: Филипп Карсенти жамандау үшін кінәлі деп танылып, Париж апелляциялық сотымен 7000 евро айыппұл салынды. Карсентидің жас Мұхаммед Әл-Дурраның өлтірілуін "сахналаған" деп сипаттаған пікірі француз сотының соңғы шешімімен қабылданбады.

Тувия Гроссманның суреті

2000 жылдың 30 қыркүйегінде «Нью-Йорк Таймс», «Ассошиэйтед Пресс» және басқа да бұқаралық ақпарат құралдары Израиль полициясының қызметкерінің, жарақат алған және қанға батқан жас жігіттің үстінде тұрған суретін жариялады. Гросманның әкесі шағымданғаннан кейін «Нью-Йорк Таймс» 4 қазанда түзету жариялады. Бірнеше күннен кейін «Таймс» газетінде оқиға туралы мақала жарық көрді және толыққанды түзету басылды. Бұл оқиға Израильге қарсы пікір қалыптастырған медиа деп айыптаушылардың арасында жиі келтіріледі, сонымен қатар бұл жағдай «HonestReporting» атты Израильді қолдайтын медиа мониторингтік ұйым құруға түрткі болды. FAIR-дің Сет Акерман фотосуретке және «Нью-Йорк Таймс» газетінің екі түзетуіне көрсетілген назарды, «израильдік фотографтан келген шатасқан ақпараттың нәтижесінде туындаған ықтимал, бірақ салмақты емес қателікке» пропорционалсыз деп сипаттады.

Женин шайқасы

2002 жылғы 3 сәуірде 27 наурызда болған Құтқарылу мерекесіндегі қазалы оқиғада 30 израильдік азамат қаза тауып, 143 адам жараланғаннан кейін Израиль қорғаныс күштері Женин босқындар лагерінде ірі әскери операция бастады. Израильдің мәліметінше, бұл қала «израильдік азаматтарға және аймақтағы израильдік қалалар мен ауылдарға қарсы көптеген террористік шабуылдардың бастапқы орны болып келген». Сегіз күнге созылған ұрыс салдарынан 52 палестиналық (ИДФ мәліметінше, олардың ішінде 14 бейбіт тұрғын, HRW мәліметінше, 22 бейбіт тұрғын) және 23 израильдік сарбаз қаза тапты. Израильдіктер мен палестиналықтар бұл оқиғаны әртүрлі интерпретациялады. Ұрыс аяқталғаннан кейін бас палестиналық келіссөзші Саиб Эрекат Израиль қорғаныс күштерінің 500 палестиналықты өлтіргенін мәлімдеді және Израильді «жаппай қырғын» жасады деп айыптады. Бастапқыда жарияланған жаңалықтарда ИДФ-тің 200 палестиналықты өлтіргені және палестиналықтардың 500 палестиналықты өлтіргені туралы болжамдарға сүйене отырып, жүздеген палестиналықтардың қаза тауып, «жаппай қырғын» болғаны туралы хабарлар тарады. Human Rights Watch және Amnesty International кейіннен жаппай қырғын болмағанын анықтады, бірақ екі ұйым да ИДФ-ті соғыс қылмыстары мен адам құқықтарын бұзуда айыптады. Біріккен Ұлттар Ұйымы да жүздеген палестиналықтардың өлтірілгені туралы мәлімдемелерді негіссіз деп таныды, бұл «жаппай қырғын» туралы айыптауларды жоққа шығаратындығы ретінде кеңінен түсіндіріліп, жарияланды.

Газа жағалауындағы жарылыс

2006 жылғы 9 маусымда Газа секторындағы жағажайда болған жарылыс салдарынан жеті палестиналық, оның ішінде үш бала қаза тапты. Палестиналық дереккөздер жарылыстың Израильдің оқ жаудыруынан болғанын мәлімдеді. IDF-тің бұл тергеуі Human Rights Watch және The Guardian ұйымдары тарапынан дәлелдерді назарға алмағаны үшін сынға алынды. IDF есепте қаза болған кезде атылған екі канонерлік снарядты көрсету қажет екенін мойындады, бірақ бұл снарядтар жарылыс болған жерден тым алысқа түскенін, сондықтан жарылысқа себеп болмағанын және бұл жіберілген мәлімет есептің Израильдің жарылысқа жауапты емес деген жалпы қорытындысына әсер етпегенін айтты. Human Rights Watch мәліметінше, IDF жарылыстың себебі бұрынғы оқ жаудыру кезінде жарылмаған 155 мм артиллериялық снаряд немесе басқа да себеп болуы мүмкін екенін мойындады, бірақ оны палестиналықтардың өздері орнатқан жарықшақ құрылғысы болуы мүмкін деген жорамал айтты. Human Rights Watch жүргізген тергеу нәтижесінде жарылыстың себебі 155 мм ізраилдік артиллериялық снаряд болғаны анықталды, олар "Сынықтар, кратер және жарақаттардың бәрі осы қарудың себебі екенін көрсетеді" деді. Сонымен қатар, BBC, The New York Times және Associated Press кейбір айыптауларға жауап ретінде фотосуреттерді кері қайтарып алды немесе суреттерге қоса берілген мәтіндерді түзетті. Бұл журналистік дау, блогерлер арасында Уотергейт ісіне сілтеме жасай отырып "Рейтерсгейт" деп аталды және ізраилдіктер мен Израильді қолдайтындар тарапынан Израильге қарсы көзқарасқа байланысты айыптау үшін жиі келтіріледі. Бұл жағдайда ол бейтарап емес, жергілікті тәуелсіз фотограф жасаған жалған фотосурет болып шықты.

"Исраилдің құпия уран бомбасының құпиясы"

2006 жылғы 28 қазанда "The Independent" газеті Роберт Фисктің мақаласын жариялады. Мақалада Еуропалық радиациялық қауіп жөніндегі комитеттің мәліметтеріне сүйене отырып, Израиль 2006 жылғы Ливан соғысында таусылған уранды қару қолданған болуы мүмкін деген пікір айтылды. Бұл мақала HonestReporting ұйымынан ерте қорытынды жасады деген сындарға ұшырады және БҰҰ Қоршаған ортаны қорғау бағдарламасы (ЮНЕП) тарапынан тергеу жүргізілді. 2006 жылғы 8 қарашада ЮНЕП Израильдің уранға негізделген ешқандай қаруды қолданбағанын мәлімдеді. Израильдіктер мен Израильді қолдайтындар бұл мақаланы "сапасыз журналистиканың" мысалы ретінде келтіреді, оның себебі БАҚ-тың сенсациялыққа құмарлығы деп санайды.

Самир Кунтар - батыр

2008 жылдың 19 шілдесінде «Әл-Жәзира» телеарнасы Ливаннан тікелей эфирде Самир Кунтарға арналған «үйге оралу» тойын көрсетті. Кунтар – Ливандық милитант, ол Палестина Азат ету майданының Ливаннан Израильге жасаған шабуылында бірнеше адамды, соның ішінде төрт жасар баланы өлтіргені үшін Израильде түрмеге қамалған болатын. Бағдарлама барысында «Әл-Жәзираның» Бейрут бюросының басшысы Гассан бин Джиддо Кунтарды «панарабтық батыр» деп атап, оған туған күнін тойлауға арналған шара ұйымдастырды. Бұған жауап ретінде Израильдің Үкіметтік баспасөз офисі (GPO) арна кешірім сұрамаса, оған бойкот жариялайтынын мәлімдеді. Бірнеше күннен кейін «Әл-Жәзираның» бас директоры Вада Ханфар ресми хат жолдап, бағдарлама арнаның этика кодексін бұзғанын және осыған ұқсас жағдай қайталанбауы үшін арнаның бағдарламалық директорына тиісті шаралар қабылдауды тапсырғанын мойындады.

Сәбидің қайтыс болған күнін дұрыс емес көрсету

Газадағы бір адам 2012 жылдың 23 наурызында бес айлық баласының, оның тыныс алу аппаратын қуаттандыратын генератордың отыны таусылғандықтан қайтыс болғанын жалған мәлімдеді. Бұл, Газаға Египеттен отын жеткізілмейтін блокаданың салдарынан болған. Баланың өлімі, Газа денсаулық сақтау органының "растауымен", аумақтағы энергия тапшылығымен байланысты алғашқы жағдай болар еді. Баланың әкесі Абдул Халим Хелу, ұлы Мохаммед лимфалық жүйе бұзылысымен туғанын, тыныс алу жүйесінде жиналған сұйықтықты жою қажет болғанын және оның өмір сүруіне санаулы айлар ғана қалғанын айтты. Олар қажетті отын мөлшерін дұрыс есептемегенін және егер олар "электр қуаты бар қалыпты елде тұрған болса", ұлының ұзақ өмір сүру мүмкіндігі арта түсер еді деді. Бірақ, хабарламаға күмән туды, себебі баланың қайтыс болған уақыты бұрмаланғаны және Газаның Хамас үкіметінің осы оқиғаны өздеріне көңіл білдіру үшін пайдалануға тырысқаны анықталды. Associated Press кейіннен хабарды қайтарып алды, "Жергілікті газет 4 наурызда баланың өлімі туралы хабарлағаннан кейін бұл мәлімдеме күмәнді болып қалды" деп түсіндірді. Израиль үкіметінің өкілі Хамас "ақиқатты жасырып, Газадан шығатын ақпаратты манипуляциялауға" тырысқанына таң қалмайтынын мәлімдеді.

Израильдегі бөгеттердің ашылуынан Газада су тасқыны

Газа – Негев шөлімен шектесетін жағалау жазығы. Ауыр жаңбыр кезінде су шөлдің су өткізбейтін топырағынан ағып өтетін болғандықтан, кенеттен су тасқыны болады. 2013 жылы Таяу Шығыстағы қысқы дауыл кезінде Маан ақпарат агенттігі Израильдің су сақтайтын тоғандарды ашқанын, осының салдарынан Газада су тасқыны болғанын хабарлады. Бірақ, шындығында мұндай тоғандар жоқ.

Газадағы дәрігерді Израиль әскері өлтірді

Разан Ашраф Абдул Кадир әл Наджар – 2018 жылғы Газа шекарасындағы наразылықтар кезінде медбике/фельдшер болып еріктілік етіп жүргенде Израиль армиясының қолынан қаза тапқан. Ол, қарусыз екенін көрсету үшін қолдарын көтеріп, Газа шекарасының жанында жараланғандарды эвакуациялауға көмектесуге тырысқанда, Израиль сарбазының оғынан көкірекке атылған. Израиль армиясы Хамас тарапынан сұралған адам қалқаны ретінде наразылыққа қатысқанын мойындаған видеоны жариялады. Кейіннен бұл видео Ливан телеарнасына берген сұхбатынан алынған фрагмент екені және IDF оны ал Наджардың сөздерін дұрыс емес түсіндіру үшін өңдегені анықталды. Француз фильмі (ағылшын тіліндегі субтитрлермен) француз медиасындағы араб-израиль қақтығысының жариялануын зерттейді және Франциядағы медианың Израиль-Палестина қақтығысын бейнелеуі Израильге қарсы бағытталған және антисемитизмді күшейтуге себеп болуы мүмкін деп мәлімдейді.

Бейбітшілік, жалған ақпарат және Уәде етілген жер

Бейбітшілік, үгіт-насихат және уәде етілген жер – Сат Джали мен Батшеба Ратцковтың 2004 жылғы деректі фильмі. Фильмде CAMERA және Honest Reporting сияқты Израильді қолдайтын медиалық бақылаушы топтардың ықпалы бұрмаланған және Израильге жағымды баяндамаларға әкелетіні айтылады. Фильмге жауап ретінде Израильді қолдайтын JCRC фильмде "көптеген палестиналық медиалық бақылаушы топтарының, тіпті әзілге келсек, FAIR (өзін "Ұлттық медиалық бақылаушы тобы" деп сипаттайтын Әділдік және дәлдік БАҚ-та) ықпалы талқыланбағанын сынға алады, оның өкілі фильмде маңызды рөл атқарды". Палестинаны қолдайтын LiP Magazine журналының пікірінше, фильм "Израиль-Палестина қақтығысындағы медианың бұрмалауын ойлауға және тілдің қоғамдық пікірді манипуляциялау үшін қалай қолданылатынын талдауға керемет бастама", бірақ "кейбір жалпылама мәлімдемелерді қолдайтын нақты статистика мен фактілерден" кемшілік көрінеді. The New York Times газетінде Нед Мартел жазған шолуда фильм "палестиналық басшылықты көбінесе елемейді, олар қақтығыстың бұзылған уәделері мен ауыр жүректерге себепкер болған", ал мұндай бейтараптықтан бас тарту фильмнің батыл және толық аргументтерін әлсіретеді.

Интернет және әлеуметтік желілер

Қорғаушы топтар, үкіметтер және жеке тұлғалар Интернет, жаңа медиа және әлеуметтік желілерді араб-палестиналық-израиль қақтығысының екі тарапына қатысты қоғамдық пікірге ықпал ету үшін пайдаланады. "Jerusalem Post" газетінің жазушысы Меган Джейкобс "Орта Шығыстағы соғыс тек қана жерде ғана емес, сонымен қатар киберкеңістікте де жүріп жатыр" деп жазды. Израиль және Палестина тарапын қолдайтын веб-сайттар өздерінің ұстанымдарын жарияласа, араб-израиль қақтығысы бойынша қызу пікірталастар Facebook, Google Earth, Twitter және Wikipedia сияқты пайдаланушылар құратын контенті бар әлеуметтік желілерде және қосымшаларда орын алды. Associated Press агенттігінің хабарлауынша, израильдіктер мен палестиналықтар әлеуметтік желілерді "қарама-қарсы әңгімелерді" тарату және халықаралық деңгейде қолдау мен жанашырлық алу үшін өздерінің қиындықтарына назар аудару үшін пайдаланады. Дегенмен, "бұрмалаулар мен қателер бірден бүкіл әлемге тарап кетеді". Бұл дау, Палестинаны ел ретінде тануға қарсы наразылықтарға жауап ретінде Facebook оны тізімнен шығарған кезде одан да шиеленісті болды. Бұл қадам палестиналық пайдаланушыларды ашуға итерді және "Палестинаны ел ретінде тіркеу туралы ресми өтініш", "Палестинаны Facebook-тан алып тастауға қарсы" және "Егер Палестина Facebook-тан алынса, мен аккаунтымды жабамын" сияқты көптеген Facebook топтарының құрылуына себеп болды. Бұл наразылықтарға жауап ретінде Facebook аймақта тұратын пайдаланушыларға өздерінің елін Израиль немесе Палестина деп таңдауға мүмкіндік берді. Бұл топ, кейіннен еврей интернеттік қорғаныс күштеріне айналған, Facebook-тың мұндай топтарды алып тастауын тоқтатуынан кейін "Израиль мемлекет емес! Оны Facebook-тан ел ретінде алып тастау керек" деген Facebook тобын басып алды. Топты басып алғаннан кейін JIDF 48 000-нан астам мүшесін алып тастады және топтың суретін Израиль туының фонындағы IAF ұшағының суретімен ауыстырды. Бұл жағдай дау тудырды. 2012 жылдың наурыз айында Газа-Израиль қақтығысы кезінде үш осы сияқты ерекше жағдай болды. Израиль премьер-министрі Беньямин Нетаньяхудың өкілі Офир Генделман Газадан атылған зымыраннан қашып жатқан израильдік әйел мен оның екі баласының суретін жариялап, оны "Газадан атылған зымыран олардың үйіне тиюге айналып келеді" деп сипаттады. Сурет 2009 жылғы екені анықталғаннан кейін ол: "Мен бұл суреттің қазіргі кездегі екенін айтқан емеспін. Бұл Израильдің оңтүстігіндегі адамдардың сезіміндегі қорқынышты көрсетеді" деді. Гуманитарлық координатор және Иерусалимдегі кеңсе басшысы бұл оқиғаларды талқылау үшін Израильдің Сыртқы істер министрлігінің өкілдерімен кездесті. БҰҰ Бас хатшысының орынбасары Валери Амос: "Біздің ОХА қызметкерінің жеке Twitter парақшасына жалған және оның жұмысына қатысты мәселелерді бейнелейтін ақпаратты жариялағаны өкінішті" деп жазды. Бір аптадан кейін Маан ақпарат агенттігі хабарлағандай, аурухананың медициналық қорытындысында қыздың өлімі "Израильдің Газаға жасаған шабуылы кезінде биік жерден құлау салдарынан" болғаны айтылған. Израильдің әуе шабуылынан болған оқиғаның себебі туралы әртүрлі пікірлер бар. 2021 жылғы Израиль-Палестина қақтығысынан кейін Associated Press тілшісі Эмили Уайлдер қақтығыс кезінде жасаған твиттеріне оңшыл бұқаралық ақпарат құралдары оның палестиналық көзқарасына наразылық білдіргеннен кейін жұмыстан босатылды.

Advocacy groups, governments and individuals use the Internet, new media and social media to try to influence public perceptions of both sides in the Arab/Palestinian–Israeli conflict. Jerusalem Post writer Megan Jacobs has written "War in the Middle East is being waged not only on the ground, but also in cyberspace." While Israeli and Palestinian advocacy websites promote their respective points of view, fierce debate over the Arab–Israeli conflict has embroiled social networking websites and applications with user generated content, such as Facebook, Google Earth, Twitter and Wikipedia. According to an Associated Press article, Israelis and Palestinians make use of social media to promote "rival narratives" and draw attention to their own suffering to gain international sympathy and backing. However, "distortions and mistakes are instantly magnified on a global scale." This controversy became particularly heated when, in response to protests over Palestine being listed as a country, Facebook delisted it. The move infuriated Palestinian users and prompted the creation of numerous Facebook groups such as "The Official Petition to get Palestine listed as a Country", "Against delisting Palestine from Facebook", and "If Palestine is removed from Facebook I'm closing my account". In response to the protest, Facebook has allowed users living in the area to select either Israel or Palestine as their home country. The group, which since evolved into the Jewish Internet Defense Force, took over the Facebook group "Israel is not a country! Delist it from Facebook as a country" when, according to the JIDF, Facebook stopped removing such groups. After taking over the group, the JIDF began to remove its more than 48,000 members and replaced the group's graphic with a picture of an IAF jet with the flag of Israel in the background. This sparked controversy. During the March 2012 Gaza–Israel clashes there were three such notable Twitter incidents. Ofir Gendelman, a spokesman for Israeli Prime Minister Benjamin Netanyahu, tweeted a photo of an Israeli woman and her two children ducking a Gaza rocket describing it as "when a rocket fired by terrorists from Gaza is about to hit their home." When it was proved the photo was from 2009 he said "I never stated that the photo was current. It illustrates the fear that people in southern Israel live in." Humanitarian Coordinator and the Head of Office in Jerusalem later met with officials at the Ministry of Foreign Affairs of Israel to discuss these events. UN Under Secretary General Valerie Amos wrote, "It is regrettable that an OCHA staff member has posted information on her personal Twitter profile, which is both false and which reflects on issues that are related to her work." Ma'an News Agency reported a week later that the hospital medical report on the dead girl stated that she died "due to falling from a high area during the Israeli strike on Gaza". There are differing accounts of how the Israeli air strike, reported to be as little as 100 meters away, may have caused the accident. In the immediate aftermath of the 2021 Israeli Palestinian conflict, Associated Press reporter Emily Wilder was fired because of tweets made during the conflict, after right wing media sources complained of her pro Palestinian views.

Уикипедия

Уикипедия – онлайн, бірлесіп жазылатын энциклопедия. Редакциялау кезіндегі қақтығыстар жиі кездессе де, CAMERA мен The Electronic Intifada арасындағы нақты бір қақтығыс туралы The Jerusalem Post және International Herald Tribune (IHT) газеттерінде хабарланды. CAMERA Израильге көңіл бөлетін адамдарды «Википедияда дәлдік пен әділдікті арттыру үшін» Уикипедияны редакциялауға қатысуға шақырғанда, The Electronic Intifada CAMERA-ны «Палестина тарихын қайта жазу, дөңгелек үгіт-насихатты факт ретінде ұсыну және осы өзгерістердің байқалмауы немесе сынға алынбауы үшін Уикипедияның әкімшілік құрылымдарын басып алу мақсатымен танымал онлайн-энциклопедия Уикипедияға жасырын, ұзақ мерзімді науқан ұйымдастырғаны» үшін айыптады. Бұл айыптаулар Уикипедияда әкімшілік шараларға, соның ішінде кейбір редакторларды жабалауға әкелді. «The Jewish Chronicle» және IMRA басылымдарында жарияланған «Википедияның жабайы батысы» деген жеке мақаласында CAMERA-дан Гилеад Ини «Википедияның Таяу Шығыс туралы жиі бұрмаланған жазбаларын» сынап, «Википедия ережелерінің» «кемшін орындалғанын» айтты және оқиғадан кейін «дәлдік пен тепе-теңдікті қамтамасыз етуді үміттенген көптеген редакторларға қазір тыйым салынды» деді, ал «партиялық редакторлар» Уикипедия мақалаларын өздеріне қалай ыңғайлы болса, солай еркін өңдеуді жалғастыруда. Израильдің екі оңшыл тобы – Яша кеңесі мен Менің Израилым жобасын іске қосты, мақсаты – Израильге қолдау білдіретін көзқарастарды Уикипедияда кеңінен тарату. Жобаның ұйымдастырушысы Айелет Шакед ақпараттың сенімді болуы және Уикипедия ережелеріне сәйкес болуы керектігін атап өтті. «Мақсат – Уикипедияны оңшыл ету емес, біздің көзқарасымызды қамту», – деді Yesha кеңесінің директоры Нафтали Беннет.