Кіріспе

1929 жылғы П. Г. Вудхаус романы. «Жазғы найзағай» – П. Г. Вудхаус романы, алғаш рет 1929 жылдың 1 шілдесінде АҚШ-та Doubleday, Doran (Нью-Йорк) баспасында «Fish Preferred» деген атпен, ал Ұлыбританияда 1929 жылдың 19 шілдесінде Herbert Jenkins (Лондон) баспасында жарық көрді. Роман 1929 жылдың наурыз айынан тамыз айына дейін «The Pall Mall Magazine» (Ұлыбритания) журналында, ал 6 сәуірден 22 маусымға дейін «Collier's» (АҚШ) журналында бөлім-бөлім жарияланды. Бұл «Блэндингс замкі» сағасының бір бөлігі болып табылады және онда оқиғасы өтетін үшінші толық роман, алғашқы екеуі – «Something Fresh» (1915) және «Leave It to Psmith» (1923). «Heavy Weather» (1933) романы оқиғаның жартылай жалғасы есептеледі, онда көптеген осы кейіпкерлер қатысады.

Сюжетке кіріспе

Галли Блэндингте мемуарларын жазып жатыр, бұл оның жастық шағында танығандардың бәрін қорқытып отыр, әсіресе лорд Эмсворттың көршісі және шошқа шаруашылығындағы бәсекелесі сер Грегори Парсло Парслоны. Бакстер мен жағымсыз Перси Пилбэм сияқты қастандық ойлап жүрген күштер кітап жарық көруіне бөгет қоюға тырысып жатқанда, Ронни Фиш пен оның ескі досы Хьюго Кармоди қиын қарым-қатынастардың ішіне тартылып, оларды шешу үшін көптеген айла-шарғылар, шошқа ұрлығы және шамалы алдаулар керек болады.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Хьюго Кармоди, «Жылы нүкте» түнгі клубының сәтсіздігінен кейін Лорд Эмсворттың хатшысы болды, оны Ронни Фишпен бірге жүргізген. Ол Эмсворттың немере қызы Милисент Трипвудпен құпия махаббатқа берілді. Олар бұл жайтты Леди Констанстан жасырды, ол ағасы Галахад жазып жатқан естеліктер кітабы отбасының абыройын даққа асырады деп уайымдады. Ронни, сонымен қатар, Хьюгоның ескі досы, хор әншісі Сью Браунмен құпия түрде никелесуге дайын тұрды. Бір күні Лондоннан Леди Констанспен кездескенде, Ронни Сьюді Майра Шонмейкер деп таныстырды, оны және анасы Леди Джулияны Биаррицте жақында кездестірген американдық мұрагерлік қыз ретінде көрсетті. Ронни Блэндингске сапар шегеді, онда Бакстер Леди Констанс шақырып, естеліктерді ұрлау үшін келді. Лорд Эмсворттан ақша алуды көздеген Ронни шошқаларды жақсы көретінін айтады, бірақ оның ағасы оны императрицаның арқасына теннис доптарын секіріп ойнағанын көріп, ашуға булықты. Ронни шабыттанғаннан кейін шошқаны ұрлап, оны қайтарып, ағасының ризашылығын алуды жоспарлады, көмекке Бичті шақырып, оны ормандағы коттеджге жасырды. Хьюгоны детективті әкелу үшін Лондонға жіберді, бірақ Перси Пилбим жұмыстан бас тартты. Хьюго Сьюді биге шақырды, бірақ Ронни клубқа келгенде Сьюге қызығушылық танытқан Пилбимды оның үстелінде отырғанын көрді. Ронни Пилбимге ашуланып, оқиға салғаннан кейін бір түнді түрмеде өткізеді, ал таңертең Сьюды өзіне қиянат жасады деп айыптап, мазақтайды. Милисент те Хьюгоға қатысты да осындай сезімде болғандықтан, олардың да келісімін бұзады. Осы арада, Сер Грегори Парсло Парсло естеліктер туралы уайымдап, оларды қайтару үшін Пилбимді жалдайды. Пилбим келіседі, ол шошқаны тауып, қамалға кіруге мүмкіндік алатынын түсінеді. Сью Блэндингске келіп, Майра Шонмейкер болып танысады. Оның келгеннен кейін Сьюдың жұмыс берушісі Мортимер Мейсон Галахадты кітапханаға барып, естеліктерді талқылауға шақырады. Ол Сьюды бақта көріп, оның жайлы әңгімелейді, сондықтан Галахад оның нағыз есімін біліп, осы құпияны тек Сьюмен бөліседі. Перси Пилбиам келіп, Сьюды таниды және оның естеліктерді ұрлау жоспарына көмектесуге тырысады. Бакстер, бұл арада, Кармодидің жұмысын сақтандыру үшін шошқаны ұрлағанына күдіктенеді. Ол Бичтің шошқаны тамақтандыруға бара жатқанын көріп, оны қадағалайды, сонда жаңбыр басталады. Бич коттеджге жетеді, онда Хьюго мен Милисент жаңбырдан паналап отыр. Олардың қарым-қатынасы жақсарып, Хьюго Сью мен Ронни туралы түсіндіреді, ал Бич Ронниді қорғап, Хьюгоның қайтып оралуы үшін шошқаны ұрлағанын мәлімдейді. Кармоди шошқаны жаңа жасырын жерге алып бара жатқанда, Бич кетеді. Бакстер Бичті Эмсворттың алдында айыптайды, үш адам коттеджге барады, ал Эмсворт Бакстердің ақыл-санасына күмәнданады. Олар шошқаны таппайды, Кармоди оны Бакстердің фургонына апарып қойған, онда жаңбырдың астында қалған Пилбиам оны сақтағанын көрді. Эмсворт, Леди Констанс, Галли және Милисент Парсло Парсломен кешкі асқа барады (естеліктерді күзетілмеген күйде қалдыруға азғырылған), Ронни Фиш Пилбиммен кездеседі және Сьюдің Лондонға Кармодимен бірге келгенін және ол Роннидің жанында болу үшін Блэндингске келгенін біледі. Пилбим мас болып, Бичке Сью туралы айтады, содан кейін Кармодиге шошқаны жасырғанын айтады. Кармоди қорқып, Милисентке Матчингем Холлдан хабарласады, ол оған Эмсвортқа шошқаның қайда екенін бірден айтуды кеңес береді. Ол солай істейді, Эмсворт қуаныштан қалмай, Леди Констанстың наразылығына қарамастан, олардың некелеріне келіседі. Осы арада Бакстер Париждегі Мира Шонмейкерден Леди Констансқа арналған жеделхатты ұстап алады және Сьюдың бөлмесіне барып, Лорд Эмсвортты сынаған хатты іздейді. Бич кешкі ас әкелгенде, ол төсек астына жасырынады, ал Бич пен Ронни қайта қосылғанда. Ронни Пилбиамның Галахадтың естеліктерін ұрлау үшін бөлмеге көтерілгенін көріп, оны төмен қарай қуады, ал оралған кешкі қонақтар олардың Бакстерден қашатынын ойлайды, енді оның фургонындағы ұрланған шошқаның болуымен ақылдан адасқан деп расталады, ал Эмсворт мылтықпен Сьюдың бөлмесіне шабуыл жасайды. Бакстер төсек астынан шығып, өз тәжірибесінен және Эмсворттың қатал сөздерінен ашуға булыққаннан кейін, Сьюдың алдауын ашып, дауылға ұшырайды. Галахад Сью Браунның Долли Хендерсонның қызы екенін білгенде, ол анасын жақсы көретінін, бірақ оған үйленуге тыйым салынғандығын және Сьюды құрметті қыз ретінде қарастыратынын айтады. Ол Леди Констансқа, егер ол Сью мен Роннидің некелерін мақұлдаса, және оның әпкесі Джулияны да солай істеуге көндірсе, кітабын жарияламайтынын уәделейді. Пилбим бұл сөздерді естіп, енді бір рет су трубасымен көтерілгенде, міссиясынан бас тартады, Галахадқа Сер Грегори Парсло Парсло мен креветкалар туралы ескі оқианы айтуға мүмкіндік береді.

Жариялану тарихы

Бұл әңгіме "Collier's" журналында Джон Х. Кросманның суреттерімен "Summer Lightning" тақырыбымен он екі бөлімге бөлініп, сериал ретінде жарияланды. "Pall Mall Magazine" журналында "Summer Lightning" алты бөлімде жарық көрді және суреттері Гилберт Уилкинсонға тиесілі болды. 1929 жылы бұл оқиға "Sydney Evening News" газетінде "Summer Lightning" деген атаумен жарияланды. Ұлыбританиялық басылымға Вудхаус алғы сөз жазған. Денис Маккейл – ағылшын жазушысы. Бұл әңгіме 1979 жылы "Penguin Books" баспасынан шыққан "Бландингтегі өмір" жинағына енді. Жинаққа сондай-ақ "Something Fresh" және "Heavy Weather" кітаптары да кірді.

Бейімделулер

Роман екі рет фильмге бейімделді, 1933 жылы Маклин Роджерс режиссерлік жасаған "Жазғы найзағай" фильмі шықты. 1938 жылы Андерс Хенриксон режиссерлік еткен және Олоф Виннерстранд пен оның әйелі Фрида Виннерстрандтың басты рөлдерде ойнаған "Көкнайзағай" атты швед бейімдемесі жарық көрді. 1987 жылы кітап "Блэндингс" радио сериясында радиодрама ретінде бейімделді. 1992 жылы Гласгоу қаласындағы "Citizens" театрында Джайлс Хавергалдың сахналық пьесасы алғаш рет қойылды; 1998 жылы қайта қойылғанда Хелен Баксендейл Сью Браун рөлін сомдады. Осы пьеса 2009 жылы Кесвик театрында қойылды. 2010 жылы Арчи Скоттни BBC Radio 4 үшін романды драмалық нұсқаға айналдырды, онда Чарльз Дэнс Галахад Трипвуд, Патрисия Ходж Леди Констанс, Мартин Джарвис Лорд Эмсворт және Ян Огилви баяндаушы рөлінде ойнады.

Басқа романдармен сабақтастық

Перси Пилбейм алғаш рет «Билл Жеңімпаз» (1924) фильмінде пайда болды. Хьюго Кармоди мен Ронни Фиш бұрын «Money for Nothing» (1928) романында оқырмандарға таныстырылған еді, ал императрица «Pig hoo o o o ey» және «Company for Gertrude» қысқаметражды фильмдерінде пайда болды, соңғысында алаяқ сэр Грегори Парсло Парсло да болды. Көптеген актерлер «Ауыр ауа райы» (1933) романының оқиғалары үшін Блэндингсте қалып қойды.