Пелам Гренвилл Вудхаус: Өмір және шығармалары

Кіріспе

Ағылшын жазушысы (1881–1975) Сер Пелхам Гренвилл Вудхаус, (/ˈwʊdəʊs/; 15 қазан 1881 – 14 ақпан 1975) – ағылшын жазушысы және 20 ғасырдың ең көп оқылатын юмористтерінің бірі. Оның туындыларының ішінде ойсыз Берти Вустер және оның епті жеке көмекшісі Дживс; мінсіз әрі шешен Псмит; Лорд Эмсворт және Блэндингс қамалы; гольф туралы әңгімелермен танымал Ең ескі мүше; сондай-ақ Мистер Муллинер, әңгімелерінде бишоптардан мегаломаниялық киномагнаттарға дейін алуан түрлі тақырыптарды қамтиды. Гонконгта тұратын британдық судьяның үшінші ұлы Гилфордта дүниеге келген Вудхаус жасөспірім кезінде Дулуич колледжінде қуанышты жылдар өткізді және өмір бойы оған адал болды. Мектепті бітіргеннен кейін банкте жұмыс істеді, бірақ ол жұмысты ұнатпады және бос уақытында жазуға көшті. Оның алғашқы романдары көбінесе мектептік оқиғалар болды, бірақ ол кейіннен комедиялық жанрға ауысты. Вудхаустың көптеген туындылары туған Ұлыбританияда өрбуде, бірақ ол өмірінің көп бөлігін АҚШ-та өткізіп, Нью-Йорк пен Голливудты кейбір романдары мен әңгімелері үшін фон ретінде пайдаланды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде және одан кейін Гай Болтон мен Джером Кернмен бірге Бродвейдегі музыкалық комедиялар сериясын жазды, бұл американдық музыканың дамуына үлкен үлес қосты. 1930-шы жылдары ол Голливудтағы MGM үшін жазумен айналысты. 1931 жылғы сұхбатта студиядағы нашарлық пен ысырапшылдық туралы ойсыз айтқандары қызу пікір тудырды. Сол онжылдықта оның әдеби мансабы жаңа деңгейге көтерілді. 1934 жылы Вудхаус салық себептерімен Францияға көшті; 1940 жылы Ле Тукеде неміс әскеріне тұтқынға түсіп, шамамен бір жылға жуық уақыт интернатта болды. Бостандыққа шыққаннан кейін ол соғысқа әлі қатыспаған АҚШ-қа Берлиндегі неміс радиосы арқылы алты рет хабарлама таратты. Оның сөздері көңілді және саяси мазмұны жоқ болды, бірақ жау радиосы арқылы хабарлағаны үшін Ұлыбританияда ашу-ыза мен қарсылық тудырып, қудалау қаупіне ұшырады. Вудхаус Англияға қайтып оралмады. 1947 жылдан өліміне дейін АҚШ-та тұрды және 1955 жылы британдық-американдық қос азаматтыққа ие болды. Ол 1975 жылы 93 жасында Нью-Йорк штатының Саутгемптон қаласында қайтыс болды, бұл Британ империясының орденінің рыцарьдық атағын алғаннан бір ай өткен соң болды. Вудхаус өмірі бойы жемісті жазушы болды, 1902 мен 1974 жылдар аралығында тоқсаннан астам кітап, қырық пьеса, екі жүз әңгіме және басқа да туындыларын жариялады. Ол кітаптарын мұқият өңдеп, кейде екі немесе одан да көп кітапты бір уақытта дайындады. Ол сюжетті құрастыруға екі жылға дейін уақыт жұмсап, шамамен отыз мың сөзден тұратын сценарий жазатын. Сценарий дайын болғаннан кейін ол әңгімені жазатын. Карьерасының басында Вудхаус үш айдың ішінде роман жазатын, бірақ қарт жасында ол шамамен алты айға дейін баяулап қалды. Ол эдвардтық сленгті, көптеген ақындардың цитаталарын және сілтемелерін, сондай-ақ бірнеше әдеби тәсілдерді қолданып, комедиялық поэзия мен музыкалық комедияға теңеуге болатын проза стилін жасады. Кейбір сыншылар Вудхаустың туындыларын жеңілтек деп санайды, бірақ оның жанкүйерлерінің арасында бұрынғы британ премьер-министрлері және көптеген жазушы әріптестері бар.

English writer (1881–1975)

Sir Pelham Grenville Wodehouse, ('/w//ʊ//d//h//aʊ//s/ WOODhowss; 15 October 1881 – 14 February 1975) was an English writer and one of the most widely read humorists of the 20th century. His creations include the feather brained Bertie Wooster and his sagacious valet, Jeeves; the immaculate and loquacious Psmith; Lord Emsworth and the Blandings Castle set; the Oldest Member, with stories about golf; and Mr Mulliner, with tall tales on subjects ranging from bibulous bishops to megalomaniac movie moguls. Born in Guildford, the third son of a British magistrate based in Hong Kong, Wodehouse spent happy teenage years at Dulwich College, to which he remained devoted all his life. After leaving school he was employed by a bank but disliked the work and turned to writing in his spare time. His early novels were mostly school stories, but he later switched to comic fiction. Most of Wodehouse's fiction is set in his native United Kingdom, although he spent much of his life in the US and used New York and Hollywood as settings for some of his novels and short stories. He wrote a series of Broadway musical comedies during and after the First World War, together with Guy Bolton and Jerome Kern, that played an important part in the development of the American musical. He began the 1930s writing for MGM in Hollywood. In a 1931 interview, his naive revelations of incompetence and extravagance in the studios caused a furore. In the same decade, his literary career reached a new peak. In 1934 Wodehouse moved to France for tax reasons; in 1940 he was taken prisoner at Le Touquet by the invading Germans and interned for nearly a year. After his release he made six broadcasts from German radio in Berlin to the US, which had not yet entered the war. The talks were comic and apolitical, but his broadcasting over enemy radio prompted anger and strident controversy in Britain, and a threat of prosecution. Wodehouse never returned to England. From 1947 until his death he lived in the US, taking dual British American citizenship in 1955. He died in 1975, at the age of 93, in Southampton, New York, one month after he was awarded a knighthood of the Order of the British Empire (KBE). Wodehouse was a prolific writer throughout his life, publishing more than ninety books, forty plays, two hundred short stories and other writings between 1902 and 1974. He worked extensively on his books, sometimes having two or more in preparation simultaneously. He would take up to two years to build a plot and write a scenario of about thirty thousand words. After the scenario was complete he would write the story. Early in his career Wodehouse would produce a novel in about three months, but he slowed in old age to around six months. He used a mixture of Edwardian slang, quotations from and allusions to numerous poets, and several literary techniques to produce a prose style that has been compared to comic poetry and musical comedy. Some critics of Wodehouse have considered his work flippant, but among his fans are former British prime ministers and many of his fellow writers.

Алғашқы жылдар

Уодхаус Гилфорд қаласында, Суррейде дүниеге келді, ол Гонконгтың британдық колониясында тұратын судья Генри Эрнест Уодхаустың (1845–1929) үшінші ұлы және оның әйелі Элеонораның (1861–1941) қызы еді. Элеонора – дін қызметкері Джон Батхерст Диндің қызы. Вудхаустардың әулеті 13 ғасырға дейін жететін, олар Кимберли графының әулетінің тармағына жатқан. Элеонора Вудхаус та ежелгі аристократтардан шыққан. Ол Гилфордтағы әпкесіне қонаққа барғанда, Вудхаус мерзімінен бұрын дүниеге келді. Бала Гилфордтағы Сент-Николас шіркеуінде крещениеден өтті және құдасы Пельхам фон Доноптың есімімен аталып, Пелхам Гренвилл Уодхаус деп қойылды. Вудхаус 1957 жылы: «Егер маған Пелхам Гренвилл Уодхаус есімін ұнатып-ұнамайтынымды ашық айтуымды сұрасаңыз, құда атасының есімі берілгенін мойындауым керек, бірақ оны көрсетуге ештеңе жоқ, тек 1897 жылы жоғалтқан кішкентай күміс кесе бар», – деп жазды. Г. фон Доноптың ортаңғы аты Джордж еді. Гренвиллтің Вудхаус үшін неге таңдалғаны белгісіз. Академик Софи Ратклифф Элеонора Вудхаустың оны әдеби кейіпкерлерді ұнатқаны үшін таңдағанын болжайды. Сэр Ричард Гренвилл – Теннисонның «Кешірім» поэмасының батыры; Элеонора басқа ұлдарына берген есімдердің арасында Скотттың «Пейверілдің шыңы» романынан Певерил және Теннисонның «Патшаның жырлары» романынан Ланселот болды. Анасы мен ұлы Гонконгқа аттанды, онда Вудхаустың алғашқы екі жылы қытайлық ама (қызметші) тәрбиеледі, оның ағалары Певерил (1877–1951) және Армин (1879–1936) бірге өсті. Екі жасқа келгенде ағайындылар Англияға әкелінді, онда олар Элеонораның әке-шешесінің үйіне жақын орналасқан ағылшын қызметшісінің қамқорлығына берілді. Ата-аналармен байланыс болмауы және кейбір тәрбиешілердің қатал тәртібі Такеррей, Саки, Киплинг және Уолполл сияқты бірқатар балаларға терең эмоционалдық жарақаттар қалдырды. Вудхаусқа сәл оңай болды; оның қызметшісі Эмма Ропер қатаң болғанмен, мейірімсіз емес еді, және ол оның және кейін мектептерінде де көбінесе бақытты балалық шақ өтті. Оның естелігінше, «басынан соңына дейін желдей соғып өтті, мен кездескен әркім мені жақсы түсінді». Тағы бір өмірбаяншы Фрэнсис Дональдсон: «Аналық сүйіспеншіліктен де, үйден де, тіпті тұрақты ортадан да ерте айырылған Вудхаус өзін кішкентай кезінен бастап қиял әлемінде жұбатты», – деп жазады. Теңіз ауасы тағайындалды, үш ұл Гернси аралындағы Элизабет колледжіне көшірілді. 1891 жылы Вудхаус Кенттегі Малверн Хаус дайындық мектебіне түсті, ол оқушыларды Корольдік теңіз күштеріне дайындауға бағытталған. Әкесі оған теңізші болуды жоспарлаған, бірақ баланың көзі нашар екені анықталды. Ол мектептің тар оқу бағдарламасымен және ынталы тәртібімен әсерленбеді; кейін ол романдарының кейіпкерлері арқылы оны пародиялады, Берти Вустер өзінің алғашқы жылдарын «Malvern House деп аталатын дайындық мектебінің сыртқы көрінісі бар түрмеде» өткен оқушы ретінде еске алады. Чейни Корт, Диттеридж, Уилтширдегі Боксқа жақын орналасқан 17 ғасырға жататын үлкен үй, оның ата-анасы Гонконгта тұрған кезде Вудхаустың үйлерінің бірі болды. Оның әжесі 1892 жылы қайтыс болды, содан кейін оны көбінесе әпкелері, соның ішінде жазушы Мэри Батерст Дин тәрбиеледі, ол Берти Вустердің ойдан шығарылған Әже Агатасының прототипі болды. 1955 жылы Вудхаус: «Әже Агата – менің балалық шағымның пәлесі болған Мэри әпкем екені сөзсіз», – деп жазды. Мектепте оқыған жылдары бауырластар демалыс кезінде әртүрлі аға-інілері мен әпке-қарындастарымен бірге тұратын. Оксфордтың ұлттық биографиялық сөздігінде Иэн Спроат жиырма әпке-қарындасты санап, олардың Вудхаустың ерте өмірінде ғана емес, оның жетілген романдарында да маңызды рөл атқарғанын, Вудхаус, Блэндинг және басқа да әңгімелердегі іс-әрекетке үстемдік ететін қорқынышты әпке-қарындастар ретінде ойнағанын айтады. Балалардың он бес ағасы болды, олардың төртеуі дін қызметкерлері еді. Спроаттың айтуынша, олар Вудхаустың «құдайға бағышталған, бірақ қателіктерге бейім пасторларына, викарийлеріне және епископтарына әсер етті, олар туралы ол достық күлкімен, бірақ есқарамандықпен жазды». Он екі жасқа келгенде, 1894 жылы Вудхаус ағасы Арминге еріп Дулуич колледжіне түсті. Ол сол жерде үйінде болды; Дональдсон Дулуичтің оған алғаш рет «біршама сабақтастық пен тұрақты және реттелген өмір» сыйлағанын айтады. Ол достық қарым-қатынасты жақсы көретін, крикет, регби және бокста ерекшеленетін, жақсы, егер үнемі ынталы болмаса, студент болды. Сол кездегі мектеп директоры А. Х. Гилкс, Вудхаустың өміріне үлкен әсер еткен, сыйлы классик болды. Usborne мысал ретінде Money in the Bank (1942) кітабынан сөйлем келтіреді: «Үйлену тойы шілде айының бесіне белгіленгендіктен және қазір маусымның он біріншісі болғандықтан, егер біреу оны қапанда ұсталған жануар деп сипаттаса, ол орманнан келе жатқан аңшыны көріп тұрса, ол оған келісім беретін сезіммен, ол ең дауысты торғайға бір ойсыз банан қабығын лақтырып, бөлмеге қайтып келді». Оның спорттық жетістіктерінен басқа, ол жақсы әнші еді және мектеп концерттеріне қатынуды ұнатты; оның әдеби бейімділігі мектеп журналы The Alleynian-ды редакциялауда көрінді. Өмірінің соңына дейін ол мектепке адал болды. Өмірбаяншы Барри Фелпс Вудхаус «колледжді өте жақсы көргенін, одан да жақсы ештеңе мен ешкімді жақсы көретінін» айтады.

Wodehouse was born in Guildford, Surrey, the third son of Henry Ernest Wodehouse (1845–1929), a magistrate resident in the British colony of Hong Kong, and his wife, Eleanor (1861–1941), daughter of the Rev John Bathurst Deane. The Wodehouses, who traced their ancestry back to the 13th century, belonged to a cadet branch of the family of the earls of Kimberley. Eleanor Wodehouse was also of ancient aristocratic ancestry. She was visiting her sister in Guildford when Wodehouse was born there prematurely. The boy was baptised at the Church of St Nicolas, Guildford, and was named after his godfather, Pelham von Donop. Wodehouse wrote in 1957, "If you ask me to tell you frankly if I like the name Pelham Grenville Wodehouse, I must confess that I do not I was named after a godfather, and not a thing to show for it but a small silver mug which I lost in 1897."refn|P. G. von Donop's middle name was George. It is unclear why Grenville was chosen for Wodehouse. The academic Sophie Ratcliffe speculates that Eleanor Wodehouse chose it because of her liking for literary heroes. Sir Richard Grenville is the hero of Tennyson's The Revenge; among the names Eleanor gave her other sons were Peveril from Scott's Peveril of the Peak and Lancelot from Tennyson's Idylls of the King. Mother and son sailed for Hong Kong, where for his first two years Wodehouse was raised by a Chinese amah (nurse), alongside his elder brothers Peveril (1877–1951) and Armine (1879–1936). When he was two, the brothers were brought to England, where they were placed under the care of an English nanny in a house adjoining that of Eleanor's father and mother. The lack of parental contact, and the harsh regime of some of those in loco parentis, left permanent emotional scars on many children from similar backgrounds, including the writers Thackeray, Saki, Kipling and Walpole. Wodehouse was more fortunate; his nanny, Emma Roper, was strict but not unkind, and both with her and later at his different schools Wodehouse had a generally happy childhood. His recollection was that "it went like a breeze from start to finish, with everybody I met understanding me perfectly". Another biographer, Frances Donaldson, writes, "Deprived so early, not merely of maternal love, but of home life and even a stable background, Wodehouse consoled himself from the youngest age in an imaginary world of his own." sea air was prescribed, and the three boys were moved to Elizabeth College on the island of Guernsey. In 1891 Wodehouse went on to Malvern House Preparatory School in Kent, which concentrated on preparing its pupils for entry to the Royal Navy. His father had planned a naval career for him, but the boy's eyesight was found to be too poor for it. He was unimpressed by the school's narrow curriculum and zealous discipline; he later parodied it in his novels, with Bertie Wooster recalling his early years as a pupil at a "penitentiary with the outward guise of a prep school" called Malvern House. Cheney Court, Ditteridge, a large 17th century house near Box in Wiltshire, was one of Wodehouse's homes while his parents were living in Hong Kong. His grandmother died in 1892, after which he was largely brought up by his aunts, including the writer Mary Bathurst Deane,
the original of Bertie Wooster's fictional Aunt Agatha. In 1955, Wodehouse wrote "Aunt Agatha is definitely my Aunt Mary, who was the scourge of my childhood." Throughout their school years the brothers were sent to stay during the holidays with various uncles and aunts from both sides of the family. In the Oxford Dictionary of National Biography, Iain Sproat counts twenty aunts and considers that they played an important part not only in Wodehouse's early life, but, thinly disguised, in his mature novels, as the formidable aunts who dominate the action in the Wooster, Blandings, and other stories. The boys had fifteen uncles, four of whom were clergymen. Sproat writes that they inspired Wodehouse's "pious but fallible curates, vicars, and bishops, of which he wrote with friendly irreverence but without mockery". At the age of twelve in 1894, to his great joy, Wodehouse was able to follow his brother Armine to Dulwich College. He was entirely at home there; Donaldson comments that Dulwich gave him, for the first time, "some continuity and a stable and ordered life". He loved the camaraderie, distinguished himself at cricket, rugby and boxing, and was a good, if not consistently diligent, student. The headmaster at the time was A. H. Gilkes, a respected classicist, who was a strong influence on Wodehouse. refn|Usborne cites as an example a sentence from Money in the Bank (1942): "With the feeling, which was his constant companion nowadays, for the wedding was fixed for the fifth of July and it was already the tenth of June, that if anybody cared to describe him as some wild thing taken in a trap, which sees the trapper coming through the woods, it would be all right with him, he threw a moody banana skin at the loudest of the sparrows, and went back into the room." In addition to his sporting achievements he was a good singer and enjoyed taking part in school concerts; his literary leanings found an outlet in editing the school magazine, The Alleynian. For the rest of his life he remained devoted to the school. The biographer Barry Phelps writes that Wodehouse "loved the college as much as he loved anything or anybody".

Қиындыққа ұшыраған банкир; жазушы: 19001908

Уодхаус Арминге Оксфорд университетіне бірге барады деп күткен, бірақ отбасының қаржы жағдайы шешуші сәтте нашарлап кетті. Эрнест Водхаус 1895 жылы зейнеткерлікке шықты, ал оның зейнетақысы рупиямен төленді; фунт стерлингке қатысты құбылулар оның Ұлыбританиядағы құнын азайтты. Водхаус еске алды: "Құрт есікте шынымен аңырап тұрған жоқ, сонымен қатар ет сатушы мен базарда әрқашан біршама ақша болатын, бірақ қаржы жағдайы шашыраңқы сипаттағы ештеңеге жеткізбейтін". Университетте оқудың орнына, 1900 жылдың қыркүйегінде Водхаус Гонконг пен Шанхай банкінің Лондон кеңсесінде кіші лауазымға орналасты. Ол бұл жұмысты дұрыс орындай алмады және оны таңғаларлықтай және жағымсыз деп тапты. Кейіннен ол банктегі тәжірибесі туралы әзілді естеліктер жазды, бірақ сол кезде ол әр жұмыс күнінің аяқталуын күтіп, Челсидегі жалға алған пәтеріне оралып, жазуға мүмкіндік алатын уақытты асыға күтті. Алдымен ол мектеп спорты туралы мақалалар жазуға ден қойды. 1900 жылдың қарашасында оның алғашқы юмористикалық туындысы "Өз үйлену тойын өткізіп алғандар" Tit-Bits журналында жарияланды. Жастарға арналған жаңа журнал, The Captain, одан да жақсы төленетін мүмкіндіктер ұсынды, және банктегі екі жыл ішінде Водхаус тоғыз журналға сексен туынды жариялады. 1901 жылы бұрынғы Дулич мектебінің мұғалімі Уильям Бич Томас көмегімен Водхаус алдымен уақытша, кейін тұрақты The Globe газетінің танымал "Жол бойы" бағанына жазуға мүмкіндік алды. Ол 1909 жылға дейін осы лауазымда болды. Сол кезде оның алғашқы романы жарық көрді – "Потхантерлер" атты мектептегі оқиға, 1902 жылдың басында Public School Magazine журналында бөлім-бөліммен жарияланды, ал қыркүйекте толыққанды кітап түрінде басылып шықты. Сол айда ол банктегі жұмысынан кетіп, толық уақыт жазуға берілді. 1902 жылы "Потхантерлер" және 1909 жылы "Майк" романдары арасында Водхаус сегіз роман жазды және тағы екеуін бірлесіп жазды. Сыншы Р.Д.Б. Френч Водхаустың осы кезеңдегі туындыларының ішінде сақталуға лайық мектептік шығармалар ғана бар деп жазады. 1950 жылдарды еске ала отырып, Водхаус осы жылдарды өзінің шәкірттік кезеңі деп есептейді: "Мен іс жүзінде нәресте сияқты болдым, және мен жазуға қабілетті болғаным үшін өте мақтан тұтамын". Бала кезінен Водхаус Америкаға қызығушылық танытқан, оны "романтика елі" деп есептеген; ол елге баруды "асыға күтті", және 1904 жылға қарай ол осы сапарға жететіндей табыс тапқан. Сәуір айында ол Нью-Йоркке кемемен аттанды, ол оған қатты ұнады. Ол күнделігіне былай деп жазды: "Нью-Йоркте тәжірибе жинап жатырмын. Бұл болашақта көптеген гинейге тұрарлық, бірақ қазіргі уақытта ештеңе бермейді". Бұл болжамы дұрыс болды: британдық жазушылардың көпшілігі АҚШ-ты бірінші рет көріп, оның өмірі туралы мақалалары оған әдеттегіден жоғары гонорар әкелді. Ол кейіннен еске алды: "1904 жылы Лондонның жазушы әлемінде Америкаға барған кез келген адам құрметпен қарастырылды және сол белгісіз аймаққа билік ететіндей көрінетін". Сол Нью-Йорк сапарынан кейін Водхаус өзінің табысын арттырды. "Менің кірісім шарықтап ұшқан құстың қанатындай өсті". Водхаустың 1904 жылғы тағы бір жаңа жобасы – сахна үшін жазу. Жыл соңында либретто жазушы Оуэн Холл оны "Сержант Брю" музыкалық комедиясына қосымша лирика жазуға шақырды. Водхаус театрды он үш жасында алғаш рет көргеннен бері жақсы көреді, Гилберт пен Салливанның "Сабырлылығы" оны "екстаздан мас" еткен. Оның Холл үшін жазған "Мені кішкентай камерама салып қой" деген лирикасы Фредерик Росс музыкасына жазылған үш комедиялық ұрының Гилбертиандық номері болды; ол жақсы қабылданып, Водхаусты үш онжылдыққа созылған театр жазушысы мансабына бастады. Алғашқы басылымда үлкен әсер етпесе де, 1906 жылғы "Тауықтар арасындағы махаббат" романы Френштің айтуынша, автордың алғашқы түпнұсқалық комедиялық кейіпкері: Стэнли Федерстонхо Укридж. Аморальды, шала-құлықты мүмкіндік іздеуші кейіпкер ішінара Водхаустың Globe әріптесі Герберт Уэстбрукқа негізделген. Екеуі 1907 және 1913 жылдар аралығында екі кітап, екі музыкалық эскиз және "Аға Альфред" атты пьеса жазды. refn|Екі кітап – "Джордж Вашингтон емес" (1907) және "Глобус. Жол бойы кітабы" (1908). 1906 жылдың басында актер және режиссер Сеймур Хикс Водхаусты Aldwych театрында жаңадан импортталған немесе ұзақ уақыт бойы қойылып келе жатқан спектакльдерге өзекті тармақтар қосу үшін резидент лирик ретінде жұмыс істеуге шақырды. Хикс жас Джером Кернді осындай әндерге музыка жазуға шақырған. Керн мен Водхаустың алғашқы ынтымақтастығы, "The Beauty of Bath" комедиялық номері "Мистер [Джозеф] Чемберлен" шоуды тоқтатты және қысқа уақытқа Лондондағы ең танымал ән болды.

Wodehouse expected to follow Armine to the University of Oxford, but the family's finances took a turn for the worse at the crucial moment. Ernest Wodehouse had retired in 1895, and his pension was paid in rupees; fluctuation against the pound reduced its value in Britain. Wodehouse recalled, "The wolf was not actually whining at the door and there was always a little something in the kitty for the butcher and the grocer, but the finances would not run to anything in the nature of a splash". Instead of a university career, in September 1900 Wodehouse was engaged in a junior position in the London office of the Hongkong and Shanghai Bank. He was unsuited to it and found the work baffling and uncongenial. He later wrote a humorous account of his experiences at the bank, but at the time he longed for the end of each working day, when he could return to his rented lodgings in Chelsea and write. At first he concentrated, with some success, on serious articles about school sports for Public School Magazine. In November 1900 his first comic piece, "Men Who Missed Their Own Weddings", was accepted by Tit Bits. A new magazine for boys, The Captain, provided further well paid opportunities, and during his two years at the bank, Wodehouse had eighty pieces published in a total of nine magazines. In 1901, with the help of a former Dulwich master, William Beach Thomas, Wodehouse secured an appointment—at first temporary and later permanent—writing for The Globes popular "By the Way" column. He held the post until 1909. At around the same time his first novel was published—a school story called The Pothunters, serialised incomplete in Public School Magazine in early 1902, and issued in full in hardback in September. He resigned from the bank that month to devote himself to writing full time. Between the publication of The Pothunters 1902 and that of Mike in 1909, Wodehouse wrote eight novels and co wrote another two. The critic R. D. B. French writes that, of Wodehouse's work from this period, almost all that deserves to survive is the school fiction. Looking back in the 1950s Wodehouse viewed these as his apprentice years: "I was practically in swaddling clothes and it is extremely creditable to me that I was able to write at all." From his boyhood Wodehouse had been fascinated by America, which he conceived of as "a land of romance"; he "yearned" to visit the country, and by 1904 he had earned enough to do so. In April he sailed to New York, which he found greatly to his liking. He noted in his diary: "In New York gathering experience. Worth many guineas in the future but none for the moment." This prediction proved correct: few British writers had first hand experience of the US, and his articles about life in New York brought him higher than usual fees. He later recalled that "in 1904 anyone in the London writing world who had been to America was regarded with awe and looked upon as an authority on that terra incognita After that trip to New York I was a man who counted My income rose like a rocketing pheasant." Wodehouse's other new venture in 1904 was writing for the stage. Towards the end of the year the librettist Owen Hall invited him to contribute an additional lyric for a musical comedy Sergeant Brue. Wodehouse had loved theatre since his first visit, aged thirteen, when Gilbert and Sullivan's Patience had made him "drunk with ecstasy". His lyric for Hall, "Put Me in My Little Cell", was a Gilbertian number for a trio of comic crooks, with music by Frederick Rosse; it was well received and launched Wodehouse on a career as a theatre writer that spanned three decades. Although it made little impact on its first publication, the 1906 novel Love Among the Chickens contained what French calls the author's first original comic creation: Stanley Featherstonehaugh Ukridge. The character, an amoral, bungling opportunist, is partly based on Wodehouse's Globe colleague Herbert Westbrook. The two collaborated between 1907 and 1913 on two books, two music hall sketches, and a play, Brother Alfred. refn|The two books were Not George Washington (1907) and The Globe By the Way Book (1908). In early 1906 the actor manager Seymour Hicks invited Wodehouse to become resident lyricist at the Aldwych Theatre, to add topical verses to newly imported or long running shows. Hicks had already recruited the young Jerome Kern to write the music for such songs. The first Kern Wodehouse collaboration, a comic number for The Beauty of Bath titled "Mr [Joseph] Chamberlain", was a show stopper and was briefly the most popular song in London.

Псмит, Блэндингс, Вустер және Дживс: 19081915

Вудхаустың жазушы ретінде алғашқы кезеңі 1908 жылы "Жоғалған қозылар" сериясымен аяқталды, келесі жылы ол кітап түрінде Майк романының екінші жартысы ретінде жарық көрді. Эвелин Во мен Джордж Оруэлл бұл туындыны Вудхаустың дамуындағы шешуші кезең деп санады. Вудхаус Псмитті қонақ үй иесі және импресарио Руперт Д’Ойли Картеге негіздегенін айтты: «Менің әдеби мансабымда маған күміс табақта, сулы кресспен бірге ұсынылған жалғыз нәрсе». Псмит тағы үш романда пайда болды: "Псмит қалада" (1910), банк ісінің пародиязы; "Псмит, журналист" (1915), Нью-Йоркте өтетін; және "Псмитке қалдырыңыз" (1923), Бландингс қамалында оқиғалар орын алады. 1909 жылдың мамырында Вудхаус Нью-Йоркке екінші рет сапар шекті, онда ол екі қысқа әңгімені Cosmopolitan және Collier's журналына жалпы сомасы 500 долларға сатты, бұл ол бұрын тапқаннан әлдеқайда жоғары гонорар еді. Ол "The Globe" газетінен кетіп, Нью-Йоркте шамамен бір жыл тұрды. Ол көптеген әңгімелер сатты, бірақ америкалық басылымдардың ешқайсысы тұрақты қарым-қатынас пен кепілді табыс ұсынбады. Вудхаус соғыс басталғанда Нью-Йоркте болды. Көзінің нашар көрінетіндігіне байланысты әскери қызметке жарамсыз болғандықтан, ол соғыс жылдарында АҚШ-та қалып, Еуропадағы қақтығыстан оқшауланып, өзінің театрлық және әдеби мәселелеріне ден қойды. Вудхаус осы жылдары әртүрлі жанрларда тәжірибе жасады; "Psmith, Journalist" (1915) комедияны ығыстық иелері мен рэкетшілерге қатысты әлеуметтік сынмен үйлестірді. Сол жылы "The Saturday Evening Post" газеті Бландингс қамалында оқиғалар орын алатын "Бір жаңа нәрсе" романының сериясын шығару үшін 3500 доллар төледі. Ол сол жылы АҚШ және Ұлыбританияда қатты мұқабамен шықты (британдық басылымы "Something Fresh" деп аталды). Бұл Вудхаустың алғашқы әзіл-сықақ романы болды; сонымен қатар, ол оның алғашқы бестселлерінің бірі болды, және оның кейінгі кітаптарында кейбір жұмсақ, жеңіл сезімтал әңгімелер болғанымен, ол әзіл-сықақ шебері ретінде танылды. Сол жылы Берти мен Дживс туралы алғашқы әңгіме, "Жас Гассиді құтқару", жарық көрді. Бұл әңгімелер Вудхаус өмірінің соңына дейін жазған екі кейіпкер тобын таныстырды. Бландингс қамалындағы оқиғалар ағылшынның сәнді үйінде өтеді, олар бейкүнде Лорд Эмсворттың өзін қоршаған көптеген алаңдатулардан қашуға тырысуын көрсетеді, оларға жас ғашықтар жұбы, оның ашыққан ағасы Галахадтың айла-шарғысы, оның үстемдік ететін әпкелерінің және өте тиімді хатшыларының талаптары, сондай-ақ оның жүлделі шошқасы, Бландингс императрицасына зиян келтіретін кез келген нәрсе кіреді. Берти мен Дживс әңгімелерінде қалалық жақсы жігіт пен оның ақымақтығының салдарынан оның қызметшісінің игі араласуымен үнемі құтқарылатын жас адам бейнеленген.

Wodehouse's early period as a writer came to an end in 1908 with the serialisation of The Lost Lambs, published the following year in book form as the second half of the novel Mike. whose creation both Evelyn Waugh and George Orwell regarded as a watershed in Wodehouse's development. Wodehouse said that he based Psmith on the hotelier and impresario Rupert D'Oyly Carte—"the only thing in my literary career which was handed to me on a silver plate with watercress around it". Psmith featured in three more novels: Psmith in the City (1910), a burlesque of banking; Psmith, Journalist (1915) set in New York; and Leave It to Psmith (1923), set at Blandings Castle. In May 1909 Wodehouse made his second visit to New York, where he sold two short stories to Cosmopolitan and Collier's for a total of $500, a much higher fee than he had commanded previously. He resigned from The Globe and stayed in New York for nearly a year. He sold many more stories, but none of the American publications offered a permanent relationship and guaranteed income. Wodehouse was in New York when the war began. Ineligible for military service because of his poor eyesight, he remained in the US throughout the war, detached from the conflict in Europe and absorbed in his theatrical and literary concerns. Wodehouse experimented with different genres of fiction in these years; Psmith, Journalist, mixing comedy with social comment on slum landlords and racketeers, was published in 1915. In the same year The Saturday Evening Post paid $3,500 to serialise Something New, the first of what became a series of novels set at Blandings Castle. It was published in hardback in the US and the UK in the same year (the British edition being retitled Something Fresh). It was Wodehouse's first farcical novel; it was also his first best seller, and although his later books included some gentler, lightly sentimental stories, it was as a farceur that he became known. Later in the same year "Extricating Young Gussie", the first story about Bertie and Jeeves, was published. These stories introduced two sets of characters about whom Wodehouse wrote for the rest of his life. The Blandings Castle stories, set in an English stately home, depict the attempts of the placid Lord Emsworth to evade the many distractions around him, which include successive pairs of young lovers, the machinations of his exuberant brother Galahad, the demands of his domineering sisters and super efficient secretaries, and anything detrimental to his prize sow, the Empress of Blandings. The Bertie and Jeeves stories feature an amiable young man about town, regularly rescued from the consequences of his idiocy by the benign interference of his valet.

Бродвей: 19151919

Водхаустың өміріндегі үшінші маңызды кезең 1915 жылдың соңында басталды: оның бұрынғы ән жазу серіктесі Джером Керн оны жазушы Гай Болтонмен таныстырды, ол Водхаустың ең жақын досы және тұрақты әріптесіне айналды. Болтон мен Керн Нью-Йорктегі Принцесс театрында «Керемет Эдди» мюзиклін қойды. Қойылым сәтті болды, бірақ олар әннің мәтінінің нашар екенін ойлады және Водхаусты келесі қойылымға қатысуға шақырды. Осылайша «Мисс Спрингтайм» (1916) дүниеге келді, ол 227 рет сахналанды – сол заманғы стандарттар бойынша жақсы көрсеткіш. Команда «Жаныңды қимаймын» (Leave It to Jane, 1917), «О, жігіттер!» (Oh, Boy!, 1917–18) және «О, ханым! Ханым!» (Oh, Lady! Lady!!, 1918) сияқты тағы бірнеше табысқа жетті, ал Водхаус пен Болтон басқа композиторлармен бірлесіп тағы бірнеше қойылым жазды. Осы мюзиклдердегі Водхаустың мәтіндері сыншылардың және Айра Гершвин сияқты әріптестерінің жоғары бағасын алды. Өзінің алғашқы үлгісі Гилберттен айырмашылығы, Водхаус әуендерге сәйкес мәтін жазуды жөн көрді, алдымен музыканы жазып, содан кейін сөздерін қосты. Дональдсонның пікірінше, оның мәтіндері соңғы жылдары көбінесе назардан тыс қалды: олар музыкаға өте үйлесімді, бірақ Гилберт сияқты, өлең түрінде өздігінен тұра алмайды. Дегенмен, Дональдсон Принцесс театры қойылымдарының кітабы мен мәтіндері авторларына үлкен табыс әкелгенін және американдық мюзиклдің дамуында маңызды рөл атқарғанын айтады. «Американдық музыканың Гроув сөздігінде» Ларри Стемпель былай деп жазады: «Табиғи оқиғалар мен кейіпкерлерді бейнелеу арқылы және әндер мен мәтіндерді либреттоның мазмұнымен байланыстыруға тырысу арқылы бұл туындылар американдық музыкалық комедияға жаңаша жақындық, үйлесімділік және күрделілік әкелді». Театр сыншысы Джеральд Бордман Водхаусты «өз заманындағы ең байқағыш, білімді және тапқыр мәтін жазушы» деп атады. Композитор Ричард Роджерс: «Ларри Харттан бұрын тек П. Г. Водхаус ғана ән тыңдаушылардың ақыл-ойына нақты шабуыл жасады».

1920-шы жылдар

Соғыстан кейінгі жылдары Вудхаус сатылымдарын үнемі арттырып, бар кейіпкерлерін жетілдіріп, жаңаларын енгізді. Берти мен Дживс, Лорд Эмсворт және оның айналасы, сондай-ақ Укридж романдар мен әңгімелерде пайда болды; Псмит төртінші және соңғы рет көрінді; екі жаңа кейіпкер – Ең ескі мүше, гольф туралы әңгімелер сериясын баяндайтын, және Мистер Муллинер, «Angler's Rest» барындағы басқа тұрақты клиенттерге өте қиялдаушы әңгімелерін айтатын. Дрон клубының мүшелері туралы қысқа әңгімелерде де түрлі жас жігіттер кездеседі. Вудхаустар Англияға қайтып келді, онда бірнеше жыл Лондонда тұрды, бірақ Вудхаус Атлант мұхитын жиі кесіп өтіп, Нью-Йоркте көп уақыт өткізді. Ол музыкасыз пьесалар да жазды, олардың ішінде Ференц Молнардан бейімделген «Ойын – осы» (1926) және 1919 жылғы романының сахналық қойылымы «Қайғыға ұшыраған бойжеткен» (1928) бар. Өзінен табиғатымен көп сөйлемейтін адам болғанымен, Вудхаус 1920 жылдары бұрынғыдан көбірек адамдармен қарым-қатынас жасады. Дональдсон оның достық қарым-қатынаста болғандардың қатарында А. А. Милн, Иан Хей, Фредерик Лонсдейл және Э. Филлипс Оппенхайм сияқты жазушылармен, сондай-ақ Джордж Гроссмит кіші, Хезер Тэтчер және Дороти Диксон сияқты сахна шеберлерін атады.

Голливуд: 1929-1931 жылдар

Вудхаус әңгімелерінен 1915 жылдан бері фильмдер түсірілді, ол кезде «Бос уақыты бар джентльмен» атты романы 1910 жылғы осы аттас туындысы негізінде жасалған еді. Оның кітаптарының экранға бейімделуі 1927 жылға дейін жалғасты, бірақ Вудхаус 1929 жылға дейін Голливудқа бармады, онда Болтон Metro Goldwyn Mayer (MGM) үшін жоғары жалақымен жазатын автор болып жұмыс істеді. Этель Голливуд өмірінің қаржылық және әлеуметтік жақтарына риза болды және күйеуінің атынан MGM-мен келісімшарт жасасты, оған аптасына 2000 доллар төленеді. Бұл үлкен жалақы осы жұмысқа ерекше қуаныш сыйлады, себебі жұбайлар 1929 жылғы Уолл-стрит құлауынан айтарлықтай шығынға ұшыраған еді. Францияның құлауынан кейін Вудхаус отбасы мен достары оның қайда екенінен хабарсыз қалды, бірақ 1940 жылдың желтоқсанында Тостқа сапар шеккен Associated Press тілшісінің мақаласы неміс билігіне оны босату үшін қысым жасады. Бұл АҚШ-тағы беделді тұлғалардың петициясын қамтыды; сенатор Уоррен Барбур оны неміс елшісіне тапсырды. Ол уақытты өткізу үшін машинаға отырып, жазумен айналысты. Тост қаласында болған кезде ол АҚШ-тағы әдеби агентіне Канададағы бірнеше адамға 5 доллардан жіберуді сұрап, өзінің есімін атап хаттар жіберді. Бұл – канадалық соғыс тұтқындарының отбасылары еді, ал Вудхаустың хабары олардың ұлдарының аман-сау екенін білдірді. Вудхаус бұл қатынас үшін қатаң жазаға тартылу қаупіне тап болды, бірақ неміс цензурасынан қашуға тырысты. 1941 жылдың 21 маусымында, крикет ойнап жатқанда, Вудхаусқа екі гестапо қызметкері келді. Ол Берлиндегі ең сәнді «Адлон» қонақүйіне апарылмас бұрын, заттарын жинауға он минут уақыт берілді. Ол онда өз қаражатымен тұрды; оның кітаптарының неміс тіліндегі басылымдарынан түскен гонорар соғыс басталғанда арнайы тоңдырылған банк шотына салынған еді, және Вудхаус Берлинде болған кезде ол тапқан ақшаны алуға рұқсат алды. Ол интернировкадан алты мүшелігіне толғанға бірнеше ай бұрын, яғни нацистер азаматтық тұтқындарды босатып бергенде босатылды. Одан кейін Вудхаус, Пхелпстің сөзімен айтқанда, «шеберлікпен тұтқынға алынып», неміс радиосы арқылы АҚШ-қа бес хабарлама таратуға мәжбүр болды. 28 маусымда, 9, 23 және 30 шілдеде және 6 тамызда эфирге шыққан бағдарламалар «Бұрынғы дайындықсыз интернированный қалай болу керек» деп аталды және Вудхаустың тұтқындық тәжірибесі туралы әзілді әңгімелерден, соның ішінде оның күзетшілерін жұмсақ қысымға алудан тұрды. Германияның насихат министрлігі тамыз айында Ұлыбританияға жазылған жазбаларды таратуды ұйымдастырды. Вудхаус соңғы бағдарламасын жазғаннан кейін Этель оған Берлинге қосылды, сапарға төлеу үшін әшекейлерінің көп бөлігін сатты.

There had been films of Wodehouse stories since 1915, when A Gentleman of Leisure was based on his 1910 novel of the same name. Further screen adaptations of his books were made between then and 1927, but it was not until 1929 that Wodehouse went to Hollywood where Bolton was working as a highly paid writer for Metro Goldwyn Mayer (MGM). Ethel was taken with both the financial and social aspects of Hollywood life, and she negotiated a contract with MGM on her husband's behalf under which he would be paid $2,000 a week. This large salary was particularly welcome because the couple had lost considerable sums in the Wall Street Crash of 1929. Wodehouse's family and friends had not had any news of his location after the fall of France, but an article from an Associated Press reporter who had visited Tost in December 1940 led to pressure on the German authorities to release the novelist. This included a petition from influential people in the US; Senator W. Warren Barbour presented it to the German ambassador. Although his captors refused to release him, Wodehouse was provided with a typewriter and, to pass the time, he wrote Money in the Bank. Throughout his time in Tost, he sent postcards to his US literary agent asking for $5 to be sent to various people in Canada, mentioning his name. These were the families of Canadian prisoners of war, and the news from Wodehouse was the first indication that their sons were alive and well. Wodehouse risked severe punishment for the communication, but managed to evade the German censor. On 21 June 1941, while he was in the middle of playing a game of cricket, Wodehouse received a visit from two members of the Gestapo. He was given ten minutes to pack his things before he was taken to the Hotel Adlon, a top luxury hotel in Berlin. He stayed there at his own expense; royalties from the German editions of his books had been put into a special frozen bank account at the outset of the war, and Wodehouse was permitted to draw upon this money he had earned while staying in Berlin. He was thus released from internment a few months before his sixtieth birthday—the age at which civilian internees were released by the Nazis. Shortly afterwards Wodehouse was, in the words of Phelps, "cleverly trapped" into making five broadcasts to the US via German radio, with the Berlin based correspondent of the Columbia Broadcasting System. The broadcasts—aired on 28 June, 9, 23 and 30 July and 6 August—were titled How to be an Internee Without Previous Training, and comprised humorous anecdotes about Wodehouse's experiences as a prisoner, including some gentle mocking of his captors. The German propaganda ministry arranged for the recordings to be broadcast to Britain in August. The day after Wodehouse recorded his final programme, Ethel joined him in Berlin, having sold most of her jewellery to pay for the journey.

Соңынан: реакциялар мен зерттеулер

Ұлыбританияда Вудхаустың хабарларына қарсылық болды, ал ол «сатқын, жақтас, нацистік пропагандист және қорқақ» деп айыпталды. Бірнеше кітапханалар Вудхаустың романдарын сөрелерден алып тастады. Вудхаустың өмірбаяуын жазған Джозеф Коннолли бұл хабарды «дұрыс емес, қастық және жала жапқан» деп есептейді, ал Фелпс оны «британдық радиода естілген жеке адамға қарсы ең қатыгез шабуыл» деп атады. Бұл хабар Ақпарат министрі Дафф Купердің тікелей тапсырмасымен таратылды, ол ББС-тің бағдарламаны эфирге шығаруға қарсы күшті наразылығын қабылдамады. Вудхаустар 1943 жылдың қыркүйегіне дейін Германияда қалды, содан кейін одақтастардың бомбалауынан кейін Парижге оралуға рұқсат алды. Олар 1944 жылдың 25 тамызында қала азат болған кезде сол жерде болды. Вудхаус келесі күні американдық билік органдарына хабарласып, олардың британдықтарға оның қайда екенін хабарлауын сұрады. Кейін ол Парижге барған МИ-6 офицері Малкольм Маггериджбен кездесті. Жас офицер тез арада Вудхаусты ұнатып, оның опасыздыққа қатысты әрекеттерін «абсурдты» деп санады және жазушыны «идеологиялық қақтығыстар заманында өмір сүруге жарамсыз» деп қорытты. 9 қыркүйекте Вудхаусты МИ5 офицері және бұрынғы адвокат, майор Эдвард Куссен келді, ол төрт күнге созылған тергеу жүргізді. 28 қыркүйекте Куссен есебін ұсынды, онда Вудхаустың хабар таратуға қатысты мінез-құлқы «ақылға сыймайтын» екені айтылды, бірақ одан әрі шаралар қабылдамауға кеңес берді. 23 қарашада Бас прокурор Теобальд Мэтью Вудхаусты соттауға негіз болатын дәлелдер жоқ екенін шешті. Ол театрлық мансабын жаңартуға ұмтылды. 1959 жылы Бродвейдегі 1917 жылғы Болтон Вудхаус Кернның «Leave It to Jane» қойылымы қайта жаңғырылып, 928 қойылым көрсетілді, бірақ оның соғыстан кейінгі сахналық жұмыстары, кейбіреулері Болтонмен бірлесіп жасалған, көп әсер қалдырмады. Этель 1948 жылы Англияға сауда жасау және туыстары мен достарына бару үшін барса да, Вудхаус 1947 жылы Америкаға келгеннен кейін Америкадан шықпады. 1965 жылға дейін британ үкіметі оған сот ісінен қорқып қайта оралуы мүмкін екенін жеке хабарлады, бірақ ол кезде ол сапарға шығуға тым қарт екенін сезінді. Биографтар Бенни Грин мен Роберт МакКрум бұл жер аудару Вудхаустың жазуына пайдалы болды деп санайды, оған соғыстан кейінгі онжылдықтардағы шындық емес, оның ойындағы идеалдастырылған Англияны бейнелеуге көмектесті. Лонг-Айлендте тұрған жылдары олар көшеде қалған жануарларды үйлеріне алып, жергілікті жануарлар бейітіне үлкен қаржылай көмек көрсетті. Вудхаустар «Bide a Wee» бейітіне 35 000 доллар көмектесті, ал Вудхаустың өсиеті бойынша олар басқару режиміне наразы болмағанда 300 000 доллар алған болар еді. Ол британдық азамат болып қала берді, сондықтан Ұлыбританияның мемлекеттік наградаларына ие болуға құқылы болды. 1967 жылдан бастап үш рет рыцарь атағын алуға үміткер болды, бірақ британдық шенеуніктер екі рет бұл құрметтен бас тартты. 1974 жылы британ премьер-министрі Гарольд Уилсон Вудхаустың рыцарь атағын (KBE) алуын қамтамасыз ету үшін араласты, ол 1975 жылдың қаңтарында Жаңа жылдық құрмет көрсетулер тізімінде жарияланды. Келесі айда Вудхаус тері ауруына емделу үшін Лонг-Айлендтегі Саутгемптон ауруханасына түсті. Сол жерде жүрек талмасына ұшырап, 1975 жылдың 14 ақпанында 93 жасында қайтыс болды. Төрт күннен кейін ол Ремзенбург пресвитериан шіркеуіне жерленді. Этель одан тоғыз жылдан астам өмір сүрді, ал Леонора 1944 жылы кенеттен қайтыс болды.

The reaction in Britain to Wodehouse's broadcasts was hostile, and he was "reviled as a traitor, collaborator, Nazi propagandist, and a coward", In the House of Commons Anthony Eden, the Foreign Secretary, regretted Wodehouse's actions. Several libraries removed Wodehouse novels from their shelves. Wodehouse's biographer, Joseph Connolly, thinks the broadcast "inaccurate, spiteful and slanderous"; Phelps calls it "probably the most vituperative attack on an individual ever heard on British radio". The broadcast was made at the direct instruction of Duff Cooper, the Minister of Information, who overruled strong protests made by the BBC against the decision to air the programme. The Wodehouses remained in Germany until September 1943, when, because of the Allied bombings, they were allowed to move back to Paris. They were living there when the city was liberated on 25 August 1944; Wodehouse reported to the American authorities the following day, asking them to inform the British of his whereabouts. He was subsequently visited by Malcolm Muggeridge, recently arrived in Paris as an intelligence officer with MI6. The young officer quickly came to like Wodehouse and considered the question of treasonable behaviour as "ludicrous"; he summed up the writer as "ill fitted to live in an age of ideological conflict". On 9 September Wodehouse was visited by an MI5 officer and former barrister, Major Edward Cussen, who formally investigated him, a process that stretched over four days. On 28 September Cussen filed his report, which states that in regard to the broadcasts, Wodehouse's behaviour "has been unwise", but advised against further action. On 23 November Theobald Matthew, the Director of Public Prosecutions, decided there was no evidence to justify prosecuting Wodehouse. He continued to hanker after a revival of his theatrical career. A 1959 off Broadway revival of the 1917 Bolton Wodehouse Kern Leave It to Jane was a surprise hit, running for 928 performances, but his few post war stage works, some in collaboration with Bolton, made little impression. Although Ethel made a return visit to England in 1948 to shop and visit family and friends, Wodehouse never left America after his arrival in 1947. It was not until 1965 that the British government indicated privately that he could return without fear of legal proceedings, and by then he felt too old to make the journey. The biographers Benny Green and Robert McCrum both take the view that this exile benefited Wodehouse's writing, helping him to go on depicting an idealised England seen in his mind's eye, rather than as it actually was in the post war decades. During their years in Long Island, the couple often took in stray animals and contributed substantial funds to a local animal shelter. refn|The Wodehouses contributed $35,000 to the "Bide a Wee" shelter, and it would have received $300,000 in Wodehouse's will had it not been for a change in its managerial regime of which the Wodehouses disapproved. though he remained a British subject, and was therefore still eligible for UK state honours. He was considered for the award of a knighthood three times from 1967, but the honour was twice blocked by British officials. In 1974 the British prime minister, Harold Wilson, intervened to secure a knighthood (KBE) for Wodehouse, which was announced in the January 1975 New Year Honours list. The following month Wodehouse entered Southampton Hospital, Long Island, for treatment of a skin complaint. While there, he suffered a heart attack and died on 14 February 1975 at the age of 93. He was buried at Remsenburg Presbyterian Church four days later. Ethel outlived him by more than nine years; Leonora had predeceased him, dying suddenly in 1944.

Техника және тәсіл

Кітапты бастамас бұрын Вудхаус сюжеттің жоспарын біріктіретін төрт жүз беттік жазбалар жазатын; ол "Меніңше, сюжетті шешу өте қиын. Бірін анықтауға көп уақыт кетеді" деп мойындаған. Ол кейіпкерлердің нақты әрекеттеріне көшуге дейін сюжетті әрдайым аяқтаған. Роман үшін жазба дайындау процесі екі жылға дейін созылуы мүмкін, және ол көбінесе бір уақытта екі немесе одан да көп романды дайындап отыратын. Жазбаларын аяқтағаннан кейін, ол шамамен отыз мың сөзден тұратын толыққанды сценарий жасайтын, бұл сюжеттегі қателерді болдырмауға және диалогтың қалыптасуына мүмкіндік беретін. 1975 жылы берген сұхбатында ол: "Күлкілі роман үшін сізге сценарий қажет, және оны сынап көру қажет, сонда сіз комедияның қайда болатынын, жағдайлардың қайда туындайтынын білесіз. Оны көріністерге бөліңіз (іс жүзінде кез келген нәрседен көрініс жасауға болады) және олардың арасында мүмкіндігінше аз материал қалдырыңыз" деді. Ол сағат 4-тен 7-ге дейін жұмыс істеуді ұнататын, бірақ ешқашан кешкі астан кейін жұмыс істемейтін, және аптаның жеті күні жұмыс істейтін. Жастығында ол күніне екі-үш мың сөз жазатын, бірақ жасы ұлғайған сайын жазу жылдамдығы төмендеді, сондықтан тоқсан жасында мың сөз жазатын болды. Жазу жылдамдығының төмендеуі кітап шығаруын баяулатты: жастығында ол үш айдың ішінде роман жазатын, ал 1973 жылы жарық көрген "Анонимді бакалаврлар" романына шамамен алты ай кеткен. Тіл өндірісін зерттеулер нормативті және дені сау қартаю кезінде 70 жастан бастап айқын төмендеуді көрсетеді, бірақ Вудхаус еңбектерін зерттеу жасқа байланысты тілдік қабілеттердің төмендеуіне ешқандай дәлел таппады. Вудхаус өзінің әңгімелерін күлкілі ететін факторлардың бірі – өмірге деген көзқарасы екеніне сенді, және ол: "Егер сіз өмірді оңай қабылдасаңыз, онда сіз нәрселерге күлкілі көзқараспен қарайсыз. Бәлкім, сіз осылай дүниеге келген шығарсыз" деді. Әдеби сыншы Эдвард Л. Галлиган Вудхаус әңгімелерінде американдық музыкалық комедияның формасын өзінің жазбаларына бейімдеудегі шеберлігін көрсеткенін айтады. Сыншы Энтони Лежун Вудхаус романдарының ортасын, мысалы, Дрондар клубы мен Блэндингс сарайын "ертегі әлемі" деп сипаттайды. Кейбір сыншылар Вудхаус көркем шығармасы ешқашан болмаған әлемге негізделген деп ойласа да, Вудхаус: "Бұл әлем болды. Ол соғыстар арасында гүлденді" деп мәлімдеді. Романдар, олар қашан жазылса да, көбінесе өзгермейтін әлемді көрсетеді.

Before starting a book Wodehouse would write up to four hundred pages of notes bringing together an outline of the plot; he acknowledged that "It's the plots that I find so hard to work out. It takes such a long time to work one out." He always completed the plot before working on specific character actions. For a novel the note writing process could take up to two years, and he would usually have two or more novels in preparation simultaneously. After he had completed his notes, he would draw up a fuller scenario of about thirty thousand words, which ensured plot holes were avoided, and allowed for the dialogue to begin to develop. When interviewed in 1975 he revealed that "For a humorous novel you've got to have a scenario, and you've got to test it so that you know where the comedy comes in, where the situations come in splitting it up into scenes (you can make a scene of almost anything) and have as little stuff in between as possible." He preferred working between 4 and 7 pm—but never after dinner—and would work seven days a week. In his younger years, he would write around two to three thousand words a day, although he slowed as he aged, so that in his nineties he would produce a thousand. The reduced speed in writing slowed his production of books: when younger he would produce a novel in about three months, while Bachelors Anonymous, published in 1973, took around six months. Although studies of language production in normal healthy ageing show a marked decline from the mid 70s on, a study of Wodehouse's works did not find any evidence of a decline in linguistic ability with age. Wodehouse believed that one of the factors that made his stories humorous was his view of life, and he stated that "If you take life fairly easily, then you take a humorous view of things. It's probably because you were born that way." The literary critic Edward L. Galligan considers Wodehouse's stories to show his mastery in adapting the form of the American musical comedy for his writings. The critic Anthony Lejeune describes the settings of Wodehouse's novels, such as the Drones Club and Blandings Castle, as "a fairyland". Although some critics thought Wodehouse's fiction was based on a world that had never existed, Wodehouse affirmed that "it did. It was going strong between the wars", The novels showed a largely unchanging world, regardless of when they were written,

Романдарының диалогымен айналысқанда, Вудхаус кітап кейіпкерлерін пьесадағы актерлер сияқты қарастыратын, басты рөлдердің оқиға желісі бойына лайықты түрде жұмыс істегенін қамтамасыз ететін, және оқиғаның күшті болуын қажет ететін: "Егер олар қызықты жағдайларда болмаса, кейіпкерлер негізгі кейіпкерлер бола алмайды, тіпті сіз қалған актерлер олар туралы басын тоқылта сөйлесе де". Вудхаус кейіптерінің көптегені стереотиптер еді, және ол "бір кітабымда шынайы кейіпкер көзге түсіп, жаралы бас бармақ сияқты көрінеді" деп мойындады. Вудхаус сленг терминдерін қолдануының көп бөлігі оның Дуличтегі мектепте өткен уақытының әсерінен туындайды және ішінара Эдвард дәуірінің сленгін көрсетеді. Жастығында ол Артур Конан Дойл мен Жером К. Жеромның әдеби шығармаларын, сондай-ақ Гилберт пен Салливанның опералық шығармаларын жақсы көретін. Вудхаус өзінің шығармаларында көптеген ақындардан цитаталар келтіреді және оларға сілтеме жасайды. Ғалым Кларк Олни цитата келтірілгендерді атап өтті, олардың ішінде Мильтон, Байрон, Лонгфеллоу, Колеридж, Суинберн, Теннисон, Вордсворт және Шекспир бар. Сондай-ақ, Король Джеймс Библиясы да жиі пайдаланылатын көз болды.

Құрмет пен ықпал

1967 және 1971 жылдары Вудхаустың рыцарлық атаққа ұсынылуы, мұндай награда "соғыс кезіндегі мінез-құлқына қатысты дауларды қайта жаңғыртып, елшілік жоюға тырысып жатқан британдық мінездің Берти Вустер бейнесін қалыптастыруға себеп болады" деген опасымен тоқтатылды. Оның өлімінен алты апта өткен соң, сол газетте жарияланған мақаласында журналист Майкл Дэви: "[Вудхаусты] көптеген адамдар Бичкомберге қарағандай, "Англияның ең ұлы адамдарының бірі, тіпті біреуінен артық" деп есептеді", – деп жазды. Ал "Таймс" газетінің некрологы Вудхаусты "өмірінде классик және фарстың шебері ретінде танылған комикалық гений" деп сипаттады. 2019 жылдың қыркүйегінде Вудхаус Вестминстер аббаттығында мемориалдық таспен еске алынды; оның ашылуы орнатылғаннан кейін екі күн өткен соң өтті. Вудхаус қайтыс болғаннан бері оның шығармалары телеарналар мен кинода көптеген рет бейімделді және сахналанды; Вудхаус өзі де радио мен экранда бірнеше рет сомдалды. Вудхаустың шығармашылығына арналған бірнеше әдеби қоғамдар бар. P. G. Wodehouse Society (Ұлыбритания) 1997 жылы құрылған және 2015 жылғы мәліметтерге сәйкес, 1000-нан астам мүшесі бар. 2017 жылғы қоғам президенті – Александр Армстронг; бұрынғы президенттер қатарында Терри Воган мен Ричард Брайерс бар. Австралия, Бельгия, Франция, Финляндия, Үндістан, Италия, Ресей, Швеция және АҚШ-та да Вудхаус жанкүйерлерінің басқа да топтары бар. Вурхис Вудхаустың әдебиеттегі тамырлары Бен Джонсоннан Оскар Уайльдқа дейін жететінін мойындаса да, былай деп жазады:

[Менің] ойымша, қазір Вудхаус ағылшын тілінде жазған ең күлкілі және ең өнімді жазушылардың бірі екені анық. Ол тек әзілші ғана емес: ол шынайы шебер, бірінші сыныпты зиялы және юморист, комедиялық поэзияға ұқсайтын проза стилін ойлап тапқан.