Джон Стивенс Хенслоу: Ботаник, геолог және дін қызметкері

Кіріспе

Британдық ботаник, геолог және дін қызметкері (1796–1861)

Джон Стивенс Хенслоу (6 ақпан 1796 – 16 мамыр 1861) – ағылшын англикан дін қызметкері, ботаник және геолог. Ол шәкірті Чарльз Дарвиннің досы және ұстазы ретінде жақсы есте қалады.

Ерте өмір

Хенслоу Кенттегі Рочестер қаласында, Джон Прентис Хенслоудың ұлы, ал ол өз кезегінде Джон Хенслоудың ұлы болып дүниеге келді. Хенслоу Кембридждегі Сент-Джон колледжінде білім алды, 1818 жылы 16-шы орынды (wrangler) алып бітірді. Осы жылы Адам Седжвик Вудвордиан геология профессоры болып тағайындалды.

Ерте мансап

Хенслоу 1818 жылы бітірді. Ол бала кезінен табиғат тарихына құштарлық танытқан, бұл оның мансабына зор әсер етті, және 1819 жылы Седжвиктің Уайт аралына жасаған саяхатына қатысып, геологиядан алғашқы сабақтарын алды. Ол сондай-ақ профессор Джеймс Каммингтен химия және Эдвард Дэниел Кларктен минералогияны оқыды. 1819 жылдың күзінде ол Мэн аралының геологиясы бойынша құнды байқаулар жасады (Trans. Geol. Soc., 1821), ал 1820 және 1821 жылдары Англсидің кейбір аймақтарының геологиясын зерттеді, нәтижелері Кембридж философиялық қоғамының мәмілелерінің бірінші томында жарияланды (1822). Философиялық қоғам 1819 жылдың қараша айында профессорлар Фариш, Ли, Седжвик және Хенслоу (сол кезде әлі профессор емес) тобымен Кембридж қаласында құрылды. Қоғамның идеясы мен бастапқы итерациясы Седжвик пен Хенслоуға тиесілі болды. Осы аралықта Хенслоу минералогияны зор құлшыныспен зерттеді, сондықтан Кларк қайтыс болғаннан кейін 1822 жылы Кембридж университетінің минералогия профессоры болып тағайындалды. Екі жылдан кейін ол діни қызметке кірді. Алайда, ботаника оның назарын аударды, ол осы ғылымға көбірек бейімделді, сондықтан 1827 жылы, ботаника профессоры болғаннан екі жыл өткен соң, минералогия кафедрасын қуана бас тартты. Ол оқытушы ретінде сабақта да, далада да өте табысты болды. Ол Джон Джеймс Одубонмен хаттасып жүрді, ол 1829 жылы Хенслоудың торғайын (Centronyx henslowii) оның құрметіне атады. 1821 жылдан бастап Хенслоу британдық флораның гербарийін құрастыра бастады, өзінің жинағын уақыт өте келе достары мен отбасы, ботаниктер Уильям Джексон Хукер мен Джон Хаттон Балфур, сондай-ақ оның 30-ға жуық студенттерінен тұратын желімен толықтырды. Минералог ретінде ол күрделі кристалдарды кристаллдың "негізгі түрінің" өзгеруі ретінде талдау үшін Хауйдің кристаллография заңдарын қолданды, ал 1825 жылы ботаникаға ауысқанда, өсімдіктердің түрлерін түрлерге жіктеу үшін сондай-ақ нақты заңдарды іздеді, көбінесе таксономистер бөлек түрлер деп санаған өсімдіктерді түрлерге жатқызды. Ол түрлердің жаратылысымен белгілі бір шекте өзгеріп отыратынын түсінді және осы өзгерістердің шектерін талдауға үміттенеді. Ол "коллация" деп атаған әдіс арқылы бірнеше өсімдік үлгілері бар парақтарды дайындады, олардың әрқайсысына коллекционердің аты, жиналған күні мен орны жазылды, түрлер ішіндегі айырмашылықты көрсету үшін үлгілерді салыстырды. Оның "Британдық өсімдіктер каталогы" алғаш рет 1829 жылдың қазанында жарық көрді және оның лекциялық курсының негізгі оқулығына айналды. Хенслоу шәкірті Чарльз Дарвиннің досы және ұстазы ретінде есімдері сақталды, және оны табиғат тарихына деген құштарлықпен шабыттандырды. Екеуі 1828 жылы танысты. Сол жылдың басында Дарвин курсқа қатысып, басқа студенттермен бірге Кембриджширдің өсімдіктерін жинауға көмектесті. Хенслоу оның жетекшісі болды, көп ұзамай Дарвиннің жақсы оқушы екенін байқады. 1830 жылы Хенслоу бақта өсірілген жабайы өсімдіктердің жағдайларын өзгертіп, өсімдіктің әртүрлі формаларын алуға тәжірибе жасады. 1835 жылы Хенслоу осы лекциялық курсына негізделген оқулық ретінде "Сипаттамалық және физиологиялық ботаника принциптерін" жариялады. 1831 жылдың жазында Хенслоуға Оңтүстік Американы зерттеу үшін екі жылдық сапарға шыққан HMS Beagle зерттеу кемесіне табиғат зерттеушісі ретінде шақыру келді, бірақ оның әйелі оны қабылдамауға көндірді. Өзінің шәкірті үшін тамаша мүмкіндікті көріп, Хенслоу кеме капитаны Роберт Фицройге Дарвиннің экспедицияға қатысуға ең лайықты адам екенін айтып хат жазды. Сапар барысында Дарвин Хенслоумен хат алысып, оны еске алып өсімдіктер жинады. Атап айтқанда, Галапагос аралдарына алғаш келген Дарвин: "Мен, әрине, Оңтүстік Американы орнитологияда танимын, ботаник та тани ма?" деп ойланды және аралдар мен күндер бойынша мұқият таңбаланған өсімдік үлгілерін жинады. Ол ұстаған мазақ құстарға да белгі қойды және бастапқыда олар түрлері деп ойлады, бірақ сапардың соңғы кезеңінде осы құс үлгілерін жинастыра отырып, олар түрлер болуы мүмкін екенін ойлады, бұл "түрлердің тұрақтылығына күмән тудыратын" мүмкіндік. Хенслоудың оқытуы Дарвиннің эволюция жөніндегі жұмысына әсер етті. Дарвиннен басқа Хенслоудың басқа да белгілі студенттері Майлз Джозеф Беркли, Кардейл Бэббингтон, Леонард Джененс, Ричард Томас Лоу және Уильям Хэллоуз Миллер болды.

Henslow graduated in 1818. He already had a passion for natural history from his childhood, which largely influenced his career, and he accompanied Sedgwick in 1819 on a tour in the Isle of Wight where he learned his first lessons in geology. He also studied chemistry under Professor James Cumming and mineralogy under Edward Daniel Clarke. In the autumn of 1819 he made valuable observations on the geology of the Isle of Man (Trans. Geol. Soc., 1821) and in 1820 and 1821 he investigated the geology of parts of Anglesey, the results being printed in the first volume of the Transactions of the Cambridge Philosophical Society (1822). The Philosophical Society was founded in November 1819 by a group at Cambridge with Professors Farish, Lee, and Sedgwick and Henslow (at that time not yet a professor). The idea and initial impetus for the society originated from Sedgwick and Henslow. Meanwhile, Henslow had studied mineralogy with considerable zeal, so that on the death of Clarke he was in 1822 appointed professor of mineralogy in the University of Cambridge. Two years later he took holy orders. Botany, however, had claimed much of his attention, and to this science he became more and more attached, so that he gladly resigned the chair of mineralogy in 1827, two years after becoming professor of botany. As a teacher both in the classroom and in the field he was eminently successful. He was a correspondent of John James Audubon who in 1829 named Henslow's sparrow (Centronyx henslowii) after him. From 1821 Henslow had begun organising a herbarium of British flora, supplementing his own collecting with a network which expanded over time to include his friends and family, and the botanists William Jackson Hooker and John Hutton Balfour, as well as about 30 of his students. As a mineralogist he had used Haüy's laws of crystallography to analyse complex crystals as transformations of "the primitive form of the species" of crystal, and when he moved to botany in 1825 he sought similarly precise laws to group plant varieties into species, often including as varieties plants that respected taxonomists had ranked as separate species. He followed the understanding of the time that species were fixed as created but could vary within limits, and hoped to analyse these limits of variation. By a method he called "collation", Henslow prepared sheets with several plant specimens, each labelled with the collector, date and place of collection, comparing the specimens to show the variation within the species. His A Catalogue of British Plants was first published in October 1829, and became a set book for his lecture course. Henslow is remembered as friend and mentor to his pupil Charles Darwin, and for inspiring him with a passion for natural history. The two met in 1828. Earlier that year, Darwin joined the course and along with other students helped to collect plants of Cambridgeshire. Henslow became his tutor, and it was not long before he marked out Darwin as a promising student. In 1830 Henslow experimented on varying the conditions of garden grown wild plants to produce various forms of the plant. In 1835 Henslow published Principles of Descriptive and Physiological Botany as a textbook based on this lecture course. In the summer of 1831 Henslow was offered a place as naturalist to sail aboard the survey ship HMS Beagle on a two year voyage to survey South America, but his wife dissuaded him from accepting. Seeing a perfect opportunity for his protégé, Henslow wrote to the ship's captain Robert Fitzroy telling him that Darwin was the ideal man to join the expedition team. During the voyage, Darwin corresponded with Henslow, and collected plants with him in mind. In particular, when first arriving at the Galápagos Islands Darwin noted "I certainly recognize S America in Ornithology, would a botanist? ", and went on to collect plant specimens carefully labelled by island and date. He also labelled the mockingbirds he caught, and initially thought these were varieties but while arranging these bird specimens on the last lap of the voyage he began wondering if they could be species, a possibility which would "undermine the stability of Species". Henslow's teaching continued to influence Darwin's work on evolution. Besides Darwin, other famous students of Henslow included Miles Joseph Berkeley, Cardale Babington, Leonard Jenyns, Richard Thomas Lowe and William Hallowes Miller.

Отбасы

Хенслоу 1823 жылғы 16 желтоқсанда Джордж Леонард Дженнстің қызы және Леонард Дженнстің қарындасы Харриет Дженнсқа (1797–1857) үйленді. Олардың үлкен қызы Фрэнсис Харриет Джозеф Далтон Хукерге тұрмысқа шықты, ал кіші қызы Энн ботаникалық суретші болды. Олардың ұлдарының арасында Джордж Хенслоу (1835–1925) және Либералды діни ойды дамыту жөніндегі шіркеушілер одағының алғашқы президенті болды.

Таңдалған жарияланымдар

Хенслоу, Джон Стивенс. (1823 ж.). Минералогия бойынша лекция курсының оқу жоспары. Дитон (Кембридж университетінің баспасы қайта шығарды, 2009; )
Хенслоу, Джон Стивенс. (1829; 2-ші басылым. 1835 ж.). Британ өсімдіктерінің каталогы.
Хенслоу, Джон Стивенс. (1835 ж.). Сипаттамалық және физиологиялық ботаниканың принциптері. Лонгман, Рис, Орме, Браун және Грин (Кембридж университетінің баспасы қайта шығарды, 2009; )
Хенслоу, Джон Стивенс. (1846 ж.). Кембридждегі ғылымды оқыту. Меткалф және Палмер (Кембридж университетінің баспасы қайта шығарды, 2009; )
Хенслоу, Джон Стивенс. (1856 ж.). Ботаникалық терминдер сөздігі. Грумбридж (Кембридж университетінің баспасы қайта шығарды, 2009; )
Хенслоу, Джон Стивенс және Скеппер, Э. (1866 ж.). Саффолк флорасы.