Кіріспе

Шетел тілдерін оқыту әдісі

ТРР-әңгімелеу (Оқу және әңгімелеу арқылы оқыту шеберлігі немесе ТПРС) – шетел тілдерін оқыту әдісі. TPRS сабақтарында оқушылар шетел тілін сыныпта үйренуге көмектесу үшін оқу мен әңгімелеудің үйлесімді комбинациясын пайдаланады. Әдіс үш қадамнан тұрады: бірінші қадамда жаңа лексикалық құрылымдар аударма, ишаралар және жеке сұрақтар арқылы оқытылады; екінші қадамда осы құрылымдар ауызша сыныптық әңгімеде қолданылады; ал үшінші қадамда осы құрылымдар сыныптық оқуда пайдаланылады. Осы үш қадам бойында мұғалім оқушыларға мақсатты тілді түсінікті ету үшін бірқатар тәсілдерді қолданады, оның ішінде лексиканы мұқият шектеу, оңай түсінуге бағытталған сұрақтар қою, жиі түсінуді тексеру және «жедел грамматика» деп белгілі өте қысқа грамматикалық түсіндірмелер. Көптеген мұғалімдер қосымша оқу тапсырмаларын да береді, мысалы, ерікті оқу, және осы мақсатта TPRS мұғалімдері жазған бірнеше оңай романдар бар. Стивен Крашеннің екінші тілді меңгеру теорияларына сүйенген ТРР-әңгімелеуді қолдаушылар студенттердің тілдік шеберлігі мен дәлдігін дамытудың ең тиімді жолы – оларды көп мөлшерде түсінікті тілдік материалмен қамтамасыз ету деп санайды. ТРР-әңгімелеудегі қадамдар мен тәсілдер мұғалімдерге сыныпта қолданылатын тілді түсінікті және қызықты ету арқылы осы материалды ұсынуға көмектеседі. Сонымен қатар, ТРР-әңгімелеу шеберлік оқытудан көптеген ұғымдарды пайдаланады. Әр сабақ үш немесе одан аз лексикалық тіркеске назар аударады, бұл мұғалімдерге әр тіркесті толыққанды оқытуға мүмкіндік береді. Мұғалімдер жаңа материалға көшу алдында оқушылардың әр тіркесті меңгергенін қамтамасыз етеді, қажет болған жағдайда сол лексиканы қолдана отырып, қосымша әңгіме сабақтарын өткізеді. ТРР-әңгімелеу ерекшелігі – бұл тіл мұғалімдері арасындағы бастамашылдық қозғалыс. 1990 жылдары Блейн Рэй бұл әдісті әзірлегеннен кейін, ол бұрынғы әдістерге қарағанда көбірек оқушыларға жете алатынын және жақсы нәтижелерге қол жеткізе алатынын мәлімдеген тіл мұғалімдері арасында кең танымал болды. Ол баспагерлер мен академиялық мекемелердің назарына көбірек ілігіп келеді. Көптеген тәжірибелі мамандар өздерінің материалдарын және оқулықтарын жариялайды, ал ТРР-әңгімелеу бойынша оқыту көбінесе мұғалімдерді даярлау колледждерінде емес, тәжірибелі TPRS мұғалімдері ұйымдастыратын семинарларда ұсынылады.

Тарих

TPR Storytelling-ті 1990-шы жылдары Калифорния штатындағы орта мектептің испан тілі мұғалімі Блейн Рэй әзірледі. Рэй бастапқыда жалпы физикалық жауап (TPR) әдісін қолданып сабақ бергенде сәттілікке жеткен, бірақ студенттер бұл әдіс қызығуын тудырмағанда көңілі қалды. Рэй Стивен Крашеннің теорияларымен таныс еді және студенттеріне жеткілікті түсінікті ақпарат берсе, испан тілін табиғи түрде үйренетініне сенді. Ол TPR-ді әңгімелермен біріктірудің жолын іздеді, Крашен мен басқа шет тілдері мұғалімдерінің көмегімен, нәтижесінде Тоталь физикалық жауап беру арқылы әңгімелеу (Total Physical Response Storytelling) әдісі пайда болды. Бұл жаңа әдіс мұғалімдердің ұсыныстарымен дамып, 2000 жылға қарай оқуға және ауызша әңгімелеуге көбірек мән берілді, ал дәстүрлі TPR-ға жұмсалатын уақыт азайды. Осы өзгерістерді көрсету үшін TPRS аббревиатурасы Оқу және әңгімелеу арқылы біліктілікті арттыру (Teaching Proficiency through Reading and Storytelling) деп өзгертілді. Қазір TPR Storytelling Блейн Рэйдің тауарлық белгісі болып табылады. TPR Storytelling шет тілдері мұғалімдері арасында, әсіресе АҚШ-та кеңінен таралып жатса да, академиялық ортада оған аз көңіл бөлінеді. АҚШ-та бұл әдіс кейбір тіл мұғалімдері тарапынан қолдау тауып, кейбір мектеп округтері оны шет тілдері бағдарламаларында ғана қолданады. Сондай-ақ, тілдерді қайта жаңғырту бағдарламаларында да қолданылған. Иерусалимде, Израильде TPR Storytelling әдісі ежелгі тілдер мен гуманитарлық ғылымдар институты "Полис" мектебі тарапынан бейімделді. Әңгімелеу стратегиясын бейімдегенде, Полис әдісі оқытылатын тілден басқа тілдерге аудармалар мен түсіндірмелерді жойды.

Әдіс

TPR Storytelling үш негізгі қадамға бөлінеді, олардың әрқайсысы табысты бағдарлама үшін өте маңызды деп есептеледі.

Бірінші қадам: мағынаны анықтау

Бұл кезеңде оқушылар сабақтың жаңа сөз тіркестерімен танысады. Бір сабақта енгізілетін жаңа тіркестердің саны шектеусіз, бірақ үш тіркес сабақта тиімді оқытуға болатын ең көп сан ретінде қарастырылады. Осылайша тіркестерді шектеу мұғалімге оларға назар аударуға және оқушыларға жеткілікті қайталауды қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Жаңа материалды толыққанды меңгеруге баса назар аудару оқушыларға сенімділік сезімін сыйлауға және жаңа тіркестерді қабылдауды (танылу және қолданудағы бейсаналық меңгеруді) жеңілдету үшін жеткілікті қайталауды қамтамасыз етуге арналған. Үш тіркес (құрылым) тақтаға немесе оқушылар оңай көретін басқа жерге жазылады және ортақ ана тілі болса, оқушылардың ана тіліне аударылады. Егер оқушылар тіркестің мағынасын ұмытса, олар тақтаға қарап, кез келген уақытта мағынасын тексеруі мүмкін. Мұғалім жаңа тіркестерді дәстүрлі ТТР (тілдік-қимылдық жаттығу) үлгісіндегідей ыммен жаттықтыруға болады. Бұл оқушыларға тіркестерді контексте естімей тұрып, олардың дыбысталуына үйренуге мүмкіндік береді. Сондай-ақ, бұл сабақ атмосферасын серпіп, оқуға қолайлы етуге көмектеседі. Содан кейін мұғалім оқушылар туралы мақсатты тіркестерді қолдана отырып сұрақтар қояды. Бұл сұрақтар Жекелендірілген Сұрақтар мен Жауаптар (PQA) деп аталады. Оқушылардың осы сұрақтарды түсінуін қамтамасыз ету үшін мұғалім әртүрлі тәсілдер мен түсінуді тексерулерді қолданады. Оқушылардың жауаптарына және сынып атмосферасына байланысты бұл сұрақтар көбінесе кеңейтілген PQA деп аталатын көрініске немесе этюдке әкелуі мүмкін. Мұғалім PQA арқылы алған мәліметтер сыныпқа арналған әңгіме негізі ретінде жиі қолданылады. Бірінші кезеңдегі мұғалімнің мақсаты жаңа құрылымдарды контексте мүмкіндігінше көп қайталауды ұсыну. Бұл оқушылардың әңгіме айту кезінде құрылымдарды тануының негізін қалайды.

Екінші қадам: сыныпқа сөйлеген әңгіме

Екінші кезеңде оқушылар үш тіркесімді ауызша оқу барысында көп рет естиді. Бұл әңгіме әдетте қысқа, қарапайым және қызықты болады, сондай-ақ контекстте қолданылған мақсатты тіркесімдердің бірнеше мысалын қамтиды. Тіркесімдерді есту жиілігін айналмалы сұрақтар арқылы одан әрі арттыруға болады. TPRS мұғалімдері әр жаңа тіркесімді әңгіме барысында кем дегенде 50 рет айтуға тырысады, ал оларды 100 рет есту де жиі кездеседі. Мұғалім әдетте өте аз егжей-тегжейлі жоспарды пайдаланады, содан кейін оқушылардың мақсатты тілде берген мәліметтерін қосып, әр сыныпқа арналған жеке әңгіме құрайды. Осы әдіс арқылы мұғалімдер мақсатты тілді түсінікті қалпында ұстап, жаңа мәліметтерді сұрай алады. TPRS-тің тәжірибелі мұғалімдері импровизациялай алады, күнделікті сөздік тіркесімдері туралы оқушылардың сұрақтарына берген жауаптарына сүйене отырып әңгімелер құрастырады. Назар әрқашан мақсатты тіркесімдерге аударылады, бұл тіркесімдерді қолдау үшін толыққанды мәліметтерді пайдалануға мүмкіндік береді. Әңгімедегі оқиғалар сыныптағы еріктілермен сомдалуы мүмкін. Мұғалім оқиғаның сюжетін дамытатын мәлімдеме жасаса, актерлер оны ойнап шығады да, мұғалім айналмалы сұрақтарды жалғастырғанша күтеді. Әңгіме көбінесе әртүрлі орындарда өріледі. Әңгіменің басты кейіпкері бір орында проблемамен бастауы мүмкін. Ол екінші орынға көшіп, мәселені шешуге тырысады, бірақ сәтсіздікке ұшырайды. Содан кейін ол үшінші орынға көшіп, мәселені шешеді. Бұл баяндау тәсілі мақсатты тіркесімдердің қайталануын арттыру, әңгімені түсінуді жеңілдету және мақсатты тіркесімдерді есте сақтауды оңайлату үшін қолданылады. "Орынды сақтау", яғни оқушылардың немесе мұғалімнің сыныптағы әртүрлі орындарға, әңгімедегі орындарды бейнелейтіндей қозғалуы, оқушыларға естіген оқиға мен тілді түсінуге көмектеседі. Әңгіме аяқталғаннан кейін мұғалім оны қысқаша қайта айтуы, қателерді оқушыларға түзетуге ұсынуы немесе оқушылардан әңгімені қайта айтуын сұрауы мүмкін, осылайша олар жаңа үйренген тіркесімдерді пайдалана алады. Бұл жұптарда, топтарда немесе бір оқушының сынып алдында қайта айтуы арқылы жүзеге асырылуы мүмкін.

Үшінші қадам: оқу

Үшінші кезеңде оқушылар бірінші және екінші кезеңдерде естіген тілдік құрылымдарды оқуға үйренеді. ТПРС-да түрлі оқу шаралары қолданылады. Ең алғашқы және кең таралған шара – сыныпта оқу, онда оқушылар екінші кезеңдегі оқиға сияқты тілдік құрылымдарды қолдана отырып, оқиды және талқылайды. Екінші ең көп қолданылатын шара – ерікті оқу, онда оқушылар өзі таңдаған кез келген кітапты оқуға болады. Басқа шаралар – бірлескен оқу және үй тапсырмасы ретінде оқу. Бірлескен оқуда, ана тіліндегі сауаттылықты арттыру шараларындағыдай, мұғалім балаларға арналған сурет кітабын алып келіп, оны сыныпта оқушыларға оқып береді, оны түсіндіру үшін шеңберлеу және басқа да тәсілдерді қолданады. Үй тапсырмасы ретінде оқу, аталатын болса, оқушыларға үйде белгілі бір мәтіндерді оқуды тапсыруды білдіреді. TPRS-тегі барлық оқу материалдары оқушыларға түсінікті болуы керек, яғни белгісіз сөздердің саны өте аз немесе мүлдем болмауы тиіс.

Сынып оқулары

Сабақ оқу – TPR Storytelling-те оқу қызметінің ең көп таралған түрі. TPRS оқытушылары әдетте әр TPRS сабақ кезеңіне сынып оқуын қосады. Бұл оқу екінші қадамда оқушылар үйренген оқиғаға негізделген, кейде бұл сол оқиға болуы мүмкін, ал кейде сол тілдік құрылымдар қолданылады, бірақ мазмұны басқаша. Оқиғаның көп бөлігін оқушылар алғашқы оқығанда түсіне алатындай етіп құру керек. Мұғалім сабақ оқуды әдетте оқиғаны немесе оның бір бөлігін дауыстап оқып, содан кейін оқушылар оны ана тіліне аудару арқылы бастайды. Бұл аударма жеке оқушылармен немесе бүкіл сыныппен бірге жасалуы мүмкін. Тіл мағынасын дұрыс түсінуді қамтамасыз ету үшін аударма осылайша таңдамалы түрде қолданылады. Бұл процестің мақсаты – оқушылардың оқудағы барлық сөздерді, сондай-ақ оқудың жалпы мағынасын түсінуін қамтамасыз ету. Содан кейін сынып оқуды мақсатты тілде талқылайды. Талқылаудың 100% түсінікті болуын қамтамасыз ету үшін мұғалім екінші қадамдағыдай TPRS әдістерін қолданады. Сондай-ақ, мұғалім «ашық» грамматика әдісін де қолдануы мүмкін, онда оқудағы грамматикалық ұғымдар 5 секунд немесе одан да аз уақытта қысқаша түсіндіріледі. Кез келген оқуда грамматикалық мәселелердің шектеулі санына назар аударылады және оқушылардың есте сақтауын жақсарту үшін олар жиі «көтеріледі». Талқылау оқумен байланысты тақырыптардың кең ауқымын қамтуы мүмкін.

Тегін ерікті оқу

Көптеген ТПРС мұғалімдері өздерінің шет тілдер бағдарламаларына ерікті тегін оқуды (FVR) қосады. FVR бойынша зерттеулер өте күшті, және FVR дәріс берілген тіл сабақтарынан кем емес, тіпті жақсы екенін үнемі көрсетеді. Ерікті тегін оқу сыныпта да, үйде де жасалуы мүмкін, бірақ көптеген мұғалімдер сыныпта айтылатын әңгімелерге көбірек назар аударуды қалайды, себебі оқушыларға мектептен тыс жерде тыңдау материалына қол жеткізу қиын.

Ортақ оқу

Ортақ оқу, көбінесе "Балабақша күні" деп аталады, мұғалімнің оқушыларға балалар суретімен безендірілген кітапты оқып беру практикасын білдіреді. Атау бала кезінде оқып берілген кітаптарды еске түсіру үшін берілген, бірақ бұл әрекетті кез келген жастағы адамдармен жүзеге асыруға болады.

Үй тапсырмасы оқу

Атауынан көрініп тұрғандай, бұл оқу барлық оқушыларға үй жұмысы ретінде беріледі. Мұғалім оқушылар сабаққа келген кезде осы оқудан сұрақ қоюы мүмкін.

Техникалар

Көптеген кішірек оқыту тәсілдері ТПР әңгімелеудің табысқа жетуіне маңызды. Олар қарапайым нәрселерден, мысалы, баяу сөйлеуден немесе оқушылардың көздеріне жақын назар аударудан бастап, күрделі нәрселерге дейін, сұрақтарды қайталап сұрау сияқты әдістерді қамтиды. Бұл тәсілдердің бәрінің негізгі мақсаты – сабақты тілді меңгеру үшін мүмкіндігінше түсінікті, қызықты және тиімді ету.

Ауалы

Тіпті оқушылар мұғалімнің айтқан сөздерін білсе де, мұғалім тым жылдам сөйлесе, олар түсінбейді. Мұғалімдер баяу сөйлеу арқылы оқушыларға тілді қабылдауға көбірек уақыт береді, соның нәтижесінде олардың түсіну ықтималдығы артады. Оқушылар жаңа сөздер мен грамматиканы алғаш естігенде, әр сөздің арасында екі секундқа дейін үзіліс болуы керек. Оқушылар тіл құрылымына дағдыланған сайын, мұғалім сөйлеу жылдамдығын біртіндеп арттыра алады.

Жасырын грамматика

"Тіл білімі жөніндегі шағын түсіндірме" – бұл оқушылардың сол кезде үйреніп жатқан нақты сөздерге қатысты өте қысқаша тіл білімі түсіндірме беру тәсілі. Бұл әдіс көбінесе үшінші қадамдағы сыныпта оқылу кезінде қолданылады, бірақ оны кез келген уақытта пайдалануға болады. Мұғалім оқушылардың назарын олар оқып жатқан әңгімедегі бір сөйлемнің тіл білімі ерекшелігіне аударады және оны бес секунд ішінде немесе одан да аз уақытта түсіндіреді. Бұл қысқалықтың мақсаты – тілдің мағынасына барынша назар аудару.

Дербеске бейімдеу

Тіл сабағын жекелендіру – мақсатты тілді оқушылар үшін қызықты және мағыналы етудің маңызды жолы, ал жекелендіру TPR әңгімелеу әдісінде кеңінен қолданылады. Жекелендірілген хабар, жекелендірілмеген хабарға қарағанда түсінікті және қызықты болу ықтималдығы жоғары. Бұл әдісті сабақта қолдану үшін оқушылардан мақсатты тілде олардың өмірі туралы қарапайым сұрақтар қою жеткілікті. Тағы да жақсы жекелендіру әдістері – оқушылар танитын атақты адамдарды немесе кейіпкерлерді (мысалы, мектеп директорын) пайдалану.

Көзге үйрету

Көзбен оқыту – бұл оқушылармен шетел тілінде сөйлескенде байланыс орнатудың бір жолы. Ең маңыздысы, мұғалім сөйлеген кезде оқушылардың көздеріне тікелей қарап, олардың айтылғанды түсінетінін немесе түсінбейтінін анықтауға мүмкіндік береді. Аты айтқандай, мұғалімдер сабақ кезінде әрбір оқушының көздеріне қарап сөйлейді. Мұғалімдер бір оқушыны таңдап, тікелей оған сөйлесуге ұсынылады. Ол оқушымен сөйлесіп болған соң, бөлменің басқа бөлігіндегі тағы бір оқушыны таңдап сөйлесе береді. Осылайша жеке оқушыларға назар аудару мұғалімге оқушылардың түсіну деңгейін бағалауға көмектеседі, сонымен қатар мұғалімнің интонациясын әңгімелесуге ыңғайлы және қызықты етіп сақтайды. Бұл тәртіптік мәселелердің алдын алуға да септігін тигізеді. Оқушылардың көздері олардың түсінгендігін немесе қосымша түсіндіру қажеттігін көрсетеді.

Оқыту құралдары

ТПР әңгімелеуімен қолдану үшін бірнеше оқу-әдістемелік материалдар әзірленді. Оларға ұсынылған сабақ жоспарлары, TPRS әдістемесін түсіндіретін нұсқаулықтар, тыңдау материалдары, алмастыратын DVD-лер, сондай-ақ түрлі авторлар мен баспагерлердің көптеген мақсатты тілдегі оқулықтары кіреді. Бұл оқулықтар көптеген тілдерге аударылған және әр мақсатты тіл үшін тиісті мәдени сілтемелерді қамтиды. Мұндай материалдарды көбінесе TPRS мұғалімдерінің өзі жазады; әзірге ірі баспа компаниялары белгілі бір грамматикалық бағдарламаға сүйенбеген материалдарды басып шығаруға құлшынбайды. Command Performance Language Institute, TPRS Books, Fluency Fast, Fluency Matters, Chalkboard Productions және Albany Language Learning/Squid For Brains сияқты шағын TPRS баспалары TPRS қауымдастығының қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін пайда болды. Жаңа, авторлық романдарды Майк Петоның блогынан табуға болады.

Конференциялар

АҚШ-та TPRS мұғалімдері үшін үш негізгі конференция бар: TPRS-ке арналған NTPRS, түсінікті тілдік материалға негізделген оқытуға арналған IFLT және TPRS/TCI-ге арналған Comprehended World Languages, сондай-ақ зертханалық сабақтарды өткізу мүмкіндігін ұсынады. NTPRS – Ұлттық TPRS деген сөз. Бұл конференциялар әр жыл сайын АҚШ-та өтеді.

Теория

TPR әңгімелеу екі маңызды теориялық қағидаға негізделген: кіріс гипотезасы және толық меңгеру оқыту.

Эмоционалды сүзгі

Крашен теориясының тағы бір маңызды құралы – әсерлі сүзгі. Әсерлі сүзгі гипотезасы бойынша, тіл адамдар сергек және оқуға құштар болғанда оңай сіңіріледі. Керісінше, егер адамдар алаңдаушылық, өзіне сенімсіздік, жалықтыру сияқты жағымсыз эмоцияларға тап болса, тілді меңгеру мүмкіндігі төмендейді. Сондықтан TPRS оқытушылары оқушыларды әңгімелер мен талқылауларда жақсы көрсетуге тырысады. Мысалы, қалыпты оқушыға сыныптағы оқиғада бейсболдың жұлдыз ойыншысының рөлі берілуі мүмкін. Көбінесе, атақты адамдарды оқушылармен салыстырғанда нашар көрсету дұрыс деп есептеледі. Аталған сыныптағы оқиғада питчердің кәсіби соққы берушілерден құралған командаға қарсы ойын жеңіп жатқанын көруге болады, бұл көбінесе қызықты түрде бейнеленеді. Оқушылардың көңіл көтеруін және жақсы көрінуін қамтамасыз ету, оқушылар қызығушылықпен оқу кезінде тілді жақсырақ меңгереді деген ойға негізделген.

Оқытуды меңгеру

Оқытуды меңгеру – оқушылардың оқып жатқан барлық материалды толыққанды меңгеру әдісі. Оқушылар ағымдағы материалды меңгергенше жаңа материалды оқуға көшпейді. Бұл оқушыларға өзін-өзі бақылау сезімін және, шын мәнінде, меңгергендік сезімін сыйлайды. Бұл тіл үйренуде ерекше маңызды, себебі өзін-өзі бақылау сезімі оқу қабілетімен тікелей байланысты. Бұл Крашеннің «әсерлі сүзгі» зерттеуімен дәлелденеді. Оқудың меңгеру әдісі ТПР әңгімелеуінде көптеген жолдармен көрінеді. Біріншіден, әр сабақта жаңа сөз тіркестерінің саны әдетте үштен аспайды. Сабақ барысында одан да көп сөздер енгізілуі мүмкін, бірақ оқушылардың білуі тиіс үш тіркес ғана. Екіншіден, бұл сөз тіркестері «айналу» техникасын қолдана отырып, көптеген рет, контекстте қайталанады. Бұл қайталау оқушыларға сөздерді толыққанды игеруге көмектеседі. Сонымен қатар, сол сөздер сыныпта оқылатын мәтіндерде де қолданылады, бұл одан да көп қайталауға мүмкіндік береді. Егер оқушылар мақсатты сөздерді әлі де толық меңгермесе, мұғалім келесі сабақта сол сөз тіркестерін пайдаланып жаңа әңгіме айтуы мүмкін. Үшіншіден, мұғалімдер барлық бұрын өткен сөздерді әр сабақта қайталауға барынша тырысады, сыныптағы әңгімелер мен талқылауларға ескі сөздік құрылымдарын енгізудің жолдарын іздейді.

Зерттеу

ТПР-тарих айтудың жалпы теориялық негіздерін, яғни Крашеннің кіріс гипотезасын қолдайтын зерттеулерден басқа, ТПРС-пен тікелей айналысатын зерттеулер де бар. Бұл зерттеулердің нәтижелері кей жағдайларда ТПР-тарих айтудың аудиолингвистикалық әдіс (АЛМ) сияқты дәстүрлі әдістерге қарағанда тиімдірек болуы мүмкін екенін көрсетеді. Мысалы, Гарчински (2003) студенттердің екі тобын алты апта бойы бақылады, олардың бірі ТПР-тарих айту әдісімен, ал екіншісі аудиолингвистикалық әдіспен оқытылды. Екі топ студент те бір оқулықтан бірдей сөздік қорын үйренді. ТПР-тарих айту әдісімен оқыған студенттер аудиолингвистикалық әдіспен оқыған студенттерге қарағанда сәл жоғары балл жинады, ал ТПР-тарих айтумен оқыған студенттер өздерінің АЛМ әріптестерінен гөрі жақсару қарқыны жоғары болды. Дегенмен, АЛМ 1950-ші жылдардың соңында танымалдылығын жоғалтқан әдіс болды, ол «ғылыми сенімділік» жетіспеуі үшін қатты сынға алынды және әдістің тиімділігі күмәндалуға айналды» (Википедия: Аудиолингвистикалық әдіс). «Оқу және әңгімелеу арқылы білуге үйрету» дегенді білдіретін TPRS, олардың атаулары ұқсас болғанына қарамастан, «Тоталь физикалық жауап (TPR)»пен тікелей байланысты емес екенін нақтылау керек. 1960 жылдары ТПР-ді жасаған Джеймс Ашер өзінің ТПР-ін АЛМ-мен салыстырып, ТПР-дің АЛМ-ге қарағанда артықшылығын көрсетті. Ашердің зерттеуі 1977 жылы жүргізілді, ол кезде ТПР сияқты жаңа әдістерді АЛМ сияқты ескі әдістермен салыстыру әлі де маңызды болды. 90-шы жылдары құрылған TPRS-ті 1960-шы жылдары құрылған АЛМ-мен салыстыру енді мағынасыз. Барлық зерттеулер ТПР-тарих айтудың айқын артықшылығын көрсетпейді.