Кіріспе

Натуна регентшілігі – Индонезияның Риау аралдары провинциясының ең солтүстік бөлігінде орналасқан аралдар регентшілігі. Оның құрамында кем дегенде 154 арал бар, олардың 127-сінде адам тұрмайды. Жалпы ауданы 264 198,37 км² болатын бұл архипелагтың құрлық ауданы 1 978,31 км². Онда 15 аудан бар, оның ішінде Пулау Лаут, Бунгуран/Ұлы Натуна аралы, Пулау Тига аралы, Мидай аралы, Суби аралы және Серасан аралы кіреді. 2010 жылғы халық санауы бойынша 69 003 адам, ал 2020 жылғы халық санауы бойынша 81 495 адам тұрады. Халықтың көп бөлігі малайлар, 11%-ы явандық көшіп келгендер, сондай-ақ қытайлар, минангтар, батактар, банджарлар, даяктар, бугистер, сундалықтар және Сулавеси, Бали және Индонезияның басқа провинцияларынан келген көшіп келгендердің аз пайызы бар. Малай тұрғындарының 80%-ы, яғни 65 196 адам 1597 жылдан бері орнаған байланыстар нәтижесінде Теренггану, Джохор және Паттани шыққандардың ұрпақтары болып табылады. Осының салдарынан Риау аралдары провинциясында индонезия тілімен қатар теренггану малай тілі ресми тіл ретінде, ал малай тілі – лингва франка ретінде қолданылады. Индонезияның Натуна жағалауындағы эксклюзивті экономикалық аймағы (ЭЭЗ) Қытайдың Оңтүстік Қытай теңізіне жасаған кеңінен даулы талабымен шамалы ғана үлеседі.

География

Натуна аралдары – Индонезияға қарасты 272 аралдан тұратын архипелаг, батысында Малайзия түбегі және шығысында Борнео аралының арасында, Натуна теңізінде орналасқан. Олар Калимантан/Борнеоның солтүстік-батыс шетіндегі Танжунг Апиден 300 км қашықтықта солтүстік-батыс бағытта созылады. Натуна теңізі – Оңтүстік Қытай теңізінің бір бөлігі. Солтүстік топқа үлкен арал (Pulau Laut), екі кішкентай арал және бірнеше іргелес аралдар мен рифтер кіреді, олар Натуна-Бесар аралының солтүстік-батысына қарай 50 км қашықтықта жатыр. Pulau Laut шамамен 11 км ұзын, оңтүстікке қарай ең үлкен ені 5 км; көбінесе төбелі, солтүстік жағында 273 метрге дейін көтеріледі. Орталық топ – Натуна Бесар немесе Бангуран аралы, архипелагтың аумағы мен халқының көп бөлігі осында шоғырланған, сонымен қатар жағалауға жақын кішкентай аралдар мен рифтер бар; Бодас аралдары (Kepulauan Bodas) – Натуна Бесардың оңтүстік-батыс жағалауына жақын орналасқан, орташа биіктіктегі орманды аралдар тобы. Оңтүстік топ (Kepulauan Natuna Selatan) негізінен Апи бұғазы арқылы Калимантан жағалауынан бөлінген екі арал тобынан тұрады. Суби аралдары (Kepulauan Subi) – Суби-Бесар, Суби-Кечил, Бакау, Панжанг және Серая аралдары, Натуна-Бесардан оңтүстік-шығысқа қарай орналасқан. Серасан аралы (Pulau Serasan) – оңтүстік-шығысқа қарай орналасқан аралдардың ең үлкені және Калимантанға жақын жатыр. Бұл аралдардың ең биік нүктесі – Ранай тауы. 2010 жылғы халық санауы бойынша аралда 52 000 адам тұрады. Басты елді мекен – Ранай. Аралға Ранай әуежайы арқылы жүзе тасымалдау арқылы жетуге болады.

Табиғи ресурстар

Натунада 1,3 миллиард м3 көлемінде үлкен табиғи газ қоры бар, ол Сингапур сияқты көрші елдерге экспортталады. Матак аралы қазір теңіздегі өндіріс базасы ретінде пайдаланылады.

Экология

Натуна аралдары Борнеоның төменгі жаңбырлы ормандар экорегионының бір бөлігі болып табылады. Натуна аралдарында 71 түр құс тіркелген, оның ішінде жақын уақытта қауіп төндіретін Натуна жылан бүркіті және басқа да құрып кету қаупі төнген түрлер бар: жасыл иора, қоңыр фулветта немесе жасыл кеңқұлақ. Натуна аралдарында адамға ұқсамайтын приматтардың үш түрі қоныстанды: баяу лорис (Nycticebus coucang), ұзын құйрықты макак (Macaca fascicularis) және Натуна жапырақты маймылы (сонымен қатар Натунаның ақ жамбаслы сурилиі, Presbytis natunae деп те аталады). Аралда аз ғана жабайы ешкілер мен теңіз құстары да бар. Бұл аралда 360-тан астам құс түрі тіркелген. Жақын жердегі суларда түрлі-түсті коралл рифтері кездеседі. Натуна жолақты жапырақты маймылы, Presbytis natunae, Жердегі ең қауіпті 25 приматтың ішінде.

Әкімшілік округтер

2010 жылы Регенттік он екі ауданға (кекаматан) бөлінді, бірақ 2014 жылдың 10 желтоқсанында қолданыстағы аудандарды бөлу арқылы үш қосымша аудан құрылды. Он бес аудан солтүстіктен оңтүстікке қарай кестеде көрсетілген, олардың аумақтары, 2010 жылғы және 2020 жылғы халық санағы бойынша халқы, сондай-ақ 2022 жылдың ортасы бойынша ресми бағалаулары келтірілген. Кестеде сонымен қатар аудан әкімшілік орталықтарының орналасқан жері, әрбір аудандағы әкімшілік ауылдардың саны (ауылдық деса және қалалық келурахан) және пошталық коды да көрсетілген. Аудан атауы (кекаматан) Ағылшынша атауы Аймағы км² 2010 жылғы халық санағы 2020 жылғы халық санағы 2022 жылғы орташа халық саны Әкімшілік орталық Ауылдар саны Пошталық индекс Аралдар саны Пулау Лаут (Солтүстік арал) 37.58 2,169 2,319 2,383 Эйр Паянг 329789 9 Бунгуран Утара (Солтүстік Бунгуран) 405.17 3,817 4,525 4,743 Келарик 829775 15 Бунгуран Тимур Лаут (Солтүстік-Шығыс Бунгуран) 298.96 4,306 5,372 5,687 Танжунг 729776 10 Бунгуран Тенгах (Орталық Бунгуран) 85.83 2,834 3,677 3,922 Харапан Джая 329778 0 Бунгуран Тимур (Шығыс Бунгуран) 148.77 22,800 27,806 29,306 Ранай 729777 8 Бунгуран Барат (Батыс Бунгуран) 247.95 10,893 7,854 8,184 Седанау 529782 15 Бунгуран Батуби 214.45 (а) 3,882 3,937 Батуби Джая 529782 2 Бунгуран Селатан (Оңтүстік Бунгуран) 234.23 2,537 3,349 3,584 Чемага 429783 13 Пулау Тига (Шығыс Тига аралы) 41.48 4,826 3,727 3,959 Сабанг Маванг Барат 629788 14 Пулау Тига Барат (Батыс Тига аралы) 17.38 (b) 2,109 2,185 Пулау Тига 429788 4 Мидай (Мидай аралы) 13.77 5,007 3,604 3,718 Сабанг Барат 529784 2 Суак Мидай (Мидай аралы) 12.42 (c) 1,739 1,770 Бату Беланак 329784 0 Суби (Суби аралдары) 146.24 2,577 3,064 3,214 Суби 829779 26 Серасан (Батыс Серасан) 44.72 4,506 5,266 5,505 Серасан 729781 31 Серасан Тимур (Шығыс Серасан) 29.36 2,731 3,202 3,349 Арунг Аям 429780 10 Барлығы 1978.31 69,003 81,495 85,446 Ранай 76 159

Ескертулер: (а) жаңа Бунгуран Батуби ауданының 2010 жылғы халқы Бунгуран Барат ауданының санына қосылған, ол 2014 жылы бөлініп шықты. (b) жаңа Пулау Тига Барат ауданының 2010 жылғы халқы Пулау Тига ауданының санына қосылған, ол 2014 жылы бөлініп шықты. (b) жаңа Суак Мидай ауданының 2010 жылғы халқы 2014 жылы бөлінген Мидай ауданының санымен есептелген.

Теңіз әкімшілігі және Қытай талаптары

Индонезияның эксклюзивті экономикалық аймағы (ЭЭА) жағалауынан 200 теңіз милі (370 км) қашықтықта орналасқан (1982 жылғы БҰҰ теңіз құқығы конвенциясына сәйкес), бұл Натуна аймағында Қытайдың «тоғыз сызықты» шекарасымен сәл қиылысады, ол Оңтүстік Қытай теңізінің көп бөлігіне қатысты кеңінен даулы талабын анықтайды. 2014–2015 жылдары аралдарда Индонезия Ұлттық қарулы күштерінің қатысуы күшейтілді, Индонезия үкіметі бұл кез келген қақтығыс ықтималдығын азайтады деп үміттенді. Содан кейін аймаққа тағы 600 әскери қызметкер және 8 әскери кеме, сондай-ақ әуе көмегі жөнелтілді. Әскери-теңіз күштеріне «Ахмад Яни» класындағы фрегаттар, «Бунг Томо» класындағы корветтер және «Капитан Паттимура» класындағы ASW корветтері кірді, ал әуеден қолдау Әскери-теңіз авиациясының CN 235 MPA ұшақтары, Индонезия Әуе күштерінің төрт F-16 және Boeing 737 2x9 ұшақтарымен, ал BAE Hawk ұшақтары жақын маңда дайындық күйінде болды. 2020 жылдың қаңтар айының басында президент Джоко Видодоның аймаққа сапары Индонезияның мұндай енулерге төзбеу ниетін нығайтты.

Экономика

Табиғи газдың маңызды қорына қарамастан, жергілікті тұрғындардың көп бөлігі балықшы немесе фермер болып жұмыс істейді. Маңызды туризм индустриясы жоқ. Фермерлік өндірістік масштабта емес, тек шағын шаруашылықтар деңгейінде жүргізіледі. Табыстың тағы бір маңызды көзі – мемлекеттік қызметкерлердің еңбегі.

Халықтар

2010 жылғы санақ нәтижесі бойынша (2011 жылы жарияланған), аралдардың халқы 69 003 адамды құрады. Тұрғындардың 85,27%-ы малайлар, ал қалғаны явандықтар, суматрандықтар және қытайлар болды. 2020 жылғы санақ бойынша бұл көрсеткіш 81 495-ке жетті, ал 2022 жылдың ортасына қарай 85 446-ға дейін өсті.

Дін

Ислам аралдардағы басым дін, жалпы халықтың 96,97 пайызы өзін мұсылман деп жариялайды. Басқа діндерге христиандық (жалпы халықтың 1,66 пайызы), буддизм (жалпы халықтың 1,23 пайызы) және конфуциандық (жалпы халықтың 0,14 пайызы) кіреді. Ең ірі мешіт аралдардың солтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан. Агунг Натуна мешіті 2007 жылдан 2009 жылға дейін екі жылдың ішінде салынды және күн сайын кемінде 10 000 адам барып тұрады.

Кемежайлар мен әуежайлар

Әскери порттың штаб-пәтері Теуку Умарда, Натуна теңізінде міндеттерді орындайтын әскери кемелерге арналған. Ранай Натуна әуежайы Натуна ауданының орталығы Ранай қаласында орналасқан. Әуежай сонымен қатар Индонезия әуе күштерінің B типіндегі әуе базасы болып табылады. Одан басқа, әуежай азаматтық рейстерге де қызмет көрсетеді. Сондай-ақ, әуежайда ірі әскери ұшақтар да орналасады. 2016 жылдың қазан айында президент Жоко Видодо ашқан жаңа жолаушылар терминалы пайдалануға берілді. Әуежай теңіз деңгейінен жоғары орналасқан. Онда 18/36 деп белгіленген бір ұшу-қону жолағы бар, оның асфальт жабыны 2,560 м x 32 м (8,399 фут x 105 фут) өлшемдес. 2020 жылы ұшу-қону жолағын 80 метрге дейін кеңейту жоспарлануда. Сонымен қатар, әуежайда 120 м x 60 м өлшемдегі перрон және 50 м x 32 м өлшемдегі рульдік жол бар. Жақында салынған терминалдың ауданы 3,868 м² құрайды, бұл бұрынғы терминалдың 243 м² ауданынан әлдеқайда үлкен. Жаңа терминал күніне шамамен 13,850 жолаушыны қабылдай алады. Тұрақ орны 5,020 м²-ге дейін кеңейтілді, қазір 3,940 автомобиль мен 750 мотоциклге арналған. Әуежай ішіндегі басқа да нысандарға авиациялық апаттардан құтқару және өрт сөндіру ғимараты, генератор және насос станциясы жатады.